Adhyaya 198

Verse 1

सूत उवाच । एतस्मिन्नेव काले तु दशार्णाधिपतिस्तदा । रत्नवत्या विवाहार्थं तत्र स्थाने समागतः

సూతుడు పలికెను—అదే సమయంలో దశార్ణాధిపతి రత్నవతిని వివాహం చేసుకొనుటకై ఆ స్థలమునకు వచ్చెను।

Verse 2

स श्रुत्वा तत्र वृत्तांतं रत्नवत्याः समुद्भवम् । विरक्तिं परमां कृत्वा प्रस्थितः स्वपुरं प्रति

అక్కడ రత్నవతీ విషయమైన వృత్తాంతమును విని అతడు పరమ వైరాగ్యమును పొందీ తన నగరమునకు బయలుదేరెను।

Verse 4

अथाब्रवीच्च तं प्राप्य कस्मात्त्वं प्रस्थितो नृप । पाणिग्रहमकृत्वा तु मम कन्यासमुद्भवम्

అప్పుడు అతని వద్దకు చేరి ఎవరో ఇలా అన్నారు—“ఓ రాజా, నా కుమార్తెతో పాణిగ్రహణ సంస్కారం చేయకుండానే నీవెందుకు బయలుదేరితివి?”

Verse 5

दशार्ण उवाच । दूषितेयं तव सुता कन्यकात्वविवर्जिता । यस्याः पीतोऽधरोऽन्येन मर्दितौ च तथा स्तनौ

దశార్ణ రాజు పలికెను—“నీ కుమార్తె దూషితమైంది, కన్యత్వం కోల్పోయింది; ఎందుకంటే ఆమె అధరాన్ని మరొకడు పానముచేసి, ఆమె స్తనములను కూడా నలిపినాడు।”

Verse 6

पुनर्भूरिति संज्ञा सा सञ्जाता दुहिता तव । पुनर्भूर्जनयेत्पुत्रं यं कदाचित्कथंचन

అందువల్ల నీ కుమార్తెకు ‘పునర్భూ’ (పునర్వివాహిత) అనే సంజ్ఞ కలిగింది. పునర్భూ స్త్రీ ఎప్పుడో ఏదో విధంగా కుమారుని ప్రసవించగలదు.

Verse 7

स पातयत्यसंदिग्धं दश पूर्वान्दशापरान् । एकविंशतिमं चैव तथैवात्मानमेव च

అటువంటి వాడు నిస్సందేహంగా పది పూర్వీకులను, పది వంశజులను పతనానికి గురిచేస్తాడు; ఇరవై ఒకటవవాడు—తానే—అలాగే నశిస్తాడు.

Verse 8

न वरिष्याम्यहं तेन सुतां तेऽहं नरसिप । निर्दाक्षिण्यमिति प्रोच्य दशार्णाधिपतिस्तदा

కాబట్టి, ఓ నరాధిపా, నేను నీ కుమార్తెను వివాహం చేసుకోను. ‘ఇది అనుచితం/ధర్మవిరుద్ధం’ అని చెప్పి ఆ సమయంలో దశార్ణాధిపతి ఇలా పలికెను.

Verse 9

छंद्यमानोऽपि विविधैर्हस्त्यश्वरथपूर्वकैः । अवज्ञाय महीपालं प्रस्थितः स्वपुरं प्रति

ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు మొదలైన అనేక బహుమతులతో సంతృప్తిపరచబడ్డప్పటికీ, అతడు రాజును అవమానించి తన నగరానికి బయలుదేరెను.

Verse 10

अथानर्त्तो गृहं प्राप्य मृगावत्याः समाकुलः । तद्वृत्तं कथयामास यदुक्तं तेन भूभुजा । स्वभार्यायाः सुतायाश्च मन्त्रिणां दुःखसंयुतः

అనంతరం ఆనర్త ఇంటికి చేరి మృగావతిని గురించి కలత చెందెను. దుఃఖంతో నిండినవాడై, ఆ రాజు చెప్పిన సమస్త విషయాన్ని తన భార్యకు, కుమార్తెకు మరియు మంత్రులకు వివరించెను.

Verse 11

ते प्रोचुः संति भूपालाः संख्याहीना महीतले । रूपाढ्या यौवनोपेता हस्त्यश्वरथसंयुताः

వారు పలికిరి—భూమిమీద లెక్కలేనన్ని రాజులు ఉన్నారు; వారు రూపసంపన్నులు, యౌవనవంతులు, గజ‑అశ్వ‑రథసమేతులు।

Verse 12

तेषामेकतमस्य त्वं देहि कन्यां निजां विभो । मा विषादे मनः कृत्वा दुःखस्य वशगो भव

హే విభో! వారిలో ఎవరో ఒకనికి నీ స్వకన్యను ఇవ్వుము; విషాదంలో మనస్సు పెట్టకుము, దుఃఖవశుడవు కాకుము।

Verse 13

आनर्तोऽपि च तच्छ्रुत्वा तेषां वाक्यं सुदुःखितम् । ततः प्राह प्रहृष्टात्मा तान्सर्वान्मन्त्रिपूर्वकान्

ఆనర్త రాజు కూడా వారి అత్యంత దుఃఖభరిత వాక్యములు విని, ఆపై హర్షితహృదయుడై మంత్రులతో కూడి వారందరితో పలికెను।

Verse 14

तां च कन्यां स्थितां तत्र साम्ना परमवल्गुना । पुत्रि दृष्टा महीपालाः सर्वे चित्रगतास्त्वया

అక్కడ నిలిచిన ఆ కన్యను అత్యంత మధురమైన వాక్యాలతో సంబోధించి—ఓ కుమార్తె! నిన్ను చూచి సమస్త రాజులు చిత్రంలో నిశ్చలమైనవారిలా అయ్యిరి।

Verse 15

तेषां मध्यान्नृपं चान्यं कञ्चिद्वरय शोभने । यस्ते चित्तस्य सन्तोषं कुरुते दृक्पथं गतः

హే శోభనే! వారిలో నుండి మరొక రాజును వరించుము; అతడు నీ దృష్టిపథంలోకి రాగానే నీ మనస్సుకు సంతృప్తి కలిగించును।

Verse 16

रत्नावत्युवाच । न चाहं वरयिष्यामि पतिमन्यं कथंचन । दशार्णाधिपतिं मुक्त्वा श्रूयतामत्र कारणम्

రత్నావతి పలికెను—దశార్ణాధిపతిని విడిచి నేను ఏ విధంగానూ మరొకరిని భర్తగా వరించను. ఇందుకు కారణం ఇక్కడ వినుడి.

