Adhyaya 212

Verse 1

ऋषय ऊचुः । श्रुतं तीर्थत्रयं पुण्यं हाटकेश्वरसंज्ञिते । क्षेत्रेऽत्र यत्त्वया प्रोक्तमस्माकं सूतनंदन

ఋషులు పలికిరి—ఓ సూతనందనా! హాటకేశ్వరమని పిలువబడే ఈ పుణ్యక్షేత్రములో నీవు చెప్పిన మూడు పుణ్యతీర్థములను మేము వినితిమి।

Verse 2

विश्वामित्रीयमाहात्म्यं श्रोतुमिच्छामहे वयम् । सांप्रतं तत्समाचक्ष्व परं कौतूहलं हि नः

మేము విశ్వామిత్రునికి సంబంధించిన మహాత్మ్యాన్ని వినదలచుకున్నాము. ఇప్పుడు దానిని మాకు వివరించండి; మా కుతూహలం అత్యంత గొప్పది.

Verse 3

सूत उवाच । समुद्रस्यापि पारोऽत्र लक्ष्यते च क्षितेरपि । तारकाणां मुनेस्तस्य न गुणानां द्विजोत्तमाः

సూతుడు అన్నాడు—ఓ ద్విజోత్తములారా, ఇక్కడ సముద్రపు అవతలి తీరం కూడా, భూమి యొక్క హద్దు కూడా కనిపించవచ్చు; కానీ నక్షత్రాలకన్నా అధికుడైన ఆ ముని గుణాలు కొలవలేము.

Verse 4

लक्ष्यते केनचित्पारो गाधेः पुत्रस्य धीमतः । क्षत्रियोऽपि द्विजत्वं यः संप्राप्तो द्विजसत्तमाः

కొంతమందికి ఆ ధీమంతుడైన గాధి కుమారుని ‘అంతం’ తెలిసినట్లు అనిపించవచ్చు; కానీ అతడు—క్షత్రియుడైయుండి కూడా—బ్రాహ్మణత్వాన్ని పొందాడు, ఓ ద్విజసత్తములారా.

Verse 5

अंत्यजत्वं गतस्यापि त्रिशंकोः पृथिवीपतेः । यज्ञभागभुजो देवाः प्रत्यक्षेण विनिर्मिताः

అంత్యజ స్థితికి పడిపోయిన భూపతి త్రిశంకునికైనా, యజ్ఞభాగాన్ని స్వీకరించే దేవతలు ప్రత్యక్షంగా ప్రదర్శింపబడ్డారు.

Verse 6

ब्रह्मणः स्पर्धया येन पुरा सृष्टिर्द्विजोत्तमाः । प्रारब्धा च ततो देवैः प्रणिपत्य निवारितः

ఓ ద్విజోత్తములారా, బ్రహ్మతో పోటీగా అతడు ఒకప్పుడు సృష్టిని ప్రారంభించాడు; అప్పుడు దేవతలు నమస్కరించి అతడిని (ఆ కార్యం నుండి) నిలిపివేశారు.

Verse 7

तस्य तीर्थस्य माहात्म्यं साप्रतं वदतो मम । श्रूयतां ब्राह्मणश्रेष्ठाः सर्वपातकनाश नम्

ఇప్పుడు నా వాక్యమున ఆ తీర్థ మహిమను వినుడి, ఓ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠులారా—ఆ పవిత్ర తీర్థము సమస్త పాపనాశకము.

Verse 8

तेन तत्र कृतं कुण्डं स्वहस्तेन महात्मना । शस्त्रं विनापि भूपृष्ठं प्रविदार्य समंततः

ఆ మహాత్ముడు అక్కడ తన స్వహస్తముతో కుండమును నిర్మించాడు; ఆయుధము లేకుండానే భూపృష్ఠమును చుట్టూరా చీల్చెను.

Verse 9

तत्र ध्यात्वा समानीता पातालाज्जाह्नवी नदी । मर्त्यलोके समायातं यस्यास्तोयं सुनिर्मलम्

అక్కడ ధ్యానబలముతో పాతాళమునుండి జాహ్నవీ నదిని పైకి తెచ్చెను; మర్త్యలోకమున ఆమె జలము అత్యంత నిర్మలముగా ప్రత్యక్షమైంది.

