Adhyaya 184

Verse 1

। सूत उवाच । तृतीये च दिने प्राप्ते त्रयोदश्यां द्विजोत्तमाः । प्रातःसवनमादाय ऋत्विजः सर्व एव ते । स्वेस्वे कर्मणि संलग्ना यज्ञकृत्यसमुद्भवे

సూతుడు పలికెను— ఓ ద్విజోత్తములారా! తృతీయ దినమున, త్రయోదశి తిథి వచ్చినప్పుడు, ఆ ఋత్విజులందరూ ప్రాతఃసవనాన్ని ఆచరించి యజ్ఞకృత్యములనుండి పుట్టిన తమ తమ కర్తవ్యములలో నిమగ్నులయ్యారు।

Verse 2

ततः प्रवर्तते यज्ञस्तदा पैतामहो महान् । सर्वकामसमृद्धस्तु सर्वैः समुदितो गुणैः

అనంతరం ఆ మహా పైతామహ యజ్ఞము ప్రారంభమైంది— అది సమస్త కామ్యఫలములతో సమృద్ధిగా, సర్వగుణసంపన్నంగా వెలసింది।

Verse 3

दीयतां दीयतां तत्र भुज्यतां भुज्यतामिति । एकः संश्रूयते शब्दो द्वितीयो द्विजसंभवः

అక్కడ ఒక శబ్దం వినబడెను— “ఇవ్వండి, ఇవ్వండి!” మరియు రెండవది— “భుజించండి, భుజించండి!”— ఇది ద్విజుల మధ్య పుట్టిన కోలాహలం।

Verse 4

नान्यस्तत्र तृतीयस्तु यज्ञे पैतामहे शुभे । यो यं कामयते कामं हेमरत्नसमुद्भवम्

ఆ శుభ పైతామహ యజ్ఞములో మూడవ అరుపు ఏదీ లేదు. ఎవరు ఏ కోరిక కోరినా— బంగారం, రత్నములనుండి పుట్టిన (ఐశ్వర్య) కోరిక—

Verse 5

स तत्प्राप्नोत्यसंदिग्धं वांछिताच्च चतुर्गुणम् । पक्वान्नस्य कृतास्तत्र दृश्यंते पर्वताः शुभाः

అతడు నిస్సందేహంగా దానిని పొందెను— కోరినదానికన్నా నాలుగు రెట్లు అధికంగా. అక్కడ పక్వాన్నముల శుభ రాశులు పర్వతాలవలె దర్శనమిచ్చెను।

Verse 6

घृतक्षीर महानद्यो दानार्थं वित्तराशयः । एतस्मिन्नंतरे प्राप्तः कश्चिज्ज्ञानी द्विजोत्तमाः

నెయ్యి, పాలు మహానదులవలె ప్రవహిస్తున్నట్లుగా, దానార్థం ధనరాశుల గుట్టలు సిద్ధంగా నిలిచినవి. ఆ మధ్యలో, ఓ ద్విజోత్తములారా, ఒక జ్ఞాని పురుషుడు అక్కడికి వచ్చెను।

Verse 7

अतीतानागतान्वेत्ति वर्तमानं च यः सदा । स ब्रह्माणं नमस्कृत्य निविष्टश्च तदग्रतः

ఎవడు నిత్యం గతం, భవిష్యత్తు, వర్తమానం తెలిసినవాడో, అతడు బ్రహ్మదేవునికి నమస్కరించి ఆయన ఎదుట కూర్చుండెను।

Verse 8

कर्मांतरेषु विप्राणां स सर्वेषां द्विजोत्तमाः । कथयामास यद्वृत्तं बाल्यात्प्रभृति कृत्स्नशः

విప్రులు తమ తమ కర్మకాండలలో నిమగ్నులై ఉండగా, ఆ ద్విజోత్తముడు బాల్యమునుండి జరిగిన సమస్త వృత్తాంతాన్ని పూర్తిగా వివరించెను।

Verse 9

ततस्त ऋत्विजः सर्वे कौतुकाविष्टचेतसः । पप्रच्छुर्ज्ञानिनं तं च विस्मयोत्फुल्ललोचनाः

అప్పుడు ఆ ఋత్వికులందరూ కుతూహలంతో నిండిన మనస్సుతో, ఆశ్చర్యంతో విప్పిన కన్నులతో, ఆ జ్ఞానిని ప్రశ్నించిరి।

Verse 10

विस्मृतानि स्मरंतस्ते निजकृत्यानि वै ततः । प्रोक्तानि गर्हणीयानि ह्यसंख्यातानि सर्वशः

అప్పుడు వారు మరచిపోయిన తమ తమ కృత్యాలను స్మరించుచూ, అన్ని విధాలా అసంఖ్యాత నిందనీయ కర్మాలను పలికిరి।

Verse 11

ततस्ते पुनरेवाथ पप्रच्छुर्ज्ञानिनं च तम् । लोकोत्तरमिदं ज्ञानं कथं ते संस्थितं द्विज

అప్పుడు వారు మళ్లీ ఆ జ్ఞానిని ప్రశ్నించారు— “హే ద్విజా, ఈ లోకోత్తర జ్ఞానం నీలో ఎలా స్థిరపడింది?”