Verse 17

सकृज्जल्पंति राजानः सकृज्जल्पंति च द्विजाः । सकृत्कन्याः प्रदीयंते त्रीण्येतानि सकृत्सकृत्

రాజులు ఒక్కసారే వచనం పలుకుతారు, ద్విజులూ ఒక్కసారే పలుకుతారు; కన్య కూడా ఒక్కసారే దానమవుతుంది—ఈ మూడూ ఒక్కసారే.

Verse 18

एवं ज्ञात्वा न मां तात त्वमन्यस्मिन्महीपतौ । दातुमर्हसि धर्मोऽयं न भवेच्छाश्वतो यतः

ఇలా తెలిసికొని, ఓ తండ్రీ, నన్ను మరొక రాజుకు ఇవ్వడం నీకు తగదు. ఇదే ధర్మమర్యాద; లేకపోతే అది శాశ్వతంగా నిలవదు.

Verse 19

आनर्त उवाच । वाङ्मात्रेण प्रदत्ता त्वं दशार्णाधिपतेर्मया । न ते हस्तग्रहं प्राप्तो विप्राग्निगुरुसन्निधौ

ఆనర్తుడు అన్నాడు—నేను మాటమాత్రంతోనే నిన్ను దశార్ణాధిపతికి ఇచ్చాను; బ్రాహ్మణులు, పవిత్రాగ్ని, గురువుల సన్నిధిలో నీ హస్తగ్రహణం జరగలేదు.

Verse 20

तत्कथं स पतिर्जातस्तवः पुत्रि वदस्व मे

అయితే, కుమార్తె, అతడు నీ భర్త ఎలా అయ్యాడు? నాకు చెప్పు.

Verse 21

रत्नावत्युवाच । मनसा चिंत्यते कार्यं सकृत्तातपुरा यतः । वाचया प्रोच्यते पश्चात् कर्मणा क्रियते ततः

రత్నావతి పలికెను—ఓ తండ్రీ! ముందుగా కార్యము మనసులో ఒక్కసారి ఆలోచించబడుతుంది; తరువాత వాక్కుతో చెప్పబడుతుంది; ఆపై కర్మచేత చేయబడుతుంది।

Verse 22

तन्मया मनसा दत्तस्तस्यात्माऽयं पुरा किल । त्वया च वाचया चास्मै प्रदत्तास्मि तथा विभो । तत्कथं न पतिर्मे स्याद्ब्रूहि वा यदि मन्यसे

పూర్వము నేను మనసుతో అతనికి నా ఆత్మనే అర్పించితిని; ఓ విభో, మీరు కూడా వాక్కుతో నన్ను అతనికి ఇచ్చితిరి. అప్పుడు అతడు నా భర్త కాకపోవడం ఎలా? వేరేలా అనుకుంటే చెప్పండి।

Verse 23

साहं तपश्चरिष्यामि कौमारव्रतधारिणी । नान्यं पतिं करिष्यामि निश्चयोऽयं मया कृतः

కాబట్టి నేను కౌమారవ్రతం ధరించి తపస్సు చేయుదును. ఇతరుణ్ని భర్తగా స్వీకరించను—ఇది నా దృఢ నిశ్చయం।

Verse 24

तच्छ्रुत्वा वचनं रौद्रं माता तस्या मृगावती । अश्रुपूर्णेक्षणा दीना वाक्यमेतदुवाच ह

ఆ క్రూర వచనాన్ని విని ఆమె తల్లి మృగావతి, కన్నీళ్లతో నిండిన కళ్లతో దుఃఖితురాలై, ఈ మాట పలికెను।

Verse 25

मा पुत्रि साहसं कार्षीस्तपोऽर्थं त्वं कथञ्चन । बाला त्वं सुकुमारांगी सदैव सुखभागिनी

కుమార్తె, తపస్సు కోసం ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ సాహసం చేయకు. నీవు ఇంకా బాలికవు, సుకుమారాంగివు, ఎల్లప్పుడూ సుఖభాగినివు।

Verse 26

कथं तपः समर्थासि विधातुं त्वमनिंदिते । कन्दमूलफलाहारा चीरवल्कलधारिणी

హే అనిందితే! కందమూలఫలాలను ఆహారంగా తీసుకొని, చీర‑వల్కలాలను ధరించి ఇంతటి తపస్సు నీవు ఎలా చేయగలవు?

Verse 27

तस्मान्मुख्यस्य भूपस्य कस्यचित्वां ददाम्यहम्

కాబట్టి నేను నిన్ను ఏదో ఒక ప్రముఖ రాజునకు వివాహార్థంగా ఇస్తాను.

Verse 28

एषा ते ब्राह्मणीनाम सखी परमसंमता । प्रतीक्षते विवाहं ते कौमारं भावमाश्रिता

ఇది నీ ప్రియ సఖి ‘బ్రాహ్మణీ’ అనే పేరుగలది, అందరికీ అత్యంత సమ్మతమైనది; కన్యాభావాన్ని ఆశ్రయించి నీ వివాహాన్ని ఎదురుచూస్తోంది.

