Adhyaya 233

Verse 1

ऋषय ऊचुः । सूत सूत महाभाग श्रोतुमिच्छामहे वयम् । चातुर्मास्यव्रतानां हि त्वत्तो माहात्म्यविस्तरम्

ఋషులు పలికిరి—హే సూతా, హే మహాభాగా! చాతుర్మాస్య వ్రతాల మహాత్మ్యాన్ని నీ నుండి విస్తారంగా వినాలని మేము కోరుచున్నాము।

Verse 2

तदस्माकं महाभाग कृपां कृत्वाऽधुना वद । त्वद्वचोऽमृतपानेन भूयः श्रद्धाभिवर्धते

కాబట్టి, హే మహాభాగా! మాపై కరుణచేసి ఇప్పుడు పలుకుము; నీ వచనామృతాన్ని పానము చేయుటవలన మా శ్రద్ధ మరింతగా వృద్ధి చెందుతుంది।

Verse 3

सूत उवाच । शृणुध्वं मुनयः सर्वे चातुर्मास्यव्रतोद्भवम् । माहात्म्यं विस्तरेणैव कथयिष्यामि वोऽग्रतः

సూతుడు పలికెను—హే సమస్త మునులారా! చాతుర్మాస్య వ్రత ఉద్భవాన్ని వినుడి. దాని మహాత్మ్యాన్ని మీ ముందే విస్తారంగా వివరిస్తాను.

Verse 4

पुरा ब्रह्ममुखाच्छ्रुत्वा नानाव्रतविधानकम् । नारदः परिपप्रच्छ भूयो ब्रह्माणमादरात्

పూర్వం బ్రహ్మ ముఖమునుండి నానావ్రత విధానాలను విని, నారదుడు మరల భక్తి-ఆదరాలతో బ్రహ్మను ప్రశ్నించాడు.

Verse 5

नारद उवाच । देवदेव महाभाग व्रतानि सुबहून्यपि । श्रुतानि त्वन्मुखाद्ब्रह्मन्न तृप्तिमधिगच्छति

నారదుడు పలికెను—హే దేవదేవా! హే మహాభాగ బ్రహ్మా! నీ ముఖమునుండి అనేక వ్రతాలు విన్నప్పటికీ నా మనస్సు తృప్తి పొందడం లేదు.

Verse 6

अधुना श्रोतुमिच्छामि चातुर्मास्यव्रतं शुभम्

ఇప్పుడు నేను శుభమైన చాతుర్మాస్య వ్రతాన్ని వినాలని కోరుతున్నాను.

Verse 7

ब्रह्मोवाच । शृणु देवमुने मत्तश्चातुर्मास्यव्रतं शुभम् । यच्छ्रुत्वा भारते खंडे नृणां मुक्तिर्न दुर्लभा

బ్రహ్మ పలికెను—హే దేవమునీ! నన్ను నుండి శుభమైన చాతుర్మాస్య వ్రతాన్ని వినుము. భారతఖండంలో దీనిని వింటే మనుష్యులకు మోక్షం దుర్లభం కాదు.

Verse 8

मुक्तिप्रदोऽयं भगवान्संसारोत्तारकारणम् । यस्य स्मरणमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते

ఈ భగవానుడు ముక్తిని ప్రసాదించువాడు, సంసారాన్ని దాటించు కారణము. ఆయనను కేవలం స్మరించగానే సమస్త పాపాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది.

Verse 9

मानुष्ये दुर्लभं लोके तत्राऽपि च कुलीनता । तत्रापि सदयत्वं च तत्र सत्संगमः शुभः

ఈ లోకంలో మానవజన్మ దుర్లభం; అందులోనూ కులీనత దుర్లభం. దానికన్నా దయ మరింత దుర్లభం; ఆ దయలో సజ్జనుల శుభ సత్సంగమే పరమ భాగ్యం.

