Adhyaya 92

Verse 1

सूत उवाच । अग्नितीर्थस्य माहात्म्यमेतद्वः परिकीर्तितम् । ब्रह्मकुंडसमुत्पत्तिरधुना श्रूयतां द्विजाः

సూతుడు పలికెను—అగ్నితీర్థ మహాత్మ్యము మీకు వివరించబడింది. ఇప్పుడు, ఓ ద్విజులారా, బ్రహ్మకుండ ఉద్భవాన్ని వినండి।

Verse 2

यदा संस्थापितो ब्रह्मा मार्कंडेन महात्मना । तदा विनिर्मितं तत्र कुण्डं शुचिजलान्वितम्

మహాత్ముడైన మార్కండేయుడు అక్కడ బ్రహ్మను స్థాపించినప్పుడు, ఆ స్థలంలో పవిత్ర జలములతో నిండిన ఒక కుండము నిర్మితమైంది।

Verse 3

प्रोक्तं च कार्तिके मासि कृत्तिकास्थे निशाकरे । सम्यग्भीष्मव्रतं कृत्वा स्नात्वात्र सलिले शुभे

కార్తిక మాసంలో చంద్రుడు కృత్తికా నక్షత్రంలో ఉన్నప్పుడు, సమ్యక్గా భీష్మవ్రతం ఆచరించి ఇక్కడి శుభజలంలో స్నానం చేయవలెనని ప్రకటించబడింది।

Verse 4

पूजयिष्यति यो देवं पद्मयोनिं ततः परम् । स शूद्रोऽपि तनुं त्यक्त्वा ब्रह्मयोनौ प्रयास्यति

ఆ తరువాత పద్మయోని దేవుడు బ్రహ్మను ఎవడు పూజించునో, అతడు శూద్రుడైనా శరీరాన్ని విడిచి బ్రహ్మయోని (బ్రహ్మస్థితి)ని పొందును।

Verse 5

ब्राह्मणोऽपि यदि स्नानं तत्र कुण्डे करिष्यति । कृत्वा भीष्मव्रतं सम्यग्ब्रह्मलोकं प्रयास्यति

బ్రాహ్మణుడైనా అక్కడి కుండంలో స్నానం చేసి, సమ్యక్గా భీష్మవ్రతం ఆచరించితే, అతడు బ్రహ్మలోకాన్ని పొందును।

Verse 6

एवं प्रवदतस्तस्य मार्कंडेयस्य सन्मुनेः । श्रुतं तत्सकलं वाक्यं पशुपालेन केनचित्

ఈ విధంగా పలుకుచున్న సన్ముని మార్కండేయుని సమస్త వచనములను ఒక గోపాలుడు వినెను।

Verse 7

ततः श्रद्धाप्रयुक्तेन तेन तद्भीष्मपंचकम् । यथावद्विहितं सम्यक्कार्तिके मासि संस्थिते

తరువాత శ్రద్ధతో ప్రేరితుడై, కార్తిక మాసం వచ్చినప్పుడు, అతడు ఆ భీష్మపంచక వ్రతాన్ని యథావిధిగా సమ్యక్గా అనుష్ఠించెను।

Verse 8

ततश्च कृत्तिकायोगे पूर्णिमायां यथाविधि । संपूज्य पद्मजं पश्चात्पूजितः पुरुषोत्तमः

తర్వాత కృత్తికా-యోగముతో కూడిన పౌర్ణమి రోజున విధి ప్రకారం ముందుగా పద్మజుడు (బ్రహ్మ)ను సమ్యక్‌గా పూజించి, అనంతరం పురుషోత్తముని కూడా ఆరాధించాడు।

Verse 9

ततः कालविपाकेन स पंचत्वमुपागतः । ब्राह्मणस्य गृहे जातः पुरेऽत्रैव द्विजोत्तमाः । जातिस्मरः प्रभायुक्तः पितृमातृप्रतुष्टिदः

తర్వాత కాలపరిణామవశాత్తు అతడు పంచత్వాన్ని పొందాడు. ఓ ద్విజోత్తములారా, ఈ నగరంలోనే ఒక బ్రాహ్మణుని ఇంట జన్మించాడు; పూర్వజన్మస్మరణతో, తేజస్సుతో, తల్లిదండ్రులకు పరమ సంతృప్తి కలిగించేవాడయ్యాడు।