Verse 29

यस्य भूपस्य त्वं हर्म्ये प्रयास्यसि विवाहि ता । पुरोधास्तस्य यो राज्ञो भार्येयं तस्य भाविनी

నీవు వధువుగా ఏ రాజు మహాలయానికి వెళ్లుతావో, ఆ రాజుని పురోహితునికి ఈ స్త్రీ భార్యగా అవుతుంది.

Verse 30

रत्नावत्युवाच । न च भूयस्त्वया वाच्यं वाक्यमेवंविधं क्वचित् । मदर्थे यदि मे प्राणास्त्वं वांछसि सुतैषिणी

రత్నావతి చెప్పింది—ఇకపై ఎక్కడా ఇలాంటి మాటలు పలకకూడదు. సంతానాన్ని కోరుతూ నీవు నిజంగా నా కోసం నా ప్రాణాలనే కోరుతున్నట్లయితే—

Verse 31

अथवा त्वं हठार्थं च तपोविघ्नं करिष्यसि

లేకపోతే నీవు హఠంతో నా తపస్సుకు విఘ్నం కలిగిస్తావు।

Verse 32

ततस्त्यक्ष्याम्यहं देहं भक्षयित्वा महद्विषम् । खंडयिष्याम्यहं जिह्वां प्रवेक्ष्यामि च वा जलम्

అప్పుడు నేను మహావిషాన్ని మింగి ఈ దేహాన్ని విడిచిపెడతాను; లేదా నాలుకను కోసుకుంటాను, లేక నీటిలో ప్రవేశిస్తాను।

Verse 33

एवं सा निश्चयं कृत्वा प्रोच्य तां जननीं तदा

ఇలా నిశ్చయం చేసుకొని ఆమె అప్పుడు ఆ తల్లితో పలికింది।

Verse 34

ततः प्रोवाच तां कन्यां ब्राह्मणीं संमतां सखीम् । कृतांजलिपुटा भूत्वा समालिंग्य च सादरम्

అప్పుడు ఆమె అంజలి పెట్టి, సాదరంగా ఆలింగనం చేసి, గౌరవనీయ బ్రాహ్మణీ సఖి అయిన ఆ కన్యతో పలికింది।

Verse 35

गच्छ त्वं स्वपितुर्हर्म्यं प्रेषितासि मया शुभे । येन ते यच्छति पिता नागराय महात्मने

శుభే, నీవు నీ తండ్రి మందిరానికి వెళ్లు; నేను నిన్ను అక్కడికి పంపుతున్నాను, నీ తండ్రి మహాత్ముడైన నాగరునికి నిన్ను సమర్పించునట్లు।

Verse 36

क्षमस्व यन्मया प्रोक्ता कदाचित्परुषं वचः । त्वयापि यन्मम प्रोक्तं क्षांतं चैतन्मया ध्रुवम्

నేను ఎప్పుడైనా పలికిన కఠిన వచనాలను క్షమించు; నీవు నా పట్ల పలికిన మాటల్నీ నేను నిశ్చయంగా క్షమించితిని.

Verse 37

ब्राह्मण्युवाच । अष्टवर्षा भवेद्गौरी नववर्षा तु रोहिणी । दशवर्षा भवेत्कन्या अत ऊर्ध्वं रजस्वला

బ్రాహ్మణీ చెప్పింది—ఎనిమిదేళ్ల వయసులో ‘గౌరీ’, తొమ్మిదేళ్లలో ‘రోహిణీ’; పదిేళ్లలో ‘కన్య’ అని అంటారు, ఆపై ఆమె రజస్వల అవుతుంది.

Verse 38

कौमार्यं च प्रणष्टं मे त्वत्संपर्काद्वरानने । जातं षोडशकं वर्षं स्त्रीधर्मेण समन्वितम्

ఓ సుందరముఖీ, నీ సంసర్గం వల్ల నా కౌమార్యం నశించింది; నేను పదహారవ సంవత్సరానికి చేరి, స్త్రీధర్మ లక్షణాలతో యుక్తమయ్యాను.

Verse 39

न मे पाणिग्रहं कश्चिन्नागरोऽत्र करिष्यति । बुध्यमानस्तु स्मृत्यर्थं वक्ष्य माणं वरानने

ఇక్కడ ఏ నాగరుడూ నా పాణిగ్రహణం (వివాహం) చేయడు; అయితే ఓ సుందరముఖీ, అతడు గ్రహించినప్పుడు స్మరణార్థంగా (దృష్టాంతంగా) చెప్పును.

Verse 40

रजस्वलां च यः कन्यामुद्वाहयति निर्घृणः । तस्याः सन्तानमासाद्य पातयेत्पुरुषान्दश

ఎవడు కరుణలేక రజస్వల అయిన కన్యను వివాహం చేస్తాడో, అతడు ఆమె ద్వారా సంతానం పొందిన తరువాత వంశంలోని పది పురుషులను పతనానికి గురిచేస్తాడు.

Verse 41

रजस्वला तु यः कन्यां पिता यच्छति निर्घृणः । स पातयेदसंदिग्धं दश पूर्वान्दशापरान्

కరుణలేక రజస్వల అయిన కన్యను వివాహానికి ఇచ్చే తండ్రి నిస్సందేహంగా పది పూర్వికులను, పది వంశజులను పతనానికి గురిచేస్తాడు।

Verse 42

तस्मादहं करिष्यामि त्वया सार्धं तपः शुभे । पित्रा नैव हि मे कार्यं न च मात्रा कथंचन

కాబట్టి, ఓ శుభే, నేను నీతో కలిసి తపస్సు చేస్తాను. నాకు తండ్రితో ఏ పనీ లేదు; తల్లితో కూడా ఏ విధంగానూ లేదు।

