Adhyaya 119

Verse 2

ऋषय ऊचुः । यत्वया सूतज प्रोक्तं देवी कात्यायनी च सा । महिषांतकरी जाता कथं सा मे प्रकीर्तय । कीदृग्दानववर्यः स माहिषं रूपमाश्रितः । कस्मात्स सूदितो देव्या तन्मे विस्तरतो वद

ఋషులు పలికిరి—ఓ సూతనందనా! నీవు దేవి కాత్యాయనీ అని, ఆమె మహిషాసుర సంహారిణిగా అయ్యిందని చెప్పితివి. అది ఎలా జరిగింది? మహిషరూపం ధరించిన ఆ ప్రధాన దానవుడు ఎటువంటి వాడు? దేవి ఏ కారణంతో అతనిని వధించింది? మాకు విస్తారంగా చెప్పుము।

Verse 3

सूत उवाच । अत्र वः कीर्तयिष्यामि देव्या माहात्म्यमुत्तमम् । श्रुतमात्रेऽपि मर्त्यानां येन शत्रुक्षयो भवेत्

సూతుడు పలికెను—ఇక్కడ నేను మీకు దేవి యొక్క పరమోత్తమ మహాత్మ్యాన్ని కీర్తిస్తాను; దానిని కేవలం వినిన మాత్రమునే మానవులకు శత్రునాశము కలుగును।

Verse 4

हिरण्याक्षसुतः पूर्वं महिषोनाम दानवः । आसीन्महिषरूपेण येन भुक्तं जगत्त्रयम्

పూర్వము హిరణ్యాక్షుని కుమారుడైన ‘మహిష’ అనే దానవుడు ఉండెను; అతడు మహిషరూపం ధరించి త్రిలోకమును ఆక్రమించి పీడించెను।

Verse 5

ऋषय ऊचुः । माहिषेण स्वरूपेण किंजातः सूतनंदन । अथवा शापदोषेण सञ्जातः केनचिद्वद

ఋషులు పలికిరి—ఓ సూతనందనా! అతడు మహిషస్వరూపంతో ఎందుకు జన్మించాడు? లేక ఏదైనా శాపదోషం వలన అలా ఏర్పడిందా? మాకు చెప్పుము।

Verse 6

सूत उवाच । संजातो हि सुरूपाढ्यः शतपत्रनिभाननः । दीर्घबाहुः पृथुग्रीवः सर्वलक्षणलक्षितः । नाम्ना चित्रसमः प्रोक्तस्तेजोवीर्यसमन्वितः

సూతుడు పలికెను—అతడు అత్యంత సుందరుడిగా జన్మించాడు; అతని ముఖము శతదళ పద్మసమానము. దీర్ఘబాహువు, విశాలగ్రీవుడు, సమస్త శుభలక్షణాలతో లక్షితుడు. ‘చిత్రసమ’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి, తేజస్సు‑వీర్యములతో సమన్వితుడు.

Verse 7

सबाल्यात्प्रभृति प्रायो महिषाणां प्रबोधनम् । करोति संपरित्यज्य सर्वमश्वादिवाहनम्

బాల్యము నుండే అతడు ఎక్కువగా మహిషాలను లేపి నడిపించడంలోనే నిమగ్నుడై ఉండెను; అశ్వాది ఇతర వాహనములన్నిటిని పూర్తిగా విడిచిపెట్టెను.

Verse 9

कदाचिन्महिषारूढः स प्रतस्थे दनोः सुतः । जाह्नवीतीरमासाद्य विनिघ्नञ्जलपक्षिणः

ఒకసారి దనువు కుమారుడు మహిషంపై ఎక్కి బయలుదేరెను; జాహ్నవీ తీరాన్ని చేరి అక్కడి జలపక్షులను కొట్టివేయడం ప్రారంభించెను.

