Adhyaya 71

Verse 1

। सूत उवाच । तास्तथेति प्रतिज्ञाय चक्रुस्तच्छक्रशासनम् । सूतिकागृहधर्मे यत्तच्चक्रुस्तस्य सर्वशः

సూతుడు పలికెను—‘తథాస్తు’ అని ప్రతిజ్ఞ చేసి వారు శక్రుడు (ఇంద్రుడు) ఆజ్ఞను నెరవేర్చారు; ప్రసూతిగృహ ధర్మంలో విధించినదంతా సమగ్రంగా ఆచరించారు।

Verse 2

अथान्यदिवसे बालो द्वादशार्कसमद्युतिः । संजज्ञे तेन वीर्येण द्विभुजैक मुखः शुभः

తరువాత మరో దినమున పన్నెండు సూర్యుల వంటి కాంతితో బాలుడు జన్మించాడు; ఆ దివ్య వీర్యబలంతో అతడు శుభంగా, రెండు భుజాలు మరియు ఒక ముఖంతో ప్రదర్శితమయ్యాడు।

Verse 3

यथासौ जातमात्रस्तु प्ररुरोद सुदुःखितः । तच्छ्रुत्वा रुदितं सर्वाः कृत्तिकास्तमुपागताः

అతడు జన్మించిన వెంటనే అత్యంత దుఃఖంతో ఏడ్చాడు; ఆ ఏడుపు విని సమస్త కృత్తికలు అతని వద్దకు వచ్చారు।

Verse 4

महासेनोऽपि संवीक्ष्य मातॄस्ताः समुपागताः । सोत्कण्ठः षण्मुखो जातो द्वादशाक्षभुजस्तथा

మహాసేనుడు కూడా సమీపానికి వచ్చిన ఆ మాతృలను చూసి ఉత్సుకతతో—షణ్ముఖుడిగా జన్మించాడు; అలాగే ద్వాదశ భుజాలతో కూడినవాడయ్యాడు।

Verse 5

एकैकस्याः पृथक्तेन प्रपपौ प्रयतः स्तनम् । द्वाभ्यामालिंगयामास भुजाभ्यां स्नेहपूर्वकम्

అతడు శ్రద్ధతో ఒక్కొక్క తల్లియొక్క స్తనాన్ని వేరువేరుగా పానము చేశాడు; తరువాత రెండు భుజాలతో స్నేహపూర్వకంగా వారిని ఆలింగనం చేసుకున్నాడు।

Verse 6

एतस्मिन्नंतरे प्राप्ता ब्रह्मविष्णुशिवादयः । सर्वे देवाः सहेन्द्रेण गन्धर्वाप्सरसस्तथा

అదే సమయంలో బ్రహ్మ, విష్ణు, శివ మొదలైనవారు అక్కడికి వచ్చారు; ఇంద్రునితో కూడి సమస్త దేవతలు, గంధర్వులు మరియు అప్సరసలు కూడా చేరారు।

Verse 7

महोत्सवोऽथ संजज्ञे तस्मिन्स्थाने निरर्गलः । गीतवाद्यप्रणादेन येनविश्वं प्रपूरितम्

అప్పుడు ఆ స్థలంలో అడ్డుకట్టలేని మహోత్సవం ఉప్పొంగింది; గీత-వాద్యాల నాదంతో ప్రపంచమంతా నిండినట్లైంది।

Verse 8

रंभाद्या ननृतुस्तस्य विलासिन्यो दिवौकसाम् । जगुश्च मुख्यगन्धर्वा श्चित्रांगदमुखाश्च ये

రంభ మొదలైన స్వర్గలోక సుందరీమణులు అక్కడ నర్తించగా; చిత్రాంగద మొదలైన ప్రధాన గంధర్వులు గానం చేశారు।

Verse 9

ततस्तु देवताः सर्वास्तस्य नाम प्रचक्रिरे । स्कन्दनाद्रेतसो भूमौ स्कन्द इत्येव सादरम्

అనంతరం సమస్త దేవతలు అతనికి నామకరణం చేశారు; భూమిపై రేతస్సు ‘స్కందిత’ (జారిపడి) అయినందున భక్తితో అతనిని ‘స్కంద’ అని పిలిచారు।