Verse 43

तं श्रुत्वा प्रस्थितं भूपमानर्तः स्वपुरं प्रति । पृष्ठतोऽनुययौ तस्य व्याघो टनकृते तदा

అది విని ఆనర్త రాజు తన నగరానికి బయలుదేరాడు; అప్పుడు వెనుక నుంచి ఒక పులి అల్లరి/వేధింపుకోసం అతని వెంట వచ్చింది।

Verse 44

स्थितो वास्तुपदे रम्ये सर्वतीर्थमये शुभे । तस्य तपःप्रभावेन जातु कोपो न दृश्यते

అతడు రమ్యమైన, శుభమైన, సర్వతీర్థమయమైన ఆ పవిత్ర స్థలంలో స్థిరంగా ఉన్నాడు; అతని తపస్సు ప్రభావంతో అతనిలో ఎప్పుడూ కోపం కనిపించదు।

Verse 46

कस्यचित्क्वापि मर्त्यस्य तिर्यग्योनिग तस्य च । क्रीडंति नकुलाः सर्पैर्मार्जाराः सह मूषकैः

ఎక్కడో ఒక మానవుని విషయంలో—అలాగే తిర్యగ్యోని జీవుల విషయంలో కూడా—ముంగిసలు పాములతో ఆడుతాయి, పిల్లులు ఎలుకలతో ఆడుతాయి।

Verse 47

ब्राह्मण्युवाच । अहं सख्या समं याता ह्यनया राजकन्यया । तपोऽर्थे तव पादांते तद्ब्रूहि तपसो विधिम्

బ్రాహ్మణీ పలికింది—నేను నా సఖి అయిన ఈ రాజకన్యతో కలిసి తపస్సు నిమిత్తం మీ పాదాల వద్దకు వచ్చాను. కావున తపస్సు విధానాన్ని చెప్పండి.

Verse 48

वदस्व येन तत्कृत्स्नं प्रकरोमि महामते

హే మహామతీ, ఏ ఉపాయంతో నేను ఆ తపస్సును సంపూర్ణంగా ఆచరించగలనో చెప్పండి.

Verse 49

भर्तृयज्ञ उवाच । अहं ते कथयिष्यामि तपश्चर्याविधिं पृथक् । येन संप्राप्यते मोक्षः कि पुनस्त्रिदशालयः

భర్తృయజ్ఞుడు పలికాడు—నేను నీకు తపశ్చర్య విధానాన్ని విడివిడిగా వివరిస్తాను; దానివల్ల మోక్షం లభిస్తుంది, మరి దేవలోక నివాసం ఎంత మరింత!

Verse 50

चांद्रायणानि कृच्छ्राणि तथा सांतपनानि च । षष्ठे काले तथा भोज्यं दिनांतरितमेव च

చాంద్రాయణ వ్రతాలు, కృచ్ఛ్ర ప్రాయశ్చిత్తాలు, సాంతపన తపస్సులు చేయాలి; అలాగే ఆరవ కాలంలో భోజనం చేయడం, ఒక రోజు విడిచి ఒక రోజు భోజనం చేయడమూ చేయాలి.

Verse 51

ब्रह्मकूर्चं त्रिरात्रं च एकभक्तमयाचितम् । तपोद्वाराणि सर्वाणि कृतान्येतानि वेधसा

బ్రహ్మకూర్చం, త్రిరాత్ర వ్రతం, యాచించకుండా చేసే ఏకభక్త వ్రతం—ఇవన్నీ తపస్సుకు ద్వారాలు; వీటిని విధాత (వేధస్) స్థాపించాడు.

Verse 52

स्वशक्त्या चैव कार्याणि रागद्वेषविवर्जितैः । वांछितव्यं फलं चैव सर्वेषामेव पुत्रिके । ततः सिद्धिमवाप्नोति या सदा मनसि स्थिता

తన శక్తి మేరకు, రాగద్వేషాలు విడిచి కార్యాలు చేయవలెను. ఓ కుమార్తె, అందరికీ కావలసిన ఫలాన్ని కూడా అన్వేషించవలెను; అప్పుడు మనస్సులో సదా స్థిరమైన సిద్ధి లభిస్తుంది.

Verse 53

समत्वं शत्रुमित्राभ्यां तथा पा षाणरत्नयोः । यदा संजायते चित्ते तदा मोक्षमवाप्नुयात्

మనస్సులో శత్రు-మిత్రుల పట్ల, అలాగే రాయి-రత్నాల పట్ల కూడా సమత్వం కలిగినప్పుడు, అప్పుడు మోక్షం లభిస్తుంది.

Verse 54

यो लिंगग्रहणं कृत्वा ततः कोपपरो भवेत् । तस्य वृथा हि तत्सर्वं यथा भस्महुतं तथा

లింగధారణ చేసి, తరువాత కోపానికి పరుడైనవాడికి అది అంతా వ్యర్థమే—భస్మంలో పోసిన ఆహుతిలాగు.

Verse 55

सूत उवाच । सा तथेतिप्रतिज्ञाय ब्राह्मणी सहिता तया । रत्नावत्या जगामाथ किंचिच्चैव जलाशयम्

సూతుడు పలికెను—‘తథాస్తు’ అని ప్రతిజ్ఞ చేసి, ఆ బ్రాహ్మణి రత్నావతితో కలిసి సమీపంలోని ఒక జలాశయానికి వెళ్లింది.

Verse 56

स्वच्छोदकेन संपूर्णं पद्मिनीषंडमंडितम् । ततश्चांद्रायणं चक्रे तपसः प्रथमं व्रतम्

ఆ జలాశయం స్వచ్ఛమైన నీటితో నిండివుండి, కమలగుచ్ఛాలతో అలంకరించబడింది. అక్కడ ఆమె తపస్సు యొక్క తొలి వ్రతమైన చాంద్రాయణాన్ని ఆచరించింది.

