Adhyaya 26

Verse 1

। सूत उवाच । यत्पूर्वापरसीमान्तं तन्मया संप्रकीर्तितम् । दक्षिणोत्तरसंभूतं तद्वो वक्ष्यामि सांप्रतम्

సూతుడు పలికెను—పూర్వ పశ్చిమ సీమలను నేను యథావిధిగా వర్ణించితిని. ఇప్పుడు దక్షిణ ఉత్తర దిశల విస్తారమును, సరిహద్దులను మీకు చెప్పుచున్నాను.

Verse 2

अस्ति भूभितले ख्याता मधुराख्या महापुरी । नानाविप्रसमाकीर्णा यमुनातटसंश्रया

భూమిమీద ‘మధురా’ అనే ప్రసిద్ధ మహాపురి ఉంది; అది అనేక విప్రులతో నిండినది, యమునా తీరాన్ని ఆశ్రయించి నిలిచినది.

Verse 3

तस्यामासीद्द्विजश्रेष्ठो गोकर्ण इति विश्रुतः । वेदाध्ययनसंपन्नः सर्वशास्त्रविचक्षणः

ఆ నగరంలో ‘గోకర్ణ’ అని ప్రసిద్ధుడైన ఒక ద్విజశ్రేష్ఠుడు నివసించెను; అతడు వేదాధ్యయనసంపన్నుడు, సమస్త శాస్త్రాలలో విచక్షణగలవాడు.

Verse 4

अथापरोऽस्ति तन्नामा तत्र विप्रो वयोऽन्वितः । सोऽपि च ब्राह्मणः श्रेष्ठः सर्वविद्यासु पारगः

అక్కడ అదే పేరుతో మరొక విప్రుడు ఉండెను, వయస్సులో వృద్ధుడు; అతడూ శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణుడు, సమస్త విద్యలలో పారంగతుడు.

Verse 5

कस्यचित्त्वथकालस्य यमः प्राह स्वकिंकरम् । ऊर्ध्वकेशं सुरक्ताक्षं कृष्णदन्तं भयानकम्

ఒక సమయంలో యముడు తన కింకరునితో పలికెను—అతని కేశాలు పైకి నిటారుగా నిలిచినవి, కన్నులు గాఢరక్తవర్ణములు, పళ్ళు నల్లగా, రూపం భయంకరంగా ఉండెను.

Verse 6

अद्य गच्छ द्रुतं दूत मथुराख्यां महापुरीम् । आनयस्व द्विजश्रेष्ठं तस्यां गोकर्णसंज्ञकम्

ఈరోజే త్వరగా వెళ్లు, ఓ దూతా, మథురా అనే మహాపురికి. అక్కడ ఉన్న ద్విజశ్రేష్ఠుడు ‘గోకర్ణ’ను ఇక్కడికి తీసుకురా।

Verse 7

तस्यायुषः क्षयो जातो मध्याह्नेऽद्यतने दिने । त्याज्योऽन्योऽस्ति च तत्रैव चिरायुस्तादृशो द्विजः

ఈరోజు మధ్యాహ్నానికే అతని ఆయుష్షు క్షీణించి ముగిసింది. కానీ అక్కడే అలాంటి మరో చిరాయువు ద్విజుడు ఉన్నాడు—అతన్ని వదిలివేయాలి.

Verse 8

सूत उवाच । अथ दूतो द्रुतं गत्वा तां पुरीं यमशासनात् । विभ्रमादानयामास गोकर्णं च चिरायुषम्

సూతుడు అన్నాడు—అప్పుడు దూత యమశాసనంతో త్వరగా ఆ నగరానికి వెళ్లి, పొరపాటున చిరాయువు గోకర్ణుని తీసుకొచ్చాడు.

Verse 9

ततः कोपपरीतात्मा यमः प्रोवाच किंकरम् । दीर्घायुरेष आनीतो धिक्पाप किमिदं कृतम्

అప్పుడు కోపంతో నిండిన యముడు సేవకునితో అన్నాడు—ఇతడు దీర్ఘాయువు; ఛీ పాపీ! ఇది నీవు ఏమి చేసావు?

Verse 10

तस्मात्प्रापय तत्रैव यावदस्य च बन्धुभिः । नो गात्रं दह्यते शोकात्सुसमिद्धेन वह्निना

కాబట్టి ఇతనిని వెంటనే అక్కడికే తిరిగి పంపు; శోకంతో దగ్ధమైన బంధువులు సుసమిద్ధ అగ్నితో ఇతని దేహాన్ని దహనం చేయకముందే.

Verse 11

ब्राह्मण उवाच । नाहं तत्र गमिष्यामि दिष्ट्या प्राप्तोस्मि तेंऽतिकम् । वांछमानः सदा मृत्युं दारिद्र्येण कदर्थितः

బ్రాహ్మణుడు అన్నాడు—నేను ఇక అక్కడికి తిరిగి వెళ్లను. దైవానుగ్రహంతో మీ సన్నిధికి చేరాను. దారిద్ర్యంతో నలిగిపోయి నేను ఎల్లప్పుడూ మరణాన్నే కోరుకున్నాను.

Verse 12

यम उवाच । निमिषेणापि नो मर्त्यमानयामि महीतलात् । आयुःशेषेण विप्रेन्द्र पूर्णेनाथ त्यजामि न

యముడు అన్నాడు—ఒక నిమిషమైనా నేను ఏ మానవుని భూమి మీద నుంచి తీసుకుపోను. ఓ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా, నిర్ణీత ఆయుష్షు శేషం పూర్తయ్యే వరకు నేను ఎవ్వరినీ విడిపించను.