Verse 12

को गुरुस्ते समाचक्ष्व परं कौतूहलं हि नः । अहोज्ञानमहो ज्ञानं नैतद्दृष्टं श्रुतं च न

“నీ గురువు ఎవరు? చెప్పుము; మా కుతూహలం ఎంతో గొప్పది. అహో జ్ఞానం, అహో జ్ఞానం— ఇలాంటి దాన్ని మేము చూడలేదు, వినలేదు.”

Verse 13

यादृशं ते द्विजश्रेष्ठ दृश्यते पार्थसंस्थितम् । किं ब्रह्मणा स्वयं विप्र त्वमेवं प्रतिबोधितः

“హే ద్విజశ్రేష్ఠా, నీలో కనిపించే ఈ పర్వతంలా దృఢమైన స్థితి— హే విప్రా, స్వయంగా బ్రహ్మనే నిన్ను ఇలా బోధించాడా?”

Verse 14

किं वा हरेण तुष्टेन किं वा देवेन चक्रिणा । नान्यप्रबोधितस्यैवं ज्ञानं संजायते स्फुटम्

“లేదా ప్రసన్నుడైన హరిచేతనా, లేక చక్రధారి దేవునిచేతనా? ఇతరుని ప్రబోధం లేకుండా ఇంత స్పష్టమైన జ్ఞానం కలగదు.”

Verse 15

अतिथिरुवाच । पिंगला कुररः सर्पः सारंगश्चैव यो वने । इषुकारः कुमारी च षडेते गुरवो मम

అతిథి (ముని) పలికెను— “పింగలా, కురర పక్షి, సర్పము, వనంలో నివసించే సారంగము (జింక); ఇషుకారుడు (బాణకారుడు) మరియు కుమారి— ఈ ఆరుగురు నా గురువులు.”

Verse 16

एतेषां चेष्टितं दृष्ट्वा ज्ञानं मे समुपस्थितम्

వీరి ఆచరణను దర్శించిన వెంటనే నా హృదయంలో జ్ఞానం ఉదయించి స్పష్టంగా స్థిరమైంది।

Verse 17

ब्राह्मणा ऊचुः । कथयस्व महाभाग कथं ते गुरवः स्थिताः । कीदृशं च त्वया दृष्टं तेषां चैव विचेष्टितम्

బ్రాహ్మణులు పలికిరి—ఓ మహాభాగా! నీ గురువులు ఏ స్థితిలో ఉన్నారు? నీవు స్వయంగా ఏమి చూశావు, వారి ఆచరణ ఏ విధంగా ఉన్నది?

Verse 18

कस्मिन्देशे त्वमुत्पन्नः कस्मिन्स्थाने वदस्व नः । किंनामा किं नु गोत्रश्च सर्वं विस्तरतो वद

నీవు ఏ దేశంలో జన్మించావు, ఏ స్థలానికి చెందినవాడవు—మాకు చెప్పు. నీ పేరు ఏమిటి, నీ గోత్రం ఏది—అన్నిటినీ విస్తారంగా వివరించు.

Verse 19

अतिथिरुवाच । आसन्नव पुरे विप्राश्चत्वारो ये विवासिताः । शुनःशेपोऽथ शाक्रेयो बौद्धो दांतश्चतुर्थकः

అతిథి పలికెను—ఆసన్నవ నగరంలో నలుగురు బ్రాహ్మణులు నిర్వాసితులై ఉండిరి—శునఃశేప, శాక్రేయ, బౌద్ధ, మరియు నాలుగవడు దాంత.

Verse 20

तेषां मध्ये तु यो बौद्धः शांतो दांत इति स्मृतः । छन्दोगगोत्रविख्यातो वेदवेदांगपारगः

వారిలో బౌద్ధుడైన వాడు ‘శాంత’ ‘దాంత’ అని ప్రసిద్ధుడు; ఛాందోగ గోత్రవిఖ్యాతుడు, వేదములు మరియు వేదాంగములలో పారంగతుడు.

Verse 21

नागरेषु समुत्पन्नः पश्चिमेवयसि स्थितः । तस्याहं प्रथमः पुत्रः प्राणेभ्योऽपि सुहृत्प्रियः

అతడు నాగరులలో జన్మించి, పశ్చిమవయస్సులో స్థిరపడ్డాడు. నేను అతని ప్రథమ పుత్రుడను—ప్రాణాలకన్నా ప్రియుడు, విశ్వసఖుడివలె ప్రీతిపాత్రుడు.