Verse 10

विहंगासक्तचित्तेन शून्येन स मुनीश्वरः । दृष्टो न महिषक्षुण्णः खुरैर्वेगवशाद्द्विजः

పక్షులపై ఆసక్తిచిత్తుడై ఆ మునీశ్వరుడు శూన్యమనస్కుడైనట్లు అయ్యెను; వేగంతో పరుగెత్తిన మహిషపు ఖురాలతో తొక్కబడుతున్న ఆ ద్విజుని అతడు గమనించలేదు.

Verse 12

ततः क्षतजदिग्धांगः स दृष्ट्वा दानवं पुरः । अथ दृष्ट्वा प्रणामेन रहितं कोपमाविशत् । ततः प्रोवाच तं क्रुद्धस्तोयमादाय पाणिना । यस्मात्पाप मम क्षुण्णं गात्रं महिषजैः खुरैः

అప్పుడు రక్తంతో మసకబారిన అవయవాలున్న ఆ ముని, తన ముందున్న దానవుని చూచెను; అతడు ప్రణామం చేయకపోవడం గమనించి కోపావేశమున పడెను. తరువాత చేతిలో జలము తీసుకొని క్రోధంతో పలికెను—“ఓ పాపీ! నీ మహిషపు ఖురాలతో నా దేహము నలిగిపోయింది…”

Verse 13

समाधेश्च कृतो भंगस्तस्मात्त्वं महिषो भव । यावज्जीवसि दुर्बुद्धे सम्यग्ज्ञानसमन्वितः

నీవు నా సమాధిని భంగం చేసితివి; అందుచేత నీవు మహిషముగా (గేదెగా) అవు. హే దుర్బుద్ధీ, నీవు జీవించు వరకు సమ్యగ్జ్ఞానంతో కూడిన స్పష్టచేతన నీలో నిలిచియుండును.

Verse 14

अथाऽसौ महिषो जातः कृष्णगात्रधरो महान् । अतिदीर्घविषाणश्च अंजनाद्रिरिवापरः

అప్పుడు అతడు మహాబల మహిషముగా జన్మించాడు—కృష్ణగాత్రధారి, అత్యంత దీర్ఘ విషాణములు కలవాడు; మరొక అంజనాద్రి పర్వతంలా.

Verse 15

ततः प्रसादयामास तं मुनिं विनयान्वितः । शापातं कुरु मे विप्र बाल्यभावादजानतः

తర్వాత అతడు వినయంతో ఆ మునిని ప్రసన్నం చేయుచూ అన్నాడు—“హే విప్రా, నా శాపాన్ని దయచేసి మృదువుగా చేయుము; బాల్యభావముతో తెలియక నేను చేసితిని.”

Verse 16

अथ तं स मुनिः प्राह न मे स्याद्वचनं वृथा । तस्माद्यावत्स्थिताः प्राणास्तावदित्थं भविष्यति

అప్పుడు ఆ ముని అతనితో అన్నాడు—“నా వాక్యం వ్యర్థమగదు. కనుక ప్రాణాలు ఉన్నంతవరకు ఇది ఇలానే జరుగును/ఉండును.”

Verse 17

महिषस्य स्वरूपेण निन्दितस्य सुदुर्मते । एवं स तं परित्यज्य गंगातीरं मुनीश्वरः । जगामाऽन्यत्र सोऽप्याशु गत्वा शुक्रमुवाच ह

ఇట్లు ఆ మహాదుష్టుడు మహిషరూపముచేత నిందితుడై అక్కడే మిగిలెను. మునీశ్వరుడు అతనిని విడిచి గంగాతీరమునుండి ఇతరత్రా వెళ్లెను; అతడూ త్వరగా వెళ్లి శుక్రునితో పలికెను.

Verse 18

अहं दुर्वाससा शप्तः कस्मिंश्चित्कारणांतरे । महिषत्वं समानीतस्तस्मात्त्वं मे गतिर्भव

నేను ఏదో కారణాంతరంలో దుర్వాసుని శాపానికి లోనై, మహిషత్వానికి నెట్టబడ్డాను; కావున నీవే నాకు గతి, శరణము కావాలి.

