Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 35
Devanagari script
यत्र सा कथिता तेन तापसेन तपस्विनी । वीक्षते यावत्तत्रस्था श्वसमाना व्यवस्थिता
Transliteration
yatra sā kathitā tena tāpasena tapasvinī | vīkṣate yāvattatrasthā śvasamānā vyavasthitā
Translation
ఆ తాపసుడు చెప్పిన చోటే ఆ తపస్విని ఉండిపోయింది; ఆమె పడివున్నప్పటికీ శ్వాస తీసుకుంటూ ఉన్నట్లు కనిపించింది।
Word by Word
यत्रwhere
यत्र:
देशाधिकरण (Place)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; सम्बन्धबोधक-यत्-श्रुति (relative adverb: where)
साshe
सा:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
कथिताwas indicated
कथिता:
विधेय (Predicative)
TypeVerb
Root√कथ् (धातु) + क्त (क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; "was told/mentioned"
तेनby him
तेन:
करण/कर्ता (Agent/Instrument in passive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; सर्वनाम
तापसेनby the ascetic
तापसेन:
करण/कर्ता (Agent)
TypeNoun
Rootतापस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
तपस्विनीthe ascetic woman
तपस्विनी:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतपस्विनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (apposition to सा)
वीक्षतेis seen/appears
वीक्षते:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Root√वीक्ष् (धातु)
Formलट् (Present/वर्तमान), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
यावत्as long as/until
यावत्:
अवधि (Limit)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय)
Formअव्यय; परिमाण/अवधि (until/as long as)
तत्रस्थाstanding there
तत्रस्था:
विधेय (Predicative)
TypeAdjective
Rootतत्रस्था (प्रातिपदिक: तत्र + स्था)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अव्ययीभाव (तत्र + स्था = situated there)
श्वसमानाbreathing
श्वसमाना:
क्रियाविशेषण (Adverbial participle)
TypeVerb
Root√श्वस् (धातु) + शानच् (शानच्)
Formशानच्-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present participle, Ātmanepada sense); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; "breathing"
व्यवस्थिताremained/was stationed
व्यवस्थिता:
विधेय (Predicative)
TypeVerb
Rootव्यवस्थित (कृदन्त: वि + अव + √स्था + क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; "standing/remaining"
Speaker
Narrative voice (continuation of the episode)
Tirtha Mahatmya
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: At the base of the aśvattha, the tapasvinī lies still; close observers notice the gentle rise of breath. Yājñavalkya arrives, bending toward her with anxious relief.
FAQs
It highlights vigilance and care: recognizing even faint signs of life calls for immediate protection and restoration.
No specific tīrtha is named in this verse.
None explicitly; it narrates the condition of the tapasvinī.