Verse 22

ततोऽहं यौवनं प्राप्तो यदा द्विजवरोत्तम तदा मे दयितस्तातः पंचत्वं समुपागतः

తర్వాత, ఓ ద్విజవరోత్తమా, నేను యౌవనాన్ని పొందిన వేళనే నా ప్రియ తండ్రి పంచత్వాన్ని పొందాడు—అంటే దేహత్యాగం చేశాడు.

Verse 23

एतस्मिन्नंतरे राजा ह्यानर्ताधिपतिर्द्विजाः । सुतपास्तेन निर्दिष्टोऽहं तु कंचुकिकर्मणि

ఇంతలో, ఓ ద్విజులారా, ఆనర్తాధిపతి రాజు సుతపాస్ ద్వారా నన్ను కంచుకి (అంతఃపుర సేవకుడు) కర్తవ్యానికి నియమించాడు.

Verse 24

शांतं दांतं समालोक्य विश्वस्तेन महात्मना । तस्य चांतःपुरे ह्यासीत्पिंगलानाम नायिका

శాంతుడిగా, దాంతుడిగా ఉన్నదాన్ని చూసి ఆ మహాత్మ రాజు (నాపై) విశ్వాసం ఉంచాడు. అతని అంతఃపురంలో పింగలా అనే ప్రధాన నాయిక ఉండేది.

Verse 25

दौर्भाग्येण समोपेता रूपेणापि समन्विता । अथान्याः शतशस्तस्य भार्याश्चांतःपुरे स्थिताः

ఆమె దౌర్భాగ్యంతో కూడినదైనా, రూపలావణ్యంతో సమన్వితురాలే. ఆమెతో పాటు ఆ రాజుకు మరెన్నో—వందలాది భార్యలు అంతఃపురంలో నివసించేవారు.

Verse 26

ताः सर्वा रजनीवक्त्रे व्याकुलत्वं प्रयांति च । आहरंति परान्गन्धान्धूपांश्च कुसुमानि च

రాత్రి సమీపించగానే ఆ స్త్రీలందరూ వ్యాకులులై, ఉత్తమ సుగంధాలు, ధూపాలు, పుష్పాలు తెచ్చి సమర్పించసాగారు।

Verse 27

विलेपनानि मुख्यानि सुरभीणि तथा पुरः । पुष्पाणि च विचित्राणि ह्यन्याः सूक्ष्मांबराणि च

ముందుగా శ్రేష్ఠమైన సుగంధ లేపనాలు ఉంచబడ్డాయి; విచిత్ర పుష్పాలు, అలాగే ఇతర సన్నని వస్త్రాలూ తెచ్చారు।

Verse 28

तावद्यावत्स्थितः कालः शयनीयसमुद्भवः । मन्मथोत्साहसं युक्ताः पुलकेन समन्विताः

శయనసుఖం నుండి పుట్టిన ఆ కాలం ఎంతసేపు నిలిచిందో, అంతసేపు వారు మన్మథోత్సాహంతో నిండీ, రోమాంచంతో కూడి ఉన్నారు।

Verse 29

एका जानाति मां सुप्तां नूनमाकारयिष्यति । अन्या जानाति मां चैव परस्परममर्षतः

ఒకదానికి నేను నిద్రలో ఉన్నానని తెలుసు; నిశ్చయంగా నన్ను లేపడానికి ప్రయత్నిస్తుంది; మరొకదికీ తెలుసు—అందుకే వారు పరస్పరం అసూయపడతారు।

Verse 30

स्पर्धयन्ति प्रयुध्यन्ति विरूपाणि वदन्ति च । तासां मध्यात्ततश्चैका प्रयाति नृपसंनिधौ

వారు పోటీ పడుతూ, కలహిస్తూ, కఠినమైన మాటలు పలుకుతారు; ఆపై వారిలో ఒకరు రాజసన్నిధికి వెళ్లుతుంది।

Verse 31

शेषा वै लक्ष्यमासाद्य निःश्वस्य प्रस्वपन्ति च । दुःखार्ता न लभन्ति स्म ताश्च निद्रां पराभवात्

ఇతరులు లక్ష్యాన్ని చేరి నిట్టూర్చి పడుకుంటారు; కాని పరాజయ కారణంగా దుఃఖార్తులై వారికి నిజమైన నిద్ర లభించదు.

Verse 32

कामेन पीडितांगाश्च बाष्पपूर्णेक्षणाः स्थिताः

కామంతో వారి దేహాలు పీడితమై, కన్నీళ్లతో నిండిన కళ్లతో వారు నిలిచారు.

