Adhyaya 27

Verse 1

लोमश उवाच । तथैव विष्णुना सर्वे पर्वताश्च प्रपूजिताः । सह्याचलश्च विंध्यश्च मैनाको गंधमादनः

లోమశుడు పలికెను—అదేవిధంగా విష్ణువు సమస్త పర్వతాలను విధివిధానంగా పూజించాడు—సహ్యాచలము, వింధ్యము, మైనాకము, గంధమాదనము।

Verse 2

माल्यवान्मलयश्चैव महेंद्रो मंदरस्तथा । मेरुश्चैव प्रयत्नेन पूजितो विष्णुना तदा

మాల్యవాన్, మలయము, మహేంద్రుడు, మందరము—మేరువును కూడ—ఆ సమయంలో విష్ణువు ఎంతో శ్రద్ధతో, ప్రయత్నపూర్వకంగా పూజించాడు।

Verse 3

श्वेतः कृतः श्वेतगिरिर्निलाद्रिश्च तथैव च । उदयाद्रिश्च श्रृंगश्च अस्ताचलवरो महान्

శ్వేతుడు గౌరవింపబడెను; అలాగే శ్వేతగిరి, నీలాద్రి; ఇంకా ఉదయాద్రి, శృంగము, మరియు మహత్తరమైన శ్రేష్ఠ అస్తాచలము కూడా।

Verse 4

मानसाद्रिस्तथा शैलः कैलासः पर्वतोत्तमः । लोकालोकस्तथा शैलः पूजितः परमेष्ठिना

మానసాద్రి కూడా పూజింపబడెను; పర్వతోత్తమమైన కైలాసము కూడ; అలాగే లోకాలొక పర్వతము పరమేష్ఠి (బ్రహ్మ) చేత పూజింపబడెను।

Verse 5

एवं ते पर्वतश्रेष्ठाः पूजिताः सर्व एव हि । तथान्ये पूजितास्तेन सर्वे पर्वतवासिनः

ఇలా ఆ పర్వతశ్రేష్ఠులందరూ నిశ్చయంగా పూజింపబడిరి; అలాగే ఇతర సమస్త పర్వతవాసులూ ఆయనచే గౌరవింపబడిరి।

Verse 6

विष्णुना ब्रह्मणा सार्द्धं कृतं सर्वं यथोचितम् । अन्येहनि च संप्राप्ते वरयात्रा कृता तथा

బ్రహ్మతో కలిసి విష్ణువు సమస్త ఏర్పాట్లను యథోచితంగా సక్రమంగా నిర్వహించాడు. తదుపరి రోజు రాగానే వరయాత్ర కూడా అలాగే ప్రారంభమైంది.

Verse 7

हिमाद्रिणा बंधुभिश्च पर्वतं गंधमादनम् । ययुः सर्वे सुरगणा गणाश्च बहवस्तथा

హిమాద్రి మరియు అతని బంధువులతో కలిసి సమస్త దేవగణాలు, అలాగే అనేక ఇతర గణాలు గంధమాదన పర్వతం వైపు బయలుదేరారు.

Verse 8

प्रमथाश्च तथा सर्वे तथा चंडीगणाः परे । ये चान्ये बहवस्तत्र समायाता हिमालया

అక్కడ సమస్త ప్రమథగణాలు కూడా ఉన్నారు; అలాగే చండీ యొక్క ఇతర గణాలు కూడా. హిమాలయం నుండి వచ్చిన అనేకులు కూడా అక్కడ సమవేతమయ్యారు.

Verse 9

शिवस्योद्वहनं विप्राः शिवेन परिभाविताः । परं हर्षं समापन्ना दृष्ट्वा तौ दंपती तदा

ఓ విప్రులారా! శివుని వివాహయాత్రను చూచి, అంతరంగంలో శివభావంతో పరిపూర్ణులై, ఆ దివ్య దంపతులను దర్శించి వారు పరమానందంతో నిండిపోయారు.

Verse 10

पार्वतीसहितः शंभुः शंभुना सह पार्वती । पुष्पगन्धौ यथा स्यातां वागर्थाविव तत्त्वतः

శంభువు పార్వతితో కలిసి, పార్వతి శంభుతో కలిసి—తత్త్వతః విడదీయలేనివారు; పుష్పం-సువాసనల వలె, వాక్కు-అర్థాల వలె.

