Adhyaya 63
Nagara KhandaTirtha MahatmyaAdhyaya 63

Adhyaya 63

ఈ అధ్యాయంలో సోమేశ్వర తీర్థ మహిమ, సోముడు స్థాపించిన లింగ ఉద్భవకథ వివరించబడుతుంది. సూతుడు—సోముడు ప్రతిష్ఠించిన ప్రసిద్ధ శివలింగాన్ని వర్ణించి, ఒక సంవత్సరం పాటు ప్రతి సోమవారం పూజ చేసే నియమాన్ని చెబుతాడు. ఈ వ్రతాచరణ వల్ల యక్ష్మా (క్షయవ్యాధి) సహా తీవ్రమైన, దీర్ఘకాలిక రోగాల నుండి విముక్తి కలుగుతుందని పేర్కొంటాడు. సోముని వ్యాధికి కారణం ఇలా—దక్షుని ఇరవైఏడు కుమార్తెలను (నక్షత్రాలు) వివాహం చేసుకున్న సోముడు రోహిణిపై మాత్రమే ప్రత్యేక ఆసక్తి చూపుతాడు. ఇతర భార్యలు ఫిర్యాదు చేయగా దక్షుడు ధర్మబద్ధంగా సోముని గద్దిస్తాడు; సోముడు మారుతానని చెప్పి మళ్లీ అదే చేస్తాడు. అప్పుడు దక్షుడు అతనికి క్షయవ్యాధి శాపం ఇస్తాడు. సోముడు చికిత్సలు, వైద్యులను వెతికినా ఫలితం లేక, వైరాగ్యంతో తీర్థయాత్ర చేసి ప్రభాసక్షేత్రానికి చేరి రోమక ఋషిని కలుస్తాడు. రోమకుడు—శాపం నేరుగా తొలగదు, కానీ శివభక్తితో దాని ప్రభావం శమిస్తుంది; సోముడు అరవైఎనిమిది తీర్థాలలో లింగాలు స్థాపించి విశ్వాసంతో పూజించాలి అని ఉపదేశిస్తాడు. శివుడు ప్రత్యక్షమై దక్షునితో మధ్యస్థత చేసి, శాపసత్యాన్ని నిలుపుతూ చంద్రుడు పక్షాలవారీగా పెరుగుతూ తగ్గే నియమాన్ని స్థాపిస్తాడు. సోముని ప్రార్థనపై శివుడు సోమవారాల్లో ప్రత్యేక సాన్నిధ్యం ప్రసాదిస్తాడు; చివరికి వివిధ తీర్థాలలో సోమేశ్వర ప్రాదుర్భావాలు నిర్ధారించబడతాయి।

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच । अथ सोमेश्वराख्यं च तत्र लिंगं सुशोभनम् । अस्ति ख्यातं त्रिलोकेऽत्र स्वयं सोमेन निर्मितम्

సూతుడు పలికెను—అక్కడ ‘సోమేశ్వర’ అనే అతి శోభనమైన లింగం ఉంది. అది త్రిలోకమంతట ప్రసిద్ధి పొందింది; స్వయంగా సోముడు (చంద్రుడు) దానిని అక్కడ ప్రతిష్ఠించాడు.

Verse 2

सोमवारेण यस्तत्र वत्सरं यावदर्चयेत् । क्षणं कृत्वा स रोगेण दारुणेनापि मुच्यते

ఎవడు అక్కడ సోమవారాల్లో ఒక సంవత్సరం పాటు ఆరాధన చేస్తాడో—క్షణమాత్ర వ్రతం చేసినా—అతడు భయంకరమైన రోగం నుండికూడా విముక్తి పొందుతాడు.

Verse 3

यक्ष्मणापि न संदेहः किं पुनः कुष्ठपूर्वकैः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन रोगार्त्तस्तं प्रपूजयेत्

యక్ష్మా రోగంలోనూ విముక్తి విషయంలో సందేహం లేదు; మరి కుష్ఠాది వ్యాధుల సంగతి ఏమనాలి. కాబట్టి రోగపీడితుడు సంపూర్ణ ప్రయత్నంతో ఆయనను పూజించాలి.