Verse 10

अथ तस्य कुमा रस्य तदा तत्राभिषेचनम् । सेनापत्यं कृतं साक्षाद्देवानां शंभुना स्वयम्

అప్పుడు అక్కడే ఆ దివ్య కుమారుని అభిషేకం జరిగింది; స్వయంగా శంభువు ప్రత్యక్షంగా అతనిని దేవగణాల సేనాపతిగా నియమించాడు।

Verse 11

तस्य शक्तिः स्वयं दत्ता विधिनाऽद्भुतदर्शना । अमोघा विजयार्थाय दैत्यपक्षक्षयाय च

విధాత బ్రహ్మ స్వయంగా అతనికి అద్భుత దర్శనమైన, తేజోమయమైన శక్తిని ప్రసాదించాడు—విజయానికి అమోఘమైనదిగా, దైత్యపక్ష నాశనార్థముగా।

Verse 12

मयूरो वाहनार्थाय त्र्यंबकेण सुशीघ्रतः । दिव्यास्त्राणि महेन्द्रेण विष्णुनाथ महात्मना

త్ర్యంబకుడు త్వరగా వాహనార్థం మయూరాన్ని ప్రసాదించాడు; మహేంద్రుడు మరియు మహాత్ముడైన విష్ణునాథుడు దివ్యాస్త్రాలను ఇచ్చారు।

Verse 13

ततोऽभीष्टानि शस्त्राणि देवैः सर्वैः पृथक्पृथक् । तस्य दत्तानि संतुष्टैस्तथा मातृगणैरपि

ఆ తరువాత సమస్త దేవతలు ఒక్కొక్కరుగా సంతోషంతో అతనికి తమ తమ అభీష్ట శస్త్రాలను ప్రసాదించారు; అలాగే మాతృగణాలు కూడా ఇచ్చారు।

Verse 14

ततस्तमग्रतः कृत्वा सेनानाथं सुरेश्वराः । जग्मुः ससैनिकास्तत्र तारको यत्र संस्थितः

అప్పుడు సురేశ్వరులు అతనిని సేనానాథునిగా ముందుంచి, తమ సైన్యాలతో కలిసి తారకుడు ఉన్న చోటికి కదిలి వెళ్లారు।

Verse 15

तारकोऽपि समालोक्य देवान्स्वयमुपागतान् । युद्धार्थं हर्षसंयुक्तः सम्मुखः सत्वरं ययौ

తారకుడు కూడా స్వయంగా వచ్చిన దేవతలను చూచి, యుద్ధాభిలాషతో హర్షభరితుడై, వెంటనే వారి ఎదురుగా వేగంగా సాగెను।

Verse 16

ततोऽभूत्सुमहद्युद्धं देवानां दानवैः सह । कोपसंरक्तनेत्राणां मृत्युं कृत्वा निवर्तनम्

అనంతరం దేవతలకును దానవులకును మధ్య మహాయుద్ధం సంభవించింది. కోపంతో ఎర్రబడిన కన్నులతో వారు మరణాన్నే కార్యంగా చేసుకొని మాత్రమే వెనుదిరిగారు।

Verse 17

अथ स्कन्देन संवीक्ष्य दूरस्थं तारकं रणे । समाहूय ततो मुक्ता सा शक्तिस्तस्य मृत्यवे

అప్పుడు స్కందుడు యుద్ధంలో దూరంగా నిలిచిన తారకుణ్ని చూచి పిలిచెను; తదుపరి ఆ శక్తి విసిరబడింది, అది అతని మరణహేతువైంది।

Verse 18

अथासौ हृदयं भित्त्वा तस्य दैत्यस्य दारुणा । चमत्कारपुरोपांते पतिता रुधिरोक्षिता

ఆ భయంకర శక్తి ఆ దైత్యుని హృదయాన్ని చీల్చి, రక్తంతో తడిసి, చమత్కారపురం అంచున పడిపోయింది।