Verse 19

यथा स्यात्पूर्वजं देहं तिर्यक्त्वं नश्यते यथा । प्रसादात्तव विप्रेंद्र तथा नीतिर्विधीयताम्

హే విప్రేంద్రా! నీ ప్రసాదముచే నేను పూర్వదేహాన్ని తిరిగి పొందునట్లు, ఈ తిర్యక్త్వం నశించునట్లు తగిన విధానాన్ని నియమించుము.

Verse 20

शुक्र उवाच । तस्य शापोऽन्यथा कर्तुं नैव शक्यः कथंचन । केनापि संपरित्यज्य देवमेकं महेश्वरम्

శుక్రుడు పలికెను—ఆ శాపాన్ని ఏ విధంగానూ మార్చలేము; కాబట్టి ఎవరినీ విడిచిపెట్టకుండా ఏకదేవుడైన మహేశ్వరుని శరణు పొందుము.

Verse 21

तस्मादाराधयाऽशु त्वं गत्वा लिंगमनुत्तमम् । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे सर्वसिद्धिप्रदायके

కాబట్టి త్వరగా వెళ్లి, సర్వసిద్ధిప్రదమైన హాటకేశ్వర క్షేత్రంలో ఉన్న అనుత్తమ లింగాన్ని ఆరాధించుము.

Verse 22

तत्र सञ्जायते सिद्धिः शीघ्रं दानवसत्तम । अपि पापयुगे प्राप्ते किं पुनः प्रथमे युगे

హే దానవసత్తమా! అక్కడ సిద్ధి త్వరగా కలుగుతుంది—పాపయుగం వచ్చినప్పటికీ; మరి ప్రథమ యుగంలో అయితే ఎంతగానో!

Verse 23

एवमुक्तः स शुक्रेण दानवः सत्वरं ययौ । हाटकेश्वरजं क्षेत्रं तपस्तेपे ततः परम्

శుక్రుడు ఇలా ఉపదేశించగా ఆ దానవుడు వెంటనే బయలుదేరాడు. హాటకేశ్వర పుణ్యక్షేత్రానికి వెళ్లి అనంతరం తపస్సు ఆచరించాడు.

Verse 25

तस्यैवं वर्तमानस्य तपःस्थस्य महात्मनः । जगाम सुमहान्कालः कृच्छ्रे तपसि वर्ततः

ఇలా తపస్సులో స్థిరంగా ఉన్న ఆ మహాత్ముడు కఠిన తపస్సు చేస్తుండగా ఎంతో దీర్ఘకాలం గడిచిపోయింది.

Verse 26

ततस्तुष्टो महादेवो गत्वा तद्दृष्टिगोचरम् । प्रोवाच परितुष्टोऽस्मि वरं वरय दानव

అప్పుడు ప్రసన్నుడైన మహాదేవుడు అతని దృష్టికి వచ్చి పలికాడు—“నేను పూర్తిగా తృప్తుడను; ఓ దానవా, వరం కోరుకో.”

Verse 27

महिष उवाच । अहं दुर्वाससा शप्तो महिषत्वे नियोजितः । तिर्यक्त्वं नाशमायातु तस्मान्मे त्वत्प्रसादतः

మహిషుడు అన్నాడు—“దుర్వాసుని శాపంతో నేను మహిషత్వానికి నియమించబడ్డాను. కనుక మీ ప్రసాదంతో నా ఈ తిర్యక్త్వం నశించుగాక.”

Verse 28

श्रीभगवानुवाच । नान्यथा शक्यते कर्तुं तस्य वाक्यं कथंचन । तस्मात्तव करिष्यामि सुखोपायं शृणुष्व तम्

శ్రీభగవానుడు పలికాడు—“ఆయన వాక్యాన్ని ఏ విధంగానూ మార్చలేం. కాబట్టి నీకు సులభమైన ఉపాయం చేస్తాను—దాన్ని విను.”