Verse 10

सुस्वादु च तथा स्नानात्सर्वपातकनाशनम् । तेनापि स्थापितस्तत्र भास्करो वारितस्करः

దాని జలము మిక్కిలి మధురము; అక్కడ స్నానముచేత సమస్త పాపములు నశించును; అతడే అక్కడ భాస్కరుని ‘వారితస్కర’ రూపముగా స్థాపించెను.

Verse 11

यः सप्तम्यां सूर्यवारे स्नात्वा तस्य हृदे शुभे । माघमासे सिते पक्षे नमस्यति दिवाकरम् । स कुष्ठैर्मुच्यते सर्वैस्तथा पापैर्द्विजो त्तमाः

సూర్యవారమున పడే సప్తమినాడు ఆ తీర్థముని శుభ హృదయస్థానములో స్నానము చేసి, మాఘమాస శుక్లపక్షములో దివాకరునకు నమస్కరించువాడు—సర్వ కుష్ఠముల నుండియు పాపముల నుండియు విముక్తుడగును, ఓ ద్విజోత్తములారా.

Verse 12

पश्चिमोत्तरदिग्भागे तस्यास्ति जलसंभवा । धन्वंतरिकृता वापी सर्वरोगविनाशिनी

దాని వాయవ్య దిశాభాగంలో ఒక జలస్రోతస్సు ఉంది—ధన్వంతరి నిర్మించిన ఆ వాపీ/కూపము—సర్వరోగనాశిని.

Verse 13

तत्र पूर्वं तपस्तेपे धन्वं तरिरुदारधीः । ववन्दे तपसा युक्तो ध्यायमानः समाहितः

అక్కడ పూర్వకాలంలో ఉదారబుద్ధి ధన్వంతరి తపస్సు చేశాడు. తపస్సుతో నియమితుడై, ధ్యానంలో లీనుడై, సంపూర్ణ సమాధానంతో భక్తిగా వందనం చేశాడు.

Verse 14

ततः कालेन महता संतुष्टस्तस्य भास्करः । उवाच वरदोऽस्मीति प्रार्थयस्व महामते

అనంతరం చాలా కాలానికి భాస్కరుడు (సూర్యదేవుడు) అతనిపై ప్రసన్నుడై ఇలా అన్నాడు—“నేను వరప్రదాతను; ఓ మహామతీ, కోరుకో.”

Verse 15

धन्वंतरिरुवाच । अत्र कुण्डे नरो भक्त्या यः स्नानं कुरुते विभो । तस्य स्यात्सर्वरोगाणां संक्षयः सुरसत्तम

ధన్వంతరి అన్నాడు—“హే ప్రభూ, దేవశ్రేష్ఠా! ఎవడు భక్తితో ఈ కుండంలో స్నానం చేస్తాడో, అతనికి సర్వరోగాల క్షయం కలుగుగాక.”

Verse 16

श्रीभगवानुवाच । अद्य शस्ते दिने योऽत्र सप्तम्यां रविवासरे । सूर्योदये नरः स्नानं करिष्यति समाहितः । व्याधिग्रस्तः स नीरोगस्तत्क्षणात्संभविष्यति

శ్రీభగవానుడు అన్నాడు—“ఈ శుభదినమున, सप्तమీ తిథి ఆదివారమున, సూర్యోదయ సమయంలో స్థిరమనస్సుతో ఎవడు ఇక్కడ స్నానం చేస్తాడో, అతడు వ్యాధిగ్రస్తుడైనా తక్షణమే నిరోగుడవుతాడు.”

Verse 18

एवमुक्त्वा सुरश्रे ष्ठोंऽतर्धानं स गतो रविः । धन्वन्तरिः प्रहृष्टात्मा स्वस्थानं च गतस्ततः

ఇట్లు పలికి దేవశ్రేష్ఠుడైన రవి (సూర్యుడు) అంతర్ధానమయ్యెను. తదనంతరం హర్షభరితహృదయుడైన ధన్వంతరి తన స్వస్థానమునకు వెళ్లెను.

Verse 19

कस्यचित्त्वथ कालस्य रत्नाक्षोऽथ महीपतिः । अयोध्याधि पतिः ख्यातः सूर्यवंशसमुद्भवः

కొంతకాలానంతరం రత్నాక్షుడనే మహీపతి ఉద్భవించెను; అతడు అయోధ్యాధిపతిగా ఖ్యాతి పొందినవాడు, సూర్యవంశసంభవుడు.