Verse 10

सत्संगमो न यत्रास्ति विष्णुभक्तिर्व्रतानि च । चातुर्मास्ये विशेषेण विष्णुव्रतकरः शुभः

ఎక్కడ సత్సంగం లేదు, అక్కడ విష్ణుభక్తి మరియు వ్రతాచరణ నిజంగా పుట్టవు. ప్రత్యేకంగా చాతుర్మాస్యంలో విష్ణువ్రతం చేపట్టినవాడు శుభుడూ ధన్యుడూ అవుతాడు.

Verse 11

चातुर्मास्येऽव्रती यस्तु तस्य पुण्यं निरर्थकम् । सर्वतीर्थानि दानानि पुण्यान्यायतनानि च

చాతుర్మాస్యంలో వ్రతం లేనివాడికి పుణ్యం ఫలహీనమవుతుంది. అతనికి సమస్త తీర్థాలు, దానాలు మరియు ఇతర పుణ్యస్థానాల ఫలమూ వ్యర్థమవుతుంది.

Verse 12

विष्णुमाश्रित्य तिष्ठंति चातुर्मास्ये समागते । सुपुष्टेनापि देहेन जीवितं तस्य शोभनम्

చాతుర్మాస్యం వచ్చినప్పుడు విష్ణువును ఆశ్రయించి నిలిచేవారిదే జీవితం నిజంగా శోభనము—దేహం ఎంత సుపుష్టమైనదైనా సరే.

Verse 13

चातुर्मास्ये समायाते हरिं यः प्रणमेद्बुधः । कृतार्थास्तस्य विबुधा यावज्जीवं वरप्रदाः

చాతుర్మాస్యం వచ్చినప్పుడు జ్ఞాని హరిని నమస్కరిస్తే, దేవతలు కృతార్థులై అతనికి జీవితాంతం వరాలు ప్రసాదిస్తారు।

Verse 14

संप्राप्य मानुषं जन्म चातुर्मास्यपराङ्मुखः । तस्य पापशतान्याहुर्देहस्थानि न संशयः

మానవ జన్మ పొందినవాడు చాతుర్మాస్య వ్రతానికి విముఖుడైతే, అతని దేహంలో వందల పాపాలు నివసిస్తాయని అంటారు—సందేహం లేదు।

Verse 15

मानुष्यं दुर्लभं लोके हरिभक्तिश्च दुर्लभा । चातुर्मास्ये विशेषेण सुप्ते देवे जनार्दने

లోకంలో మానవ జన్మ దుర్లభం, హరి భక్తి కూడా దుర్లభం—ప్రత్యేకంగా చాతుర్మాస్యంలో, దేవుడు జనార్దనుడు యోగనిద్రలో ఉన్నప్పుడు।

Verse 16

चातुर्मास्ये नरः स्नानं प्रातरेव समाचरेत् । सर्वक्रतुफलं प्राप्य देववद्दिवि मोदते

చాతుర్మాస్యంలో మనిషి ఉదయాన్నే స్నానం చేయాలి; సమస్త యజ్ఞఫలాన్ని పొందీ స్వర్గంలో దేవునివలె ఆనందిస్తాడు।

Verse 17

चातुर्मास्ये तु यः स्नानं कुर्यात्सिद्धिमवाप्नुयात् । तथा निर्झरणे स्नाति तडागे कूपिकासु च

చాతుర్మాస్యంలో ఎవడు స్నానం చేస్తాడో అతడు సిద్ధిని పొందుతాడు; జలపాత ధారలో, చెరువులో లేదా బావిలో స్నానం చేసినా అదే ఫలం కలుగుతుంది।

Verse 18

तस्य पापसहस्राणि विलयं यांति तत्क्षणात् । पुष्करे च प्रयागे वा यत्र क्वापि महाजले । चातुर्मास्येषु यः स्नाति पुण्यसंख्या न विद्यते

అతని వేల పాపాలు ఆ క్షణమే లయమవుతాయి. పుష్కరంలో గానీ, ప్రయాగంలో గానీ, లేదా ఎక్కడైనా మహాజలంలో—చాతుర్మాస్యంలో స్నానం చేసేవానికి పుణ్యసంఖ్య లెక్కలేనిది.