Verse 57

ततः कृच्छ्रव्रतं चक्रे ततः सांतपनं च सा । षष्ठान्नकालभोज्या च सा चाभूद्वत्सरत्रयम्

ఆపై ఆమె కృచ్ఛ్రవ్రతాన్ని ఆచరించింది; తరువాత సాంతపనవ్రతమును కూడా చేసింది. షష్ఠాన్నకాలమున మాత్రమే భోజనం చేస్తూ కఠిన నియమంతో మూడు సంవత్సరాలు గడిపింది.

Verse 58

त्रिरात्रोपोषणं पश्चाद्यावद्वर्षत्रयं तथा । एकान्तरोपवासैश्च साऽनयद्वत्सरत्रयम्

తర్వాత ఆమె త్రిరాత్ర ఉపవాసాన్ని ఆచరించింది; అలా మూడు సంవత్సరాలు కొనసాగించింది. అలాగే ఒక రోజు విడిచి ఒక రోజు ఉపవాసాలతో మరొక మూడు సంవత్సరాలు గడిపింది.

Verse 59

हेमंते जलमध्यस्था सा बभूव तपस्विनी । पंचाग्निसाधका ग्रीष्मे सा बभूव यशस्विनी

హేమంతంలో ఆమె నీటిమధ్య నిలిచి తపస్వినిగా నిలిచింది. గ్రీష్మంలో ఆమె పంచాగ్ని సాధన చేసి యశస్సు పొందింది.

Verse 60

निराश्रयाऽभवत्साध्वी वर्षाकाल उपस्थिते । ध्यायमाना दिवानक्तं देवदेवं जनार्दनम्

వర్షాకాలం వచ్చినప్పుడు ఆ సాధ్వి ఆశ్రయంలేకుండా ఉండింది. ఆమె దివానక్తం దేవదేవుడు జనార్దనుని ధ్యానిస్తూ ఉండింది.

Verse 61

यद्यद्व्रतं पुरा चक्रे ब्राह्मणी सा च सुव्रता । अन्यं जलाशयं प्राप्य सा तच्चक्रे नृपात्मजा । प्रीत्या परमया युक्ता तदा सा द्विजस त्तमाः

ఆ సువ్రత బ్రాహ్మణీ పూర్వం ఏ ఏ వ్రతాలు చేసిందో, రాజకుమార్తె మరొక జలాశయాన్ని చేరి అవే వ్రతాలను మళ్లీ ఆచరించింది. ఓ ద్విజోత్తములారా, ఆమె పరమ భక్తితో యుక్తురాలై ఉండింది.

Verse 62

ततो वर्षशतं सार्धं फलाहारा बभूव सा । शीर्णपर्णाशना पश्चात्तावन्मात्रं व्यवस्थिता

అప్పుడు ఆమె నూరయాభై సంవత్సరాలు కేవలం ఫలాహారముతో జీవించింది. ఆ తరువాత అంతే కాలం రాలిన ఆకులను భుజించి నిలిచింది.

Verse 63

ततश्चैव जलाहारा यावद्वर्षशतानि षट् । वायुभक्षा बभूवाथ सहस्रं परिवत्सरान्

ఆ తరువాత ఆమె ఆరు వందల సంవత్సరాలు కేవలం జలాహారముతోనే ఉండింది; తదుపరి వాయువునే ఆహారంగా చేసుకొని పూర్తిగా వెయ్యి సంవత్సరాలు కొనసాగింది.

Verse 64

यथायथा तपश्चक्रे सा कुमारी द्विजोत्तमाः । तथातथाऽभवत्तस्यास्तेजोवृद्धिरनुत्तमा

హే ద్విజోత్తములారా! ఆ కన్య ఎంతెంతగా పునఃపునః తపస్సు చేసిందో, అంతంతగా ఆమెకు అనుత్తమమైన ఆధ్యాత్మిక తేజస్సు వృద్ధి చెందింది.

Verse 65

एतस्मिन्नेव काले तु भगवाञ्छशिशेखरः

అదే సమయంలో భగవాన్ శశిశేఖరుడు (చంద్రశేఖరుడు) —

Verse 66

गौर्या सह प्रसन्नात्मा तस्या गोचरमागतः । मेघगंभीरया वाचा ततोवचनमब्रवीत्

గౌరీతో కలిసి ప్రసన్నహృదయుడై ఆయన ఆమె దృష్టిగోచరమయ్యాడు; ఆపై మేఘగంభీరమైన వాణితో ఈ మాటలు పలికాడు.

Verse 67

वत्से तपोनिवृत्तिं त्वं कुरुष्व वचनान्मम । प्रार्थयस्व मनोऽभीष्टं येन सर्वं ददामि ते

వత్సే, నా వాక్యమునుబట్టి నీవు తపస్సును విరమించు. నీ మనసుకు అభీష్టమైనదేమో అడుగు; ఆ వరముతో నేను నీకు సమస్తమును ప్రసాదించెదను.

Verse 68

ब्राह्मण्युवाच । अभीष्टमेतदेवं मे यत्त्वं दृष्टोऽसि शंकर । स्वप्नेऽपि दर्शनं देव दुर्लभं ते नृणां यतः

బ్రాహ్మణీ పలికెను—హే శంకరా, నా అభీష్టమిదే: నేను నిన్ను దర్శించితిని. హే దేవా, మనుష్యులకు స్వప్నములోనైనా నీ దర్శనం దుర్లభము.

Verse 69

भगवानुवाच । न मे स्याद्दर्शनं व्यर्थं कथंचित्सुतपस्विनि । तस्माद्वरय भद्रं ते वरं येन ददाम्यहम्

భగవానుడు పలికెను—హే సుతపస్వినీ, నా దర్శనం నీకు ఏ విధమునా వ్యర్థమగదు. కావున, మంగళం కలుగుగాక, నీవు వరమును కోరుము; నేను ప్రసాదించెదను.