Verse 20

कृतज्ञश्च वदान्यश्च स्वदारनिरतः सदा । शूरः परमतेजस्वी सर्वशत्रुनिषूदनः

అతడు కృతజ్ఞుడూ దానశీలుడూ, సదా తన ధర్మపత్నియందే నిమగ్నుడై ఉండెను; శూరుడూ పరమతేజస్సుగలవాడూ, సమస్త శత్రువులను నశింపజేసేవాడు.

Verse 21

पूर्वकर्मविपाकेन तस्य भूमिपतेर्द्विजाः । कुष्ठव्याधिरभूद्रौद्रो दुश्चिकित्स्यो जगत्त्रये

ఓ ద్విజులారా! పూర్వకర్మవిపాకముచేత ఆ భూపతికి ఘోరమైన కుష్ఠవ్యాధి కలిగెను; అది త్రిలోకమందు కూడా దుర్చికిత్స్యమైనది.

Verse 22

तदस्ति नौषधं लोके यत्तेन न कृतं द्विजाः । कुष्ठग्रस्तेन वा दानं यत्र दत्तं महात्मना

ఓ ద్విజులారా! లోకమందు అతడు ప్రయత్నించని ఔషధము ఏదియు లేదు; అలాగే కుష్ఠగ్రస్తుడై ఉన్నప్పటికీ ఆ మహాత్ముడు ఇవ్వని దానము ఏదియు లేదు.

Verse 23

यथायथौषधान्येव स करोति ददाति च । तथातथा तस्य कायो व्याधिना क्षामितो भृशम्

అతడు ఏ ఏ ఔషధాలను సేవించి, ఏ ఏ దానాలను ఇచ్చినప్పటికీ, అలా అలా అతని శరీరం వ్యాధిచేత మళ్లీ మళ్లీ అత్యంతంగా క్షీణించిపోయింది।

Verse 24

ततो वैराग्यमापन्नः स नृपो द्विजसत्तमाः । पुत्रं राज्येऽथ संस्थाप्य वांछयामास पावकम् । निषिद्धोऽपि हि तैः सर्वैः कलत्रैराप्तसेवकैः

అప్పుడు, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా, ఆ రాజు వైరాగ్యాన్ని పొందాడు. కుమారుని రాజ్యసింహాసనంపై స్థాపించి, పావకంలో ప్రవేశించాలనే కోరిక కలిగింది. భార్యలు, ఆప్త సేవకులు అందరూ నిషేధించినా అతని ఆకాంక్ష తీరలేదు।

Verse 25

दत्त्वा दानानि विप्रेभ्यः पूजयित्वा सुरोत्तमान् । संभाष्य च सुहृद्वर्गं शासयित्वा निजं सुतम्

బ్రాహ్మణులకు దానాలు ఇచ్చి, దేవోత్తములను పూజించి, సుహృదుల సమూహంతో సంభాషించి, తన కుమారునికి రాజధర్మాన్ని బోధించాడు।

Verse 26

एतस्मिन्नेव काले तु भ्रममाणे यदृच्छया । कश्चित्कार्पटिकः प्राप्तो दिव्यरूपवपुर्धरः

అదే సమయంలో, యదృచ్ఛగా సంచరిస్తూ, ఒక కార్పటికుడు (వైరాగి) అక్కడికి వచ్చాడు; అతని దేహం దివ్యరూపంతో ప్రకాశించేది।

Verse 27

अथासौ व्याकुलं दृष्ट्वा तत्सर्वं नृपतेः पुरम् । अपृच्छद्विस्मयाविष्टो दृष्ट्वा कञ्चिन्नरं द्विजाः

ఆపై అతడు రాజునగరం అంతా వ్యాకులంగా ఉన్నదని చూసి, అక్కడ ఒక మనిషిని చూసి, ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయి అడిగాడు—ఓ ద్విజులారా।

Verse 28

कार्पटिक उवाच । किमेषा व्याकुला भद्रे सर्वा जाता महापुरी । निरानन्दाऽश्रुपूर्णाक्षैर्बालवृद्धैर्निषेविता

కార్పటికుడు పలికెను: 'ఓ కళ్యాణీ! ఈ మహానగరం ఎందుకు ఇంత వ్యాకులత చెందింది? ఇది ఆనందరహితంగా, కన్నీటితో నిండిన కళ్ళు గల పిల్లలు మరియు వృద్ధులతో నిండి ఉంది.'

