Adhyaya 209

Verse 1

आनर्त उवाच । सांप्रतं मुनिशार्दूल शंखतीर्थ समुद्भवम् । माहात्म्यं वद मे कृत्स्नं श्रद्धा मे महती स्थिता

ఆనర్తుడు పలికెను—ఓ మునిశార్దూలా! ఇప్పుడు శంఖతీర్థమునకు సంబంధించిన ఉద్భవమును, సంపూర్ణ మహాత్మ్యమును నాకు చెప్పుము; నా హృదయమున మహాశ్రద్ధ దృఢముగా నిలిచియున్నది.

Verse 2

अहो तीर्थमहो तीर्थं हाटकेश्वरसंज्ञितम् । क्षेत्रं यच्च धरापृष्ठे सर्वाश्चर्यमयं शुभम्

అహో! ఎంత మహాతీర్థము, ఎంత మహాతీర్థమో—‘హాటకేశ్వర’ అనే నామముతో ప్రసిద్ధి; భూమిపైన ఉన్న ఆ క్షేత్రము సర్వముగా ఆశ్చర్యమయమై శుభప్రదమై యున్నది.

Verse 3

नाहं तृप्तिं द्विजश्रेष्ठ प्रगच्छामि कथंचन । शृण्वानस्तु सुमाहात्म्यं क्षेत्रस्यास्य समुद्भवम्

హే ద్విజశ్రేష్ఠా! ఈ క్షేత్రమునకు చెందిన ఉత్తమ మహాత్మ్యమును, ఉద్భవమును వింటూనే ఉన్నా నాకు ఏ విధముగాను తృప్తి కలగదు.

Verse 4

विश्वामित्र उवाच । अत्र ते कीर्तयिष्यामि पूर्ववृत्तं कथांतरम् । शंखतीर्थस्य माहात्म्यं यथाजातं धरातले

విశ్వామిత్రుడు పలికెను—ఇక్కడ నేను నీకు పూర్వవృత్తమైన మరో పవిత్ర కథను కీర్తించెదను; భూమిపై శంఖతీర్థ మహాత్మ్యము ఎలా ఉద్భవించెనో అట్లే.

Verse 5

आनर्ताधिपतिः पूर्वमासीदन्यो महीपतिः । यथा त्वं सांप्रतं भूमौ सर्वलोकप्रपालकः

పూర్వకాలమున ఆనర్తదేశాధిపతిగా మరొక మహీపతి ఉండెను; నీవు ఇప్పుడు భూమిపై సమస్త ప్రజల పరిపాలకుడవు గదా, అట్లే.

Verse 6

सोऽकस्मात्कुष्ठभाग्जातो विकलांगो बभूव ह । अपुत्रः शत्रुभिर्व्याप्तस्त्रस्तश्च नृपसत्तमः

అకస్మాత్తుగా అతడు కుష్ఠరోగగ్రస్తుడై, అవయవాలు వికలమయ్యాయి. సంతానహీనుడై, శత్రువులచే చుట్టుముట్టబడి, భయాక్రాంతుడైన ఆ ఉత్తమ రాజు అలా అయ్యాడు.

Verse 7

स सर्वैर्भूमिपालैश्च सर्वतः परिपीडितः । राज्यभ्रंशसमोपेतः प्राप्तो रैवतकं गिरिम्

అతడు అన్ని దిక్కుల నుండీ ఇతర రాజులచే పీడింపబడ్డాడు. రాజ్యభ్రంశం పొందినవాడై రైవతక పర్వతాన్ని చేరాడు.

Verse 8

तत्रापि पीड्यते नित्यं सर्वतस्तु मलिम्लुचैः

అక్కడ కూడా అతడు నిత్యం అన్ని వైపుల నుండీ మలిమ్లుచులు (ధర్మరహిత దోపిడీదారులు) చేత వేధింపబడుతూ ఉండెను.

Verse 9

हस्त्यश्वरथहीनस्तु कोशहीनो यदाऽभवत् । स तदा चिंतयामास किं करोमि च सांप्रतम्

అతడు ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు లేకుండా, ఖజానా కూడా లేనివాడైనప్పుడు, అప్పుడు ఆలోచించాడు—“ఇప్పుడు నేను ఏమి చేయాలి?”

Verse 10

कलत्राण्यपि सर्वाणि ह्रियंते तस्करैर्बलात्

బలవంతంగా దొంగలు అతని సమస్త భార్యలను కూడా అపహరించారు.