Verse 13

तत एव हि मे नाम धर्मराज इति स्मृतम् । समत्वात्सर्वजंतूनां पक्षपातविवर्जनात्

అందుకే నా పేరు ‘ధర్మరాజు’ అని ప్రసిద్ధి—ఎందుకంటే నేను సమస్త జీవుల పట్ల సమానుడను, పక్షపాతం లేనివాడను.

Verse 14

तस्माद्गच्छ गृहं विप्र यावद्गात्रं न दह्यते । बंधुभिस्तव शोकार्तैर्नाधुना तत्र ते स्थितिः

కాబట్టి ఓ బ్రాహ్మణా, నీ దేహం ఇంకా దహించబడకముందే ఇంటికి వెళ్లు. నీ బంధువులు శోకంతో బాధపడుతున్నారు; ఇప్పుడు అక్కడ నీవు ఉండటం తగదు.

Verse 15

प्रार्थयस्व मनोऽभीष्टं वरं ब्राह्मणसत्तम । न वृथा दर्शनं मे स्यात्कथंचिदपि देहिनाम्

ఓ బ్రాహ్మణసత్తమా, నీ మనసుకు ఇష్టమైన వరాన్ని ప్రార్థించు. ఏ పరిస్థితిలోనైనా దేహధారులకు నా దర్శనం వ్యర్థం కాకూడదు.

Verse 16

ब्राह्मण उवाच । अवश्यं यदि गंतव्यं मया देव गृहं पुनः । तन्ममाचक्ष्व पृच्छामि वरश्चैष भवेन्मम

బ్రాహ్మణుడు అన్నాడు—హే దేవా! నేను తప్పక మళ్లీ నా గృహానికి వెళ్లవలసి ఉంటే, దయచేసి ఇదే నాకు చెప్పుము; నేను ఇదే అడుగుచున్నాను—ఇదే నా వరమగునుగాక.

Verse 17

एते ये नरका रौद्राः सेविताः पापकर्मभिः । दृश्यंते वद कः केन कर्मणा सेव्यते जनैः

ఈ భయంకర నరకాలు పాపకర్మాల వల్ల ఏర్పడినవే—ఇక్కడ కనిపిస్తున్నాయి. చెప్పుము: ఏ కర్మ వల్ల ఎవరు ఏ నరకాన్ని అనుభవిస్తారు?

Verse 18

यम उवाच । असंख्या नरका विप्र यथा प्राणिगणाः क्षितौ । कृत्स्नशः कथितुं शक्या नैववर्षशतैरपि

యముడు అన్నాడు—హే విప్రా! భూమిపై ప్రాణులు ఎంత అసంఖ్యమో, నరకాలు కూడా అంతే అసంఖ్య. వాటిని పూర్తిగా చెప్పడం వందల సంవత్సరాల్లోనూ సాధ్యం కాదు.

Verse 19

कीर्तयिष्यामि तेषां ते प्राधान्येन द्विजोत्तम । एकविंशतिसंख्या ये पापिलोककृते कृताः

హే ద్విజోత్తమా! వాటిలో ప్రధానమైనవాటిని నేను నీకు వివరిస్తాను—పాపుల లోకార్థం స్థాపించబడినవి, సంఖ్యలో ఇరవై ఒకటి.

Verse 20

आद्योऽयं रौरवो नाम नरको द्विजसत्तम । प्रतप्ततैलकुंभेषु पच्यंते यत्र जंतवः

హే ద్విజసత్తమా! మొదటి నరకం ‘రౌరవ’ అనే పేరుగలది. అక్కడ జీవులు మండే వేడి నూనెతో నిండిన కుండల్లో ఉడికించబడతారు.

Verse 21

हा मातस्तात पुत्रेति प्रकुर्वंति सुदारुणम् । परपाकरताः क्षुद्राः परद्रव्या पहारकाः

“అమ్మా! నాన్నా! కుమారా!” అని వారు అత్యంత దారుణ దుఃఖంలో విలపిస్తారు—పరులను హింసించడంలో ఆనందించే క్షుద్రచిత్తులు, పరధనాన్ని అపహరించేవారు।

Verse 22

द्वितीय एष विप्रेंद्र महारौरवसंज्ञितः । कृतघ्नैः सेव्यते नित्यं तथा च गुरुतल्पगैः

హే విప్రేంద్రా! ఇది రెండవ నరకం ‘మహారౌరవ’ అని ప్రసిద్ధి; కృతఘ్నులు ఇందులో నిత్యం నివసిస్తారు, అలాగే గురుతల్పగాములూ (గురుశయ్యను లంఘించేవారూ)।

Verse 23

रोरूयमाणैर्दाहार्तैः पच्यमानै र्हविर्भुजा । खंडशः क्रियमाणैश्च तीक्ष्णशस्त्रैरनेकधा

అక్కడ వారు గట్టిగా రోరూయమానులై, దహనవేదనతో బాధపడుతూ; హవిర్భుజ అగ్నిచేత ‘వండబడుతూ’, పదునైన శస్త్రాలతో అనేక విధాలుగా ముక్కలుగా చేయబడుతారు।