Verse 10

एवं प्रगच्छतस्तस्य वृद्धिं तत्र पुरोत्तमे । पितृमातृसमुद्भूतो यादृक्स्नेहो व्यवस्थितः

ఇలా ఆ ఉత్తమ నగరంలో అతడు పెరుగుతూ ఉండగా, తల్లిదండ్రుల నుండి సహజంగా పుట్టే స్నేహం అతనిలో యథావిధిగా దృఢంగా నిలిచింది।

Verse 11

अन्यदेहोद्भवे वापि तस्य शूद्रेपरिस्थितः । स तस्य धनसंपन्नः सदैव कुरुते द्विजः

అతనితో సంబంధమున్నవాడు మరొక దేహంలో జన్మించి శూద్రస్థితిలో ఉన్నప్పటికీ, ధనసంపన్నుడైన ఈ ద్విజుడు అతనికి ఎల్లప్పుడూ సహాయం, ఆధారం అందించేవాడు।

Verse 12

उपकारप्रदानं च यत्किंचित्तस्य संमतम् । अन्यस्मिन्दिवसे शूद्रः स पिता पूर्वजन्मनः । तस्य पञ्चत्वमापन्नः संप्राप्ते चायुषः क्षये

అతనికి హితకరమై అతడు అంగీకరించిన ఏ సహాయమైనా అతడు అందించేవాడు. తరువాత మరో రోజున, పూర్వజన్మలో అతని తండ్రైన ఆ శూద్రుడు ఆయుష్షు క్షయమై మరణాన్ని పొందాడు।

Verse 13

अथ तस्य महाशोकं स कृत्वा तदनंतरम् । चकार प्रेतकार्याणि निःशेषाणि प्रभक्तितः

అప్పుడు అతనిపట్ల మహాశోకంతో కలతచెంది, వెంటనే భక్తిశ్రద్ధలతో లోటులేకుండా సమస్త ప్రేతకార్యాలను నిర్వహించాడు।

Verse 14

अथ तस्य समालोक्य तादृशं तद्विचेष्टितम् । पृष्टः स कौतुकाविष्टैः पितृमातृसुतादिभिः

అతని అటువంటి ప్రవర్తనను చూసి, కుతూహలంతో నిండిన తండ్రి, తల్లి, కుమారులు మొదలైనవారు అతనిని ప్రశ్నించారు।

Verse 15

कस्मात्त्वमस्य नीचस्य पशुपालस्य सर्वदा । अतिस्नेहसमायुक्तो निःस्पृहस्यापि शंस नः

‘ఈ నీచ గోపాలకునిపై నీవు ఎల్లప్పుడూ ఇంత అధిక స్నేహం ఎందుకు చూపుతున్నావు? నీవు స్వయంగా నిస్స్పృహుడవు; కారణం మాకు చెప్పు.’

Verse 16

तस्यापि प्रेतकार्याणि मृतस्यापि करोषि किम् । एतन्नः सर्वमाचक्ष्व न चेद्गुह्यं व्यवस्थितम्

‘అతడు మరణించిన తరువాత కూడా అతనికోసం ప్రేతకార్యాలు ఎందుకు చేస్తున్నావు? ఇది గోప్యమై ఉండకపోతే, అంతా మాకు చెప్పు.’

Verse 17

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा किंचिल्लज्जासमन्वितः । तानब्रवीच्छृणुध्वं च कथयिष्याम्यसंशयम्

వారి మాటలు విని అతడు కొంత లజ్జతో, వారితో ఇలా అన్నాడు—‘వినండి, నేను సందేహం లేకుండా అన్నీ వివరిస్తాను.’

Verse 18

अहमस्यान्यदेहत्वे पुत्र आसं सुसंमतः । पशुपालनकर्मज्ञः प्राणेभ्यो वल्लभः सदा

ఆయన పూర్వదేహంలో నేను ఆయన కుమారుడిని—అత్యంత ప్రియుడిని, గౌరవింపబడినవాడిని. పశుపాలన కార్యంలో నిపుణుడిని, సదా ఆయనకు ప్రాణసమానంగా ప్రియుడిని.

Verse 19

कस्यचित्त्वथ कालस्य मार्कंडस्य महामुनेः । श्रुतं प्रवदतो वाक्यं ब्रह्मकुण्डसमुद्भवम्

ఒక సమయంలో మహాముని మార్కండేయుడు పలికిన వాక్యాలు వినబడినవి—అవి బ్రహ్మకుండ సంబంధంగా ఉద్భవించినవే.