Verse 29

ये केचिन्मानवा भोगा दैविका ये तथाऽसुराः । ते सर्वे तव गात्रेऽत्र सम्प्रयास्यंति संश्रयम्

మనుష్యులలో, దేవతలలో మరియు అలాగే అసురులలో ఉన్న ఏ ఏ భోగాలైనా—అవి అన్నీ ఇక్కడ నీ దేహంలోకి చేరి ఆశ్రయమై ఏకమవుతాయి.

Verse 31

महिष उवाच । यद्येवं देवदेवेश भोगप्राप्तिर्भवेन्मम । तस्मादवध्यमेवास्तु गात्रमेतन्मम प्रभो

మహిషుడు అన్నాడు—ఇలా అయితే, ఓ దేవదేవేశా, నాకు భోగప్రాప్తి కలుగుతుందంటే, ఓ ప్రభూ, నా ఈ దేహం అవధ్యమై ఉండుగాక—వధించలేనిదై.

Verse 32

दशानां देवयोनीनां मनुष्याणां विशेषतः । तिर्यञ्चानां च नागानां पक्षिणां सुरसत्तम

పది విధాల దేవయోనులలో, ముఖ్యంగా మనుష్యులలో; అలాగే తిర్యక్‌జంతువులలో, నాగులలో మరియు పక్షులలో కూడా—ఓ సురసత్తమా—

Verse 33

श्रीभगवानुवाच । नावध्योऽस्ति धरापृष्ठे कश्चिद्देही च दानव । तस्मादेकं परित्यक्त्वा शेषान्प्रार्थय दैत्यप

శ్రీభగవానుడు పలికెను—హే దానవా, భూమిపైన ఏ దేహధారియూ పూర్తిగా అవధ్యుడు కాదు. కాబట్టి ఆ ఒక్క వరాన్ని విడిచి, మిగిలిన వరాలను కోరుము, హే దైత్యపా.

Verse 34

ततः स सुचिरं ध्यात्वा प्रोवाच वृषभध्वजम् । स्त्रियमेकां परित्यक्त्वा नान्येभ्यस्तु वधो मम

అప్పుడు అతడు చాలాసేపు ధ్యానించి వృషభధ్వజుడు (శివుడు)తో పలికెను—ఒక స్త్రీని తప్ప, ఇతరుల చేత నా వధ జరగకూడదు.

Verse 35

तथात्र मामके तीर्थे यः कश्चिच्छ्रद्धया नरः । करोति स्नानमव्यग्रस्त्वां पश्यति ततः परम्

అలాగే నా ఈ తీర్థంలో ఎవడైనను శ్రద్ధతో, అవ్యగ్రచిత్తుడై స్నానం చేస్తే, అనంతరం నిన్ను (ప్రభువును) దర్శించును।

Verse 36

तस्य स्यात्त्वत्प्रसादेन संसिद्धिः सार्वकामिकी । सर्वोपद्रवनाशश्च तेजोवृद्धिश्च शंकर

హే శంకరా! నీ ప్రసాదంతో అతనికి సమస్తకామసిద్ధి కలుగును; సమస్త ఉపద్రవాలు నశించును, తేజస్సు కూడా వృద్ధి చెందును।

Verse 37

भोगार्थमिष्यते कायं यतो मर्त्यं सुरासुरैः । समवाप्स्यसि तान्सर्वांस्तस्मात्तव कलेवरम्

భోగార్థమునకు దేవాసురులకూడా మానవదేహాన్ని కోరుదురు; అందువల్ల నీవు కూడా ఆ సమస్త భోగాలను పొందుదువు; కనుక నీ ఈ కాయము—

Verse 38

भूतप्रेतपिशाचादि संभवास्तस्य तत्क्षणात् । दोषा नाशं प्रयास्यंति तथा रोगा ज्वरादयः

ఆ క్షణమే భూత-ప్రేత-పిశాచాది కారణమైన దోషాలు నశించును; అలాగే జ్వరాది రోగాలు కూడా నాశనమగును।

Verse 39

एवमुक्त्वाऽथ देवेशस्ततश्चादर्शनं गतः । महिषोऽपि निजं स्थानं प्रजगाम ततः परम्

ఇట్లు చెప్పి దేవేశుడు తదుపరి అదృశ్యమయ్యెను; మహిషుడును అనంతరం తన స్వస్థానమునకు వెళ్లెను।

