Adhyaya 174

Verse 1

सूत उवाच । तथान्यदपि वो वच्मि लिंगं यत्तत्र संस्थितम् । स्थापितं पिप्पलादेन कंसारेश्वरमित्यहो

సూతుడు పలికెను—అక్కడ స్థితమైన మరొక లింగాన్ని కూడా మీకు చెబుతాను. అది పిప్పలాదుడు స్థాపించినది; నిజంగా అది ‘కంసారేశ్వర’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి చెందింది।

Verse 3

यस्मिन्दृष्टे तु लोकानां पापं याति दिनोद्भवम् । नते षाण्मासिकं चैव पूजिते वर्षसंभवम् । ऋषय ऊचुः । पिप्पलादेन यल्लिंगं स्थापितं सूतनन्दन । कंसारेश्वरमित्युक्तं कस्मात्तच्च ब्रवीहि नः

దాని దర్శనమాత్రంతోనే ప్రజల దినదిన పాపాలు నశిస్తాయి; దానికి నమస్కరించితే ఆరు నెలల పాపసంచయం తొలగుతుంది; దాన్ని పూజిస్తే ఒక సంవత్సరపు పాపమూ క్షయమవుతుంది। ఋషులు పలికిరి—ఓ సూతనందనా! పిప్పలాదుడు స్థాపించిన ఆ లింగాన్ని ‘కంసారేశ్వర’ అని ఎందుకు అంటారు? మాకు చెప్పుము।

Verse 4

क एष पिप्पलादस्तु कस्य पुत्रो वदस्व नः । किमर्थं स्थापितं लिंगं क्षेत्रे तत्र महात्मना

ఈ పిప్పలాదుడు ఎవరు, ఆయన ఎవరి కుమారుడు? మాకు చెప్పండి. ఆ మహాత్ముడు ఆ పుణ్యక్షేత్రంలో లింగాన్ని ఏ కారణంతో స్థాపించాడు?

Verse 5

सूत उवाच । प्रश्नभारो महानेष भवद्भिः समुदाहृतः । तथापि कथयिष्यामि नमस्कृत्वा स्वयंभुवम्

సూతుడు పలికెను—మీరు ప్రశ్నల భారాన్ని ఎంతో గొప్పగా ఉంచారు. అయినా నేను స్వయంభూ ప్రభువుకు నమస్కరించి ఈ విషయాన్ని వివరిస్తాను।

Verse 6

याज्ञवल्क्यस्यभगिनी कंसारीति च विश्रुता । कुमारब्रह्मचर्येण तप स्तेपे सुदारुणम्

యాజ్ఞవల్క్యుని సోదరి ‘కంసారీ’ అని ప్రసిద్ధి; కన్యావస్థ నుండే బ్రహ్మచర్యం ఆచరించి ఆమె అత్యంత ఘోర తపస్సు చేసింది.

Verse 7

याज्ञवल्क्याश्रमे पुण्ये बांधवेन समन्विता । कस्यचित्त्वथ कालस्य याज्ञवल्क्यस्य भो द्विजाः

హే ద్విజులారా, కొంతకాలానంతరం యాజ్ఞవల్క్యుని పుణ్యాశ్రమంలో ఒక స్త్రీ తన బంధువుతో కలిసి యాజ్ఞవల్క్యుని వద్దకు వచ్చింది.

Verse 8

चस्कन्द रेतः स्वप्नांते दृष्ट्वा कांचिद्वराप्सराम् । तारुण्यभावसंस्थस्य तपोयुक्तस्य सद्द्विजाः

హే సద్ది్వజులారా, స్వప్నాంతంలో ఒక శ్రేష్ఠ అప్సరసను చూచి, యౌవనస్థితిలో ఉండి తపస్సుకు నిబద్ధుడైన ఆ తపస్వి వీర్యం స్ఖలించింది.

Verse 9

रेतसा तस्य महता परिधानं परिप्लुतम् । तच्च तेन परित्यक्तं प्रभाते समुपस्थिते

అతని విస్తారమైన వీర్యంతో అతని వస్త్రం పూర్తిగా తడిసిపోయింది; ఉదయం రాగానే అతడు ఆ వస్త్రాన్ని విడిచిపెట్టాడు.

Verse 10

कंसारिकाऽथ जग्राह स्नानार्थं वसनं च तत् । अमोघरेतसा क्लिन्नमजानन्ती द्विजोत्तमाः

హే ద్విజోత్తములారా, అప్పుడు కంసారిక స్నానార్థం అదే వస్త్రాన్ని తీసుకుంది; అది అమోఘ వీర్యంతో తడిసిందని ఆమెకు తెలియలేదు.