Verse 19

तारकस्तु गतो नाशं मुक्तः प्राणैश्च तत्क्षणात् । ततो देवगणाः सर्वे संहृष्टास्तं महाबलम्

తారకుడు ఆ క్షణమే ప్రాణాల నుండి విడిపోయి నాశనమయ్యెను. అప్పుడు సమస్త దేవగణములు హర్షించి ఆ మహాబలవంతుని (స్కందుని) స్తుతించిరి।

Verse 20

स्तोत्रैर्बहुविधैः स्तुत्वा प्रोचुस्तस्मिन्हते सति । गताश्च त्रिदिवं तूर्णं सह शक्रेण निर्भयाः

అనేక విధాల స్తోత్రాలతో స్తుతించి, ఆ శత్రువు హతుడైన తరువాత వారు పలికిరి; భయరహితులై శక్రుడు (ఇంద్రుడు)తో కలిసి త్వరగా త్రిదివం, స్వర్గలోకానికి వెళ్లిరి।

Verse 21

स्कन्दोऽपि तां समादाय शक्तिं तत्र पुरोत्तमे । स्थापयामास येनैव रक्तशृंगोऽभवद्दृढः

స్కందుడు కూడా ఆ శక్తిని (భాలాన్ని) తీసుకొని ఆ ఉత్తమ నగరంలో స్థాపించాడు; ఆ కార్యం వలననే రక్తశృంగం దృఢమై అచలమైంది।

Verse 22

ऋषय ऊचुः । रक्तशृंगः कथं तेन निश्चलोऽपि दृढीकृतः । कस्य वाक्येन नो ब्रूहि विस्तरेण महामते

ఋషులు పలికిరి—హే మహామతే! రక్తశృంగం ముందే అచలమైనదే, అయినా ఆయన దానిని ఎలా దృఢం చేశాడు? ఎవరి వాక్యంతో ఇది సాధ్యమైంది? వివరంగా చెప్పుము।

Verse 23

सूत उवाच । यदा वै भूमिकम्पस्तु संप्रजातः सुदारुणः । रक्तशृङ्गः प्रचलितः स्वस्थानादतिवेगतः

సూతుడు పలికెను—అత్యంత భయంకరమైన భూకంపం సంభవించినప్పుడు, రక్తశృంగం తన స్థానంనుండి మహావేగంతో కంపించి కదిలింది।

Verse 24

तस्य दैत्यस्य पातेन यथान्ये पर्व तोत्तमाः । अथ हर्म्याणि सर्वाणि चमत्कारपुरे तदा

ఆ దైత్యుని పతనంతో, ఇతర శ్రేష్ఠ పర్వతాలు కంపించినట్లే, అప్పుడు చమత్కారపురంలో ఉన్న అన్ని ప్రాసాదాలు కూడా కంపించాయి।

Verse 25

शीर्णानि चलिते तस्मिन्पर्वते व्यथिता द्विजाः । प्रायशो निधनं प्राप्तास्तथाऽन्ये मूर्छयार्दिताः

ఆ పర్వతం కంపించినప్పుడు కట్టడాలు కూలిపోయాయి; ద్విజులు వ్యథచెంది కలవరపడ్డారు. చాలామంది మరణించారు, మరికొందరు మూర్ఛతో బాధపడి కూలిపోయారు.

Verse 26

हतशेषास्ततो विप्रा गत्वा स्कन्दं क्रुधान्विताः । प्रोचुश्च किमिदं पाप त्वया कृतमबुद्धिना

అప్పుడు మిగిలిన బ్రాహ్మణులు కోపంతో స్కందుని దగ్గరకు వెళ్లి ఇలా అన్నారు— “అజ్ఞానంతో నీవు చేసిన ఈ పాపకర్మ ఏమిటి?”

Verse 27

नाशं नीता वयं सर्वे सपुत्रपशुबाधवाः । तस्माच्छापं प्रदास्यामो वयं दुःखेन दुःखिताः

“మేమందరం—పుత్రులు, పశువులు, బంధువులతో సహా—నాశనానికి గురయ్యాం. కాబట్టి దుఃఖంతో దుఃఖితులమై మేము శాపం పలుకుతాము.”