Verse 24

तृतीयोंऽधतमोनाम नरकः सुभयावहः । अत्र ये पुरुषा यांति तांश्च वक्ष्यामि सुद्विज

మూడవ నరకం ‘అంధతమస్’ అని పిలువబడుతుంది, అది మహాభయంకరం. హే సుద్విజా! అక్కడికి వెళ్లే పురుషులు ఎవరో నేను చెప్పుదును।

Verse 26

चतुर्थोऽयं प्रतप्ताख्यो नरकः संप्रकीर्तितः । अत्र ते यातनां भुक्त्वा तथा शुद्धा भवंति च

ఈ నాలుగవ నరకం ‘ప్రతాప్త’ (దగ్ధమైనది) అని ప్రకటించబడింది. అక్కడ యాతన అనుభవించి వారు కూడా కర్మక్షయంతో శుద్ధులవుతారు।

Verse 27

यैः कृता सततं निंदा गुरुदेवतपस्वि नाम् । तेषामुत्पाट्यते जिह्वा जाताजाताऽत्र भूरिशः

గురు, దేవతలు, తపస్వులను నిత్యం నిందించినవారి నాలుక ఇక్కడ ఎన్నిసార్లైనా, మళ్లీ మళ్లీ పీకివేయబడుతుంది।

Verse 28

एषोऽन्यः पंचमो नाम सुप्रसिद्धो विदारकः । मित्रद्रोहरताश्चात्र च्छिद्यंते करपत्रकैः

ఇది మరో ఐదవ నరకం, ‘విదారక’ అని ప్రసిద్ధి; ఇక్కడ మిత్రద్రోహంలో మునిగినవారు కరపత్రకముల వంటి పదునైన ఆకుల కత్తులతో చీల్చబడతారు।

Verse 29

दुष्टेन चक्षुषा दृष्टाः परदारा नराधमैः । सुलोहास्याः खगास्तेषां हरंत्यत्र विलोचने

దుష్ట దృష్టితో పరస్త్రీలను చూచిన నరాధముల కన్నులను ఇక్కడ ఇనుప ముక్కుల పక్షులు పీకుకొని పోతాయి।

Verse 30

प्राणांतिकं पुरा दत्तं यैर्दुःखं प्राणिनां नरैः । अपराधं विना तेऽत्र पच्यंते वालुकोत्करैः

ఎలాంటి అపరాధం లేని ప్రాణులకు ప్రాణాంతక బాధను కలిగించిన వారు ఇక్కడ వేడి ఇసుక గుట్టలపై కాల్చబడుతూ ‘పాకుతారు’।

Verse 31

बीभत्सुरिति विख्यातः सप्तमो नरकाधमः । मूत्रामेध्य समाकीर्णः समंतादतिगर्हितः

ఏడవది, నరకాలలో అత్యంత నీచమైనది, ‘బీభత్సు’ అని ప్రసిద్ధి; అది మూత్రం మరియు మలినాలతో నిండినది, అన్ని వైపులా ఘోరంగా అసహ్యకరం।

Verse 32

राजगामि च पैशुन्यं यैः कृतं सुदुरात्मभिः । अमेध्यपूर्णवक्त्रास्ते धार्यंतेऽत्र नराधमाः

రాజుని వరకు చేరే చాడీ‑నిందను చేసిన అతి దుష్టులు—ఆ నరాధములు ఇక్కడ మలినంతో నిండిన ముఖాలతో బంధింపబడి నిలుపబడుదురు।

Verse 33

कुत्सितोनाम विख्यातो द्विजायं चाष्टमोऽधमः । श्लेष्ममूत्राभिसंपूर्णैस्तथा गन्धैश्च कुत्सितैः

హే ద్విజశ్రేష్ఠా! ఎనిమిదవ అధమ నరకము ‘కుత్సిత’ అని ప్రసిద్ధి; అది శ్లేష్మ‑మూత్రాలతో నిండినది, నీచ దుర్గంధాలతో దుర్వాసనగలది।

Verse 34

गुरुदेवातिथिभ्यश्च स्वभृत्येभ्यो विशेषतः । अदत्त्वा भोजनं यैस्तु कृतं तेऽत्र व्यवस्थिताः

గురు, దేవతలు, అతిథులు మరియు ముఖ్యంగా తమ ఆధారిత‑సేవకులకు భోజనం ఇవ్వక తామే తిన్నవారు—వారు ఇక్కడ శిక్షానుభవానికి నిలుపబడుదురు।

Verse 35

एष दुर्गमनामा च नवमो द्विजसत्तम । तीक्ष्णकंटकसंकीर्णः सर्पवृश्चिकसंकुलः

హే ద్విజసత్తమా! ఇది తొమ్మిదవ నరకము ‘దుర్గమ’ అని పిలువబడును; ఇది పదునైన ముళ్లతో నిండినది, సర్ప‑వృశ్చికాలతో కిటకిటలాడును।

Verse 36

एकसार्थप्रयाताय क्षुत्क्षामायावसीदते । अदत्त्वा भोजनं यैश्च कृतं तेऽत्र व्यवस्थिताः

కారవాన్‌తో ప్రయాణిస్తూ ఆకలిచేత క్షీణించి కూలిపోతున్న యాత్రికునికి భోజనం ఇవ్వక తామే తిన్నవారు—వారు ఇక్కడ ఉండవలసి వస్తుంది।

Verse 37

दशमोऽयं सुविख्यातो नरको नामदुः सहः । तप्तलोहमयैः स्तंभैः समंतात्परिवारितः

ఇది పదవ నరకము ‘దుఃసహ’ అనే నామముతో ప్రసిద్ధి. ఇది అన్ని వైపులా ఎర్రగా మండే ఇనుప స్తంభములతో ఆవరించబడి ఉంది.