Verse 11

कुर्वन्त्या यजनं तस्या जलं वीर्यसमन्वितम् । प्रविष्टं भगमध्ये तु ऋतुकाल उपस्थिते

ఆమె యజనకర్మ చేయుచుండగా, ఋతుకాలము వచ్చినప్పుడు వీర్యసంయుతమైన జలము ఆమె గర్భాశయములో ప్రవేశించెను।

Verse 12

ततो गर्भः समभवत्तस्यास्तूदरमध्यगः । वृद्धिं चाप्यगमन्नित्यं शुक्लपक्षे यथोडुराट्

అప్పుడు ఆమె ఉదరమధ్యములో గర్భము ఏర్పడెను; అది నిత్యము వృద్ధి పొందెను, శుక్లపక్షములో చంద్రుడు పెరుగునట్లు।

Verse 13

साऽपि तं गर्भमादाय स्वोदरस्थं तपस्विनी । दुःखेन महता युक्ता लज्जयाऽथ तदाऽवृता

ఆ తపస్విని తన ఉదరస్థ గర్భమును ధరించి మహాదుఃఖముతో బాధపడెను; ఆపై లజ్జచే ఆవరించబడెను।

Verse 14

चिन्तयामास सुचिरं विस्मयेन समन्विता । गोपायन्ती तदाऽत्मानं दर्शनं याति नो नृणाम्

ఆమె ఆశ్చర్యముతో చాలాకాలము ఆలోచించెను; తనను తాను దాచుకొని, అప్పుడు జనుల దర్శనమునకు వెళ్లలేదు।

Verse 15

व्रतचर्यामिषं कृत्वा सदा रहसि संस्थिता । संप्राप्ते दशमे मासि निशीथे समुपस्थिते । तस्याः कुमारको जातो वालार्कसदृशद्युतिः

వ్రతాచరణమును అనుసరించి ఆమె ఎల్లప్పుడూ ఏకాంతములో నిలిచెను; పదవ మాసము వచ్చినప్పుడు, అర్ధరాత్రి సమయమున, ఉదయసూర్యసమ కాంతిగల కుమారుని ప్రసవించెను।

Verse 16

अथ सा तं समा दाय सूक्ष्मवस्त्रेण वेष्टितम् । कृत्वा जगाम चारण्यं मनुष्यपरिवर्जितम् । अश्रुपूर्णेक्षणा दीना रुदन्ती गुप्तमेव च

అప్పుడు ఆమె ఆ శిశువును తీసుకొని, సన్నని వస్త్రంతో చుట్టి, మనుష్యులు లేని అరణ్యానికి వెళ్లింది. దుఃఖితురాలై, కన్నీళ్లతో నిండిన కళ్లతో, గుప్తంగా విలపిస్తూ సాగింది।

Verse 17

ततो गत्वा च साऽश्वत्थं विजने सुमहत्तरम् । तस्याधस्ताद्विमुच्याथ वाक्यमेतदुवाच ह

తర్వాత ఆమె నిర్జన ప్రదేశంలో ఉన్న అతి మహత్తరమైన అశ్వత్థ వృక్షం వద్దకు వెళ్లింది. దాని క్రింద (శిశువును) ఉంచి, ఈ మాటలు పలికింది।

Verse 18

अश्वत्थ विष्णुरूपोऽसि त्वं देवेषु प्रतिष्ठितः । तस्माद्रक्षस्व मे पुत्रं सर्वतस्त्वं वनस्पते

ఓ అశ్వత్థా! నీవు విష్ణురూపుడవు; దేవతలలో ప్రతిష్ఠితుడవు. కనుక ఓ వనస్పతే, నా కుమారుని అన్ని వైపులా రక్షించు.

Verse 19

एष ते शरणं प्राप्तो मम पुत्रस्तु बालकः । पापाया निर्दयायाश्च तस्माद्रक्षां समाचर

ఈ నా కుమారుడు, ఈ చిన్న బాలుడు, నీ శరణు పొందాడు. కాబట్టి పాపినీ, నిర్దయ (భయం/ఆపద) నుండి ఇతనికి రక్షణ చేయుము.

Verse 20

एवमुक्त्वा रुदित्वा च सुचिरं सा तपस्विनी । जगाम स्वाश्रमं पश्चाद्वाष्पव्याकुललोचना

ఇలా చెప్పి ఆ తపస్విని చాలాసేపు విలపించింది. తరువాత కన్నీళ్లతో కలత చెందిన కళ్లతో తన ఆశ్రమానికి తిరిగి వెళ్లింది.

Verse 21

यावद्रोदिति सा माता तस्याधस्ताद्वनस्पतेः । तावदाकाशजा वाणी संजाता मेघनिःस्वना

ఆ తల్లి ఆ మహావృక్షం క్రింద విలపించుచుండగా, ఆకాశమునుండి మేఘగర్జనవలె గంభీరమైన వాణి ఉద్భవించింది।

Verse 22

मा त्वं शोकं कुरुष्वास्य बालकस्य कृते शुभे । एष शापादुतथ्यस्य ज्येष्ठभ्रातुर्बृहस्पतिः । अवतीर्णो धरापृष्ठे योग्यतां समवाप्स्यति

హే శుభే, ఈ బాలుని గురించి శోకించకుము. ఇతడు ఉతథ్యుని జ్యేష్ఠభ్రాత బృహస్పతి; శాపవశాత్ భూమిపై అవతరించి ఇక్కడ తన నియత యోగ్యతను, శ్రేష్ఠతను పొందును।

Verse 23

एष चाथर्वणं वेदं शतकल्पं सुविस्तरम् । शतभेदं च नवधा पंचकल्पं करिष्यति

అతడు అథర్వవేదమును కూడా విస్తారంగా శతకల్పములుగా వ్యవస్థీకరించును; దానిని శతశాఖలుగా విభజించి, నవధా మరియు పంచకల్ప విభాగములుగా క్రమబద్ధం చేయును।