Verse 70

ब्राह्मण्युवाच । एषा मे सुसखी साध्वी राजपुत्री यशस्विनी । ख्याता रत्नावतीनाम प्राणेभ्योऽपिगरीयसी

బ్రాహ్మణీ పలికెను—ఇది నా ప్రియ సఖి; సాధ్వి, రాజకుమార్తె, యశస్విని. ‘రత్నావతి’ అనే నామముతో ప్రసిద్ధి; నాకు ప్రాణములకన్నా ప్రియమైనది.

Verse 71

मम तुल्यं तपश्चक्रे शूद्रयोनावपि स्थिता । निवर्तते तु यद्येषा तपसस्तु निवर्तनम् । करोम्यद्य जगन्नाथ तदहं संशयं विना

శూద్రయోనిలో ఉన్నప్పటికీ ఆమె నా సమానంగా తపస్సు చేసింది. ఆమె ఇప్పుడు తపస్సును విరమిస్తే, హే జగన్నాథా, నేను కూడా నేడు సందేహం లేకుండా నా తపస్సును విరమించెదను.

Verse 72

अस्याः स्नेहेन संत्यक्तो मया भर्ता सुरेश्वर । तस्माद्देव वरं देहि त्वमस्या मनसि स्थितम्

హే సురేశ్వరా! ఆమెపై స్నేహంతో నేను నా భర్తను త్యజించితిని; కాబట్టి హే దేవా, ఆమె హృదయంలో నిలిచిన వరాన్ని ఆమెకు ప్రసాదించుము।

Verse 73

सूत उवाच । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा भगवाञ्छशिशेखरः । अब्रवीद्राजपुत्रीं तां मेघगंभीरया गिरा । वत्से मद्वचनादद्य तपस्त्वं त्यक्तुमर्हसि

సూతుడు చెప్పెను—ఆమె మాటలు విని భగవాన్ శశిశేఖరుడు మేఘగంభీరమైన వాణితో ఆ రాజకుమార్తెతో పలికెను—బిడ్డా, నేడు నా ఆజ్ఞవలన నీవు తపస్సును విరమించవలెను।

Verse 74

वरं वरय कल्याणि नित्यं मनसि संस्थितम् । अदेयमपि दास्यामि सांप्रतं तव भामिनि

కల్యాణీ! నీ మనసులో నిత్యం నిలిచిన వరాన్ని కోరుము; హే కాంతిమతీ, ‘అదేయం’ అని భావించబడినదాన్నికూడా నేను ఇప్పుడే నీకు ఇస్తాను।

Verse 75

रत्नावत्युवाच । एतज्जलाशयं पुण्यं पद्मिनीषण्ड मण्डितम्

రత్నావతి చెప్పెను—పద్మినీ సమూహాలతో అలంకృతమైన ఈ జలాశయం పుణ్యమయమగునుగాక।

Verse 76

यत्रैषा ब्राह्मणी साध्वी नित्यं च तपसि स्थिता । अस्या नाम्ना च विख्यातिं तीर्थमेतत्प्रपद्यताम्

ఈ సాధ్వీ బ్రాహ్మణీ నిత్యం తపస్సులో నిలిచిన ఈ స్థలం, ఆమె నామంతో ప్రసిద్ధమైన తీర్థముగా మారుగాక।

Verse 77

अत्र यः कुरुते स्नानं श्रद्धया परया युतः । तस्य भूयात्सदा वासो देवदेव त्रिविष्टपे औ

ఇక్కడ పరమ శ్రద్ధతో స్నానం చేయువాడికి, ఓ దేవదేవా, త్రివిష్టపం (స్వర్గం) లో నిత్య నివాసం కలుగుగాక।

Verse 78

मदीयं मम नाम्ना तु शूद्रासंज्ञं तु जायताम् । तस्य तुल्यप्रभावं तु तीर्थस्य प्रतिपद्यताम्

నా నామంతోనే మరొక తీర్థం ఉద్భవించుగాక; అది ‘శూద్రా’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి పొందుగాక; మరియు అది ఈ తీర్థంతో సమాన ప్రభావం కలిగియుండుగాక।

Verse 79

आवाभ्यां नित्यशः कार्यं कुमारत्वे महत्तपः । आराध्यस्त्वं सुरश्रेष्ठो वाङ्मनःकर्मभिस्तथा

మేము ఇద్దరం యౌవనంలో నిత్యం మహత్తపస్సు ఆచరించవలెను; ఓ సురశ్రేష్ఠా, వాక్కు-మనస్సు-కర్మలతో నిన్ను సమ్యకుగా ఆరాధించవలెను।

Verse 80

एतस्मिन्नेव काले तु निर्भिद्य धरणीतलम् । लिंगं माहेश्वरं विप्रा निष्क्रांतं सूर्यसंनिभम्

అదే క్షణంలో భూమితలాన్ని చీల్చుకొని, ఓ విప్రులారా, సూర్యసమాన కాంతిగల మాహేశ్వర లింగం బయలుదేరి ప్రత్యక్షమైంది।

Verse 81

ततः प्रोवाच ते देवः स्वयमेव महेश्वरः । ताभ्यां सुतपसा तुष्टः सादरं भक्तवत्सलः

అనంతరం స్వయంగా మహేశ్వర దేవుడు, ఆ ఇద్దరి ఉత్తమ తపస్సుతో తృప్తిచెంది, భక్తవత్సలుడై, సాదరంగా పలికెను।

Verse 82

एतत्तीर्थद्वयं ख्यातं त्रैलोक्येपि भविष्यति । शूद्रीनाम त्वदीयं तु ब्राह्मणी च सखी तव