Verse 11

स एवं चिंतयानस्तु गतो वै नारदं विभुम् । द्रष्टुं पार्थिवशार्दूल वैष्णवे दिवसे स्थिते

ఇలా ఆలోచిస్తూ రాజసింహుడు వైష్ణవ పుణ్యదినమున మహావిభువు నారదుని దర్శించుటకు వెళ్లెను।

Verse 12

तत्रापश्यत्स संप्राप्तं नारदं मुनिसत्तमम् । तीर्थयात्राप्रसंगेन दामोदरदिदृक्षया

అక్కడ అతడు మునిశ్రేష్ఠుడైన నారదుని వచ్చినవాడిగా చూచెను—తీర్థయాత్ర సందర్భమున, దామోదర దర్శనాభిలాషతో।

Verse 13

तं प्रणम्याथ शिरसा कृतांजलिपुटः स्थितः । प्रोवाच वचनं दीन उपविश्य तदग्रतः

ఆయనకు శిరసా నమస్కరించి, అంజలి బద్ధుడై నిలిచి; దుఃఖితుడై ఆయన ముందర కూర్చుండి ఈ వాక్యములు పలికెను।

Verse 14

राजोवाच । शत्रुभिः परिभूतोऽहं समतान्मुनिसत्तम । ततो राज्यपरिभ्रंशात्संप्राप्तोऽत्र महागिरौ

రాజు పలికెను—హే మునిశ్రేష్ఠా, శత్రువులచే నేను అన్ని వైపులా పీడింపబడితిని; ఆపై రాజ్యభ్రంశమై ఈ మహాగిరికి వచ్చితిని।

Verse 15

विपिने तस्करैः पापैः प्रपीड्येऽहं समंततः । यत्किंचिदश्वनागाद्यं मया सह समागतम्

అరణ్యంలో పాపిష్ఠ దొంగలు నన్ను అన్ని వైపులా పీడిస్తున్నారు; నాతో వచ్చిన గుర్రాలు, ఏనుగులు మొదలైనవి అన్నీ కూడా దాడికి గురవుతున్నాయి।

Verse 16

तत्सर्वं तस्करैर्नीतं कोशा दारास्तथा वसु । तस्माद्वद मुनिश्रेष्ठ वैराग्यं मे महत्स्थितम्

అది అంతా దొంగలు దోచుకున్నారు—నా ఖజానా, భార్యలు, ధనమూ. కాబట్టి, ఓ మునిశ్రేష్ఠా, నాకు ఉపదేశించండి; నాలో మహా వైరాగ్యం ఉదయించింది.

Verse 17

अन्यजन्मोद्भवं किंचिन्मम पापं सुदारुणम् । येनेमां च दशां प्राप्तः सहसा मुनिसत्तम

నా మరొక జన్మలో పుట్టిన ఏదో అత్యంత భయంకరమైన పాపం ఉండి ఉండాలి; దాని వల్లనే, ఓ మునిసత్తమా, నేను అకస్మాత్తుగా ఈ దశకు చేరాను.

Verse 18

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा चिरं ध्यात्वा मुनीश्वरः । प्रोवाचाऽथ नृपं दीनं ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा

అతని మాటలు విని మునీశ్వరుడు చాలాసేపు ధ్యానించాడు; తరువాత దివ్యదృష్టితో దుఃఖిత రాజు పరిస్థితిని తెలుసుకొని పలికాడు.

Verse 19

नारद उवाच । न त्वया कुत्सितं किंचित्पूर्व देहांतरे कृतम् । मया ज्ञातं महाराज सर्वं दिव्येन चक्षुषा

నారదుడు పలికెను—నీవు పూర్వ దేహాంతరంలో ఏ నింద్యకర్మనూ చేయలేదు. ఓ మహారాజా, నేను దివ్యదృష్టితో అన్నీ తెలిసికొన్నాను.

Verse 20

त्वमासीः पार्थिवः पूर्वं सिद्धपन्नगसंज्ञिते । पत्तने सोमवंशीयः सर्व शत्रुनिबर्हणः

పూర్వం నీవు ‘సిద్ధపన్నగ’ అనే పట్టణంలో రాజువై ఉన్నావు—సోమవంశజుడవు, సమస్త శత్రువులను సంహరించేవాడవు.

Verse 21

त्वया चेष्टं महायज्ञैः सदा संपूर्णदक्षिणैः । महादानानि दत्तानि पूजिता ब्राह्मणोत्तमाः

నీవు సదా సంపూర్ణ దక్షిణలతో మహాయజ్ఞాలను నిర్వహించావు; మహాదానాలు ఇచ్చావు, బ్రాహ్మణోత్తములను పూజించి సత్కరించావు।

Verse 22

तेन कर्म विपाकेन भूयः पार्थिवतां गतः

ఆ కర్మవిపాకం వల్ల అతడు మళ్లీ భూమిపై రాజస్థితిని పొందాడు।

Verse 23

आनर्त उवाच । इह जन्मनि नो कृत्यं संस्मरामि विभो कृतम् । तत्किं राज्यपरि भ्रंशः सहसा मे समुत्थितः

ఆనర్తుడు అన్నాడు—హే ప్రభూ! ఈ జన్మలో నేను చేసిన దుష్కృత్యం ఏదీ నాకు జ్ఞాపకం లేదు; అయితే నా రాజ్యనాశం, రాజ్యభ్రంశం అకస్మాత్తుగా ఎందుకు కలిగింది?