Verse 24

पिप्पलस्य तरोरेष रसं संभक्षयिष्यति । पिप्पलाद इति ख्यातस्ततो लोके भविष्यति

ఇతడు పిప్పల వృక్షరసమును భక్షించును; అందువల్ల లోకములో ‘పిప్పలాద’ అనే నామముతో ప్రసిద్ధి పొందును।

Verse 25

या त्वं विस्मयमापन्ना पुरुषेण विना शिशुः । संजातोऽयं मम प्रांशुस्ततस्तत्कारणं शृणु

పురుషుడు లేకుండానే ఈ శిశువు—నా తేజోమయుడు—జన్మించెనని నీవు విస్మయపడితివి; అందుకే దాని కారణమును వినుము।

Verse 26

स्नानवस्त्रं च ते भ्रातू रेतसा यत्परिप्लुतम् । तत्त्वया ऋतुकाले तु परिधानं कृतं शुभे

హే శుభే! నీ అన్న యొక్క స్నానవస్త్రము రేతసుతో తడిసినది; అదే నీవు ఋతుకాలమున ధరించితివి।

Verse 27

स्नानकाले तु तोयानि रेतोदकमथास्पृशन् । अमोघरेतसा तेन पुत्रोऽयं तव संस्थितः

స్నానకాలమున జలములు రేతోదకమును స్పృశించెను; ఆ అమోఘ రేతసు ప్రభావముచేత ఈ నీ కుమారుడు స్థిరమై జన్మించాడు.

Verse 28

एवं ज्ञात्वा महाभागे यद्युक्तं तत्समाचर

హే మహాభాగే! ఇట్లు తెలిసికొని యుక్తమైనదే, సముచితమైనదే ఆచరించుము.

Verse 29

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा देवलोकस्यवज्रपातोपमं वचः । हाहाकारपरा भूत्वा निपपात धरातले

సూతుడు పలికెను: దేవలోకమునకు వజ్రపాతసమమైన ఆ వచనములు విని ఆమె హాహాకారమున మునిగి భూమిపై పడిపోయెను.

Verse 30

छिन्नवृक्षलता यद्वत्पतिता सा तपस्विनी

ఆ తపస్విని వృక్షమునుండి తెగిన లతవలె పడిపోయెను.

Verse 31

चिरायन्त्यां तु तस्यां स याज्ञवल्क्यो महामुनिः । शून्यं तमाश्रमं दृष्ट्वा पप्रच्छान्यान्मुनीश्वरान्

ఆమె చాలా కాలం ఆలస్యమవగా, మహాముని యాజ్ఞవల్క్యుడు ఆశ్రమం శూన్యంగా చూసి ఇతర మునీశ్వరులను ప్రశ్నించాడు।

Verse 32

क्व च मे भगिनी याता कंसारी सुतपस्विनी । तया विनाऽद्य मे सर्वं शून्यमाश्रममंडलम्

‘నా సోదరి కంసారి, ఆ సుతపస్విని ఎక్కడికి వెళ్లింది? ఆమె లేక నేడు నా ఆశ్రమమండలం అంతా శూన్యంగా అనిపిస్తోంది.’

Verse 33

आचख्यौ तापसः कश्चिद्भगिनी ते यवीयसी । निश्चेष्टा पतिता भूमावश्वत्थस्य समीपतः

ఒక తాపసుడు తెలిపాడు—‘మీ చిన్న సోదరి అశ్వత్థ వృక్ష సమీపంలో నేలపై నిశ్చేష్టగా పడిపోయింది.’

Verse 34

मया दृष्टा मुनिश्रेष्ठ तां त्वं भावय मा चिरम् । अथासौ त्वरया युक्तः संभ्रांतस्तु प्रधावितः

‘ఓ మునిశ్రేష్ఠా, నేను ఆమెను చూశాను; ఆలస్యం చేయకుండా వెంటనే ఆమెను సంరక్షించండి.’ అని చెప్పగానే ఆయన ఆతురతతో, కలవరంతో వేగంగా పరుగెత్తాడు।

Verse 35

यत्र सा कथिता तेन तापसेन तपस्विनी । वीक्षते यावत्तत्रस्था श्वसमाना व्यवस्थिता

ఆ తాపసుడు చెప్పిన చోటే ఆ తపస్విని ఉండిపోయింది; ఆమె పడివున్నప్పటికీ శ్వాస తీసుకుంటూ ఉన్నట్లు కనిపించింది।

Verse 36

अथ तोयेन शीतेन सेचयित्वा मुहुर्मुहुः । दत्त्वा भूयोऽपि वातं च यावच्चक्रे सचेतनाम् । तावत्कात्यायनी प्राप्ता मैत्रेयी च ससंभ्रमम्

అప్పుడు అతడు చల్లని నీటితో ఆమెపై మళ్లీ మళ్లీ చల్లగా చల్లించి, మరల గాలితో వీచి ఆమెను చైతన్యానికి తెచ్చాడు. అంతలోనే కాత్యాయనీ వచ్చెను; మైత్రేయీ కూడా తీవ్ర ఆందోళనతో చేరింది.