Verse 20

कार्तिक्यां कृत्तिकायोगे भीष्मपञ्चककृन्नरः । सम्यक्छ्रद्धासमुत्पन्नो योऽत्र स्नानं करिष्यति

కార్తిక మాసంలో కృత్తికా-యోగ సమయంలో, భీష్మ పంచక వ్రతాన్ని ఆచరిస్తూ, సమ్యక్‌గా జాగృతమైన శ్రద్ధ కలిగి, ఎవడు ఇక్కడ స్నానం చేస్తాడో—

Verse 21

दृष्ट्वा पितामहं देवं पूजयित्वा जनार्दनम् । स भविष्यति शूद्रोऽपि ब्राह्मणश्चान्यजन्मनि

దేవ పితామహుడు (బ్రహ్మ) దర్శనం చేసి, జనార్దనుడు (విష్ణు)ను పూజించినవాడు—శూద్రుడైనా మరుజన్మలో బ్రాహ్మణుడవుతాడు.

Verse 22

तन्मया विहितं सम्यक्स्नात्वा तत्र शुभावहे । सुकुण्डे कार्तिके मासि तेन जातोऽस्मि सद्द्विजः

అదంతా నేను విధివిధానంగా నిర్వహించాను: కార్తిక మాసంలో ఆ శుభకరమైన సు-కుండంలో సమ్యక్‌గా స్నానం చేసి; ఆ పుణ్యఫలంతోనే నేను సద్ది్వజుడిగా జన్మించాను.

Verse 23

चन्द्रोदयस्य विप्रर्षेरन्वये भुवि विश्रुते । संस्मरन्पूर्विकां जाति तेन स्नेहो मम स्थितः । तस्योपरि महान्नित्यं शूद्रस्यापि निरर्गलः

భూమిపై ప్రసిద్ధుడైన బ్రహ్మర్షి చంద్రోదయుని వంశంలో, నా పూర్వజన్మను స్మరించుచు నా స్నేహము స్థిరమై నిలిచెను. అతనిపట్ల ఆ మహత్తర నిత్య ప్రేమ—శూద్రునికైనను—అవరోధములేక ప్రవహించెను.

Verse 24

अतोऽहं कृत्तिकायोगे कार्तिक्यां भक्तिसंयुतः । ज्ञात्वा करोमि भीष्मस्य पंचकं व्रतमुत्तमम्

అందువలన కార్తికమాసంలో కృత్తికా-యోగ సమయమున, భక్తితో యుక్తుడనై దాని మహత్త్వమును తెలిసికొని, నేను భీష్మ పంచకమనే ఉత్తమ వ్రతమును ఆచరిస్తాను.

Verse 25

सूत उवाच । एवं तस्य वचः श्रुत्वा ते चान्ये च द्विजोत्तमाः । भीष्मस्य पञ्चकं चक्रुः सम्यक्छ्रद्धासमन्विताः

సూతుడు పలికెను—అతని వాక్యములను ఈ విధంగా విని, ఆ శ్రేష్ఠ ద్విజులు మరియు ఇతరులును, సమ్యక్ శ్రద్ధతో యుక్తులై, భీష్మ పంచకాన్ని ఆచరించారు.

Verse 26

ततःप्रभृति तत्कुण्डं विख्यातं धरणीतले । स्थितमुत्तरदिग्भागे ब्रह्मकुण्डमिति स्मृतम्

అప్పటినుండి ఆ కుండము భూమిపై ప్రసిద్ధమైంది. ఉత్తర దిక్భాగంలో స్థితమై, అది ‘బ్రహ్మకుండం’ అని స్మరింపబడుతుంది.

Verse 27

यः स्नानं सर्वदा तत्र ब्राह्मणः प्रकरोति वै । स संभवति विप्रेंद्रो जायमानः पुनः पुनः

ఎవడు బ్రాహ్మణుడు అక్కడ సదా స్నానం చేయునో, అతడు పునఃపునః జన్మించినను నిశ్చయంగా ‘విప్రేంద్రుడు’—శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణుడు—అగును.

Verse 92

इतिश्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये ब्रह्मकुण्डमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विनवतितमोध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణము, ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలోని షష్ఠ భాగమైన నాగరఖండంలోని హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో ‘బ్రహ్మకుండమాహాత్మ్యవర్ణన’ అను తొంభై రెండవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।