Verse 29

सोऽब्रवीन्नृपतिश्चायं कुष्ठव्याधिसमन्वितः । साधयिष्यति सन्दीप्तं सुनिर्विण्णो हुताशनम्

అతడు బదులిచ్చాడు: 'ఈ రాజు కుష్టు వ్యాధితో బాధపడుతున్నాడు. తీవ్ర నిరాశతో, అతడు ప్రజ్వరిల్లుతున్న అగ్నిలో ప్రవేశించడానికి సిద్ధమవుతున్నాడు.'

Verse 30

तेनेयं नगरी कृत्स्ना परं दुःखमुपागता । गुणैरस्य समाविष्टा नूनं मृत्युं प्रयास्यति

'అందువల్లనే ఈ నగరమంతా తీవ్ర దుఃఖంలో మునిగిపోయింది. అతని గుణాలకు కట్టుబడి, ఇది నిశ్చయంగా అతనితో పాటు మరణాన్ని పొందుతుంది.'

Verse 31

तच्छ्रुत्वा सत्वरं गत्वा नृपं कार्पटिकोऽब्रवीत्

అది విని, కార్పటికుడు త్వరగా వెళ్లి రాజుతో ఇలా అన్నాడు.

Verse 32

सर्वं जनं नरेन्द्रस्य मृतं जीवापयन्निव । मा नृपानेन दुःखेन व्याधिजेन हुताशनम् । प्रविश त्वं स्थिते तीर्थे सर्वव्याधिक्षयावहे

'ఓ రాజా! నీవు మరణించిన నీ ప్రజలను తిరిగి బ్రతికిస్తున్నట్లుగా ఉన్నావు. వ్యాధి వల్ల కలిగిన ఈ దుఃఖంతో అగ్నిలో ప్రవేశించవద్దు. సమస్త రోగాలను నశింపజేసే ఈ తీర్థంలో ప్రవేశించు.'

Verse 33

मदीयो भूपते देह ईदृगासीद्यथा तव । तत्र स्नातस्य सद्योऽथ जात ईदृक्पुनः प्रभो

హే భూపతే! నా దేహమూ ఒకప్పుడు నీదానివలెనే ఉండెను. కాని అక్కడ స్నానం చేసిన వెంటనే, హే ప్రభో, నేను తక్షణమే మళ్లీ ఇలానే (పూర్వవత్) అయ్యాను.

Verse 34

सप्तम्यां सूर्यवारेण भास्करस्योदयं प्रति । यस्तत्र कुरुते स्नानं व्याधिग्रस्तो नरो भुवि

సప్తమి తిథినాడు, ఆదివారమున, భాస్కరుడు ఉదయించే వేళ, అక్కడ స్నానం చేయువాడు—ఈ లోకమున వ్యాధిగ్రస్తుడైన నరుడైనను,

Verse 35

स व्याधिना विनि र्मुक्तस्तत्क्षणात्कल्पतां व्रजेत् । तथा पापविनिर्मुक्तो यथाहं नृपसत्तम

అతడు తక్షణమే వ్యాధి నుండి విముక్తుడై ఆరోగ్యసంపత్తిని పొందును. అలాగే పాపమునుండియు విముక్తుడగును, హే నృపశ్రేష్ఠా—నేను అయినట్లే.

Verse 36

राजोवाच । कस्मिन्देशे महातीर्थं तादृशं वद मे द्रुतम्

రాజు పలికెను—అటువంటి మహాతీర్థము ఏ దేశములో ఉంది? నాకు త్వరగా చెప్పుము.

Verse 37

कार्पटिकौवाच । अस्ति भूमितले ख्यातं नागरं क्षेत्रमुत्तमम् । कुष्ठव्याधिसमाक्रांतो गतोऽहं तत्र भूपते

కార్పటికుడు పలికెను—భూమితలమున ‘నాగర’మని ప్రసిద్ధమైన ఉత్తమ క్షేత్రమొకటి ఉంది. హే భూపతే, కుష్ఠవ్యాధితో బాధపడుతూ నేను అక్కడికి వెళ్లితిని.

Verse 38

तस्य सन्दर्शनार्थाय तीर्थयात्रापरायणः । तत्र मां दीनमालोक्य व्याधिग्रस्तं सुदुःखितम् । कश्चित्तत्राश्रयः प्राह तपस्वी कृपयान्वितः

ఆ పవిత్ర తీర్థ దర్శనార్థం తీర్థయాత్రలో నిమగ్నుడనై నేను అక్కడికి చేరాను. అక్కడ నన్ను దీనుడిగా, వ్యాధిగ్రస్తుడిగా, మహాదుఃఖితుడిగా చూసి, అక్కడే నివసించే కరుణాసంపన్న తపస్వి నాతో ఇలా పలికాడు.