Verse 24

लक्ष्म्या हीनस्य लोकस्य लोकेऽस्मिन्व्यर्थतां व्रजेत् । जीवितं मुनिशार्दूल विज्ञातं हि मयाऽधुना

లక్ష్మీహీనుడైన మనిషి జీవితం ఈ లోకంలో వ్యర్థమైపోతుంది. హే మునిశార్దూలా! ఇప్పుడు నేను జీవితం యొక్క సత్యాన్ని నిజంగా గ్రహించాను.

Verse 25

मृतो नरो गतश्रीको मृतं राष्ट्रमराजकम् । मृतमश्रोत्रिये दानं मृतो यज्ञस्त्वदक्षिणः

శ్రీ కోల్పోయిన మనిషి మృతుడితో సమానం; రాజులేని రాజ్యం కూడా మృతంతో సమానం. అశ్రోత్రియునికి ఇచ్చిన దానం వ్యర్థం, దక్షిణలేని యజ్ఞం కూడా మృతమే.

Verse 26

लक्ष्म्या हीनस्य मर्त्यस्य बांधवोऽपि विजायते । प्रार्थयिष्यति मां नूनं दृष्ट्वा तं चान्यतो व्रजेत्

లక్ష్మీహీనుడైన మానవునికి బంధువుకూడా శత్రువవుతాడు. అతడు నిశ్చయంగా నన్ను వేడుకుంటాడు; అతనిని చూసి జనులు మరొక వైపు వెళ్లిపోతారు।

Verse 27

यथा मां सांप्रतं दृष्ट्वा ये मयाऽपि प्रतर्पिताः । तेऽपि दूरतरं यांति एष मां प्रार्थयि ष्यति

నేను ఒకప్పుడు తృప్తిపరచినవారు కూడా నన్ను ఇప్పుడు చూసి మరింత దూరంగా వెళ్తారు; అలాగే ఇతడూ సహాయం చేయకుండా నన్నే వేడుకుంటాడు।

Verse 28

धनहीनं नरं त्यक्त्वा कुलीनमपि चोत्तमम् । गच्छति स्वजनोऽन्यत्र शुष्कं वृक्षमिवांडजाः

ధనహీనుడైన మనిషిని—అతడు కులీనుడైనా ఉత్తముడైనా—వదలి స్వజనులు ఇతరత్రా వెళ్తారు; ఎండిన చెట్టును పక్షులు విడిచినట్లుగా।

Verse 29

तत्कार्यकारणार्थाय दरिद्रोऽ भ्येति चेद्गृहम् । धनिनो भर्त्सयंत्येनं समागच्छंति नांतिकम्

ఏదైనా పని లేదా సహాయం కోసం పేదవాడు ఇంటికి వస్తే, ధనవంతులు అతడిని దూషించి, అతని దగ్గరకు కూడా రారు।

Verse 30

कृपणोऽपि धनाढ्यश्चेदागच्छति हि याचितुम् । एष दास्यति मे किंचि दिति चित्ते नृणां भवेत्

కాని ధనవంతుడైన కృపణుడు కూడా యాచించడానికి వస్తే, మనుష్యుల మనసులో—‘ఇతడు నాకు ఏదో కొంత తప్పక ఇస్తాడు’ అని భావన కలుగుతుంది।

Verse 31

मम त्वं पूर्ववंशीयः पिता ते च पितुर्मम । सदा स्नेहपरश्चासीत्त्वं च स्नेहविवर्जितः

నీవు నా పూర్వవంశీయుడవు; నీ తండ్రి, నా తండ్రి పరస్పర బంధువులు. అతడు ఎల్లప్పుడూ స్నేహపరుడు; కాని నీవు స్నేహరహితుడవు.

Verse 32

एवं ब्रुवंति लोकेऽत्र धनिनां पुरतः स्थिताः । कुलीना अपि पापानां दृश्यंते धनलिप्सया । दरिद्रस्य मनुष्यस्य क्षितौ राज्यं प्रकुर्वतः

ఈ లోకంలో ధనవంతుల ముందర నిలిచినవారు ఇలానే పలుకుతారు. ధనలాలసతో కులీనులైనవారూ పాపాచరణ చేస్తారు—ప్రత్యేకించి ఒక దరిద్రుడు భూమిపై రాజ్యాన్ని స్థాపించబోయినప్పుడు.

Verse 33

प्रशोषः केवलं भावी हृदयस्य महामुने । द्वाविमौ कण्टकौ तीक्ष्णौ शरीरपरिशोषिणौ । यश्चाधनः कामयते यश्च कुप्यत्यनीश्वरः

ఓ మహామునీ, హృదయానికి విధి కేవలం శోషమే. రెండు పదునైన ముళ్లు శరీరాన్ని క్షీణింపజేస్తాయి—ఒకటి ధనహీనుడు సంపదను కోరడం; రెండవది అధికారంలేని వాడు కోపంతో మండడం.