Verse 19

रेवायां भास्करक्षेत्रे प्राच्यां सागरसंगमे । एकाहमपि यः स्नातश्चातुर्मास्ये न दोषभाक्

రేవా (నర్మదా)లో భాస్కరక్షేత్రంలో, ప్రాచ్య సాగర సంగమంలో—చాతుర్మాస్యంలో ఒక్కరోజైనా స్నానం చేసినవాడు దోషభాగి కాడు.

Verse 20

दिनत्रयं च यः स्नाति नर्मदायां समाहितः । सुप्ते देवे जगन्नाथे पापं याति सहस्रधा

జగన్నాథ దేవుడు దివ్యనిద్రలో ఉన్నప్పుడు, నర్మదాలో ఏకాగ్రచిత్తంతో మూడు రోజులు స్నానం చేసేవాని పాపం వెయ్యిరెట్లు నశిస్తుంది.

Verse 21

पक्षमेकं तु यः स्नाति गोदावर्यां दिनोदये । स भित्त्वा कर्मजं देहं याति विष्णोः सलोकताम्

గోదావరిలో సూర్యోదయ వేళ పూర్ణ పక్షకాలం స్నానం చేసేవాడు, కర్మజన్య దేహబంధాన్ని ఛేదించి విష్ణులోక నివాసాన్ని పొందుతాడు.

Verse 22

तिलोदकेन यः स्नाति तथा चैवामलोदकैः । बिल्वपत्रोदकैश्चैव चातुर्मास्ये न दोषभाक्

తిలజలంతో, అలాగే ఆమలక జలంతో, బిల్వపత్ర జలంతో కూడ స్నానం చేసేవాడు చాతుర్మాస్యంలో దోషభాగి కాడు.

Verse 23

गंगां स्मरति यो नित्यमुदपात्रसमीपतः । तद्गांगेयं जलं जातं तेन स्नानं समाचरेत्

ఎవడు నిత్యం నీటి పాత్ర సమీపంలో ఉండి గంగను స్మరిస్తాడో, ఆ నీరు ‘గంగాజలం’గా మారుతుంది; ఆ జలంతో విధివిధానంగా స్నానం చేయవలెను।

Verse 24

गंगाऽपि देवदेवस्य चरणांगुष्ठवाहिनी । पापघ्नी सा सदा प्रोक्ता चातुर्मास्ये विशेषतः

గంగ కూడా దేవదేవుడైన ప్రభువు పాదాంగుష్ఠం నుండి ప్రవహించే ధార; ఆమె సదా పాపనాశిని అని చెప్పబడింది—చాతుర్మాస్యంలో విశేషంగా।

Verse 25

यतः पापसहस्राणि विष्णुर्दहति संस्मृतः । तस्मात्पादोदकं शीर्षे चातुर्मास्ये धृतं शिवम्

విష్ణువును స్మరిస్తే ఆయన వేల పాపాలను దహించును; అందుచేత చాతుర్మాస్యంలో ఆయన పాదోదకాన్ని శిరస్సుపై ధరించడం శుభకరమూ హితకరమూ.

Verse 26

चातुर्मास्ये जलगतो देवो नारायणो भवेत् । सर्वतीर्थाधिकं स्नानं विष्णुतेजोंशसंगतम्

చాతుర్మాస్యంలో దేవుడు నారాయణుడు జలంలో అంతర్భూతుడై ఉంటాడు; అందుచేత ఆ సమయంలో స్నానం అన్ని తీర్థాలకన్నా శ్రేష్ఠం, విష్ణు తేజోంశంతో యుక్తమైనది.

Verse 27

स्नानं दशविधं कार्यं विष्णुनाम महाफलम् । सुप्ते देवे विशेषेण नरो देवत्वमाप्नुयात्

విష్ణునామాలతో కూడిన దశవిధ స్నానం చేయవలెను, అది మహాఫలప్రదం; ప్రత్యేకంగా దేవుడు యోగనిద్రలో ఉన్నప్పుడు మనిషి దేవత్వాన్ని పొందగలడు.