Verse 39

पश्चिमोत्तरदिग्भागे देवस्य जलशायिनः । तीर्थमस्ति महापुण्यं विश्वामित्रजलावहम्

వాయవ్య దిశాభాగంలో ‘జలశాయీ’ దేవుని సన్నిధిలో మహాపుణ్యకరమైన ఒక తీర్థం ఉంది; అది ‘విశ్వామిత్ర-జలావహ’ అని ప్రసిద్ధి చెందింది.

Verse 40

तत्र गत्वा कुरु स्नानं सप्तम्यां रविवासरे । माघमासे तु संप्राप्ते शुक्लपक्षे विशेषतः

అక్కడికి వెళ్లి ఆదివారం కలిసిన సప్తమి తిథినాడు స్నానం చేయి. ముఖ్యంగా మాఘమాసం వచ్చినప్పుడు, విశేషంగా శుక్లపక్షంలో.

Verse 41

येन निर्याति ते कुष्ठो भास्करस्योदयं प्रति । तच्छ्रुत्वाऽहं च तत्प्राप्तः सप्तम्यां सूर्यसंयुजि । ततश्च कृतवान्स्नानं निर्झरे तत्र शांभवे

“ఇదివల్ల నీ కుష్ఠం సూర్యోదయ సమయంలో తొలగిపోతుంది.” అని విని, సూర్యసంయుక్తమైన (ఆదివారం) సప్తమినాడు నేను అక్కడికి చేరి, ఆపై అక్కడి శాంభవ నిర్ఝరంలో స్నానం చేశాను.

Verse 42

ततस्तस्माद्विनिष्क्रांतो यावत्पश्याम्यहं तनुम् । तावन्नृपेदृशी जाता सत्यमेतत्तवोदितम्

ఆపై ఆ నీటిలోనుంచి బయటికి వచ్చి నేను నా శరీరాన్ని చూసినంతలోనే, ఓ రాజా, అది ఇలాగే మారిపోయింది. నీకు చెప్పబడినది నిశ్చయంగా సత్యమే.

Verse 43

तस्मात्त्वमपि राजेंद्र तत्र स्नानं समाचर । सप्तम्यां सूर्यवारेण भास्करस्योदयं प्रति

కాబట్టి ఓ రాజేంద్రా! నీవు కూడా అక్కడ స్నానం ఆచరించుము—సప్తమీ తిథిన, ఆదివారమున, సూర్యోదయ సమయమున।

Verse 44

येन ते नश्यति व्याधिर्विशेषमपि पातकम् । तच्छ्रुत्वा स नृपस्तूर्णं तेनैव सहितो ययौ

ఏ ఉపాయముచేత అతని వ్యాధి—మరియు విశేషంగా మహాపాపముకూడా—నశించునో, అది విని ఆ రాజు ఆ మనిషితోనే వెంటనే బయలుదేరెను।

Verse 45

चकार स तथा स्नानं सप्तम्यां सूर्यवासरे । माघमासे तु संप्राप्ते विश्वामित्रजले शुभे

అట్లే మాఘమాసము వచ్చినప్పుడు, ఆదివారమున సప్తమీ తిథిన, శుభమైన విశ్వామిత్ర జలములో అతడు స్నానవ్రతము ఆచరించెను।

Verse 46

ततः कुष्ठविनिर्मुक्तस्तत्क्षणात्समपद्यत । दिव्यरूपवपुर्द्धारी कामदेव इवापरः

ఆపై కుష్ఠరోగమునుండి విముక్తుడై అతడు క్షణమాత్రములోనే రూపాంతరం పొందెను; దివ్య తేజోమయ దేహధారిగా మరొక కామదేవునివలె అయ్యెను।

Verse 47

अथ तुष्टो नरेंद्रस्तु तस्मै कार्पटिकाय च । ददौ कोटित्रयं हेम्नः प्रोवाच स ततो वचः

అప్పుడు సంతోషించిన రాజు ఆ కార్పటికుడు (భిక్షువు)కు మూడు కోట్లు స్వర్ణము ఇచ్చెను; అనంతరం అతడు ఈ వాక్యములు పలికెను।

Verse 48

त्वत्प्रसादाद्विमुक्तोऽस्मि रोगादस्मात्सुदारुणात् । तस्मात्त्वं गच्छ गेहं स्वं स्थास्येऽहं चात्र निर्भरम्

నీ ప్రసాదమువలన నేను ఈ అత్యంత ఘోరమైన రోగమునుండి విముక్తుడనయ్యాను. కనుక నీవు నీ ఇంటికి వెళ్లు; నేను ఇక్కడ నిర్భయంగా, నిశ్చింతగా నిలిచెదను.