Verse 4

तदाराध्य पुरा सोमः क्षयव्याधिसमन्वितः । बभूव नीरुग्देहोऽसौ यथा पांड्यो नराधिपः

పూర్వకాలంలో క్షయవ్యాధితో బాధపడిన సోముడు ఆయనను ఆరాధించాడు. అతడు నిరోగ దేహుడయ్యాడు—ఎలాగైతే (తర్వాత) పాండ్య నరాధిపుడు అయ్యాడో అలాగే.

Verse 5

ऋषय ऊचुः । ओषधीनामधीशस्य कथं सोमस्य सूतज । क्षयव्याधिः पुरा जाता उपशांतिं कथं गतः

ఋషులు పలికిరి—హే సూతపుత్రా! ఔషధుల అధీశ్వరుడైన సోమునకు పూర్వకాలంలో క్షయవ్యాధి ఎలా కలిగింది? అది ఎలా శాంతించింది?

Verse 6

एतन्नः सर्वमाचक्ष्व विस्तरेण महामते । तथा तस्य महीपस्य पांड्यस्यापि कथां शुभाम्

హే మహామతీ! ఇవన్నీ మాకు విస్తారంగా చెప్పుము; అలాగే ఆ పాండ్య మహీపతి యొక్క శుభకథను కూడా వివరించుము.

Verse 7

सूत उवाच । दक्षस्य कन्यकाः पूर्वं सप्तविंशतिसंख्यया । उपयेमे निशानाथो देवाग्निगुरुसंनिधौ

సూతుడు పలికెను—పూర్వకాలంలో దక్షుని ఇరవైఏడు కుమార్తెలను దేవులు, అగ్ని, గురువుల సన్నిధిలో నిశానాథుడు సోముడు వివాహమాడెను.

Verse 8

नक्षत्रसंज्ञिता लोके कीर्त्यंते या द्विजोत्तमैः । दैवज्ञैरश्विनीपूर्वा रूपौदार्यगुणान्विताः

వారు లోకంలో ‘నక్షత్రాలు’ అని ప్రసిద్ధులు; ద్విజోత్తములు మరియు దైవజ్ఞులు అశ్వినీ మొదలుకొని వారిని రూప-ఔదార్య-గుణసంపన్నులని కీర్తిస్తారు.

Verse 9

अथ तासां समस्तानां मध्ये तस्य निशापतेः । रोहिणी वल्लभा जज्ञे प्राणेभ्योऽपि गरीयसी

అనంతరం వారందరిలో నిశాపతి సోమునకు రోహిణీ ప్రియతమగా అయ్యెను—ఆమె అతనికి ప్రాణాలకన్నా మిన్నగా ప్రియమైనది.

Verse 10

ततः समं परित्यज्य सर्वास्ता दक्षकन्यकाः । रोहिण्या सह संयुक्तः संबभूव दिवानिशम्

అనంతరం అతడు దక్షుని ఆ కుమార్తెలందరిపట్ల సమభావాన్ని విడిచి, రోహిణితోనే దివానిశలు నిరంతరం సంయుక్తుడై ఉన్నాడు।

Verse 11

ततस्ताः काम संतप्ता दौर्भाग्येन समन्विताः । प्रोचुर्दुःखान्विता दक्षं गत्वा बाष्पप्लुताननाः

తర్వాత ఆ కన్యలు అపూర్ణకామంతో దగ్ధమై, దౌర్భాగ్యంతో కూడి, కన్నీళ్లతో తడిసిన ముఖాలతో దుఃఖంతో దక్షుని వద్దకు వెళ్లి పలికారు।

Verse 12

वयं यस्मै त्वया दत्ताः पत्न्यर्थं तात पापिने । ऋतुमात्रमपि प्रीत्या सोऽस्माकं न प्रयच्छति

‘తండ్రీ, నీవు మమ్మల్ని ఆ పాపికి భార్యలుగా ఇచ్చావు; కానీ అతడు ప్రేమతో మాకు ఋతుమాత్రమైనా ఇవ్వడు, మా వద్దకు రాడు।’

Verse 14

सूत उवाच । तासां तद्वचनं श्रुत्वा दक्षो दुःखसमन्वितः । सर्वास्ताः स्वयमादाय जगाम शशिसंनिधौ

సూతుడు పలికెను—వారి మాటలు విని దక్షుడు దుఃఖంతో నిండిపోయి, వారందరినీ తానే తీసుకొని శశి (చంద్రుడు) సమీపానికి వెళ్లాడు।