Verse 34

श्मशानमपि सेवंते धनलुब्धा निशागमे । जनेतारमपि त्यक्त्वा नित्यं यांति सुदूरतः

ధనలోభులు రాత్రివేళ శ్మశానానికీ వెళ్తారు. తమ ఉపకారకునినీ వదలి, నిత్యం దూరదూరాలకు (లాభార్థం) పోతారు.

Verse 35

सुमूर्खोपि भवेद्विद्वानकुलीनोऽपि सत्कुलः । यस्य वित्तं भवे द्धर्म्ये विपरीतमतोऽन्यथा

ధర్మ్యమైన మార్గంలో సంపద కలిగినవాడైతే, మహామూఢుడైనా పండితుడిగా గణించబడతాడు; కులం లేనివాడైనా సత్కులీనుడిగా భావించబడతాడు. లేకపోతే దీనికి విరుద్ధమే.

Verse 36

निर्विण्णोऽहं मुनिश्रेष्ठ जीवितस्य च सांप्रतम् । तस्माद्ब्रूहि किमर्थं मे दारिद्र्यं समुपस्थितम्

హే మునిశ్రేష్ఠా! ప్రస్తుతం నేను జీవితం పట్ల విరక్తుడనయ్యాను. కనుక చెప్పండి—నాకు ఈ దారిద్ర్యం ఏ కారణంగా కలిగింది?

Verse 37

कुष्ठश्चापि ममोपेतः शत्रुभिश्च पराभवम् । अन्यजन्मांतरं दृष्टं त्वया दिव्येन चक्षुषा

నాకు కుష్ఠరోగం కూడా వచ్చింది, శత్రువుల చేత పరాభవమూ కలిగింది. మీ దివ్య దృష్టితో నా ఇతర జన్మాలనూ మీరు చూశారు.

Verse 38

कुकर्मणा न संस्पृष्टं स्वल्पेनापि ब्रवीषि माम् । एतज्जन्मातरं दृष्टं स्मरामि मुनिसत्तम

మీరు అంటున్నారు—నేను స్వల్పమైన కుకర్మంతో కూడా స్పృశింపబడలేదు అని. అయినా, హే మునిసత్తమా, మీరు నా ఇతర జన్మాన్ని చూశారని నాకు స్మరణ ఉంది.

Verse 39

न मया कुकृतं किंचित्कदाचित्समनुष्ठितम् । तत्किं राज्यपरिभ्रंशो जातोऽयं मम सन्मुने

నేను ఎప్పుడూ ఏ కుకృత్యమూ చేయలేదు. అయితే, హే సన్మునీ, నా రాజ్యభ్రంశం ఇలా ఎందుకు జరిగింది?

Verse 40

अत्र मे कौतुकं जातं तस्माद्देहि विनिर्णयम् । भवेन्न वा भवेत्कर्म कृतं यच्च शुभाशुभम्

ఇక్కడ నాకు సందేహం కలిగింది; కనుక నాకు నిర్ణయాత్మక సమాధానం ఇవ్వండి. చేసిన శుభాశుభ కర్మ తప్పక ఫలిస్తుందా, లేక ఫలించకపోవచ్చా?

Verse 41

विश्वामित्र उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा चिरं ध्यात्वा तु नारदः । कृपया परयाविष्टस्ततः प्रोवाच सादरम्

విశ్వామిత్రుడు పలికెను—ఆ మాటలు విని నారదుడు చాలాసేపు ధ్యానించాడు. అనంతరం పరమ కరుణతో నిండిపోయి గౌరవంతో పలికాడు.

Verse 42

शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि यथा शुद्धिः प्रजायते । तव राज्यस्य संप्राप्तिर्यथा भूयोऽपि जायते

ఓ రాజా, వినుము; శుద్ధి ఎలా కలుగుతుందో, అలాగే నీ రాజ్యప్రాప్తి మళ్లీ ఎలా జరుగుతుందో నేను వివరిస్తాను.

Verse 43

तव भूमौ महापुण्यमस्ति क्षेत्रं जगत्त्रये । हाटकेश्वरसंज्ञं तु तीर्थं तत्रास्ति शोभनम् । शंखतीर्थमिति ख्यातं सर्वपातकनाशनम्

నీ దేశంలో త్రిలోకప్రసిద్ధమైన మహాపుణ్యక్షేత్రం ఉంది. అక్కడ హాటకేశ్వరమనే శోభన తీర్థం ఉంది; అది ‘శంఖతీర్థం’గా ప్రసిద్ధి, సర్వపాపనాశకం.

Verse 44

यस्तत्र कुरुते स्नानं श्रद्धया परया युतः । अष्टम्यां शुक्लपक्षस्य संप्राप्ते मासि माधवे

ఎవడు అక్కడ పరమ శ్రద్ధతో స్నానం చేస్తాడో—శుక్లపక్ష అష్టమి నాడు, మాధవ మాసం వచ్చినప్పుడు—

Verse 45

सूर्यवारे तु सम्प्राप्ते भास्करस्योदयं प्रति । सर्वकुष्ठविनिर्मुक्तो जायते सूर्यसंनिभः

ఆదివారం వచ్చినప్పుడు, భాస్కరుని ఉదయదిశకు ముఖం చేసి—అతడు సమస్త కుష్ఠరోగాల నుండి విముక్తుడై సూర్యునివలె ప్రకాశిస్తాడు.