Verse 38

ये पापाः परदारेषु रक्ता मिष्टामिषेषु वा । तप्तलोहमयान्स्तंभांस्तेऽत्रालिंगंति मानवाः

పరస్త్రీలపై మోహపడిన పాపులు, లేదా మిఠాయిలు మరియు మాంసాహారంలో ఆసక్తి గలవారు—ఇక్కడ మండే ఇనుప స్తంభాలను బలవంతంగా ఆలింగనం చేయవలసి వస్తుంది.

Verse 39

एकादशोऽपरश्चायमाकर्षाख्यः प्रकीर्तितः । नरको विप्रशार्दूल तप्तसंदंशसंकुलः

హే విప్రశార్దూలా! ఇది మరొకటి—పదకొండవ—నరకము ‘ఆకర్ష’ అని ప్రకటించబడింది. ఇది మండే ఇనుప చిమటలు, పింసర్లతో నిండివుంది.

Verse 40

स्त्रीविप्रगुरुदेवानां वित्तं चाश्नंति ये नराः । संदंशैरपि कृष्यंते तत्र तप्तैः समंततः

స్త్రీలు, బ్రాహ్మణులు, గురువులు లేదా దేవతల ధనాన్ని భోగించేవారు గానీ అపహరించేవారు గానీ—వారు అక్కడ అన్ని వైపులా మండే ఇనుప చిమటలతో లాగబడతారు.

Verse 41

संदंशो द्वादशश्चायं तथाऽभक्ष्यप्रभक्षकाः । लोहदंतमुखैर्गृधैर्भक्ष्यंतेऽत्र नराधमाः

ఇది పన్నెండవ నరకము ‘సందంశ’. ఇక్కడ భక్షించరాని దానిని భక్షించే నీచులు ఇనుప దంతాలు, ముక్కులు గల గద్దలచే భక్షింపబడతారు.

Verse 42

एष त्रयोदशोनाम सुविख्यातो नियंत्रकः । समंतात्कृमिभिर्व्याप्तस्तथा च दृढबन्धनैः

ఇది పదమూడవ నరకము ‘నియంత్రక’ అని ప్రసిద్ధి. ఇది అన్ని వైపులా పురుగులతో నిండిపోయి, గట్టిగా విడనాడని బంధనాలతో చుట్టుముట్టబడి ఉంది.

Verse 43

न्यासापहारकाः पापास्तत्र बद्धाश्च बंधनैः । कृमिवृश्चिक कीटाद्यैर्भक्ष्यते द्विजसत्तम

ఓ ద్విజోత్తమా, న్యాసం (అమానతు) అపహరించే పాపులు అక్కడ బంధనాలలో బిగించబడతారు; పురుగులు, తేళ్లు మరియు ఇతర కాటేసే కీటకాలు వారిని భక్షిస్తాయి.

Verse 44

तथा चतुर्दशोनाम नरकोऽधोमुखः स्थितः । नरकाणां समस्तानामेष रौद्रतमाकृतिः

అలాగే పద్నాలుగవ నరకము ‘అధోముఖ’ అని పిలవబడుతుంది; అక్కడ మనుష్యులను తలక్రిందులుగా (ముఖం కిందకు) ఉంచుతారు. అన్ని నరకాలలో ఇది అత్యంత భయంకర రూపమైంది.

Verse 45

अत्र चाधोमुखा बद्धा वृक्षशाखावलंबिताः । पच्यंते वह्निनाऽधस्ताद्ब्रह्मघ्ना ये च मानवाः

ఇక్కడ ముఖం కిందకు చేసి బంధించి, చెట్ల కొమ్మలకు వేలాడదీసి ఉంచుతారు; బ్రాహ్మణహంతకులైన ఆ మనుష్యులు కిందనుండి అగ్నిచే కాల్చబడి వండబడతారు.

Verse 46

यूकामत्कुणदंशाद्यैः संकीर्णोऽयं द्विजोत्तम । नरको भीषणो नाम ख्यातः पञ्चदशो महान्

ఓ ద్విజోత్తమా, ఈ ప్రాంతం జూళ్లు, బెడ్‌బగ్స్, దోమలు మొదలైన వాటితో కిటకిటలాడుతోంది. ఈ మహా పదిహేనవ నరకము ‘భీషణ’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి.