Verse 40

स गत्वा दानवान्सर्वान्समाहूय ततः परम् । प्रोवाचामर्षसंयुक्तः सभामध्ये व्यवस्थितः

అతడు వెళ్లి సమస్త దానవులను పిలిపించి, ఆపై సభామధ్యంలో నిలిచి, అమర్షక్రోధాలతో నిండిపోయి పలికెను।

Verse 41

पिता मम पितृव्यश्च ये चान्ये मम पूर्वजाः । दानवा निहता देवैर्वासुदेवपुरोगमैः

నా తండ్రి, నా పితృవ్యుడు మరియు నా ఇతర పూర్వజులు—ఆ దానవులు వాసుదేవుడు ముందుండగా దేవతలచేత హతులయ్యారు।

Verse 42

तस्मात्तान्नाशयिष्यामि देवानपि महाहवे । अहं त्रैलोक्यराज्यं हि ग्रहीष्यामि ततः परम्

కాబట్టి మహాసమరంలో ఆ దేవతలనుకూడా నేను నాశనం చేస్తాను; ఆపై త్రిలోక్యాధిపత్యాన్ని నేను స్వాధీనం చేసుకుంటాను।

Verse 43

अथ ते दानवाः प्रोचुर्युक्तमेतदनुत्तमम् । अस्मदीयमिदं राज्यं यच्छक्रः कुरुते दिवि

అప్పుడు ఆ దానవులు పలికిరి—“ఇది యుక్తమే, నిజంగా అనుత్తమం. స్వర్గంలో శక్రుడు అనుభవించే రాజ్యం వాస్తవానికి మనదే.”

Verse 44

तस्मादद्यैव गत्वाऽशु हत्वेन्द्रं रणमूर्धनि । दिव्यान्भोगान्प्रभुञ्जानाः स्थास्यामः सुखिनो दिवि

“కాబట్టి ఈ రోజే వేగంగా వెళ్లి యుద్ధశిఖరంలో ఇంద్రుణ్ని సంహరిద్దాం; ఆపై దివ్యభోగాలను అనుభవిస్తూ స్వర్గంలో సుఖంగా నిలిచెదము।”

Verse 45

एवं ते दानवाः सर्वे कृत्वा मंत्रविनिश्चयम् । मेरुशृंगं ततो जग्मुः सभृत्यबलवाहनः

ఇలా ఆ దానవులందరూ మంత్రసంకల్పాన్ని స్థిరపరచుకొని, సేవకులు, సేనలు, వాహనాలతో కూడి మేరుశిఖరానికి బయలుదేరిరి।

Verse 46

अथ शक्रादयो देवा दृष्ट्वा तद्दानवोद्भवम् । अकस्मादेव संप्राप्तं बलं शस्त्रास्त्रसंयुतम् । युद्धार्थं स्वपुरद्वारि निर्ययुस्तदनंतरम्

అప్పుడు శక్రుడు మొదలైన దేవులు, అకస్మాత్తుగా శస్త్రాస్త్రాలతో సమేతంగా వచ్చిన ఆ దానవసేనను చూచి, యుద్ధార్థం వెంటనే తమ నగరద్వారానికి బయలుదేరిరి।

Verse 47

आदित्या वसवो रुद्रा नासत्यौ च भिषग्वरौ । विश्वेदेवास्तथा साध्याः सिद्धा विद्याधराश्च ये

ఆదిత్యులు, వసువులు, రుద్రులు, వైద్యశ్రేష్ఠులైన నాసత్య ద్వయం, విశ్వేదేవులు, సాధ్యులు, సిద్ధులు మరియు విద్యాధరులందరూ (యుద్ధానికి) సమవేతులయ్యారు।

Verse 48

ततः समभवद्युद्धं देवानां सह दानवैः । मिथः प्रभर्त्स्यमानानां मृत्युं कृत्वा निवर्तनम्

