Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 11

Devanagari script

सर्वथा दास्यते मह्यं वरं तुष्टश्चतुर्भुजः । तदाहं प्रतिगृह्णामि गच्छ देव नमोस्तु ते

Transliteration

sarvathā dāsyate mahyaṃ varaṃ tuṣṭaścaturbhujaḥ | tadāhaṃ pratigṛhṇāmi gaccha deva namostu te

Translation

సర్వ విధములా తుష్టుడైన చతుర్భుజ ప్రభువు నాకు వరం ఇస్తాడు. అందుకే నేను దానిని స్వీకరిస్తున్నాను. హే దేవా, వెళ్ళు; నీకు నమస్కారం.

Word by Word

• सर्वथा: in every way/always
• सर्वथा: Kriya-viseshana (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: in every way)

• दास्यते: will be given
• दास्यते: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लृट् (Simple future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि/भावे प्रयोगः (will be given)

• मह्यम्: to me
• मह्यम्: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन; सर्वनाम

• वरम्: a boon
• वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; वाक्ये कर्मभावः (thing given)

• तुष्टः: pleased
• तुष्टः: Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तुष् (धातु)
• Form: क्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; विशेषणम् (चतुर्भुजः)

• चतुर्भुजः: the four-armed one (Viṣṇu)
• चतुर्भुजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चतुर् + भुज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; बहुव्रीहिः (यस्यानि चत्वारि भुजानि सः)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; निर्देश (that)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; सर्वनाम

• प्रतिगृह्णामि: accept/receive
• प्रतिगृह्णामि: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रति-ग्रह् (धातु)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपद

• गच्छ: go
• गच्छ: Kriya (Command/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद

• देव: O god
• देव: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha/Prayojana (Salutation/नमस्कार)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (indeclinable interjection); नमस्कारार्थे (salutation)

• अस्तु: let it be
• अस्तु: Kriya (Benedictive verb/आशीःक्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative/benedictive sense), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन; सर्वनाम

Speaker

Ambārīṣa

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Ambārīṣa, hands in añjali, turns from Indra’s offer and inwardly accepts the boon only from the Four-armed Lord; Indra is respectfully dismissed.

Characters & Entities

• Ambārīṣa
• Viṣṇu (Caturbhuja)
• Indra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The devotee seeks ultimate fulfillment from the Supreme (the Four-armed Viṣṇu), not from subordinate deities who offer limited boons.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

Not specified in this verse; the focus is on devotional theology within the Arbuda-khaṇḍa setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it emphasizes reliance on Viṣṇu’s grace as the source of the ‘boon’.