Verse 46

यंयं काममभिध्यायेत्तंतं सर्वेषु दुर्लभम् । स तदाऽप्नोत्यसंदिग्धं दृष्ट्वा शंखेश्वरं शुभम्

ఎవడు ఏ ఏ కోరికను మనసులో ధ్యానిస్తాడో—అది అందరిలోనూ దుర్లభమైనదైనా—శుభమైన శంఖేశ్వరుని దర్శించగానే అతడు దానిని నిస్సందేహంగా పొందుతాడు।

Verse 47

किं त्वया न श्रुतं तत्र स्वदेशे वसता नृप । तस्य तीर्थस्य माहात्म्यं यत्त्वमत्र समागतः

ఓ రాజా! స్వదేశంలో నివసిస్తూ కూడా ఆ తీర్థ మహాత్మ్యాన్ని నీవు వినలేదా? అందుకే నీవు ఇక్కడికి వచ్చావా?

Verse 48

सिद्धसेन उवाच । कथं शंखेश्वरो देवः संजातो वद सन्मुने

సిద్ధసేనుడు అన్నాడు—హే సన్మునీ! దేవుడు శంఖేశ్వరుడు ఎలా అవతరించాడు? చెప్పుము.

Verse 49

नारद उवाच । अहं ते कथयिष्यामि कथामेतां पुरातनीम् । यथा शंखेश्वरो जातः शंखतीर्थं तु पार्थिव

నారదుడు అన్నాడు—ఓ రాజా! ఈ పురాతన కథను నేను నీకు చెబుతాను—శంఖేశ్వరుడు ఎలా ప్రగటించాడు, శంఖతీర్థం ఎలా ఏర్పడిందో.

Verse 50

आसतुर्ब्राह्मणौ पूर्वं लिखितः शंख एव च । भ्रातरौ वेदविदुषौ तपस्युग्रे व्यवस्थितौ

పూర్వకాలంలో లిఖితుడు, శంఖుడు అనే ఇద్దరు బ్రాహ్మణ సోదరులు ఉండేవారు—వేదవిద్వాంసులు, ఘోర తపస్సులో స్థిరంగా నిలిచినవారు.

Verse 51

कस्यचित्त्वथ कालस्य लिखितस्याश्रमं प्रति । भ्रातुर्ज्येष्ठस्य संप्राप्तो नमस्कारकृते नृप

కొంతకాలం గడిచిన తరువాత, ఓ రాజా, శంఖుడు తన జ్యేష్ఠభ్రాత లిఖితుని ఆశ్రమానికి నమస్కరించుటకు వచ్చెను।

Verse 52

सोऽपश्यदाश्रमं शून्यं लिखितेन विवर्जितम्

అతడు ఆశ్రమాన్ని శూన్యంగా చూచెను; లిఖితుడు అక్కడ లేడు।

Verse 53

अथापश्यद्वने तस्मि न्परिपक्वफलानि सः । प्रणयात्प्रतिजग्राह मत्वा भ्रातुर्नृपाऽश्रमम्

ఆ తరువాత ఆ వనంలో అతడు పండిన ఫలాలను చూచెను. ‘ఇది నా అన్నగారి రాజాశ్రమమే’ అని భావించి స్నేహవశాత్తు వాటిని తీసుకున్నాడు।

Verse 54

एतस्मिन्नन्तरे प्राप्तो लिखितस्तत्र चाश्रमे । यावत्पश्यति शंखं स प्रगृही तबृहत्फलम्

ఇంతలో లిఖితుడు ఆశ్రమానికి వచ్చెను. అతడు శంఖుని చూచిన వెంటనే, శంఖుడు ఒక పెద్ద ఫలాన్ని చేతిలో పట్టుకొని ఉన్నాడు।

Verse 55

किमिदं विहितं पाप पापं साधुविगर्हितम् । चौर्यकर्म त्वया निंद्यं यद्धृतानि फलानि च

‘ఓ పాపీ! నీవు ఇది ఏమి చేసితివి? ఇది సద్జనులు గర్హించే పాపకర్మ. నీవు తీసుకున్న ఫలాలు దొంగతనమే, నిందనీయం.’

Verse 56

अनेन कर्मणा तुभ्यं तपो यास्य ति संक्षयम् । चौर्यकर्मप्रवृत्तस्य ब्राह्मणैर्गर्हितस्य च

ఈ కార్యముచేత నీ తపస్సు నశించును; చౌర్యకర్మలో ప్రవృత్తుడైనవాడు బ్రాహ్మణులచే నిందింపబడును.

Verse 57

शंख उवाच । एकोदरसमुत्पन्नो ज्येष्ठभ्राता यथा पिता । भूयादिति श्रुतिर्लोके प्रसिद्धा सर्वतः स्थिता

శంఖుడు పలికెను—ఒకే గర్భమున జన్మించిన జ్యేష్ఠ భ్రాత తండ్రివలె; ఇట్లు శ్రుతి లోకమందు సర్వత్ర ప్రసిద్ధము.