Verse 11

तथा प्रकृतिपुंसौ च ऐकपद्येन नान्यथा । दंपती तौ गजारूढौ शुशुभाते महाप्रभौ

అదేవిధంగా ప్రకృతి మరియు పురుషుడు ఒకే పాదస్థితిలోనే ఉన్నారు, వేరుగా కాదు. ఆ మహాప్రభువైన దంపతులు గజారూఢులై మహత్తర కాంతితో శోభించారు।

Verse 12

विमास्थस्तदा ब्रह्मा विष्णुश्च गरुडोपरि । ऐरावतगतश्चेंद्रः कुबेरः पुष्पकोपरि

అప్పుడు బ్రహ్మ దేవుడు దివ్య విమానంలో ఆసీనుడయ్యాడు; విష్ణువు గరుడారూఢుడు. ఇంద్రుడు ఐరావతంపై, కుబేరుడు పుష్పక విమానంపై ఉన్నాడు।

Verse 13

पाशी च मकरा रूढो यमो महिषमेव च । प्रेतारूढो नैरृतः स्यादग्निर्बस्तगतो महान्

పాశధారి వరుణుడు మకరారూఢుడయ్యాడు; యముడు మహిషారూఢుడు. నైరృతుడు ప్రేతారూఢుడు కాగా, మహానగ్ని మేకపై ఆరూఢుడై సాగెను।

Verse 14

मृगारूढोऽथ पवन ईशो वृषभमेव च । इत्येवं लोकपालाश्च सग्रहाः परमेष्ठिनः

అప్పుడు వాయుదేవుడు మృగారూఢుడయ్యాడు; ఈశానుడు వృషభారూఢుడు. ఈ విధంగా పరమేష్ఠుల నేతృత్వంలో లోకపాలులు తమ తమ గణాలతో కూడ వచ్చారు।

Verse 15

स्वैः स्वैर्बलैः परिक्रांतास्तथान्ये प्रमथादयः । हिमाद्रिश्च महाशैल ऋषभो गंधमादनः

తమ తమ బలాలతో పరివృతులై ప్రమథాదులు వంటి ఇతరులూ వచ్చారు. హిమాద్రి, మహాశైలం, ఋషభం, గంధమాదనం కూడా చేరాయి।

Verse 16

सह्याचलो नीलगिरिर्मंदरो मलयाचलः । कैलासो हि महातेजा मैनाकश्च महाप्रभः

సహ్యాచలము, నీలగిరి, మందరము, మలయాచలము అక్కడికి వచ్చాయి. మహాతేజస్సుతో కైలాసమూ అక్కడే నిలిచింది; మహాప్రభావశాలి, దీప్తిమంతుడైన మైనాకుడూ సమాగమించాడు.

Verse 17

एते चान्ये च गिरयः क्षीमंतो हि महाप्रभाः । सकलत्राश्च ते सर्वे ससुताश्च मनोरमाः

ఇవీ మరియు ఇతర పర్వతాలూ—సంపదతో నిండినవీ, మహాప్రభతో ప్రకాశించేవీ—అన్నీ అక్కడ సమాగమించాయి. వారు తమ భార్యలతోను, కుమారులతోను కలిసి, చూడటానికి మనోహరంగా ఉన్నారు.

Verse 18

बलिनो रूपिणः सर्वे मेर्वाद्यास्तत्र पर्वताः । वरयात्राप्रसंगेन शिवार्चनपराभवन्

అక్కడ మేరువు మొదలైన అన్ని పర్వతాలూ బలవంతులై, సాకారరూపం ధరించి నిలిచాయి. వరయాత్ర సందర్భంలో వారు శివార్చనలో పరమభక్తులయ్యారు.

Verse 19

नंदिना ह्युपविष्टास्ते मेर्वाद्यास्तत्र पर्वताः । वरयात्रा कृता ते यथोक्ता च हिमाद्रिणा । सर्वैस्तैर्बंधुभिः सार्द्धं पुनरागमनं कृतम्

నంది కూర్చోబెట్టిన మేరువు మొదలైన పర్వతాలు అక్కడ సమవేశమై నిలిచాయి. హిమాద్రి చెప్పినట్లుగానే వరయాత్ర నిర్వహించబడింది; ఆ తరువాత ఆ బంధువులందరితో కలిసి తిరిగి ప్రయాణం కూడా విధివిధానంగా జరిగింది.