Verse 37

किमिदं किमिदं जातं ननांदर्वद मा चिरम्

ఇది ఏమిటి—ఏమి జరిగింది? త్వరగా చెప్పు; ఆలస్యం చేయకు.

Verse 38

किं वा भूतगृहीताऽसि माहेंद्रेण ज्वरेण वा

లేదా ఏమిటి—నిన్ను భూతం పట్టిందా, లేక మాహేంద్ర జ్వరంతో బాధపడుతున్నావా?

Verse 39

अथ सा चेतनां लब्ध्वा याज्ञ वल्क्यं पुरः स्थितम् । भार्यया सहितं दृष्ट्वा व्रीडयाऽसून्मुमोच ह

ఆపై ఆమె చైతన్యం పొందిన వెంటనే, తన ముందర భార్యతో కూడి నిలిచిన యాజ్ఞవల్క్యుని చూసి, లజ్జతో కుంగి ప్రాణాలను విడిచింది.

Verse 40

अथ तां च मृतां दृष्ट्वा रुदित्वा च चिरं द्विजाः । याज्ञवल्क्यः सभार्यस्तु दत्त्वा वह्निं च शोकधृक् । जगाम स्वाश्रमं पश्चाद्दत्त्वा च सलिलाञ्जलिम्

ఆమె మృతదేహాన్ని చూసి ద్విజులు చాలాసేపు విలపించారు. ఆపై శోకభారంతో యాజ్ఞవల్క్యుడు భార్యతో కలిసి ఆమెను అగ్నికి సమర్పించి అంత్యక్రియలు నిర్వహించాడు; జలాంజలి అర్పించి తరువాత తన ఆశ్రమానికి వెళ్లాడు.

Verse 41

सोऽपि बालोऽथ ववृधे पिप्पलास्वादपुष्टिधृक् । अश्वत्थस्य तले तस्य वृद्धिं याति शनैःशनैः

ఆ బాలుడూ తరువాత పిప్పల ఫలాల రుచితో పోషితుడై పెరుగసాగెను. ఆ అశ్వత్థ వృక్షపు నీడలో అతడు మెల్లమెల్లగా కాయవృద్ధి పొందెను.

Verse 42

कस्यचित्त्वथ कालस्य नारदो मुनिसत्तमः । तीर्थयात्राप्रसंगेन तेन मार्गेण चागतः

కొంతకాలానంతరం మునిశ్రేష్ఠుడైన నారదుడు తీర్థయాత్రా సందర్భమున అదే మార్గముగా అక్కడికి వచ్చెను.

Verse 43

स दृष्ट्वा बालकं तत्र द्वादशार्कसमप्रभम् । एकाकिनं वने शून्ये पिप्पलास्वादतत्परम् । पप्रच्छ विस्मयाविष्ट एकाकी को भवानिह

అక్కడ పన్నెండు సూర్యుల వంటి కాంతితో ప్రకాశించే, నిర్మానుష్య వనంలో ఒంటరిగా పిప్పల ఫలాస్వాదంలో నిమగ్నమైన బాలుణ్ని చూసి, ఆశ్చర్యంతో ఆయన అడిగెను—“నీవెవరు, ఇక్కడ ఒంటరిగా?”

Verse 44

वने शून्ये महारौद्रे सिंहव्याघ्रसमाकुले । क्व ते माता पिता चैव किमर्थं चेह तिष्ठसि

“ఈ నిర్మానుష్యమైన, మహాభయంకరమైన వనంలో సింహవ్యాఘ్రాలతో నిండిన చోట—నీ తల్లి తండ్రి ఎక్కడ? నీవెందుకు ఇక్కడ నిలిచియున్నావు?”

Verse 45

निवससि कथं चैव सर्वं मे विस्तराद्वद

“నీవు ఇక్కడ ఎలా నివసిస్తున్నావు? సమస్తమును నాకు విస్తారంగా చెప్పుము.”

Verse 46

पिप्पलाद उवाच । नाहं जानामि पितरं मातरं न च बांधवम् । नापि त्वां कोऽत्र चा यातो मम पार्श्वे तु सांप्रतम्

పిప్పలాదుడు అన్నాడు—నాకు నా తండ్రి, తల్లి, బంధువులు ఎవరో తెలియదు. నిన్నూ నేను ఎరుగను; నీవెవరు, ఇప్పుడే నా పక్కకు ఎందుకు వచ్చావు?

Verse 47

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा चिरं ध्यात्वा मुनीश्वरः । ततस्तं प्रहसन्प्राह ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा

సూతుడు అన్నాడు—అతని మాటలు విని మునీశ్వరుడు చాలాసేపు ధ్యానించి ఆలోచించాడు. తరువాత దివ్యదృష్టితో విషయం గ్రహించి, చిరునవ్వుతో అతనితో పలికాడు.

Verse 48

नारद उवाच । मया ज्ञातोऽसि वत्स त्वं याज्ञवल्क्यस्य रेतसा । दैवयोगात्समुत्पन्नो भगिन्या उदरे ह्यृतौ

నారదుడు అన్నాడు—వత్సా, నిన్ను నేను గుర్తించాను; నీవు యాజ్ఞవల్క్యుని వీర్యమునుండి జన్మించావు. దైవయోగముచే, ఋతుకాలంలో, అతని సోదరి గర్భంలో నీవు ఉద్భవించావు.