Verse 15

ततः प्रोवाच सोऽन्वक्षं तासां दक्षः प्रजापतिः । भर्त्सयन्परुषैर्वाक्यैर्निशानाथं मुहुर्मुहुः

అప్పుడు ప్రజాపతి దక్షుడు వారి ముందర నిలిచి, నిశానాథుడు (చంద్రుడు)ను కఠిన వాక్యాలతో మళ్లీ మళ్లీ గద్దించాడు।

Verse 16

किमिदं युज्यते कर्तुं त्वया रात्रिपतेऽधम । कर्म मूढ सतां बाह्य धर्मशास्त्रविगर्हितम्

హే రాత్రిపతీ, అధముడా! నీవు ఇలా చేయడం ఎలా యుక్తం? హే మూఢుడా, ఈ కర్మ సజ్జనుల ఆచారానికి వెలుపలది; ధర్మశాస్త్రాలు దీనిని నిందిస్తాయి।

Verse 17

ऋतुकालेऽपि संप्राप्ते सुता मम समुद्भवाः । यन्न संभाषसि प्रीत्या धर्मशास्त्रं न वेत्सि किम्

ఋతుకాలం వచ్చినప్పటికీ నా నుండి జన్మించిన కుమార్తెలతో నీవు ప్రేమగా సంభాషించవు; నీకు ధర్మశాస్త్రం తెలియదా?

Verse 18

ऋतु स्नातां तु यो भार्यां संनिधौ नोपगच्छति । घोरायां भ्रूणहत्यायां युज्यते नात्र संशयः

ఋతుకాలంలో స్నానముచేసి సిద్ధంగా ఉన్న భార్య సమీపంలో ఉన్నప్పటికీ ఆమెను సమీపించని వాడు ఘోరమైన భ్రూణహత్యాపాపానికి లోనవుతాడు; ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 19

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सलज्जो रात्रिनायकः । प्रोवाचाधोमुखो दक्षं प्रकरिष्ये वचस्तव

ఆ మాటలు విని రాత్రినాయకుడు లజ్జపడ్డాడు; ముఖం వంచి దక్షునితో—‘నీ ఆజ్ఞను నేను నెరవేర్చుదును’ అని చెప్పాడు।

Verse 20

ततो हृष्टमना दक्षः सुताः सर्वा हिमद्युते । निवेद्यामंत्र्य तं पश्चाज्जगाम निजमंदिरम्

అప్పుడు హర్షితమనస్కుడైన దక్షుడు హిమద్యుతిగలవాడైన (చంద్రునికి) తన కుమార్తెలన్నిటినీ సమర్పించాడు; ఆయనకు నమస్కరించి వీడ్కోలు చెప్పి తన మందిరానికి వెళ్లాడు।

Verse 21

चन्द्रोऽपि पूर्ववत्सर्वास्ताः परित्यज्य दक्षजाः । रोहिण्या सह संसर्गं प्रचकारानुरागतः

చంద్రుడు మునుపటివలె దక్షుని కుమార్తెలందరినీ విడిచి, అనురాగంతో రోహిణితోనే సంయోగాన్ని కొనసాగించాడు।

Verse 22

अथ ता दुःखिता भूयो जग्मुर्यत्र पिता स्थितः । प्रोचुश्च बाष्पपूर्णाक्षास्तत्कालसदृशं वचः

అప్పుడు వారు దుఃఖంతో మళ్లీ తండ్రి ఉన్న చోటికి వెళ్లారు; కన్నీళ్లతో నిండిన కళ్లతో ఆ క్షణానికి తగిన మాటలు పలికారు।

Verse 23

एतत्तात महद्दुःखमस्माकं वर्तते हृदि । यद्दौर्भाग्यं प्रसंजातं सर्वस्त्रीजनगर्हितम्

‘తండ్రీ, మా హృదయంలో మహా దుఃఖం ఉంది—మాకు సమస్త స్త్రీలచే నిందింపబడే ఇటువంటి దుర్భాగ్యం కలిగింది.’

Verse 24

यत्पुनस्त्वं कृतस्तेन कामुकेन दुरात्मना । व्यर्थश्रमोऽप्रमाणीव कृतेऽस्माकं गतः स्वयम्

‘మరియు ఆ కాముక దురాత్ముని వల్ల మీరు చేసిన ప్రయత్నం వ్యర్థమైనట్లూ, మీ అధికారము లెక్కచేయనట్లూ అయ్యింది—మీరు మా కోసం స్వయంగా కృషి చేసినప్పటికీ.’