Verse 28

विना स्नानं तु यत्कर्म पुण्यकार्यमयं शुभम् । क्रियते निष्फलं ब्रह्मंस्तत्प्रगृह्णंति राक्षसाः

హే బ్రాహ్మణా! స్నానం చేయక చేసిన ఏ శుభమైన పుణ్యకర్మయైన ఫలహీనమవుతుంది; ఆ పుణ్యాన్ని రాక్షసులు అపహరిస్తారు.

Verse 29

स्नानेन सत्यमाप्नोति स्नानं धर्मः सनातनः । धर्मान्मोक्षफलं प्राप्य पुनर्नैवावसीदति

పవిత్ర స్నానంతో సత్యం లభిస్తుంది; స్నానం సనాతన ధర్మం. ఆ ధర్మం ద్వారా మోక్షఫలాన్ని పొందినవాడు మళ్లీ ఎప్పటికీ పతనమవడు.

Verse 31

कृतस्नानस्य च हरिर्देहमाश्रित्य तिष्ठति । सर्वक्रियाकलापेषु संपूर्ण फलदो भवेत्

పవిత్ర స్నానం చేసినవాడి దేహాన్ని ఆశ్రయించి హరి నివసిస్తాడు; అన్ని కర్మసమూహాలలో ఆయన సంపూర్ణ ఫలదాతగా ఉంటాడు.

Verse 32

सर्वपापविनाशाय देवता तोषणाय च । चातुर्मास्ये जलस्नानं सर्वपापक्षयावहम्

సర్వ పాపనాశనానికి, దేవతల తృప్తికోసం చాతుర్మాస్యంలో జలస్నానం చేయాలి; అది అన్ని పాపాలను క్షయింపజేస్తుంది.

Verse 33

निशायां चैव न स्नायात्संध्यायां ग्रहणं विना । उष्णोदकेन न स्नानं रात्रौ शुद्धिर्न जायते

రాత్రి స్నానం చేయకూడదు; సంధ్యాసమయంలో కూడా—గ్రహణం ఉన్నప్పుడు తప్ప. వేడి నీటితోనూ స్నానం చేయరాదు; రాత్రి (అలా) స్నానంతో శుద్ధి కలగదు.

Verse 34

भानुसंदर्शनाच्छुद्धिर्विहिता सर्वकर्मसु । चातुर्मास्ये विशेषेण जलशुद्धिस्तु भाविनी

సర్వ కర్మములలో సూర్యదర్శనముచేత శుద్ధి విధించబడినది; చాతుర్మాస్యంలో విశేషంగా జలశుద్ధి అత్యంత ఫలప్రదమగును।

Verse 36

नारायणाग्रतः स्नानं क्षेत्र तीर्थनदीषु च । यः करोति विशुद्धात्मा चातुर्मास्ये विशेषतः

విశుద్ధాత్ముడై నారాయణుని సమక్షంలో—పుణ్యక్షేత్రాలు, తీర్థాలు, నదులలో—ప్రత్యేకించి చాతుర్మాస్యంలో స్నానం చేయువాడు ప్రశంసనీయుడు।

Verse 233

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने चातुर्मास्यमाहात्म्ये ब्रह्मनारदसंवादे गंगोदकस्नानफलमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रयस्त्रिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణము—ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో—షష్ఠ నాగరఖండంలో, హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో, శేషశాయీ ఉపాఖ్యానంలో, చాతుర్మాస్యమాహాత్మ్యంలో, బ్రహ్మ-నారద సంభాషణలో ‘గంగోదకస్నానఫలమాహాత్మ్యవర్ణనం’ అనే నామముగల 233వ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।

Verse 358

अशक्त्या तु शरीरस्य भस्मस्नानेन शुध्यति । मंत्रस्नानेन विप्रेंद्र विष्णुपादोदकेन वा

శరీరము అశక్తమైతే భస్మస్నానముచేత శుద్ధి కలుగును; లేదా, ఓ విప్రేంద్రా, మంత్రస్నానముచేత గాని, విష్ణుపాదోదకముచేత గాని శుద్ధి పొందును।