Verse 49

उतथ्यशापदोषेण देवाचार्यो बृहस्पतिः । देवकार्यस्य सिद्ध्यर्थं तस्मात्तच्छृणु कारणम्

ఉతథ్యుని శాపదోషం వల్ల దేవగురువు బృహస్పతి అడ్డంకికి లోనయ్యాడు. అందువల్ల దేవకార్యసిద్ధి కోసం, దాని కారణాన్ని విను.

Verse 51

नवशाखः पंचकल्पस्त्वया कार्यः सुखावहः

నీవు ‘నవశాఖ’ మరియు ‘పంచకల్ప’ అనే నియమాచరణను చేయవలెను; అది సుఖకరమై క్షేమదాయకమగును.

Verse 52

तव मात्रा महाभाग रेतसा च परिप्लुतम् । यद्वस्त्रं याज्ञवल्क्यस्य परिधानं कृतं च यत्

హే మహాభాగుడా, యాజ్ఞవల్క్యుని పరिधानవస్త్రమును నీ తల్లి తీసుకొని ధరించగా, అది ఆయన రేతస్సుతో పూర్తిగా తడిసిపోయి ఉండెను.

Verse 53

भगिन्या सुतपस्विन्या स्नानार्थं न च काम्यया । तद्रेतो जलमिश्रं तु भगमध्ये विनिर्गतम्

ఉత్తమ తపస్సుగల సోదరి ఇది స్నానార్థమే చేసింది, కామనతో కాదు. ఆ రేతస్సు నీటితో కలసి తరువాత గర్భమధ్యమున ప్రవేశించింది.

Verse 54

अमोघं तेन संभूतस्त्वमत्र जगतीतले । माता वै मृत्युमापन्ना ज्ञात्वैवं लज्जया तया

ఈ విధంగా నీవు భూమితలమున అమోఘంగా జన్మించితివి. కాని తల్లి ఆ సంగతి తెలిసి లజ్జతో వ్యాకులమై మరణమునకు చేరింది.

Verse 55

चमत्कारपुरे तुभ्यं मातुलो जनकस्तथा । संतिष्ठते महाभाग तत्पार्श्वे त्वमितो वज

హే మహాభాగుడా, చమత్కారపురమున నీ మాతులుడు జనకుడు నివసించుచున్నాడు. కాబట్టి ఇక్కడి నుండి వెళ్లి ఆయన పక్కనే నివసించు.

Verse 56

सांप्रतं व्रतकालस्ते वर्षं चैवाष्टमं स्थितम् । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य लज्जयाऽधोमुखः स्थितः

ఇప్పుడు నీ వ్రతకాలము వచ్చెను; నీ ఎనిమిదవ సంవత్సరమును కూడా చేరితివి. అతని మాటలు విని అతడు లజ్జతో ముఖము వంచి నిలిచెను.

Verse 57

ततश्चिरेण दीनं स वाक्यमेतदुवाच तम् । किं मया पापमाख्याहि पूर्वदेहांतरे कृतम्

అప్పుడు చాలాసేపటి తరువాత అతడు దుఃఖంతో అతనితో ఇలా అన్నాడు— “చెప్పండి, పూర్వదేహాంతరంలో నేను చేసిన పాపం ఏది?”

Verse 58

येनेदं गर्हितं जन्म वियोगो मातृसंभवः । परित्यक्ष्यामि जीवं स्वं दुःखेनानेन सन्मुने

“ఏ కారణంతో ఈ నింద్య జన్మ—తల్లితో వియోగం వల్లనే కలిగింది—ఓ పుణ్యమునీ, ఈ దుఃఖంతో బాధపడుతూ నేను నా ప్రాణాన్ని విడిచిపెడతాను.”

Verse 59

नारद उवाच । न त्वया दुष्कृतं किंचित्पूर्वदेहांतरे कृतम् । परं येन सुसंजातं तवेदं व्यसनं शृणु

నారదుడు అన్నాడు— “పూర్వదేహాంతరంలో నీవు ఏ దుష్కర్మమూ చేయలేదు. కానీ నీకు ఈ విపత్తు కలగడానికి నిజమైన కారణం విను.”

Verse 60

जन्मस्थेन भवाञ्जातः शनिना नाऽत्र संशयः । तेनावस्थामिमां प्राप्तो नान्यदस्ति हि कारणम्

“జన్మస్థానంలో ఉన్న శని వల్లనే నీకు ఈ స్థితి వచ్చింది—ఇందులో సందేహం లేదు. అతని వల్లనే నీవు ఈ దశకు చేరావు; మరొక కారణం లేదు.”

Verse 61

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य कोपसंरक्तलोचनः । ऊर्ध्वमालोकयामास समुद्दिश्य शनैश्चरम्

ఆ మాటలు విని, కోపంతో ఎర్రబడిన కళ్లతో అతడు పైకి చూశాడు; శనైశ్చరుని లక్ష్యంగా చూపు నిలిపాడు.