Verse 58

तत्किं पुत्रस्य विप्रेन्द्र नाधिकारः पितुर्धने । यथैवं निष्ठुरैर्वाक्यैर्निर्भर्त्सयसि मां विभो

అయితే ఓ విప్రేంద్రా, కుమారునికి తండ్రి ధనమందు అధికారం లేడా? ఓ విభో, నన్ను ఇంత నిష్ఠుర వాక్యములతో ఎందుకు గద్దిస్తున్నావు?

Verse 59

लिखित उवाच । न दोषो जायते हर्तुः पुत्रस्यात्र कथंचन । एकत्र संस्थितस्यात्र पितुर्वित्तमसंशयम्

లిఖితుడు పలికెను—ఇక్కడ కుమారుడు తీసుకున్నా ఏ విధమైన దోషము కలుగదు, అందరూ ఒకచోట నివసించునప్పుడు; అవిభక్త స్థితిలో ఇది నిశ్చయంగా తండ్రి ధనమే.

Verse 60

विभक्तस्तु यदा पुत्रो भ्राता वाऽपहरेद्धनम् । तदा दोषमवाप्नोति चौर्योत्थं मतमेव मे

కాని కుమారుడు గాని అన్నదమ్ముడు గాని విభక్తుడై తరువాత ధనమును అపహరించితే, అప్పుడు దోషము పొందును—అది చౌర్యోత్థము; ఇదే నా స్థిరమతము.

Verse 61

पुत्रस्य तु पुनर्वित्तं पिता हरति सर्वदा । न तस्य विद्यते दोषो विभक्त स्यापि कर्हिचित्

కుమారుని ధనమును కూడా తండ్రి ఎల్లప్పుడూ తిరిగి తీసుకొనవచ్చు; కుమారుడు వేరుగా ఉన్నా తండ్రికి దోషము ఎప్పుడూ లేదు।

Verse 62

अत्र श्लोकः पुरा गीतो मनुना स्मृतिकारिणा । तं तेऽहं संप्रवक्ष्यामि धर्मशास्त्रोद्भवं वचः

ఇక్కడ స్మృతికారుడైన మనువు పూర్వం పాడిన శ్లోకము ఉంది; ధర్మశాస్త్రోద్భవమైన ఆ వాక్యాన్ని నేను నీకు ఇప్పుడు ప్రకటిస్తున్నాను।

Verse 63

त्रय एवाधप्रोक्ता भार्या दासस्तथा सुतः । यत्ते समधिगच्छंति यस्य ते तस्य तद्धनम्

మూడు మంది ఆధీనులని ప్రకటించబడ్డారు—భార్య, దాసుడు, అలాగే కుమారుడు; వారు ఏది సంపాదించినా, వారు ఎవరి వారో ఆ వ్యక్తిదే అది ధనం।

Verse 64

शंख उवाच । यद्येवं चौर्यदोषोऽस्ति मम तात महत्तरः । निग्रहं कुरु मे शीघ्रं येन न स्यात्तपःक्षयः

శంఖుడు అన్నాడు—తండ్రీ, నాలో దొంగతన దోషము ఇంత గొప్పదైతే, వెంటనే నన్ను నియంత్రించి శిక్షించుము; నా తపస్సు క్షయమవకుండునట్లు।

Verse 65

विश्वामित्र उवाच । तस्य तं निश्चयं ज्ञात्वा शस्त्रमादाय निर्मलम् । चकर्ताथ भुजौ तस्य भ्राता भ्रातुश्च निर्घृणः । सोपि च्छिन्नकरो विप्रो व्यथयापि समन्वितः

విశ్వామిత్రుడు అన్నాడు—అతని దృఢనిశ్చయాన్ని తెలిసికొని, అతని సోదరుడు నిర్మలమైన శస్త్రాన్ని తీసుకొని, సోదరునిపట్ల కూడా నిర్దయుడై, అతని భుజాలను కోసివేశాడు; చేతులు తెగిన ఆ బ్రాహ్మణుడు బాధతో నిండిపోయాడు।

Verse 66

मन्यमानः प्रसादं तं भ्रातुर्ज्येष्ठस्य पार्थिव

హే రాజా! దానిని తన జ్యేష్ఠ సోదరుని ప్రసాదమని భావించి।

Verse 67

ततस्तु कामदं क्षेत्रं हाटकेश्वरसंज्ञितम् । मत्वा प्राप्य तपस्तेपे कंचित्प्राप्य जलाशयम्

అనంతరం ‘హాటకేశ్వర’ అనే కామద క్షేత్రమని భావించి అక్కడికి చేరి; అక్కడ ఒక జలాశయాన్ని ఆశ్రయించి తపస్సు చేశాడు।