ఆపై దేవులు దానవులతో యుద్ధం ప్రారంభమైంది; పరస్పరం దాడి చేసుకుంటూ, మరణాన్నే అంతముగా చేసుకున్న తరువాతనే వెనుదిరిగిరి।

Verse 49

एवं समभवद्युद्धं यावद्वर्षत्रयं दिवि । रक्तनद्योतिविपुलास्तत्रातीव प्रसुस्रुवुः

ఇలా స్వర్గంలో మూడు సంవత్సరాల వరకు యుద్ధం సాగింది; అక్కడ అత్యంత విస్తారమైన ప్రవాహాలు రక్తనదులవలె ప్రవహించాయి।

Verse 50

अन्यस्मिन्दिवसे शक्रं दृष्टैवारावणसंस्थितम् । तं शुक्लेनातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि । देवैः परिवृतं दिव्यशस्त्रपाणिभिरेव च

మరో దినమున వారు శక్రుని ఐరావతముపై ఆసీనుడై చూచిరి—శ్వేత రాజఛత్రం ఆయన శిరస్సును నీడచేసెను—దివ్యాయుధధారులైన దేవులు ఆయనను చుట్టుముట్టిరి।

Verse 51

ततः कोपपरीतात्मा महिषो दानवाधिपः । महावेगं समासाद्य तस्यैवाभिमुखो ययौ

అప్పుడు కోపావిష్టచిత్తుడైన దానవాధిప మహిషాసురుడు మహావేగమును సముపార్జించి ఆయననే ఎదుర్కొని దూసుకెళ్లెను।

Verse 52

शृंगाभ्यां च सुतीक्ष्णाभ्यां ततश्चैरावणं गजम् । विव्याध हृदये सोऽथ चक्रे रावं सुदारुणम्

తదుపరి అతడు అత్యంత తీక్ష్ణమైన తన రెండు కొమ్ములతో ఐరావత గజమున హృదయాన్ని ఛేదించెను; ఐరావతుడు ఘోరమైన కేకను విడిచెను।

Verse 53

ततः पराङ्मुखो भूत्वा पलायनपरायणः । अभिदुद्राव वेगेन पुरी यत्रामरावती

అప్పుడు అతడు ముఖము తిప్పి, పారిపోవడమే లక్ష్యంగా, వేగంగా అమరావతి ఉన్న పురివైపు పరుగెత్తెను।

Verse 54

अंकुशोत्थप्रहारैश्च क्षतकुंभोऽपि भूरिशः । महामात्रनिरुद्धोऽपि न स तस्थौ कथंचन

అంకుశముతో పునఃపునః కొట్టబడుటవలన అతని కుంభస్థలము బాగా గాయపడినది; మహామాత్రులు అడ్డుకున్నా అతడు ఏ విధముగానూ నిలువలేకపోయెను।

Verse 55

अथाब्रवीत्सहस्राक्षो महिषं वीक्ष्य गर्वितम् । गर्जमानांस्तथा दैत्यान्क्ष्वेडनास्फोटनादिभिः

అప్పుడు సహస్రాక్షుడు (ఇంద్రుడు) గర్వంతో ఉబ్బిన మహిషుణ్ణి చూచి, అలాగే కేకలు, చప్పట్లు మొదలైన కోలాహలాలతో గర్జిస్తున్న దైత్యులను చూచి, ఇలా పలికెను।

Verse 56

मा दैत्य प्रविजानीहि यन्नष्टस्त्रिदशाधिपः । एष नागो रणं हित्वा विवशो याति मे बलात्

ఓ దైత్యా! దేవాధిపతి నశించిపోయాడని అనుకోకు. ఈ నాగము (ఐరావతము) యుద్ధాన్ని విడిచి, నా బలముచేత బలవంతంగా వివశుడై వెనుదిరుగుచున్నాడు।

Verse 57

तस्मात्तिष्ठ मुहूर्तं त्वं यावदास्थाय सद्रथम् । नाशयामि च ते दर्पं निहत्य निशितैः शरैः