Verse 62

तस्य दृष्टिनिपातेन न्यपतत्स तु तत्क्षणात् । विमानात्स्वाद्रवेः पुत्रो ययातिरिव नाहुषः

ఆయన కేవల దృష్టిపాతమాత్రంతోనే అతడు ఆ క్షణమే తన విమానమునుండి పడిపోయెను—నాహుషపుత్రుడు యయాతి పడినట్లుగా।

Verse 63

अधोवक्त्रो द्विजश्रेष्ठाः पितुरादेशमाश्रितः । बालभावेऽपि तेनैव दग्धौ पादौ तदा रवेः

హే ద్విజశ్రేష్ఠులారా! అతడు అధోముఖుడై తండ్రి ఆజ్ఞను ఆశ్రయించి ఉన్నాడు; అయినా బాల్యములోనే ఆ కార్యముచేత అప్పుడే రవి (సూర్యుడు) పాదములు దగ్ధమయ్యెను।

Verse 64

अथ तं नारदः प्राह पतमानमधोमुखम् । बाल्यभावादनेन त्वं पातितोऽसि शनैश्चर

అప్పుడు నారదుడు అధోముఖంగా పడుచున్న అతనితో ఇలా అన్నాడు—“హే శనైశ్చరా! ఈ బాల్యకృత్యం వలన నీవు పాతితుడవైనావు।”

Verse 65

तस्मान्मा वीक्षयस्वैनं भविष्यति प्रकोपभाक् । मा पतस्व तथा भूमौ बलान्मद्वाक्यसंभवात्

కాబట్టి అతనిని చూడకుము; అతడు కోపగ్రస్తుడగును. నా వాక్యబలమునుండి పుట్టిన శక్తిచేత ఆపబడినవాడవై, అలా భూమిపై పడకుము।

Verse 66

स्तंभयित्वा तथाप्येवं गगनस्थं शनैश्चरम् । ततः प्रोवाच तं बालं पिप्पलादं मुनीश्वरः

ఇలా ఆకాశస్థుడైన శనైశ్చరుని నిలిపివేసి, అనంతరం మునీశ్వరుడు ఆ బాలుడు పిప్పలాదుని ఉద్దేశించి పలికెను।

Verse 67

मा कोपं कुरु बाल त्वमेष सूर्यसुतो ग्रहः । देवानामपि पीडां च कुरुतेऽष्टमराशिगः

ఓ బిడ్డా, కోపగించకు. ఇతను సూర్యుని కుమారుడైన గ్రహరాజు. ఇతను అష్టమ రాశిలో ఉన్నప్పుడు దేవతలకు కూడా బాధను కలిగిస్తాడు.

Verse 68

जन्मस्थस्तु विशेषेण द्वितीयस्तु तथापरः । यद्येष कुपितस्त्वां तु वीक्षयिष्यति कर्हिचित्

ముఖ్యంగా జన్మస్థానంలోనూ, అలాగే రెండవ స్థానంలోనూ ఉంటాడు. ఒకవేళ ఇతను కోపించి నిన్ను ఎప్పుడైనా చూస్తే,

Verse 69

करिष्यति न संदेहो भस्मराशिं ममाग्रतः । अनेन वीक्षितौ पादौ जातमात्रेण सूर्यकौ

నిస్సందేహంగా నా ముందే బూడిద కుప్పగా మారుస్తాడు. పుట్టిన వెంటనే ఇతని చూపు పడటం వల్ల రెండు పాదాలు సూర్యునిలా మారిపోయాయి.

Verse 70

आयातस्य तु तुष्टस्य पुत्रदर्शनवाञ्छया । अन्तर्धानीकृते वस्त्रे ज्ञात्वा तं रौद्रचक्षुषम्

కుమారుని చూడాలనే కోరికతో సంతోషంగా వచ్చినప్పుడు, వస్త్రం తొలగించబడినప్పుడు, అతడు ఉగ్రమైన కళ్ళు కలవాడని తెలుసుకున్నాడు.

Verse 71

ततो दग्धावुभौ चापि तिष्ठतश्चर्म वेष्टितौ । दृश्येतेऽद्यापि मूर्त्तौ तौ घटितायां धरातले

అప్పుడు చర్మంతో కప్పబడిన ఆ ఇద్దరూ నిలబడి ఉండగానే కాలిపోయారు. నేటికీ ఆ రెండు రూపాలు భూమిపై స్థిరంగా కనిపిస్తాయి.

Verse 72

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य नारदस्य स बालकः । भयेन महता युक्तस्ततः पप्रच्छ तं मुनिम्

సూతుడు పలికెను—నారదుని ఆ వచనములు విని ఆ బాలుడు మహాభయంతో కుదిపివేయబడి, ఆ మునిని ప్రశ్నించెను।

Verse 73

कथं यास्यति मे तुष्टिं वदैष मम सन्मुने । अज्ञानात्पातितो व्योम्नः शक्तिं चास्याविजानता

హే సన్మునీ! చెప్పుము—అతడు నాపై ఎలా ప్రసన్నుడగును? అతని శక్తిని తెలియక అజ్ఞానవశాత్ నేను అతనిని ఆకాశమునుండి పడవేసితిని।

Verse 74

नारद उवाच । ग्रहा गावो नरेंद्राश्च ब्राह्मणाश्च विशेषतः । पूजिताः प्रतिपूज्यंते निर्दहंत्यपमानिताः