Verse 68

वर्षास्वाकाशशायी च हेमन्ते सलिलाश्रयः । पञ्चाग्निसाधको ग्रीष्मे षष्ठकालकृताशनः

వర్షాకాలంలో ఆకాశం కిందనే శయనించెను; హేమంతంలో నీటిని ఆశ్రయించెను; గ్రీష్మంలో పంచాగ్ని తపస్సు చేసెను; ఆహారం మాత్రం షష్ఠకాలంలోనే తీసుకొనెను।

Verse 69

संस्नाप्य भास्करं स्थाणुं तत्पुरः शतरुद्रियम् । जपन्सामोक्तरुद्रांश्च भव रुद्रांस्तथा जपन् । प्राणरुद्रांस्तथा नीलान्स्कन्दसूक्तसमन्वितान्

భాస్కరుని, స్థాణువును అభిషేకించి, వారి సన్నిధిలో శతరుద్రీయాన్ని జపించాడు; అలాగే సామవేదోక్త రుద్రమంత్రాలను, భవ-రుద్ర, ప్రాణ-రుద్ర, నీలరూపాలను—స్కందసూక్తంతో కూడి—జపించాడు।

Verse 70

ततो वर्षसहस्रांते तुष्टस्तस्य महेश्वरः । प्रोवाच दर्शनं गत्वा सह सूर्य वृषेश्वरैः

ఆపై వెయ్యేళ్ల ముగింపున, తృప్తుడైన మహేశ్వరుడు సూర్యుడు మరియు వృషేశ్వరుడితో కలిసి దర్శనమిచ్చి పలికెను।

Verse 71

महेश्वर उवाच । शंख तुष्टोऽस्मि ते वत्स तपसानेन सुव्रत । तस्मात्कथय मे क्षिप्रं यद्ददामि तवाऽधुना

మహేశ్వరుడు పలికెను— ఓ శంఖా, వత్సా, సువ్రతా! నీ తపస్సుతో నేను సంతుష్టుడనయ్యాను; కనుక త్వరగా చెప్పు, ఇప్పుడు నీకు ఏ వరం ప్రసాదించుదును?

Verse 72

शंख उवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव यदि देयो वरो मम । जायेतां तादृशौ हस्तौ यादृशो मे पुरा स्थितौ

శంఖుడు పలికెను— ఓ దేవా! నాపై మీరు సంతుష్టులైతే, నాకు వరం ఇవ్వదలచితే, నా రెండు చేతులు పూర్వంలాగానే మళ్లీ కలుగుగాక।

Verse 73

त्वयाऽत्रैव सदा वासः कार्यः सुरवरेश्वर । लिंगे कृत्वा दयां देव ममोपरि महत्तराम्

ఓ దేవశ్రేష్ఠేశ్వరా! మీరు ఇక్కడే సదా నివసించవలెను; ఈ లింగంలో కరుణను స్థాపించి, ఓ దేవా, నాపై మహత్తరమైన దయ చూపుము।

Verse 74

एतज्जलाशयं नाथ मम नाम्ना धरातले । प्रसिद्धिं यातु लोकस्य यावच्चन्द्रार्कतारकाः

ఓ నాథా! ఈ జలాశయం భూమిపై నా నామంతో ప్రసిద్ధి పొందుగాక; చంద్రుడు, సూర్యుడు, నక్షత్రాలు ఉన్నంతకాలం లోకంలో ఖ్యాతిగా నిలవుగాక।

Verse 75

अत्र यः कुरुते स्नानं धृत्वा मनसि दुर्लभम् । किंचिद्वस्तु समग्रं तु तस्य संपत्स्यते विभो

ఓ విభో! ఎవడు ఇక్కడ స్నానం చేసి, మనసులో దుర్లభమైన కోరికను ధరించునో, అతనికి ఆది నిశ్చయంగా సంపూర్ణంగా సిద్ధించును।

Verse 76

श्रीभगवानुवाच । अद्याहं दर्शनं प्राप्तस्तव चैवाष्टमीदिने । माधवस्य सिते पक्षे यस्माद्ब्राह्मणसत्तम

శ్రీభగవానుడు పలికెను—హే బ్రాహ్మణోత్తమా! ఈ రోజు మాధవ (వైశాఖ) మాస శుక్లపక్ష అష్టమి నాడు నేను నీకు నా దర్శనాన్ని అనుగ్రహించితిని।

Verse 77

तस्मात्संक्रमणं लिंगे तावकेऽस्मिन्द्विजोत्तम । करिष्यामि न सन्देहो दिनमेकमसंशयम्

కాబట్టి, హే ద్విజోత్తమా! నేను నిస్సందేహంగా నీ ఈ లింగంలో ఒక సంపూర్ణ దినము ప్రవేశించి (నివసించి) ఉంటాను।

Verse 78

यश्चात्र दिवसे प्राप्ते तीर्थेऽत्रैव भवोद्भवे । स्नानं कृत्वा रवेर्वार उदयं समुपस्थिते