Verse 49

करिष्यामि तपो नित्यं स्वकलत्रसम न्वितः । राज्ये संस्थापितः पुत्रः समर्थो राज्यकर्मणि

నేను నా రాణితో కూడ నిత్యం తపస్సు చేయుదును. నా కుమారుని రాజ్యంలో స్థాపించితిని; అతడు రాజ్యకార్యములలో సమర్థుడు.

Verse 50

इत्युक्त्वा प्रेरयामास तं तथान्यान्समागतान् । सेवकास्वगृहायैव स्वयं तत्रैव संस्थितः

ఇట్లు చెప్పి అతనిని, అలాగే అక్కడ చేరిన ఇతరులనూ సేవకులతో కూడ తమ తమ ఇళ్లకు పంపెను; తాను మాత్రం అక్కడే నిలిచెను.

Verse 51

कृत्वाऽश्रमपदं रम्यं स्वकलत्रसमन्वितः । संप्राप्तश्च परां सिद्धिं कालेन द्विजसत्तमाः

హే ద్విజసత్తములారా! తన రాణితో కూడ రమ్యమైన ఆశ్రమస్థానమును ఏర్పరచుకొని, కాలక్రమేణ పరమ సిద్ధిని పొందెను.

Verse 52

तस्य नाम्ना ततः ख्यातं तीर्थ मेतत्त्रिविष्टपे । सर्वव्याधिहरं रम्यं सर्वपातकनाशनम्

అనంతరం ఈ తీర్థము అతని నామముతో త్రిలోకములలో ప్రసిద్ధమైంది—రమ్యమైనది, సర్వవ్యాధులను హరించేది, సర్వపాపాలను నశింపజేసేది.

Verse 53

तेन संस्थापितस्तत्र देवदेवो दिवाकरः । रत्नादित्य इति ख्यातो निजनाम्ना महा त्मना

అతడు అక్కడ దేవదేవుడైన దివాకర సూర్యుని ప్రతిష్ఠించాడు. ఆ మహాత్ముడు తన స్వనామంతోనే ‘రత్నాదిత్య’ అని ప్రసిద్ధి పొందాడు.

Verse 54

सप्तम्यां सूर्यवारेण तत्र स्नात्वा प्रपश्यति । यस्तु पापविनिर्मुक्तः सूर्यलोकं स गच्छति

సప్తమి తిథి నాడు, ఆదివారంలో, అక్కడ స్నానం చేసి దర్శనం చేసేవాడు పాపముక్తుడై సూర్యలోకాన్ని పొందుతాడు.

Verse 55

यदन्यत्तत्र संवृत्तं क्षेत्रजातं द्विजो त्तमाः । तदहं कीर्तयिष्यामि शृणुध्वं सुसमाहिताः

హే ద్విజోత్తములారా, అక్కడ ఆ పుణ్యక్షేత్రంలో మరేదైనా జరిగిన వృత్తాంతాన్ని నేను ఇప్పుడు వర్ణిస్తాను; మీరు సమాధానంతో వినండి.

Verse 56

आसीत्तत्र पुमान्कश्चिद्देशे ग्राम्यो जरात्मकः । कुष्ठी तथापि नित्यं स करोति पशु रक्षणम्

ఆ ప్రాంతంలో ఒక గ్రామస్థుడు ఉండేవాడు; వృద్ధుడూ బలహీనుడూ. అతడు కుష్ఠురోగి అయినప్పటికీ నిత్యం పశువులను కాపాడేవాడు.

Verse 57

एकदा रक्षतस्तस्य पशूंस्तत्र गिरेरधः । एकः पशुर्विनिष्क्रांतः सत्पथात्तृणलोभतः

ఒకసారి అతడు కొండ అడుగున అక్కడ పశువులను కాపాడుతూ ఉన్నాడు. అప్పుడు గడ్డి ఆశతో ఒక పశువు సత్పథాన్ని విడిచి దారి తప్పింది.