Verse 47

कूटसाक्ष्यरतानां च तथैवानृतवादिनाम् । अत्राश्रयो मया दत्तस्तथान्येषां कुकर्मिणाम्

కూటసాక్ష్యమునకు ఆసక్తులైనవారికీ, నిత్యము అసత్యమాడువారికీ—అలాగే ఇతర దుష్కర్ములకూ—ఇక్కడ నేను నిర్బంధస్థానమనే ఆశ్రయాన్ని నియమించితిని।

Verse 49

एष षोडश उद्दिष्टो नरको नाम क्षुद्रदः । युधार्तैर्मानवैर्व्याप्तः समंताद्द्विजसत्तम

హే ద్విజసత్తమా! ఇది పదహారవ నరకమని ‘క్షుద్రద’ అనే నామంతో ప్రకటించబడింది; యుద్ధవేదనతో బాధపడే మనుష్యులతో ఇది అన్ని వైపులా నిండివుంది।

Verse 50

तथा सप्तदशश्चायं क्षाराख्यो नरकः स्मृतः । सुक्षारेण समाकीर्णः सर्वप्राणिभयावहः

అలాగే ఇది పదిహేడవ నరకమని ‘క్షార’ అనే పేరుతో స్మరించబడుతుంది; ఇది కాటుకైన దహించే క్షారంతో నిండివుండి, సమస్త ప్రాణులకు భయంకరమైంది।

Verse 51

व्रतभंगकरा ये च ये च पाषण्डिनो नराः । तेऽत्रागत्य शितैः शस्त्रैः पिष्यंते पापकृत्तमाः

వ్రతభంగం చేసేవారూ, పాషండులై ధర్మనాశక మార్గాలను అనుసరించేవారూ—ఆ పాపకృత్తములు ఇక్కడికి వచ్చి పదునైన శస్త్రాలతో నలిపివేయబడుతారు।

Verse 52

एष चाष्टादशो नाम कथितश्च निदाघकः । ज्वलितांगारसंकीर्णो दुःसेव्यः सर्वदेहिनाम्

ఇది పద్దెనిమిదవ నరకమని ‘నిదాఘక’ అనే పేరుతో చెప్పబడింది; ఇది మండే అంగారాలతో నిండివుండి, సమస్త దేహధారులకు అసహ్యమైనది।

Verse 53

दूषयंति च ये शास्त्रं काव्यं विप्रं च कन्यकाम् । अंगारांतः स्थितातेऽत्र ध्रियंते मानवा द्विज

హే ద్విజా! శాస్త్రం, కావ్యం, బ్రాహ్మణుని, కన్యను అపవిత్రం చేసే వారు ఇక్కడ మండే అంగారాల మధ్య నిలిపి శిక్షింపబడతారు।

Verse 54

एकोनविंशतिश्चायं प्रख्यातः कूटशाल्मलिः । सुतीक्ष्णकंटकाकीर्णः समंताद्द्विजसत्तम ।ा

హే ద్విజసత్తమా! ఇది పందొమ్మిదవ నరకం, ‘కూటశాల్మలి’ అని ప్రసిద్ధి; చుట్టూ అత్యంత పదునైన ముళ్లతో నిండివుంది।

Verse 56

एष विंशतिमो नाम नरको द्विजसत्तम । असिपत्रवनाख्यश्च कष्टसेव्यो दुरात्मभिः

హే ద్విజసత్తమా! ఇది ఇరవయ్యవ నరకం, ‘అసిపత్రవన’ అని పిలువబడుతుంది; అత్యంత దుర్భరమైనది, దురాత్ములే అనుభవించదగినది।

Verse 57

अत्र यांति नरा विप्र पररंध्रनिरीक्षकाः । कूटकर्मरता ये च शास्त्रविक्रयकारकाः

హే బ్రాహ్మణా! ఇక్కడ ఇతరుల లోపాలను గూఢంగా వెతికేవారు, కూటకర్మాలలో మునిగినవారు, శాస్త్రాలను వ్యాపారంగా అమ్మేవారు వచ్చి పడతారు।

Verse 58

एकविंशतिमा चैषा नाम्ना वैतरणी नदी । सर्वैरेव नरैर्गम्या धर्मपापानुयायिभिः

ఇది ఇరవై ఒకటవది—‘వైతరణీ’ అనే నది; ధర్మానుసారులైనా పాపానుసారులైనా, సమస్త మనుష్యులు దానిని చేరవలసిందే।

Verse 59

मृत्युकाले समुत्पन्ने धेनुं यच्छंति ये नराः । तस्या लांगूलमाश्रित्य तारयंति सुखेन च

మరణకాలము వచ్చినప్పుడు ఎవరు ధేనువును దానం చేస్తారో, వారు ఆ గోవు తోకను ఆశ్రయించి సులభంగా తీరమును చేరుతారు।

Verse 60

अदत्त्वा गां च ये मर्त्या म्रियंते द्विजसत्तम । तीर्त्वा हस्तादिभिर्दुर्गा त इमां संतरंति च

హే ద్విజశ్రేష్ఠా, గోవును దానం చేయక మరణించిన మానవులు చేతులు కాళ్లు మొదలైనవాటితోనే ఆ దుర్గమ ప్రవాహాన్ని కష్టపడి దాటుతారు।

Verse 61

एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि द्विजोत्तम । विस्तरेण तव प्रीत्या स्वरूपं नरकोद्भवम्

హే ద్విజోత్తమా, నీవు అడిగినదంతా నీపై ప్రేమతో నేను విస్తారంగా చెప్పితిని—నరకజన్య బాధల స్వరూపమును కూడా।

Verse 62

तस्माद्गच्छ गृहं शीघ्रं यावद्गात्रं न दह्यते । बन्धुभिस्तव शोकार्तैर्गृहीत्वा वांछितं धनम्

కాబట్టి నీ దేహము దహించబడకముందే త్వరగా ఇంటికి వెళ్ళు; నీ శోకార్త బంధువులు నీవు కోరిన ధనాన్ని తీసుకుంటారు।

Verse 63

ब्राह्मण उवाच । यदि देव मया सम्यग्गंतव्यं निजमंदिरम् । तद्ब्रूहि कर्मणा येन नरकं याति नो नरः

బ్రాహ్మణుడు పలికెను—హే దేవా, నేను సరిగా నా స్వగృహానికి తిరిగి వెళ్లవలెనని ఉంటే, చెప్పుము; ఏ ఆచరణముచేత మనిషి నరకానికి పోడు?