మరియు ఆ దినము వచ్చినప్పుడు, భవోద్భవమైన (శివజన్యమైన) ఈ తీర్థంలో, ఆదివారము సూర్యోదయ సమయమున ఇక్కడ స్నానం చేసి…

Verse 79

पूजयिष्यति मे मूर्तिं त्वया संस्थापितां द्विज । कुष्ठव्याधिविनिर्मुक्तो मम लोकं स यास्यति

…మరియు హే బ్రాహ్మణా! నీవు స్థాపించిన నా మూర్తిని ఎవడు పూజించునో, వాడు కుష్ఠవ్యాధి నుండి విముక్తుడై నా లోకమును పొందును।

Verse 80

शेषकालेऽपि विप्रेन्द्र अज्ञानविहितादघात् । मुक्तिं प्राप्स्यत्यसंदिग्धं मम वाक्याद्द्विजोत्तम

హే విప్రేంద్రా, హే ద్విజోత్తమా! అంత్యకాలములో కూడా—అజ్ఞానవశాత్ పాపం జరిగినా—నా వాక్యబలమున వాడు నిస్సందేహంగా ముక్తిని పొందును।

Verse 81

तथा तवापि यौ हस्तौ छिन्नावेतावुभावपि । तस्मिन्योगेऽभिषेकात्तौः स्यातां भूयोऽपि तादृशौ

అలాగే నీ రెండు చేతులు—ఇప్పటికే రెండూ తెగిపోయినప్పటికీ—ఆ శుభయోగ సమయంలో అభిషేకస్నానముచేత మళ్లీ పూర్వంలాగానే అవుతాయి.

Verse 82

एष मे प्रत्ययो विप्र भविष्यति तवाऽधुना । भूयः स्नानं विधाय त्वं ततो मूर्तिं ममार्चय

హే విప్రా, ఇప్పుడు నీపై నాకు సంపూర్ణ నమ్మకం కలిగింది. నీవు మరల స్నానం చేసి, ఆపై నా మూర్తిని అర్చించు.

Verse 83

अन्येऽपि व्यंगतां प्राप्ताः संयोगेऽत्र तव स्थिते । स्नात्वा मां पूजयिष्यंति मुक्तिं यास्यंति ते द्विज

హే ద్విజా, నీ వల్ల ఇక్కడ ఈ శుభసంయోగం ఉన్నప్పుడు, ఇతర బాధితులూ స్నానం చేసి నన్ను పూజించి ముక్తిని పొందుతారు.

Verse 84

एवमुक्त्वा सहस्रांशुस्ततश्चादर्शनं गतः । शंखोऽपि तत्क्षणात्स्नात्वा पूजयित्वा दिवाकरम्

ఇలా చెప్పి సహస్రాంశు (సూర్యుడు) ఆపై అదృశ్యమయ్యాడు. శంఖుడు కూడా ఆ క్షణమే స్నానం చేసి దివాకరుని (సూర్యుని) పూజించాడు.

Verse 85

यावत्पश्यति चात्मानं तावद्धस्तसमन्वितम् । आत्मानं पश्यमानस्तु विस्मयं परमं गतः

తనను తాను చూసిన వెంటనే, తన చేతి తిరిగి వచ్చినట్లు చూశాడు. అలా తనను చూసి అతడు పరమ ఆశ్చర్యానికి లోనయ్యాడు.

Verse 86

ततःप्रभृति तत्रैव कृत्वाऽश्रमपदं नृप । तपस्तेपे द्विज श्रेष्ठो गतश्च परमां गतिम्

అప్పటినుంచి, ఓ రాజా, అక్కడే ఆయన ఆశ్రమస్థానాన్ని స్థాపించాడు; ఆ ద్విజశ్రేష్ఠుడు తపస్సు చేసి పరమగతిని పొందాడు।

Verse 87

तस्मात्त्वमपि राजेंद्र संयोगं प्राप्य तत्त्वतः । तेनैव विधिना स्नात्वा त्वं पूजय दिवाकरम्

కాబట్టి, ఓ రాజేంద్రా, ఈ శుభసంయోగాన్ని యథార్థంగా పొందిన నీవు, అదే విధానంతో స్నానం చేసి దివాకరుని (సూర్యుని) పూజించు।

Verse 88

यश्चैतच्छृणुयान्नित्यं पठेद्वा पुरतो रवेः । तस्यान्वयेऽपि नो कुष्ठी कदाचित्सम्प्रजायते

ఎవడు నిత్యం ఈ వృత్తాంతాన్ని వింటాడో లేదా రవి (సూర్యుడు) సమక్షంలో పఠిస్తాడో, అతని వంశంలో ఎప్పటికీ కుష్ఠురోగి జన్మించడు।

Verse 209

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहिताया षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शंखादित्यशंखतीर्थोत्पत्तिवृत्तांतवर्णनंनाम नवोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణం ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలోని షష్ఠ నాగరఖండంలోని హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో ‘శంఖాదిత్య-శంఖతీర్థోత్పత్తి వృత్తాంతవర్ణనం’ అనే రెండువందల తొమ్మిదవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।