Verse 58

सप्तम्यां रविवारेण पतितस्तस्य निर्झरे । न च संलक्षितस्तेन गच्छमानः कथंचन

సప్తమి నాడు, ఆదివారంలో, ఆ పశువు ఆ జలపాత ధారలో పడిపోయింది. అతడు వెళ్లుచుండగా అది ఏ విధముగానూ గమనించలేదు.

Verse 59

अथ यावद्गृहे सोऽथ भोजनाथं समुद्यतः । तावत्तस्य पशोः स्वामी भर्त्सयन्समुपागतः

తర్వాత అతడు భోజనార్థం ఇంటికి బయలుదేరాడు. అంతలోనే ఆ పశువు యజమాని అతనిని దూషిస్తూ అక్కడికి వచ్చాడు.

Verse 60

नायातः स पशुः कस्मान्मदीयो मामके गृहे । तस्मादानय तं शीघ्रं नो चेत्प्राणान्हरामि ते

“నా పశువు నా ఇంటికి ఎందుకు రాలేదు? కాబట్టి వెంటనే దానిని తీసుకురా; లేకపోతే నీ ప్రాణాలు తీస్తాను!”

Verse 61

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा भय संत्रस्तः स कुष्ठी सत्वरं ययौ । तेन मार्गेण येनैव दिवा भ्रांतो महीतले

సూతుడు పలికెను: అది విని భయంతో వణికిన ఆ కుష్ఠురోగి త్వరగా బయలుదేరాడు—పగటిపూట భూమిపై తిరిగిన అదే మార్గమునే.

Verse 62

अथ दूरात्स शुश्राव तस्य रावं पशोस्तदा । पतितस्य महागर्ते निशांते तमसि स्थिते

తర్వాత అతడు దూరం నుండే ఆ పశువు అరుపును విన్నాడు—అది మహాగర్తంలో పడిపోయింది—రాత్రి చివర, ఇంకా చీకటి నిలిచియుండగా.

Verse 63

ततो गत्वाऽथ तं गर्तं प्रविश्य जलमध्यतः । चकर्ष तं पशुं कृच्छ्रात्पंकमध्यात्सुदारुणात् । समादायाथ तं हर्म्यं प्रजगाम शनैःशनैः

అనంతరం అతడు ఆ గోతిలోకి వెళ్లి, నీటి మధ్యలో ప్రవేశించి, భయంకరమైన బురద మధ్యనుండి మహా కష్టంతో ఆ పశువును లాగి బయటకు తీశాడు. దానిని ఎత్తుకొని నెమ్మదిగా ఇంటివైపు వెళ్లాడు.

Verse 64

अर्पयित्वाथ तं तस्य स्वकीयं त्वाश्रमं गतः

అతనిని ఆ వ్యక్తికి అప్పగించి, తరువాత అతడు తన స్వంత ఆశ్రమానికి వెళ్లిపోయాడు.

Verse 65

ततः सुप्तो महाभागाः स प्रबुद्धः पुनर्यदा । प्रभाते वीक्षते गात्रं यावत्कुष्ठविवर्जितम्

ఆ తరువాత ఆ మహాభాగుడు నిద్రించాడు; ఉదయాన్నే మళ్లీ మేల్కొని తన శరీరాన్ని చూశాడు—అది కుష్ఠరోగం లేకుండా పూర్తిగా నిర్మలంగా ఉంది.

Verse 66

शोभया परया युक्तं विस्मयोत्फुल्ललोचनः । चिंतयामास किं ह्येतदकस्माद्रोगसंक्षयः

అసాధారణ కాంతితో అలంకృతుడై, ఆశ్చర్యంతో అతని కన్నులు విప్పబడ్డాయి; అతడు ఆలోచించాడు—“ఇది ఏమిటి? రోగం ఇలా అకస్మాత్తుగా ఎలా నశించింది?”

Verse 67

नूनं तस्य प्रभावोऽयं तीर्थस्याद्य निशागमे । मयावगाहितं यच्च पशोरर्थं सुकर्द्दमम्

నిశ్చయంగా ఇది ఈ రాత్రి వెల్లడైన ఆ తీర్థ ప్రభావమే; ఎందుకంటే ఆ పశువు కోసం నేను ఆ సుఖదమైన బురదమయ జలంలోకూడా దిగాను.