Verse 25

तद्दुःखं न वयं शक्ता हृदि धर्तुं कथंचन । रमते स हि रोहिण्या चंद्रमाः सहितोऽनिशम्

‘ఆ దుఃఖాన్ని మేము ఏ విధంగానూ హృదయంలో భరించలేము; ఎందుకంటే చంద్రుడు రోహిణితోనే నిరంతరం రమిస్తున్నాడు.’

Verse 26

विशेषात्तव वाक्येन निषिद्धो रात्रिनायकः । अनुज्ञां देहि तस्मात्त्वमस्माकं तत्र सांप्रतम् । दौर्भाग्यदुःखसंतप्तास्त्यजामो येन जीवितम्

ప్రత్యేకంగా మీ వాక్యముచేత రాత్రినాయకుడు నిషిద్ధుడయ్యాడు. కనుక ఇప్పుడే మాకు అక్కడికి వెళ్లుటకు అనుమతి దయచేయండి; దౌర్భాగ్యదుఃఖంతో దగ్ధులమై మేము ఆ విధంగా ప్రాణత్యాగం చేయుదుము.

Verse 27

सूत उवाच । तासां तद्वचनं श्रुत्वा दक्षः कोपसमन्वितः । शशाप शर्वरीनाथं गत्वा तत्संनिधौ ततः

సూతుడు పలికెను—వారి మాటలు విని కోపంతో నిండిన దక్షుడు, తరువాత శర్వరీనాథుని సన్నిధికి వెళ్లి ఆయనను శపించాడు.

Verse 28

यस्मात्पाप न मे वाक्यं त्वया धर्मसमन्वितम् । कृतं तस्मात्क्षयव्याधिस्त्वां ग्रसिष्यति दारुणः

ఓ పాపీ! ధర్మసహితమైన నా వాక్యాన్ని నీవు అనుసరించలేదు; అందువల్ల భయంకరమైన క్షయవ్యాధి నిన్ను గ్రసించును.

Verse 29

एवमुक्त्वा ययौ दक्षश्चन्द्रोऽपि द्विजसत्तमाः । तत्क्षणाद्यक्ष्मणाश्लिष्टः क्षयं याति दिने दिने

ఇట్లు చెప్పి దక్షుడు వెళ్లిపోయెను; ఓ ద్విజోత్తములారా, చంద్రుడును ఆ క్షణమే యక్ష్మతో పట్టుబడి దినదినము క్షీణించసాగెను.

Verse 30

ततोऽसौ कृशतां प्राप्तः संपरित्यज्य रोहिणीम् । अशक्तः सेवितुं कामं वभ्राम जगतीतले

అప్పుడు అతడు కృశుడయ్యెను; రోహిణిని విడిచి, కామభోగమును సేవించలేక భూమితలమందు తిరుగాడెను.

Verse 31

क्षयव्याधिप्रणाशाय पृच्छ मानश्चिकित्सकान् । औषधानि विचित्राणि प्रकुर्वाणो जितेन्द्रियः

క్షయవ్యాధి నాశం కోరుతూ అతడు వైద్యులను ప్రశ్నించాడు; ఇంద్రియనిగ్రహంతో వివిధ రకాల ఔషధాలను సిద్ధం చేశాడు।

Verse 32

तथापि मुच्यते नैव यक्ष्मणा स निशापतिः । दक्षशापेन रौद्रेण क्षयं याति दिनेदिने

అయినప్పటికీ నిశాపతి (చంద్రుడు) యక్ష్మా నుండి విముక్తి పొందలేదు; దక్షుని ఘోర శాపంతో అతడు రోజురోజుకూ క్షీణిస్తాడు।

Verse 33

ततो वैराग्यमापन्नस्तीर्थयात्रापरायणः । बभूव श्रद्धयायुक्तस्त्यक्त्वा भेषजमुत्तमम्

అప్పుడు వైరాగ్యం పొందిన అతడు తీర్థయాత్రలో నిమగ్నుడయ్యాడు; శ్రద్ధతో కూడి ఉత్తమ ఔషధాన్నికూడా విడిచిపెట్టాడు।