Verse 64

यम उवाच । तीर्थयात्रापरो नित्यं देवतातिथिपूजकः । ब्रह्मण्यश्च शरण्यश्च न याति नरकं नरः

యముడు పలికెను—ఎవడు నిత్యం తీర్థయాత్రాపరుడై, దేవతలను పూజించి అతిథులను సత్కరిస్తాడో, బ్రాహ్మణభక్తుడై శరణ్యుడై ఉంటాడో, అటువంటి మనిషి నరకానికి పోడు।

Verse 65

परोपकारसंयुक्तो नित्यं जपपरायणः । स्वाध्यायनिरतश्चैव न याति नरकं द्विज

హే ద్విజా! పరహితంలో నిమగ్నుడై, నిత్య జపంలో పరాయణుడై, స్వాధ్యాయంలో నిరతుడై ఉన్నవాడు నరకానికి పోడు।

Verse 66

वापीकूपतडागानि देवतायतनानि च । यः करोति नरो नित्यं नरकं न स पश्यति

ఎవడు నిత్యం బావులు, బావడులు, చెరువులు నిర్మించి, దేవతల ఆలయాలను కూడా కట్టిస్తాడో—అతడు నరకాన్ని చూడడు।

Verse 67

हेमंते वह्निदो यः स्यात्तथा ग्रीष्मे जलप्रदः । वर्षास्वाश्रयदो यश्च नरकं न स पश्यति

ఎవడు హేమంతంలో అగ్ని/వెచ్చదనం ఇస్తాడో, గ్రీష్మంలో నీరు అందిస్తాడో, వర్షాకాలంలో ఆశ్రయం ఇస్తాడో—అతడు నరకాన్ని చూడడు।

Verse 68

व्रतोपवाससंयुक्तः शांतात्मा विजितेंद्रियः । ब्रह्मचारी सदा ध्यानी नरकं याति नो नरः

వ్రత-ఉపవాసాలతో యుక్తుడై, శాంతమనస్సుతో, ఇంద్రియజయుడై, బ్రహ్మచారిగా, సదా ధ్యాననిష్ఠుడై ఉన్నవాడు నరకానికి పోడు।

Verse 69

अन्नप्रदो नरो यः स्याद्विशेषेण तिलप्रदः । अहिंसानिरतश्चैव नरकं न स पश्यति

అన్నదానం చేసే వాడు—ప్రత్యేకంగా తిలదానం చేసే వాడు—అహింసలో నిమగ్నుడై ఉంటే, అతడు నరకాన్ని చూడడు.

Verse 70

वेदाध्ययनसंपन्नः शास्त्रासक्तः सुमृष्टवाक् । धर्माख्यानपरो नित्यं नरकं न स पश्यति

వేదాధ్యయనంలో నిపుణుడు, శాస్త్రాసక్తుడు, సుమధుర-శుద్ధ వాక్కుతో, నిత్యం ధర్మకథా-ప్రవచనంలో నిమగ్నుడైనవాడు నరకాన్ని చూడడు.

Verse 71

ब्राह्मण उवाच । एतन्मूर्खोऽपि जानाति शुभकर्मकरः पुमान् । न याति नरकं स्वर्गे तथा पापक्रियारतः

బ్రాహ్మణుడు అన్నాడు: ఇది మూర్ఖుడికీ తెలుసు—శుభకర్మాలు చేసే మనిషి నరకానికి పోడు, స్వర్గాన్ని పొందుతాడు; పాపక్రియల్లో రతుడైనవానికి ఫలం విరుద్ధం.

Verse 72

तस्मादशुभकर्मापि कर्मणा येन पातकम् । स्वल्पेनापि निहन्त्याशु याति स्वर्गं नरस्ततः

కాబట్టి అశుభకర్మాలతో కలుషితుడైనవాడైనా, ఏదో ఒక కర్మచేత పాతకాన్ని త్వరగా—అల్ప ప్రయత్నంతోనైనా—నశింపజేస్తే, ఆ మనిషి స్వర్గానికి వెళ్తాడు.

Verse 73

तन्मेब्रूहि सुरश्रेष्ठ व्रतं नियममेव वा । तीर्थं वा जपहोमं वा सर्वलोकसुखावहम्

హే సురశ్రేష్ఠా! నాకు చెప్పుము—సర్వలోకాలకు సుఖ-కల్యాణాన్ని ప్రసాదించే వ్రతమో నియమమో, లేదా తీర్థమో, జప-హోమమో.

Verse 74

यम उवाच । अत्र ते सुमहद्गुह्यं कीर्तयिष्ये द्विजोत्तध । गोपनीयं प्रयत्नेन वचनान्मम सर्वदा

యముడు పలికెను—హే ద్విజోత్తమా! ఇక్కడ నేను నీకు అత్యంత మహత్తరమైన గూఢరహస్యాన్ని ప్రకటించెదను. నా ఈ వచనాన్ని ఎల్లప్పుడూ శ్రద్ధతో గోప్యంగా కాపాడుము.