Verse 33

आशा हि परमं दुःखं निराशा परमं सुखम् । आशानिराशां कृत्वा च सुखं स्वपिति पिंगला

ఆశే పరమ దుఃఖం; నిరాశ (ఆశాభంగం కాదు, ఆశారహితత్వం) పరమ సుఖం. ఆశా-నిరాశలను విడిచి పింగళ సుఖంగా నిద్రిస్తుంది.

Verse 34

न करोति च शृंगारं न स्पर्धां च कदाचन । न व्याकुलत्वमापेदे सुखं स्वपिति पिंगला

ఆమె అలంకారం చేయదు, ఎప్పుడూ పోటీ పడదు; కలవరానికి లోనుకాదు—పింగళ సుఖంగా నిద్రిస్తుంది.

Verse 35

ततो मयापि तद्दृष्ट्वा तस्याश्चेष्टितमुत्तमम् । आशाः सर्वाः परित्यक्ताः स्वपिमीह ततः सुखी

ఆమె ఉత్తమ ప్రవర్తనను చూసి నేనూ సమస్త ఆశలను విడిచాను; అందువల్ల ఇక నేను ఇక్కడ సంతృప్తితో నిద్రిస్తున్నాను.

Verse 36

ये स्वपंति सुखं रात्रौ तेषां कायाग्निरिध्यते । आहारं प्रतिगृह्णाति ततः पुष्टिकरं परम्

రాత్రి సుఖంగా నిద్రించే వారి దేహాగ్ని సమ్యకంగా ప్రజ్వలిస్తుంది. అప్పుడు శరీరం ఆహారాన్ని యథావిధిగా గ్రహించి, దానివల్ల పరమ పుష్టికరమైన క్షేమం కలుగుతుంది।

Verse 37

तदेत्कारणं जातं मम तेजो भिवृद्धये । गुरुत्वे पिंगला जाता तेन सा मे द्विजोत्तमाः

ఇదే కారణంగా—నా తేజస్సు అభివృద్ధి కొరకు—అది సంభవించింది. పింగలా నిజమైన గాంభీర్యాన్ని పొందింది; అందువల్ల, ఓ ద్విజోత్తమా, ఆమె నా గురువైంది।

Verse 38

आशापाशैः परीतांगा ये भवन्ति नरो र्दिताः । ते रात्रौ शेरते नैव तदप्राप्तिविचिन्तया

ఆశ అనే పాశాలతో చుట్టుముట్టబడి బాధపడే మనుష్యులు, కోరినది లభించదేమో అనే చింతతో రాత్రి నిద్రపోరు।

Verse 39

नैवाग्निर्दीप्यते तेषां जाठरश्च ततः परम् । आहारं वांछते नैव तन्न तेजोभिवर्धनम्

వారిలో అగ్ని ప్రజ్వలించదు—జఠరాగ్నియుకూడా కాదు. వారు ఆహారాన్ని కోరరు; అందువల్ల వారి తేజస్సు, బలం పెరగదు।

Verse 40

सर्वस्य विद्यते प्रांतो न वांछायाः कथंचन

ప్రతి దానికి అంతం ఉంది; కాని కోరికకు ఏ విధంగానూ అంతం లేదు।

Verse 41

यथायथा भवेल्लाभो वांचितस्य नृणामिह । हविषा कृष्णवर्त्मेव वृद्धिं याति तथातथा

ఇక్కడ మనుష్యుడు కోరినదాన్ని ఎంతెంతగా పొందుతాడో, అంతంతగా తృష్ణ కూడా పెరుగుతుంది; హవిస్సుతో పోషింపబడిన అగ్నివలె అది మరింతగా వృద్ధి చెందుతుంది।

Verse 42

यथा शृंगं रुरोः काये वर्धमानस्य वर्धते । एवं तृष्णापि यत्नेन वर्धमानेन वर्धते

ఎలా పెరుగుతున్న జింక శరీరంలో కొమ్ము పెరుగుతుందో, అలాగే తృష్ణ కూడా—దాని కోసం చేసే యత్నం పెరిగిన కొద్దీ—పెరుగుతూనే ఉంటుంది।

Verse 43

एवं ज्ञात्वा महाभागः पुरुषेण विजानता । दिवा तत्कर्म कर्तव्यं येन रात्रौ सुखं स्वपेत्

ఇలా తెలుసుకున్న భాగ్యవంతుడైన వివేకి పురుషుడు, రాత్రి సుఖంగా నిద్రించగలిగేలా పగలు తగిన కర్మను చేయవలెను।

Verse 184

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये ब्रह्मयज्ञे तृतीयदिवसे पिंगलोपाख्यानवर्णनंनाम चतुरशीत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీస్కాంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, షష్ఠ నాగరఖండంలో, హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో, బ్రహ్మయజ్ఞ తృతీయదినమున ‘పింగలోపాఖ్యానవర్ణన’ నామక 184వ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।