Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 49

Devanagari script

एवं समभवद्युद्धं यावद्वर्षत्रयं दिवि । रक्तनद्योतिविपुलास्तत्रातीव प्रसुस्रुवुः

Transliteration

evaṃ samabhavadyuddhaṃ yāvadvarṣatrayaṃ divi | raktanadyotivipulāstatrātīva prasusruvuḥ

Translation

ఇలా స్వర్గంలో మూడు సంవత్సరాల వరకు యుద్ధం సాగింది; అక్కడ అత్యంత విస్తారమైన ప్రవాహాలు రక్తనదులవలె ప్రవహించాయి।

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण) — adverb “thus”

• सम्-अभवत्: continued/occurred
• सम्-अभवत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + भू (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत) प्रथमपुरुष एकवचनम् — Imperfect, 3rd person, Singular

• युद्धम्: battle
• युद्धम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् — Neuter, Nominative (1st), Singular

• यावत्: for as long as
• यावत्: Desha-Kala (Duration/देश-काल)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (अव्यय)
• Form: अव्यय (परिमाण/अवधि) — indeclinable “as long as/until”

• वर्ष-त्रयम्: three years
• वर्ष-त्रयम्: Karma (Measure/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर्ष (प्रातिपदिक) + त्रय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम् — Neuter, Accusative (2nd), Singular; द्विगुसमासः (त्रीणि वर्षाणि)

• दिवि: in heaven
• दिवि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिव् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे सप्तमी एकवचनम् — Feminine, Locative (7th), Singular

• रक्त-नद्यः: rivers of blood
• रक्त-नद्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रक्त (प्रातिपदिक) + नदी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम् — Feminine, Nominative (1st), Plural; कर्मधारयः (रक्ताः नद्यः)

• अति-विपुलाः: very vast
• अति-विपुलाः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अति (अव्यय/उपसर्गार्थ) + विपुल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम् — Feminine, Nominative (1st), Plural (agreeing with नद्यः); कर्मधारयः (अत्यन्तं विपुलाः)

• तत्र: there
• तत्र: Desha-Kala (Location/देश-काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (देशवाचक) — adverb “there”

• अतीव: exceedingly
• अतीव: Sambandha (Intensity/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अतीव (अव्यय)
• Form: अव्यय (तीव्रतावाचक) — adverb “exceedingly”

• प्रसुस्रुवुः: flowed forth
• प्रसुस्रुवुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + स्रु (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत) प्रथमपुरुष बहुवचनम् — Perfect, 3rd person, Plural

Speaker

Narrator (Purāṇic narrative voice; exact speaker not in snippet)

Visual Art Cues

Scene: A sky-battle lasting ‘three years’: clouds darkened, astras flashing; below, immense streams pour like blood-rivers across the celestial ground, carrying weapons and petals, while survivors fight on amid crimson torrents.

Characters & Entities

• Svarga (heaven)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It stresses the destructive scale of adharma-driven war, underscoring why Purāṇic tradition praises peace through dharma and devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named; the scene is described as occurring in heaven.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.