Verse 75

महापातकयुक्तोऽपि पुरुषो येन कर्मणा । अनुष्ठितेन नो याति नरकं क्लेशकारकम्

మహాపాతకాలతో కూడిన పురుషుడైనా, ఏ కర్మను విధివిధానంగా అనుష్ఠానము చేస్తాడో, అతడు క్లేశకారకమైన నరకానికి వెళ్లడు.

Verse 76

आनर्तविषये रम्यं सर्वतीर्थमयं शुभम् । हाटकेश्वरजं क्षेत्रं महापातकनाशनम्

ఆనర్త దేశంలో ఒక రమ్యమైన శుభ క్షేత్రం ఉంది—హాటకేశ్వరుని నుండి ఉద్భవించినది—అది సర్వతీర్థమయమై మహాపాతకనాశకము.

Verse 77

तत्रैकमपि मासार्धं यो भक्त्या पूजयेद्धरम् । स सर्वपापयुक्तोऽपि शिवलोके महीयते

ఆ స్థలంలో ఎవడు భక్తితో అర్ధమాసమైనా హరుని (ప్రభువును) పూజించునో, అతడు సర్వపాపయుక్తుడైనా శివలోకంలో మహిమ పొందును.

Verse 78

तस्मात्तत्र द्रुतं गत्वा त्वमाराधय शंकरम् । येन गच्छसि निर्वाणं दशभिः पुरुषैः सह

కాబట్టి నీవు త్వరగా అక్కడికి వెళ్లి శంకరుని ఆరాధించుము; దాని వలన నీవు పది పురుషులతో కూడి నిర్వాణం (మోక్షం) పొందుదువు.

Verse 79

सूत उवाच । उपदेशं समाकर्ण्य स यदा प्रस्थितो गृहम् । धर्मराजस्य संहष्टो मधुरां नगरीं प्रति

సూతుడు పలికెను—ఉపదేశాన్ని విని అతడు గృహానికి బయలుదేరినప్పుడు, ధర్మరాజుని ఆజ్ఞచే మధురా నగరమునకు పంపబడెను।

Verse 80

तावद्द्वितीयं गो कर्णं दूत आदाय संगतः । दर्शयामास धृत्वाग्रे धर्मराजस्य सत्वरम्

అంతలోనే దూతుడు రెండవ గోకర్ణుని తీసుకొని వచ్చి, ధర్మరాజుని సమక్షంలో త్వరగా నిలిపి చూపెను।

Verse 81

ततः प्रोवाच तं दूतं धर्मराजः प्रहर्षितः । गोकर्णं पुरतो दृष्ट्वा द्वितीयं प्रस्थितं गृहम्

అప్పుడు ధర్మరాజుడు హర్షించి, ముందర నిలిచిన రెండవ గోకర్ణుని చూచి, బయలుదేరిన ఆ దూతతో పలికెను।

Verse 82

यस्मात्कालात्ययं कृत्वाऽनीतोऽयं ब्राह्मणस्त्वया । तस्मादेनमपि क्षिप्रं द्वितीयेन समं त्यज

నీవు కాలం దాటించి ఈ బ్రాహ్మణుని తీసికొచ్చితివి; కనుక ఇతనినీ రెండవవానితో సమానంగా వెంటనే విడిచిపెట్టు।

Verse 83

ततस्तौ तत्क्षणान्मुक्तौ गोकर्णौ ब्राह्मणौ समम् । स्वंस्वं कलेवरं प्राप्य सहसाथ समन्वितौ

అప్పుడు ఆ క్షణమే గోకర్ణులనే ఇద్దరు బ్రాహ్మణులు సమానంగా కలిసి విముక్తులయ్యారు; తమ తమ దేహాలను పొందిన వెంటనే వారు తక్షణమే సంపూర్ణులయ్యారు।

Verse 84

ततः स कथयामास गोकर्णः प्रथमो द्विजः । यमोपदेशसंजुष्टो द्वितीयाय सविस्तरम्

అనంతరం మొదటి ద్విజుడు గోకర్ణుడు, యమోపదేశంతో సమృద్ధుడై, రెండవ వానికి సమస్త విషయాలను విశదంగా వివరించాడు।

Verse 85

ततो गृहं परित्यज्य गोकर्णौ द्वावपि स्थितौ । देवतायतनैर्व्याप्तं क्षेत्रं दृष्ट्वाऽखिलं ततः

తర్వాత గృహాన్ని విడిచి గోకర్ణులైన ఆ ఇద్దరూ అక్కడే నిలిచారు। దేవతాలయాలతో వ్యాపించిన ఆ సమస్త క్షేత్రాన్ని చూచి దాని పవిత్రతను గ్రహించారు।

Verse 86

लिंगे संस्थापिते ताभ्यां सीमांते दक्षिणोत्तरे । हाटकेश्वरजं क्षेत्रं संप्राप्य तपसि द्रुतम्

ఆ ఇద్దరూ దక్షిణోత్తర సరిహద్దులో లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించారు. తరువాత హాటకేశ్వరసంబంధిత క్షేత్రాన్ని చేరి త్వరగా తపస్సులో నిమగ్నులయ్యారు।

Verse 87

ततः शिवं समाराध्य तपः कृत्वा यथोचितम् । सशरीरौ दिवं प्राप्तौ तत्प्रभावाद्विजोत्तमाः