Verse 34

अथासौ भ्रममाणस्तु तीर्थान्यायतनानि च । संप्राप्तो ब्राह्मणश्रेष्ठाः प्रभासं क्षेत्रमुत्तमम्

అనంతరం అతడు తీర్థాలు, దేవాలయాలు తిరుగుతూ—ఓ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠులారా—ప్రభాస అనే అత్యుత్తమ క్షేత్రానికి చేరుకున్నాడు।

Verse 35

तत्र स्नात्वा शुचिर्भूत्वा प्रभासं वीक्ष्य रात्रिपः । यावत्संप्रस्थितोन्यत्र तावदग्रे व्यवस्थितम्

అక్కడ స్నానం చేసి పవిత్రుడై నిశాపతి ప్రభాసాన్ని దర్శించాడు; తరువాత ఇతరత్రా వెళ్లబోతుండగా ముందర ఎవరో నిలిచి ఉన్నట్లు చూశాడు।

Verse 36

अपश्यद्रोमकंनाम स मुनि संशितव्रतम् । तपोवीर्यसमोपेतं सर्वसत्त्वानुकम्पकम्

కఠినమైన వ్రతాలు ఆచరించే, తపోశక్తి సంపన్నుడైన మరియు సర్వజీవుల పట్ల దయగల రోమక అనే మునిని అతడు చూశాడు.

Verse 37

तं दृष्ट्वा स प्रणम्योच्चै स्ततः प्रोवाच सादरम् । क्षयव्याधियुतश्चन्द्रो निर्वेदाद्द्विजसत्तमाः

వారిని చూసి, క్షయవ్యాధితో బాధపడుతున్న చంద్రుడు నమస్కరించి, ఆదరంతో మరియు తీవ్ర నిరాశతో గట్టిగా ఇలా పలికాడు—ఓ బ్రాహ్మణోత్తమా!

Verse 38

परिक्षीणोऽस्मि विप्रेंद्र क्षयव्याधिप्रभावतः । तस्मात्कुरु प्रतीकार महं त्वां शरणं गतः

'ఓ విప్రేంద్రా! క్షయవ్యాధి ప్రభావం వల్ల నేను పూర్తిగా క్షీణించిపోయాను. కనుక దీనికి పరిష్కారం చూపండి—నేను మిమ్మల్ని శరణు కోరుతున్నాను.'

Verse 39

मया चिकित्सकाः पृष्टास्तैरुक्तं भेषजं कृतम् । अनेकधा महाभाग परिक्षीणो दिनेदिने

'నేను వైద్యులను సంప్రదించాను, వారు చెప్పిన ఔషధాలను అనేక విధాలుగా వాడాను; అయినప్పటికీ, ఓ మహానుభావా! నేను రోజురోజుకూ క్షీణించిపోతున్నాను.'

Verse 40

यदि नैवोपदेशं मे कञ्चित्त्वं संप्रदास्यसि । व्याधिनाशाय तत्तेन त्यक्ष्याम्यद्य कलेवरम्

'ఈ వ్యాధి నివారణకు మీరు నాకు ఏదైనా ఉపదేశం ఇవ్వకపోతే, ఆ కారణంగా నేను ఈరోజే నా శరీరాన్ని త్యజిస్తాను.'

Verse 41

रोमक उवाच । अन्यस्यापि निशानाथ न शापः कर्तुमन्यथा । शक्यते किं पुनस्तस्य दक्षस्यामिततेजसः

రోమకుడు పలికెను—హే నిశానాథా! ఇతరుని శాపమును కూడా వేరుగా చేయలేము; మరి అపార తేజస్సుగల దక్షుని శాపం ఎంత అచలమో!

Verse 42

तस्मादत्रोपदेशं ते प्रयच्छामि सुसंमतम् । येन ते स्यादसंदिग्धं क्षयव्याधि परिक्षयः

కాబట్టి ఇక్కడ నేను నీకు సుసమ్మతమైన ఉపదేశాన్ని ఇస్తున్నాను; దానివల్ల నిస్సందేహంగా నీ క్షయవ్యాధి పూర్తిగా నశిస్తుంది।

Verse 43

नादेयं किंचिदस्तीह देवदेवस्य शूलिनः । संप्रहृष्टस्य तद्वाक्यात्तस्मादाराधयस्व तम्