ఈ రెండు తీర్థాలు త్రిలోకమంతటా ప్రసిద్ధి చెందుతాయి. ఒకటి నీ పేరుతో ‘శూద్రీ’గా పిలువబడుతుంది; బ్రాహ్మణీ నీ సఖిగా ఉండి మరొక తీర్థానికి కూడా తన పేరును ఇస్తుంది।

Verse 83

तीर्थद्वयेऽपि यः स्नात्वा एतस्मिञ्छ्रद्धयाऽन्वितः । त्वत्तः पद्मानि संगृह्य अस्यास्तोयं च निर्मलम् । एतच्च मामकं लिंगं स्नापयित्वाऽर्चयिष्यति

శ్రద్ధతో ఈ రెండు తీర్థాలలో స్నానం చేసి, నీ వద్ద నుండి పద్మపుష్పాలను సేకరించి, ఈ తీర్థపు నిర్మల జలాన్ని తీసుకొని, నా ఈ లింగాన్ని అభిషేకించి ఆరాధించే వాడు—నాకు ప్రీతికరమైన కర్మను చేయువాడే।

Verse 84

पश्चात्पद्मैश्चतुर्दश्यां शुक्लायां सोमवासरे । चैत्रे मासि च संप्राप्ते चिरायुः स भविष्यति

ఆపై చైత్ర మాసంలో శుక్ల పక్ష చతుర్దశి సోమవారానికి వచ్చినప్పుడు, పద్మపుష్పాలతో అర్పణ-పూజ చేసినవాడు దీర్ఘాయుష్మంతుడు అవుతాడు।

Verse 85

सर्वपापविनिर्मुक्तो यद्यपि स्यात्सुपापकृत्

అతడు ఎంతటి ఘోర పాపకర్త అయినా, సమస్త పాపాల నుండి పూర్తిగా విముక్తుడవుతాడు।

Verse 86

एवमुक्त्वा स भगवांस्ततश्चादर्शनं गतः । तत्र नित्यं च तपसि स्थिते सख्यावुभावपि

ఇలా చెప్పి ఆ భగవాన్ ఆపై అదృశ్యుడయ్యాడు. అక్కడ ఆ ఇద్దరు సఖులు నిత్యం తపస్సులో స్థిరంగా నిలిచారు।

Verse 87

यावत्कल्पशतं तावज्जरामरणवर्जि ते । अद्यापि गगने ते च दृश्येते तारकात्मके

వంద కల్పాల వరకు వారు జరా మరణరహితులై ఉన్నారు. నేటికీ వారు ఆకాశంలో నక్షత్రరూపంగా దర్శనమిస్తారు.

Verse 88

ततःप्रभृति तत्ख्यातं तीर्थयुग्मं धरातले । आगत्याथ नरो दूरात्ताभ्यां कृत्वा निमज्जनम्

అప్పటినుంచి ఆ తీర్థయుగ్మం భూమిపై ప్రసిద్ధి పొందింది. తరువాత ఎవడైనా దూరం నుంచి వచ్చి ఆ రెండింటిలో మునిగి స్నానం చేస్తే—

Verse 89

पूजयित्वा तु तल्लिंगं ततो याति दिवालयम् । महापातकयुक्तोऽपि तत्प्रभावादसंशयम्

ఆ లింగాన్ని పూజించిన తరువాత అతడు దివ్యధామానికి చేరుతాడు. మహాపాతకాలు ఉన్నవాడైనా దాని ప్రభావంతో—సందేహం లేదు.

Verse 90

एतस्मिन्नंतरे मर्त्ये नष्टा धर्मस्य च क्रिया । यज्ञदानकृता या च देवार्चनसमुद्भवा

ఇంతలో మానవులలో ధర్మక్రియ నశించింది—యజ్ఞం, దానం వల్ల కలిగే కర్మలు, దేవార్చన నుండి పుట్టే ఆచారమూ.

Verse 91

व्याप्तस्तथाखिलः स्वर्गो मानवैः स्पर्धयान्वितैः । सार्धं देवैर्विमानस्थैरप्सरोगणसेवितैः

ఇలా పోటీభావంతో ఉన్న మనుష్యులతో సమస్త స్వర్గం నిండిపోయింది—విమానాలలో నివసించే దేవతలతో కూడి, అప్సరాగణాల సేవ పొందుతూ.

Verse 92

एतस्मिन्नेव काले तु धर्मराजः समाययौ । यत्र वेदध्वनिर्ब्रह्मा ब्रह्मलोकं समाश्रितः

అదే సమయంలో ధర్మరాజు అక్కడికి వచ్చెను; వేదధ్వని ప్రతిధ్వనుల మధ్య బ్రహ్మా బ్రహ్మలోకంలో నివసించుచుండెను.

Verse 93

अब्रवीद्दुःखितो दीनः क्षिप्त्वाग्रे पत्रकद्वयम् । एकं पापसमुद्भूतमन्यद्धर्मसमुद्भवम्

దుఃఖితుడై దీనుడై అతడు పలికెను; ముందర రెండు పత్రికలను విసిరి—“ఒకటి పాపసంభవం, మరొకటి ధర్మసంభవం” అని చెప్పెను.

Verse 94

चित्रेण लिखितं यच्च विचित्रेण तथा परम् । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे देवतीर्थयुगं स्थितम्

వివిధముగా, విచిత్రముగా వ్రాయబడినది ఇది తెలిపెను—హాటకేశ్వర క్షేత్రంలో దేవతీర్థముల యుగము స్థితమై యున్నది.

Verse 95

शूद्राख्यं ब्राह्मणीनाम तथान्यत्पद्ममंडितम् । तथा तत्रास्ति लिंगं च पुण्यं माहेश्वरं महत्

ఒక తీర్థము ‘శూద్రా’ అని పిలువబడును; మరొకటి ‘బ్రాహ్మణీ’ అని, పద్మాలంకారములతో శోభించును; అక్కడ మహాపుణ్యమైన మహేశ్వర లింగమును కూడా స్థాపించియున్నారు.