తదుపరి శివుని యథావిధిగా ఆరాధించి, నియమానుసారం తపస్సు చేసి, ఆ ప్రభావంతో ఆ ఉత్తమ ద్విజులు శరీరంతోనే స్వర్గాన్ని పొందారు।

Verse 88

ताभ्यां मार्गचतुर्दश्यां कृष्णायां जागरः कृतः । यः करोति नरो भक्त्या स गच्छति शिवालयम्

మార్గశీర్ష మాసం కృష్ణపక్ష చతుర్దశినాడు వారు జాగరణం చేశారు। ఎవడు భక్తితో అటువంటి జాగరణం చేస్తాడో, వాడు శివాలయాన్ని చేరుతాడు।

Verse 89

अपुत्रो लभते पुत्रान्धनार्थी धनमाप्नुयात् । निष्कामस्तु पुनर्मोक्षं नरो याति न संशयः

సంతానం లేనివాడు సంతానాన్ని పొందుతాడు; ధనార్థి ధనాన్ని పొందుతాడు. కానీ నిష్కాముడు మోక్షాన్ని పొందుతాడు—ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 90

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं सीमांतं द्विजसत्तमाः । क्षेत्रस्यास्य प्रमाणं च विस्तरेण चतुर्दिशम्

సూతుడు పలికెను—హే ద్విజశ్రేష్ఠులారా! ఈ క్షేత్రపు సరిహద్దులు మరియు నాలుగు దిశలలోని విస్తారాన్ని నేను మీకు విశదంగా పూర్తిగా చెప్పితిని.

Verse 91

अत्रांतरे नरा ये च निवसंति द्विजोत्तमाः । कृषिकर्मोद्यताश्चापि यांति ते परमां गतिम् । किं पुनर्नियतात्मानः शांता दांता जितेंद्रियाः

హే ద్విజోత్తములారా! ఈ క్షేత్రంలో నివసించే వారు కేవలం వ్యవసాయకర్మలో నిమగ్నులైనా పరమగతిని పొందుతారు; మరి నియతాత్ములు, శాంతులు, దాంతులు, జితేంద్రియులు అయితే చెప్పేదేముంది!

Verse 92

अपि कीटपतंगा ये पशवः पक्षिणो मृगाः । तस्मिन्क्षेत्रे मृता यांति स्वर्गलोकं न संशयः

కీటపతంగాలు, పశువులు, పక్షులు, మృగాలు కూడా—ఆ క్షేత్రంలో మరణిస్తే—స్వర్గలోకానికి వెళ్తాయి; ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 93

किं पुनर्ये नरास्तत्र कृत्वा प्रायोपवेशनम् । संन्यस्ताः श्रद्धयोपेता हृदयस्थे जनार्दने

అయితే అక్కడ ప్రాయోపవేశనం (ఉపవాసంతో దేహత్యాగం) ఆచరించే వారు—సర్వత్యాగులు, శ్రద్ధాసంపన్నులు, హృదయంలో జనార్దనుని నిలుపుకున్నవారు—ఎంత ధన్యులు!

Verse 94

तस्मात्सर्व प्रयत्नेन तत्क्षेत्रं सेव्यमेव हि । विशेषेण कलौ प्राप्ते युगे पापसमावृते

కాబట్టి సమస్త ప్రయత్నంతో ఆ పవిత్ర క్షేత్రాన్ని తప్పక సేవించి ఆశ్రయించాలి—ప్రత్యేకంగా పాపావృతమైన కలియుగం వచ్చిన ఈ సమయంలో।

Verse 95

नास्तिका भिन्नमर्यादा ये च विप्रस्य घातकाः । ते सर्वेऽत्र नरा नित्यमारुहंति पतंति च

నాస్తికులు, ధర్మమర్యాదను అతిక్రమించువారు, బ్రాహ్మణహంతకులు—అటువంటి వారు అందరూ ఇక్కడ నిత్యం పైకెగసి మళ్లీ పడిపోతూ పునఃపునః పతనాన్ని అనుభవిస్తారు।

Verse 96

वापीकूपतडागेषु यत्रयत्र जलं द्विजाः । तत्रतत्र नरः स्नातः सर्वपापैः प्रमुच्यते

హే ద్విజులారా! ఎక్కడెక్కడ వావి, బావి లేదా చెరువులో జలం ఉంటుందో, అక్కడ అక్కడ స్నానం చేసిన మనిషి సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు।

Verse 97

किं य्रज्ञैः किं वृथा दानैः क व्रतैः किं जपैरपि । वरं तत्र कृतो वासः क्षेत्रे स्वर्गमभीप्सुभिः

యజ్ఞాలతో ఏమి ప్రయోజనం? వ్యర్థ దానాలతో ఏమి? వ్రతాలతో ఏమి, జపాలతో కూడ ఏమి? స్వర్గాన్ని కోరువారికి ఆ క్షేత్రంలో నివాసమే శ్రేష్ఠం।

Verse 98

एतत्पवित्रमायुष्यं मांगल्यं पापनाशनम् । हाटकेश्वरजक्षेत्रमाहात्म्यं शृण्वतां सदा

హాటకేశ్వరుని పవిత్ర క్షేత్ర మహాత్మ్యాన్ని ఎల్లప్పుడూ వినువారికి ఇది పవిత్రకరం, ఆయుష్యవర్ధకం, మంగళకరం, పాపనాశకం।