ఇక్కడ దేవదేవుడైన శూలి ప్రసన్నుడైతే ‘ఇవ్వకూడదు’ అనేది ఏదీ లేదు; ఆ వాక్యాశ్వాసంతోనే కనుక నీవు ఆయనను ఆరాధించు।

Verse 44

अष्टषष्टिषु तीर्थेषु सत्यं वासः सदा क्षितौ । तेषु संस्थाप्य तल्लिंगं तस्य नाशाय रात्रिप

అష్టషష్టి తీర్థాలలో నిజంగా భూమిపై సదా ఆయన నివాసం ఉంది; హే రాత్రిపా! ఆ తీర్థాలలో ఆ లింగాన్ని స్థాపించు, ఆ వ్యాధి నాశార్థం।

Verse 45

आराधय ततो नित्यं श्रद्धापूतेन चेतसा । संप्राप्स्यसि न संदेहः क्षयव्याधि परिक्षयम्

అప్పుడు శ్రద్ధతో పవిత్రమైన మనస్సుతో నిత్యం ఆరాధించు; సందేహం లేదు, నీవు క్షయవ్యాధి సంపూర్ణ నివృత్తిని పొందుతావు।

Verse 46

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा संप्रहृष्टो निशापतिः । तस्मिन्प्रभासके क्षेत्रे दिव्यलिंगानि शूलिनः । संस्थाप्य पूजयामास स्वनामांकानि भक्तितः

సూతుడు పలికెను—ఆ మాటలు విని నిశాపతి చంద్రుడు పరమానందంతో హర్షించాడు. ప్రభాసక్షేత్రంలో శూలధారి శివుని దివ్యలింగాలను, తన నామముద్రితమైనవిగా, భక్తితో స్థాపించి విధివిధానంగా పూజించాడు.

Verse 47

ततस्तुष्टो महादेवस्तस्य संदर्शनं गतः । प्रोवाच वरदोऽस्मीति प्रार्थयस्व यथेप्सितम्

అప్పుడు ప్రసన్నుడైన మహాదేవుడు అతనికి దర్శనమిచ్చి పలికెను—“నేను వరదాతను; నీకు ఇష్టమైన వరం కోరుకో.”

Verse 48

चन्द्र उवाच । परं क्षीणोऽस्मि देवेश यक्ष्मणाहं पदांतिकम् । प्राप्तस्तस्मात्परित्राहि नान्यत्संप्रार्थयाम्यहम्

చంద్రుడు పలికెను—హే దేవేశా! నేను అత్యంత క్షీణించిపోయాను; యక్ష్మా నన్ను అంతిమ అంచుకు చేర్చింది. కనుక నన్ను రక్షించండి; నేను మరేదీ కోరను.

Verse 49

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा भगवान्वृषभध्वजः । दक्षमाहूय तत्रैव ततः प्रोवाच सादरम्

అతని మాటలు విని వృషభధ్వజుడైన భగవాన్ శివుడు అక్కడికక్కడే దక్షుణ్ని పిలిపించి, అనంతరం సాదరంగా పలికెను.

Verse 50

एष चंद्रस्त्वया शप्तो जामाता न कृतं शुभम् । तस्मादनुग्रहं चास्य मम वाक्यात्समाचर

ఈ చంద్రుడు—నీ అల్లుడు—నీ శాపానికి గురయ్యాడు; అతడు శుభకార్యం చేయలేదు. కనుక నా వాక్యానుసారం అతనిపై అనుగ్రహం చేయి.

Verse 51

दक्ष उवाच । मया धर्म्यमपि प्रोक्तो वाक्यमेष कुबुद्धिमान् । नाकरोन्मे पुरः प्रोच्य करिष्यामीत्य सत्यवाक्

దక్షుడు పలికెను—నేను అతనికి ధర్మోపదేశమైన మాటలును చెప్పితిని; కాని ఆ కుబుద్ధి వాటిని ఆచరింపలేదు. నా సమక్షమున ‘చేస్తాను’ అని చెప్పి, తరువాత తన వాక్యమునకు విరుద్ధమై అసత్యుడయ్యెను।

Verse 52

तेन शप्तस्तु कोपेन सुतार्थे वृषभध्वज । हास्येनापि मया प्रोक्तं नान्यथा संप्रजायते