Verse 96

त्रयाणामथ तेषां च प्रभावात्सर्वमानवाः । अपि पापसमायुक्ताः प्रयांति त्रिदशालयम्

ఆ మూడు యొక్క ప్రభావముచేత సమస్త మనుష్యులు—పాపభారముతో కూడినవారైనను—త్రిదశాలయమగు స్వర్గలోకమును చేరుదురు.

Verse 97

शून्या मे नरका जाताः सर्वे ते रौरवादयः

నా నరకములు అన్నీ శూన్యమయ్యాయి—రౌరవాది సమస్తమూ।

Verse 98

न कश्चिद्यजनं चक्रे न दानं न च तर्पणम् । देवतानां पितॄणां च मनुष्याणां विशेषतः

ఎవరూ యజ్ఞారాధన చేయలేదు, దానం చేయలేదు, తర్పణమూ చేయలేదు—దేవతలకు, పితృదేవతలకు, ముఖ్యంగా మనుష్యులకు కూడా కాదు।

Verse 99

तस्मान्मुक्तो मया सर्वो योऽधिकारस्तवोद्भवः । नियोजयस्व तत्रान्यं कञ्चिच्छक्ततमं ततः

అందుచేత నీ వల్ల ఉద్భవించిన సమస్త అధికార-కర్తవ్యాల నుండి నేను విముక్తుడనయ్యాను; అక్కడ నా స్థానంలో మరొక అత్యంత సమర్థుణ్ని నియమించుము।

Verse 100

अप्रमाणं स्थितं सर्वमेतत्पत्रद्वयं मम । तच्छ्रुत्वा पद्मजः प्राह समानीय शतक्रतुम्

నా ఈ రెండు లేఖాపత్రాలు అన్నీ అప్రమాణమయ్యాయి. అది విని పద్మజుడు (బ్రహ్మ) శతక్రతు (ఇంద్ర)ను పిలిపించి పలికెను।

Verse 101

गत्वा शीघ्रतमं मर्त्ये त्वं शक्र वचनान्मम । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे तीर्थद्वयमनुत्तमम्

ఓ శక్రా! నా ఆజ్ఞవలన అతి శీఘ్రముగా మర్త్యలోకమునకు వెళ్ళుము—హాటకేశ్వరజ క్షేత్రమున ఉన్న ఆ అనుత్తమ తీర్థద్వయమునకు।

Verse 102

शूद्र्याख्यं ब्राह्मणीत्येव यच्च लिंगमनुत्तमम् । तत्रस्थं नाशय क्षिप्रं कृत्वा पांसुप्रवर्षणम्

‘శూద్రా’ అనే తీర్థం, ‘బ్రాహ్మణీ’ అనే తీర్థం, అలాగే అక్కడ ఉన్న ఆ అనుత్తమ లింగం—ధూళి వర్షం కురిపించి వెంటనే దానిని నశింపజేయి.

Verse 103

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा सत्वरं शक्रो गत्वा भूमितलं ततः । पांसुभिः पूरयामास ते तीर्थे लिंगमेव च

సూతుడు పలికెను—అది విని శక్రుడు (ఇంద్రుడు) వేగంగా భూమితలానికి వెళ్లి, ఆ తీర్థంలో ధూళి-మట్టితో నింపి లింగాన్నికూడా కప్పివేశాడు.

Verse 104

अद्यापि कलिकालेऽस्मिन्द्वाभ्यां गृह्य सुमृत्तिकाम् । स्नात्वा च तिलकं कार्यं सर्वपापविशुद्धये

ఇప్పటికీ ఈ కలియుగంలో, రెండు చేతులతో శ్రేష్ఠమైన పవిత్ర మట్టిని తీసుకొని స్నానం చేసి, ఆ మట్టితో తిలకం పెట్టుకోవాలి—సర్వ పాపాల సంపూర్ణ శుద్ధికై.

Verse 105

चतुर्दशीदिने प्राप्ते सोमवारे च संस्थिते । द्वाभ्यां यः कुरुते श्राद्धं श्रद्धया परया युतः । गयाश्राद्धेन किं तस्य मनुः स्वायंभुवोऽब्रवीत्

చతుర్దశి తిథి వచ్చి అది సోమవారంతో కూడినప్పుడు, అక్కడ ఎవడు రెండు చేతులతో (ఆ పవిత్ర మట్టితో) పరమ శ్రద్ధతో శ్రాద్ధం చేస్తాడో—అతనికి గయా-శ్రాద్ధం ఎందుకు అవసరం? అని స్వాయంభువ మనువు ప్రకటించాడు.

Verse 106

एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि द्विजोत्तमाः । यथा सा ब्राह्मणी जाता शूद्री चापि तथापरा

ఓ ద్విజోత్తములారా, మీరు అడిగినదంతా నేను వివరించాను—ఆ స్త్రీ ఎలా బ్రాహ్మణీ అయిందో, అలాగే మరొక స్త్రీ ఎలా శూద్రీ అయిందో కూడా.

Verse 107

यश्चैतच्छृणुयाद्भक्त्या पठेद्वा द्विजसत्तमाः । सोऽपि तद्दिनजात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः

ఇదిని భక్తితో వినువాడు గాని చదువువాడు గాని, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా, అతడును ఆ దినమువరకు కూడిన పాపముల నుండి విముక్తుడగును—ఇందు సందేహము లేదు।

Verse 108

एवं नरो न कः सिद्धस्तस्य लिंगस्य पूजनात् । चिरायुश्च तथा जातो यथान्यो नात्र विद्यते

ఇలా ఆ లింగపూజచేత ఏ మనుష్యుడు సిద్ధిని పొందకుండునా? అతడు అతి దీర్ఘాయుష్మంతుడగును; ఇక్కడ అతనితో సమానుడు మరొకడు లేడు।