Verse 28

स्कन्द उवाच । हिताय सर्वलोकानां मयैतत्समनुष्ठितम् । यद्धतो दानवो रौद्रो नान्यथा द्विजसत्तमाः

స్కందుడు అన్నాడు— “సర్వలోకాల హితార్థం నేను ఈ కార్యాన్ని నిర్వహించాను—ఆ క్రూర దానవుని సంహరించాను. ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా, ఇది వేరేలా జరగలేను.”

Verse 29

प्रसादः क्रियतां तस्मान्मान्या मे ब्राह्मणाः सदा । मृतानपि द्विजान्सर्वानहं तानमृताश्रयात्

“కాబట్టి ప్రసన్నులవండి; బ్రాహ్మణులు నాకు ఎల్లప్పుడూ పూజ్యులు. ఆ ద్విజులందరూ మరణించినా, నేను అమృతాశ్రయంతో వారిని పునర్జీవింపజేస్తాను.”

Verse 30

पुनर्जीवितसंयुक्तान्करिष्यामि न संशयः । तथा सुनिश्चलं शैलं करिष्यामि स्वशक्तितः

సందేహం లేక నేను వారిని మళ్లీ జీవింపజేస్తాను; నా స్వశక్తితో ఈ పర్వతాన్ని పూర్తిగా అచలంగా చేస్తాను।

Verse 31

एवमुक्त्वा समादाय तां शक्तिं रुधिरोक्षिताम् । चक्रे स्थापनमस्यास्तु रक्तशृङ्गस्य मूर्धनि

ఇలా చెప్పి రక్తంతో తడిసిన ఆ శక్తి (భాలం)ను తీసుకొని రక్తశృంగ శిఖరంపై దానిని స్థాపించాడు।

Verse 32

ततः प्रोवाच संहृष्टो देवतानां चतुष्टयम् । आंबवृद्धां तथैवाम्रां माहित्थां च चमत्करीम्

తర్వాత ఆనందంతో అతడు నాలుగు దేవతల సమూహాన్ని ఉద్దేశించి పలికాడు—ఆంబవృద్ధా, అలాగే ఆమ్రా, మాహిత్థా, చమత్కరీ।

Verse 33

युष्माभिर्निश्चलः कार्यो भूयोऽयं नगसत्तमः । प्रलयेऽपि यथा स्थानाद्रक्तशृङ्गश्चलेन्नहि

మీరు ఈ శ్రేష్ఠ పర్వతాన్ని మళ్లీ దృఢంగా, అచలంగా చేయాలి; ప్రళయకాలంలో కూడా రక్తశృంగం తన స్థానంనుంచి కదలకూడదు।

Verse 34

युष्माकं ब्राह्मणाः सर्वे पूजां दास्यंति सर्वदा

అన్ని బ్రాహ్మణులు మీకు ఎల్లప్పుడూ పూజను సమర్పిస్తారు।

Verse 36

बाढमित्येव ताः प्रोच्य चतुर्दिक्षु ततश्च तम् । शूलाग्रैः सुदृढं चक्रुः स्कन्दवाक्येन हर्षिताः । ततश्चामृतमादाय मृतानपि द्विजोत्तमान् । स्कन्दो जीवापयामास द्विजभक्तिपरायणः

ఆ దేవతలు “బాఢమ్—తథాస్తు” అని పలికి, స్కందుని ఆజ్ఞతో హర్షించి తమ శూలాగ్రాలతో నాలుగు దిక్కులలో దానిని దృఢంగా స్థిరపరిచారు. అనంతరం ద్విజభక్తికి పరాయణుడైన స్కందుడు అమృతాన్ని తీసుకొని మరణించిన ఉత్తమ బ్రాహ్మణులను కూడా పునర్జీవింపజేశాడు.

Verse 37

ततस्ते ब्राह्मणास्तत्र संहृष्टा वरमुत्तमम् । ददुस्तस्य स च प्राह मन्नामैतत्पुरोत्तमम् । सदैव ख्यातिमायातु एतन्मे हृदि वांछितम्

అప్పుడు అక్కడి బ్రాహ్మణులు పరమానందంతో అతనికి ఉత్తమ వరాన్ని ప్రసాదించారు. అతడు అన్నాడు—“ఈ శ్రేష్ఠ నగరం నా పేరుతో ప్రసిద్ధి పొందాలి; ఇది నిత్యంగా కీర్తిని పొందాలి—ఇదే నా హృదయాభిలాష.”