Verse 68

ततश्च वीक्षयामास तेन गत्वा सुकौतुकात् । यावत्कंडूविनिर्मुक्तस्तेजसा परिवारितः

అప్పుడు అతడు గొప్ప కుతూహలంతో అతనితో కలిసి అక్కడికి వెళ్లి ఆ స్థలాన్ని సమ్యక్‌గా పరిశీలించాడు; వెంటనే అతడు దురద నుండి విముక్తుడై, దివ్య తేజస్సుతో చుట్టుముట్టబడినవాడై నిలిచెను।

Verse 69

तत्र स्थाने स्वयं गत्वा ज्ञात्वा च तीर्थमुत्तमम् । तपस्तेपे स तत्रैव ध्यायमानो दिवाकरम्

అతడు స్వయంగా ఆ స్థలానికి వెళ్లి దానిని ఉత్తమ తీర్థమని తెలుసుకొని, అక్కడే దివాకరుడు (సూర్యదేవుడు)ను ధ్యానిస్తూ తపస్సు ఆచరించాడు।

Verse 70

अरण्यवासिनं सम्यग्दिवारात्रमतंद्रितः । गतश्च परमां सिद्धिं दुर्लभां त्रिदशैरपि

అతడు అరణ్యవాసిగా ధర్మాన్ని సమ్యక్‌గా ఆచరిస్తూ, పగలు-రాత్రి అలసట లేకుండా ఉండి; దేవతలకు కూడా దుర్లభమైన పరమ సిద్ధిని పొందెను।

Verse 71

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र स्नानं समाचरेत्

కాబట్టి సమస్త ప్రయత్నంతో అక్కడ స్నానం ఆచరించవలెను।

Verse 72

पूजयेच्चापि तं देवं भास्करं वारितस्करम् । अद्यापि कलिकालेऽपि तत्र स्नातो नरः शुचिः

మరియు ‘వారితస్కర’—పాపరూప జలచోరాన్ని హరించే భాస్కర దేవుని పూజించవలెను; నేడు కూడా, కలియుగంలో కూడా, అక్కడ స్నానం చేసిన మనిషి శుద్ధుడగును।

Verse 73

तत्र पुण्यजले कुण्डे सप्तम्यां सूर्यवासरे । यस्तं पूजयते भक्त्या सोऽपि पापैः प्रमुच्यते

అక్కడ పుణ్యజలంతో నిండిన ఆ కుండంలో, ఆదివారంతో కూడిన సప్తమి తిథినాడు, ఎవడు భక్తితో ఆయనను పూజిస్తాడో వాడూ పాపాల నుండి విముక్తుడగును.

Verse 74

गायत्र्यष्टसहस्रं यो जपेत्तत्पुरतः स्थितः । सोऽपि रोगविनिर्मुक्तो मुच्यते सर्वपातकैः

ఆ పవిత్ర సన్నిధి ముందు నిలిచి గాయత్రీ మంత్రాన్ని ఎనిమిది వేలసార్లు జపించువాడు కూడా రోగముల నుండి విముక్తుడై సమస్త మహాపాతకాల నుండి విడుదల పొందును.

Verse 76

एतद्वः सर्वमाख्यातं मयादित्यस्य संभवम् । माहात्म्यं श्रवणाद्यस्य नरः पापाद्विमुच्यते

నేను మీకు ఆదిత్యుని (సూర్యదేవుని) ఉద్భవమును సమగ్రంగా వివరించితిని. ఈ మహాత్మ్యాన్ని శ్రవణం మొదలైనవాటితో మనిషి పాపముల నుండి విముక్తుడగును.

Verse 117

नीरोगश्चेप्सितान्कामान्निष्कामो मोक्षमेष्यति

సకాముడైతే వాడు నిరోగుడై కోరిన కోరికలను పొందును; నిష్కాముడైతే మోక్షాన్ని పొందును.

Verse 212

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्र माहात्म्ये रत्नादित्यमाहात्म्यवर्णनंनाम द्वादशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణము, ఏకాశీతి-సాహస్రీ సంహితలోని షష్ఠ నాగరఖండంలోని హాటకేశ్వరక్షేత్ర మహాత్మ్యంలో ‘రత్నాదిత్యమహాత్మ్యవర్ణనం’ అను ద్వాదశోత్తర ద్విశతతమ (212వ) అధ్యాయము సమాప్తమైంది.

Verse 785

तस्योद्देशेन यो दद्याद्धेनुं श्रद्धासमन्वितः । न तस्यान्वयजातोऽपि व्याधिना परिगृह्यते

ఎవడు శ్రద్ధతో అతని నామార్థంగా గోవును దానం చేస్తాడో, అతని వంశంలో పుట్టినవాడుకూడా వ్యాధిచే పట్టబడడు।