కాబట్టి నీవు క్షణమాత్రం నిలుచుము; నేను నా శ్రేష్ఠ రథమును అధిరోహించువరకు. పదునైన బాణములతో నిన్ను సంహరించి నీ దర్పమును నశింపజేస్తాను।

Verse 58

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो मातलिः शक्रसारथिः । सहस्रैदर्शभिर्युक्तं वाजिनां वातरंहसाम्

అంతలో శక్రుని సారథి మాతలి వచ్చెను; వాయువేగంతో పరుగెత్తు వెయ్యి అశ్వములతో యుక్తమైన రథమును తీసుకొని వచ్చెను।

Verse 59

ते ऽथ मातलिना अश्वाः प्रतोदेन समाहताः । उत्पतंत इवाकाशे सत्वं संप्रदुद्रुवुः

అప్పుడు మాతలి కొరడాతో కొట్టగానే ఆ అశ్వములు మహాబలంతో ముందుకు దూసుకెళ్లెను; ఆకాశములోకి ఎగిరిపోతున్నట్లుగా కనిపించెను।

Verse 60

अथ चापं समारोप्य सत्वरं पाकशासनः । शरैराशीविषाकारैश्छादयामास दानवम्

అప్పుడు పాకశాసనుడు ఇంద్రుడు వేగంగా ధనుస్సు ఎక్కించి, విషసర్పాకారమైన బాణాలతో దానవుణ్ణి అన్ని వైపులా కప్పివేశాడు।

Verse 61

ततः स वेगमास्थाय भूयोऽपि क्रोधमूर्छितः । अभिदुद्राव वेगेन स यत्र त्रिदशाधिपः

తర్వాత అతడు మళ్లీ వేగాన్ని సమీకరించి, కోపమూర్ఛతో మత్తుడై, త్రిదశాధిపుడు ఇంద్రుడు ఉన్న చోటుకు మహావేగంతో దూసుకెళ్లాడు।

Verse 62

ततस्तान्सुहयांस्तस्य शृंगाभ्यां वेगमाश्रितः । दारयामास संक्रुद्ध आविध्याविध्य चासकृत्

అప్పుడు అతడు వేగాన్ని ఆధారంగా చేసుకొని క్రోధంతో, తన కొమ్ములతో ఆ ఉత్తమ అశ్వాలను చీల్చి, మళ్లీ మళ్లీ కొట్టి ఎగరేసి పడేసాడు।

Verse 63

ततस्ते वाजिनस्त्रस्ताः संजग्मुः क्षतवक्षसः । रक्तप्लावितसर्वांगा मार्गमैरावणस्य च

అప్పుడు ఆ అశ్వాలు భయంతో వణికిపోయి, వక్షస్థలంలో గాయపడి, రక్తంతో తడిసిన శరీరాలతో, ఐరావతుని మార్గం వెంట కూడా పారిపోయాయి।

Verse 64

ततः शक्ररथं दृष्ट्वा विमुखं सुरसत्तमाः । सर्वे प्रदुद्रुवुर्भीतास्तस्य मार्गमुपाश्रिताः

అప్పుడు శక్రుని రథం వెనుదిరిగినట్లు చూసి, దేవశ్రేష్ఠులైన వారందరూ భయపడి, అదే మార్గాన్ని ఆశ్రయించి పరుగెత్తారు।

Verse 65

ततस्तु दानवाः सर्वे भग्नान्दृष्ट्वा रणे सुरान् । शस्त्रवृष्टिं प्रमुंचंतो गर्जमाना यथा घनाः

అప్పుడు యుద్ధంలో దేవతలు భగ్నులైనట్లు చూచి, దానవులందరూ మేఘాలవలె గర్జిస్తూ ఆయుధవర్షాన్ని కురిపించారు।

Verse 66

एतस्मिन्नंतरे प्राप्ता रजनी तमसावृता । न किंचित्तत्र संयाति कस्यचिद्दृष्टिगोचरे

ఇంతలో చీకటితో కప్పబడిన రాత్రి వచ్చింది; అక్కడ ఎవరి చూపు పరిధిలోనూ ఏదీ కనిపించలేదు।