Verse 38

ऋषय ऊचुः । एतत्स्कन्दपुरंनाम तव नाम्ना भविष्यति । चमत्कारपुरं तद्वत्सांप्रतं सुरसत्तम

ఋషులు పలికారు—“నీ నామధేయంతో ఈ నగరం ‘స్కందపురం’గా పిలువబడుతుంది. అలాగే, ఓ దేవశ్రేష్ఠా, ఇది ఇప్పుడు ‘చమత్కారపురం’ అని కూడా ప్రసిద్ధి పొందుతుంది.”

Verse 39

पूजां तव करिष्यामः कृत्वा प्रासादमुत्त मम् । तथैव देवताः सर्वाश्चतस्रोऽपि त्वया धृताः

“మేము ఉత్తమ ప్రాసాదం (ఆలయం) నిర్మించి నీ పూజ చేస్తాము. అలాగే, నీవు ఆధారంగా నిలిపిన ఆ నలుగురితో సహా సమస్త దేవతలను కూడా పూజిస్తాము.”

Verse 40

सर्वाः संपूजयिष्यामः सर्वकृत्येषु सादरम् । एतां चं तावकीं शक्तिं सदा सुरवरोत्तम । विशेषात्पूजयिष्यामः षष्ठ्यां श्रद्धासमन्विताः

“మేము ప్రతి కర్మకాండలో అందరినీ భక్తి-గౌరవాలతో సమ్యక్‌గా పూజిస్తాము. ఓ దేవవరశ్రేష్ఠా, నీ ఈ శక్తిని (శక్త్యాయుధాన్ని) మేము ప్రత్యేకంగా షష్ఠీ రోజున శ్రద్ధతో పూజిస్తాము.”

Verse 41

सूत उवाच । एवं स ब्राह्मणैः प्रोक्तो महासेनो महाबलः । स्थितस्तत्रैव तद्वा क्याज्ज्ञात्वा तत्क्षेत्रमुत्तमम्

సూతుడు పలికెను—బ్రాహ్మణులు ఇలా పలికినప్పుడు మహాబలవంతుడైన మహాసేనుడు అక్కడే నిలిచెను; వారి వాక్యములచే అది ఉత్తమ పుణ్యక్షేత్రమని గ్రహించెను.

Verse 42

यस्तं पूजयते भक्त्या चैत्रषष्ठ्यां सुभावतः । शुक्लायां तस्य संतुष्टिं कुरुते बर्हिवाहनः

చైత్ర శుక్లపక్ష షష్ఠినాడు శుభభావంతో భక్తిగా ఆయనను పూజించువాడిపై బర్హివాహనుడైన స్కందుడు ప్రసన్నుడగును.

Verse 43

तस्यां शक्तौ नरो यश्च कुर्यात्पृष्ठिनिघर्षणम् । पूजयित्वा तु पुष्पाद्यैः सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । स न स्याद्रोगसंयुक्तो यावत्संवत्सरं द्विजाः

హే ద్విజులారా! ఎవడైన ఆ శక్తిని పుష్పాదులతో సమ్యక్‌గా పూజించి, శ్రద్ధతో తన వెన్నును దానిపై రుద్దుతూ (స్పర్శిస్తూ) చేస్తాడో, అతడు ఒక సంవత్సరం వరకు రోగబాధకు లోనుకాడు.

Verse 44

एवं तत्र धृता शक्तिस्तेन स्कन्देन धीमता । रक्तशृंगस्य रक्षार्थं तत्पुरस्य विशेषतः

ఇలా ధీమంతుడైన స్కందుడు అక్కడ ఆ శక్తిని స్థాపించెను—రక్తశృంగుని రక్షణార్థమూ, ముఖ్యంగా ఆ నగర పరిరక్షణార్థమూ.