ఓ వృషభధ్వజా! కుమార్తె హితార్థమై అతడు కోపముతో (చంద్రుని) శపించెను; నేను కూడా హాస్యముగా పలికిన మాట సైతం ఇతరథా కాదే—నా వాక్యం తప్పక ఫలించును।

Verse 53

देवदेव उवाच । अद्यप्रभृति सर्वास्ताः सुता एष निशाकरः । समाः संवीक्षते नित्यं मम वाक्यादसंशयम्

దేవదేవుడు పలికెను—ఈ దినమునుండి ఈ నిశాకరుడు ఆ సమస్త కుమార్తెలను నిత్యము సమానముగా దర్శించును; నా ఆజ్ఞవలన, సందేహము లేక, అట్లే జరుగును।

Verse 54

तस्मात्पक्षं क्षयं यातु पक्षं वृद्धिं प्रगच्छतु । येन ते स्याद्वचः सत्यं मत्प्रसादसमन्वितम्

అందుచేత ఒక పక్షము క్షయమునకు పోవుగాక, మరియొక పక్షము వృద్ధిని పొందుగాక—అట్లే నీ వాక్యం సత్యమగును, నా ప్రసాదముతో సమన్వితమై।

Verse 55

ततो दक्षस्तथेत्युक्त्वा जगाम निजमन्दिरम् । देवोऽपि शंकरो भूयः प्रोवाच शशलांछनम्

అప్పుడు దక్షుడు ‘తథాస్తు’ అని చెప్పి తన మందిరమునకు వెళ్లెను. దేవుడు శంకరుడు కూడా మరల శశలాంఛనుడైన చంద్రునితో పలికెను।

Verse 56

भूयोऽपि प्रार्थयाभीष्टं मत्तस्त्वं शशलांछन । येन सर्वं प्रयच्छामि यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

హే శశలాంఛన చంద్రా! మరల నన్ను కోరుము, నీకు ఇష్టమైనదేమైనా; ఆ విధంగా నేను సమస్తమును ప్రసాదించుదును, అది అత్యంత దుర్లభమైనదైనా సరే।

Verse 57

चन्द्र उवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश यदि देयो वरो मम । तत्स्थापितेषु लिंगेषु मया सर्वेषु सर्वदा । संनिधानं त्वया कार्यं लोकानां हित काम्यया

చంద్రుడు అన్నాడు—హే దేవేశ్వరా! మీరు ప్రసన్నులైతే, నాకు వరం ఇవ్వవలసి ఉంటే, నేను స్థాపించిన సమస్త లింగాలలో ఎల్లప్పుడూ, లోకహితకాంక్షతో, మీ పవిత్ర సన్నిధి స్థాపింపబడుగాక।

Verse 58

देव उवाच । अष्टषष्टिषु लिंगेषु स्थापितेषु त्वया विभो । सोमवारेण सांनिध्यं करिष्ये वचनात्तव

దేవుడు అన్నాడు—హే విభో! నీవు స్థాపించిన అరవై ఎనిమిది లింగాలలో, నీ వచనానుసారం, సోమవారమున నేను ప్రత్యేక సన్నిధిని కలుగజేయుదును।

Verse 59

एवमुक्त्वा स देवेशस्ततश्चादर्शनं गतः । चन्द्रोऽपि हर्षसंयुक्तः समं पश्यति तास्ततः

ఇట్లు పలికి దేవేశ్వరుడు తదుపరి అదృశ్యమయ్యెను. చంద్రుడును ఆనందసంయుక్తుడై, ఆ తరువాత వాటన్నిటిని సమభావముతో చూచెను।

Verse 60

सुता दक्षस्य विप्रेंद्रा शंकरस्य वचः स्मरन् । ततो हर्ष समायुक्ता वभूवुस्तदनंतरम्

హే విప్రేంద్రా! దక్షుని కుమార్తెలు శంకరుని వచనమును స్మరించి, వెంటనే ఆ తరువాత హర్షసమాయుక్తులయ్యిరి।

Verse 61

एवं सोमेश्वरास्तत्र बभूवुर्द्विजसत्तमाः । अष्टषष्टिषु तीर्थेषु तथान्येषु ततः परम्

ఇట్లుగా, హే ద్విజశ్రేష్ఠులారా, అక్కడ సోమేశ్వరులు ప్రాదుర్భవించారు—అష్టషష్టి తీర్థాలలోను, వాటికి మించిన ఇతర స్థలాలలోను కూడా।