నారదుడు పలికెను—గ్రహములు, గోవులు, రాజులు, ముఖ్యంగా బ్రాహ్మణులు—పూజింపబడితే ప్రతిపూజను ప్రసాదించుదురు; అవమానింపబడితే దహించుదురు।

Verse 75

तस्मात्कुरु स्तुतिं चास्य स्वशक्त्या भास्करेः प्रभो । प्रसादं गच्छते येन कोपं त्यजति पातजम्

కాబట్టి, హే ప్రభో, నీ శక్తి మేరకు భాస్కరుని స్తుతి చేయుము; దానివల్ల ఆయన ప్రసన్నుడై అపరాధజన్య కోపాన్ని విడిచివేయును।

Verse 76

ततः कृतांजलिर्भूत्वा स्तुतिं चक्रे स बालकः । भयेन महता युक्तस्ततः संपृच्छ्य तं मुनिम्

అప్పుడు ఆ బాలుడు కృతాంజలిగా నిలిచి స్తుతి చేయసాగెను; మహాభయంతో నిండినవాడై, తరువాత మరల ఆ మునిని మరింతగా సంప్రశ్నించెను।

Verse 77

पिप्पलादो द्विजश्रेष्ठाः प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः । नमस्ते क्रोधसंस्थाय पिंगलाय नमोऽस्तु ते

పిప్పలాదుడు పలికెను—“హే ద్విజశ్రేష్ఠులారా! నేను మళ్లీ మళ్లీ ప్రణమించి చెబుతున్నాను—క్రోధంలో స్థితుడవైన నీకు నమస్కారం; హే పింగళవర్ణుడా, నీకు నమోఽస్తు।”

Verse 78

नमस्ते वसुरूपाय कृष्णाय च नमोऽस्तु ते । नमस्ते रौद्रदेहाय नमस्ते चांतकाय च

వసురూపుడవైన నీకు నమస్కారం; హే కృష్ణా, నీకు నమోఽస్తు। రౌద్రదేహుడవైన నీకు నమస్కారం; హే అంతకా (మృత్యుస్వరూపా), నీకును నమస్కారం।

Verse 79

नमस्ते यमसंज्ञाय नमस्ते सौरये विभो । नमस्ते मन्दसंज्ञाय शनैश्चर नमोऽस्तु ते

యమసంజ్ఞతో ప్రసిద్ధుడవైన నీకు నమస్కారం; హే విభో, సూర్యపుత్రా, నీకు నమస్కారం। మందసంజ్ఞతో పిలువబడే నీకు నమస్కారం; హే శనైశ్చరా, నీకు నమోఽస్తు।

Verse 81

शनैश्चर उवाच । परितुष्टोऽस्मि ते वत्स स्तोत्रेणानेन सांप्रतम् । वरं वरय भद्रं ते येन यच्छामि सांप्रतम्

శనైశ్చరుడు పలికెను—“వత్సా! ఈ స్తోత్రంతో నేను ఇప్పుడు నీపై సంతుష్టుడను. నీకు మంగళం కలుగుగాక; వరం కోరుకో, నేను దానిని వెంటనే ప్రసాదిస్తాను.”

Verse 82

पिप्पलाद उवाच । अद्यप्रभृति नो पीडा बालानां सूर्यनन्दन । त्वया कार्या महाभाग स्वकीया च कथंचन

పిప్పలాదుడు పలికెను—“ఈ రోజు నుండి, హే సూర్యనందనా! పిల్లలకు ఏ విధమైన బాధను నీవు కలిగించకూడదు—నా పిల్లలకైనా, ఇతరులకైనా, హే మహాభాగ, ఏ విధంగానూ కాదు।”

Verse 83

यावद्वर्षाष्टमं जातं मम वाक्येन सूर्यज । स्तोत्रेणानेन योऽत्र त्वां स्तूयात्प्रातः समुत्थितः

హే సూర్యపుత్రా! నా వాక్యముచే—ఎనిమిదవ సంవత్సరము పూర్తియగువరకు, ఇక్కడ ప్రాతఃకాలమున లేచి ఈ స్తోత్రముతో నిన్ను స్తుతించువాడు—

Verse 84

तस्य पीडा न कर्तव्या त्वया भास्करनन्दन । तव वारे च संजाते तैलाभ्यंगं करोति यः

హే భాస్కరనందనా! ఆ వ్యక్తికి నీవు పీడ కలిగించకూడదు. మరియు నీ వారము (శనివారం) వచ్చినప్పుడు, ఎవడు తైలాభ్యంగము చేయునో—

Verse 85

दिनाष्टकं न कर्तव्या तस्य पीडा कथंचन । यस्त्वां लोहमयं कृत्वा तैलमध्ये ह्यधोमुखम्

అతనికి ఎనిమిది దినములు ఏ విధముగానూ పీడ కలిగించరాదు. మరియు ఎవడు నీ ఇనుప ప్రతిమను చేసి తైలమధ్యమున అధోముఖముగా ఉంచునో—

Verse 88

स्वशक्त्या राति नो तस्य पीडा कार्या त्वया विभो । कृष्णां गां यस्तु विप्राय तवोद्देशेन यच्छति

