Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 46

Devanagari script

यंयं काममभिध्यायेत्तंतं सर्वेषु दुर्लभम् । स तदाऽप्नोत्यसंदिग्धं दृष्ट्वा शंखेश्वरं शुभम्

Transliteration

yaṃyaṃ kāmamabhidhyāyettaṃtaṃ sarveṣu durlabham | sa tadā'pnotyasaṃdigdhaṃ dṛṣṭvā śaṃkheśvaraṃ śubham

Translation

ఎవడు ఏ ఏ కోరికను మనసులో ధ్యానిస్తాడో—అది అందరిలోనూ దుర్లభమైనదైనా—శుభమైన శంఖేశ్వరుని దర్శించగానే అతడు దానిని నిస్సందేహంగా పొందుతాడు।

Word by Word

• yam: which
• yam: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्; सर्वनाम (relative pronoun)

• yam: whichever
• yam: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; पुनरुक्ति (emphatic repetition)

• kāmam: desire, wish
• kāmam: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: kāma (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• abhidhyāyet: may meditate upon
• abhidhyāyet: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: abhidhyā (धातु; अभि+ध्यै)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• tam: that
• tam: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तद्-प्रत्यवमर्श (correlative)

• tam: that very
• tam: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; पुनरुक्ति (emphasis)

• sarveṣu: among all (places/people)
• sarveṣu: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: sarva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे (सामान्यतः), सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), बहुवचनम्

• durlabham: hard to obtain
• durlabham: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: durlabha (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (कर्मपदस्य)

• saḥ: he
• saḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (कर्ता), एकवचनम्

• tadā: then
• tadā: Kāla (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: tadā (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (temporal adverb)

• āpnoti: obtains
• āpnoti: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: āp (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• asaṃdigdham: undoubtedly, without doubt
• asaṃdigdham: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: asaṃdigdha (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; क्रियाविशेषणवत् (adverbial accusative)

• dṛṣṭvā: having seen
• dṛṣṭvā: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: dṛś (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तम् (gerund), पूर्वकालिक-क्रिया

• śaṃkheśvaram: Śaṅkheśvara (Lord of Śaṅkha)
• śaṃkheśvaram: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: śaṃkha + īśvara (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (शंखस्य ईश्वरः)

• śubham: auspicious
• śubham: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: śubha (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (शंखेश्वरम्)

Speaker

Nārada (implied)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śaṅkhatīrtha / Śaṅkheśvara-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Siddhasena / the King (pārthiva)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim stands before the auspicious Śaṅkheśvara-liṅga/shrine, hands folded, mind fixed on a single wish; the deity’s presence radiates certainty and blessing.

Characters & Entities

• Śaṃkheśvara
• Śaṃkhatīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Darśana of the deity at a powerful tīrtha is presented as a direct means to attain cherished aims, grounded in auspiciousness and faith.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Śaṃkheśvara at Śaṃkhatīrtha (Hāṭakeśvara tīrtha context).

What ritualistic prescription is mentioned?

Darśana (beholding) of Śaṃkheśvara, with inward contemplation (abhidhyāna) of one’s aim.