Verse 67

ततस्तु दानवाः सर्वे युद्धान्निर्वृत्य सर्वतः । मेरुशृंगं समाश्रित्य रम्यं वासं प्रचक्रमुः

తర్వాత దానవులందరూ అన్ని వైపులా యుద్ధాన్ని ఆపి, మేరువు శిఖరాన్ని ఆశ్రయించి సుందరమైన నివాసశిబిరాన్ని ఏర్పాటు చేసుకున్నారు।

Verse 68

विजयेन समायुक्तास्तुष्टिं च परमां गताः । कथाश्चक्रुश्च युद्धोत्था युद्धं तस्य यथा भवत्

విజయంతో నిండిపోయి పరమ తృప్తిని పొందిన వారు, ఆ యుద్ధం ఎలా జరిగిందో అని యుద్ధకథలను పరస్పరం చెప్పుకొన్నారు।

Verse 69

देवाश्चापि हतोत्साहाः प्रहारैः क्षतविक्षताः । मंत्रं चक्रुर्मिथो भूत्वा बृहस्पतिपुरःसराः

దేవతలు కూడా ఉత్సాహం కోల్పోయి, దెబ్బలతో గాయపడి, బృహస్పతిని ముందుంచి కలిసి సలహా చేసుకున్నారు।

Verse 70

सांप्रतं दानवैः सैन्यमस्माकं विमुखं कृतम् । विध्वस्तं सुनिरुत्साहमक्षमं युद्धकर्मणि

ఇప్పుడే దానవులు మా సైన్యాన్ని వెనక్కు తిప్పారు; అది ఛిన్నభిన్నమై, పూర్తిగా నిరుత్సాహపడీ, యుద్ధకార్యంలో అశక్తమైంది।

Verse 72

एवं ते निश्चयं कृत्वा ब्रह्मलोकं ततो गताः । शून्यां शक्रपुरीं कृत्वा सर्वे देवाः सवासवाः

ఇలా నిర్ణయించుకొని, ఇంద్రునితో కూడిన సమస్త దేవతలు బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లారు; శక్రపురిని (అమరావతిని) శూన్యంగా చేసి వెళ్లారు।

Verse 73

ततः प्रातः समुत्थाय दानवास्ते प्रहर्षिताः । शून्यां शक्रपुरीं दृष्ट्वा विविशुस्तदनंतरम्

తర్వాత ఉదయాన్నే లేచి ఆ దానవులు ఆనందించారు; శూన్యమైన శక్రపురిని చూసి వెంటనే అందులో ప్రవేశించారు।

Verse 74

अथ शाक्रे पदे दैत्यं महिषं संनिधाय च । प्रणेमुस्तुष्टिसंयुक्ताश्चक्रुश्चैव महोत्सवम्

అప్పుడు శక్రుని సింహాసనంపై దైత్య మహిషుణ్ని స్థాపించి, తృప్తితో నమస్కరించి, మహోత్సవాన్ని నిర్వహించారు।

Verse 76

जगृहुर्यज्ञभागांश्च सर्वेषां त्रिदिवौकसाम् । देवस्थानेषु सर्वेषु देवताऽभिमताश्च ये

వారు త్రిదివవాసులైన అందరి యజ్ఞభాగాలను అపహరించారు; అలాగే ప్రతి దేవస్థానంలో దేవతలకు ప్రియమైన, వారి హక్కైన వాటినీ స్వాధీనం చేసుకున్నారు।

Verse 94

स्थापयित्वा महल्लिगं भक्त्या देवस्य शूलिनः । प्रासादं च ततश्चक्रे कैलासशिखरोपमम्

త్రిశూలధారి దేవుడు శివుని పట్ల భక్తితో అతడు మహాలింగాన్ని ప్రతిష్ఠించి, అనంతరం కైలాసశిఖరసమానమైన భవ్య ప్రాసాద-మందిరాన్ని నిర్మించాడు।