హే విభో! ఎవడు తన శక్తి మేరకు దానమిచ్చునో, అతనికి నీవు పీడ కలిగించకూడదు. మరియు ఎవడు నీ ఉద్దేశమున బ్రాహ్మణునకు నల్ల గోవును దానమిచ్చునో—

Verse 90

तथा कृष्णतिलैश्चैव कृष्णपुष्पानुलेपनैः । पूजां करोति यस्तुभ्यं धूपं वै गुग्गुलं दहेत् । कृष्णवस्त्रेण संवेष्ट्य त्याज्या तस्य व्यथा त्वया

ఎవడు నల్ల తిలములతోను నల్ల పుష్పాల అనులేపనములతోను నీకు పూజ చేయుచు, గుగ్గులు ధూపమును దహించునో; మరియు నల్ల వస్త్రముతో ఆవృతుడై—అతని వ్యథను నీవు విడిచిపెట్టవలెను.

Verse 91

सूत उवाच । एवमुक्तः शनिस्तेन बाढमित्येव जल्प्य च । नारदं समनुज्ञाप्य जगाम निजसं श्रयम्

సూతుడు పలికెను—అతడు అలా చెప్పగా శని ‘బాఢమ్ (తథాస్తు)’ అని పలికి, నారదుని అనుమతి తీసుకొని తన స్వధామానికి వెళ్లెను।

Verse 92

नारदोऽपि तमादाय वालकं कृपयान्वितः । चमत्कारपुरं गत्वा याज्ञवल्क्याय चार्पयत्

కరుణతో నారదుడు ఆ బాలకుని తీసుకొని చమత్కారపురానికి వెళ్లి యాజ్ఞవల్క్యునికి అప్పగించెను।

Verse 93

कथयामास वृत्तांतं तस्य संभूति संभवम् । यद्दृष्टं ज्ञानदीपेन तस्मै सर्वं न्यवेदयत्

ఆ బాలుని జన్మవృత్తాంతమును సమగ్రంగా వివరించెను; జ్ఞానదీపముతో తాను చూచినదంతా అతనికి పూర్తిగా నివేదించెను।

Verse 94

एष ते वीर्यसंभूतो बालको भगिनीसुतः । मयाऽश्वत्थतले लब्धः काननेऽश्वत्थसंनिधौ

‘ఈ బాలుడు నీ వీర్యసంభవుడు, నీ సోదరి కుమారుడు. నేను ఇతనిని అరణ్యంలో ఆ అశ్వత్థ సమీపంలో, అశ్వత్థ వృక్షతలమున కనుగొన్నాను.’

Verse 95

व्रतबंध कुरुष्वास्य सांप्रतं चाष्टवार्षिकः । नात्र दोषोस्ति विप्रेंद्र न भगिन्यास्तथा तव । तस्माद्गृहाण पुत्रं स्वं भागिनेयं विशेषतः

‘ఇప్పుడే ఇతని వ్రతబంధము (ఉపనయనము) చేయుము; ఇతడు ఎనిమిదేళ్లవాడు. ఓ విప్రేంద్రా, ఇందులో దోషమేమీ లేదు—నీదీ కాదు, నీ సోదరిదీ కాదు. కనుక ఇతనిని నీ కుమారునిగా, విశేషంగా భాగినేయునిగా స్వీకరించుము।’

Verse 96

धारयेत्तेन तैलेन ततः स्नानं समाचरेत् । तस्य पीडा न कर्तव्या देयो लाभो महीभुजः

ఆ నూనెతో శరీరాన్ని లేపనం చేసుకుని, ఆపై స్నానం ఆచరించాలి. ఓ రాజా, అతనికి ఎటువంటి బాధ కలిగించకూడదు, అతనికి తగిన లాభం చేకూర్చాలి.

Verse 97

अध्यर्द्धाष्टमिकायोगे तावके संस्थिते नरः । तववारे तु संप्राप्ते यस्तिलांल्लोहसंयुतान्

మీ కాలంలో అధ్యర్ధాష్టమికా యోగం సంభవించినప్పుడు మరియు నీ వారం (శనివారం) వచ్చినప్పుడు, ఎవరైతే ఇనుముతో కూడిన నువ్వులను సమర్పిస్తారో...

Verse 99

अध्यर्द्धाष्टमजा पीडा नाऽस्य कार्या त्वया विभो । शमी समिद्भिर्यो होमं तवोद्देशेन यच्छति

ఓ ప్రభూ, అతనికి అధ్యర్ధాష్టమి వల్ల కలిగే బాధను నీవు కలిగించకూడదు. ఎవరైతే నీ ఉద్దేశ్యంతో శమీ సమిధలతో హోమం చేస్తారో...

Verse 174

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्या संहितायां षष्ठे नागरखंडे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पिप्पलादोत्पत्तिव र्णनंनाम चतुःसप्तत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ఈ విధంగా ఎనభై ఒక్క వేల శ్లోకాలు కలిగిన శ్రీస్కాందమహాపురాణంలోని ఆరవదైన నగరఖండంలో హాటకేశ్వర క్షేత్ర మహాత్మ్యంలో 'పిప్పలాదోత్పత్తి వర్ణన' అనే నూట డెబ్బై నాలుగవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.