Verse 20

स्वकालयस्थो हिमवान्स रेजे हि महा यशा । शिवसंपर्कजेनैव महसा परमेम च । विख्यातो हि महाशैलस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः

తన స్వస్థానంలోనే నిలిచిన మహాయశస్సుగల హిమవంతుడు, శివసంపర్కం వల్ల పుట్టిన పరమ తేజస్సుతో అత్యంత ప్రకాశించాడు. ఆ మహాశైలం మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధి పొందింది.

Verse 21

कन्यादानेन महता तुष्टो यस्य च शंकरः । ते धन्यास्ते महात्मानः कृतकृतत्यास्तथैव च

యావరి మహత్తర కన్యాదానముచేత శంకరుడు తృప్తి పొందునో, వారు ధన్యులు మహాత్ములు; వారు నిజముగా కృతకృత్యులు, కర్తవ్యము నెరవేరినవారు।

Verse 22

द्व्यक्षरं नाम येषां च जिह्वाग्रे संस्थितं सदा । शिवेति द्व्यक्षरं नाम यैर्हृदीरितमद्य वै । ते वै मनुष्यरूपेण रुद्रा एव न संशयः

యావరి జిహ్వాగ్రంలో సదా ద్వ్యక్షర నామము నిలిచియుండునో, యావరి హృదయమునుండి ‘శివ’ అను ద్వ్యక్షర నామము ఉచ్చరింపబడునో—వారు మనుష్యరూపములోనైనా నిస్సందేహముగా రుద్రులే।

Verse 23

किंचिद्दानेन संतुष्टः पत्रेणापि तथैव च । तोयेनापि हि संतुष्टो महादेवो निरन्तरम्

మహాదేవుడు నిరంతరం తృప్తి పొందును—చిన్న దానముతోనైనా, ఒక ఆకుతోనైనా, అలాగే జలముతోనైనా।

Verse 24

पत्रेण पुष्पेण तथा जलेन प्रीतो भवत्येष सदाशिवो हि । तस्माच्च सर्वैः प्रतिपूजनीयः शिवो मद्दाभाग्यकरो नृणामिह

ఆకుతో, పుష్పంతో, అలాగే జలంతో ఈ సదాశివుడు ప్రీతిచెందును. కనుక ఇహలోకంలో నరులకు మహాభాగ్యకరుడైన శివుని అందరూ విధివిధానంగా పూజించవలెను।

Verse 25

एको महाञ्ज्योतिरजः परेशः परापराणां परमो महात्मा । निरंतरो निर्विकारो निरीशो निराबाधो निर्विकल्पो निरीहः

ఆయన ఏకైకుడు—మహత్తర జ్యోతిర్మయుడు, రజస్సురహిత పరమేశ్వరుడు; పరాపర సమస్త తత్త్వములకు పరమాత్మ. ఆయన నిరంతర సన్నిధి, నిర్వికారుడు, పరాధీనతలేని వాడు, నిరాబాధుడు, నిర్వికల్పుడు, నిరీహుడు।

Verse 26

निरंजनो नित्यरूपो निरोधो नित्यानन्दो नित्यमुक्ताः सदेव । एवंभूतो देवदेवोऽर्च्चितश्च तैर्देवाद्यर्विश्ववेद्यो भवश्च । स्तुतो ध्यातः पूजितश्चिंतितश्च सर्वज्ञोऽसौ सर्वदा सर्वदश्च

ఆయన నిరంజనుడు, నిత్యస్వరూపుడు, నియమకర్త; నిత్యానందమయుడు, సదా ముక్తుడు, సదైవ దివ్యుడు. అటువంటి దేవదేవుడు ‘భవుడు’ దేవతలచేత కూడా ఆరాధింపబడి, సమస్త విశ్వమంతటా ప్రసిద్ధుడు. స్తుతింపబడినవాడు, ధ్యానింపబడినవాడు, పూజింపబడినవాడు, స్మరింపబడినవాడు—ఆయనే సర్వజ్ఞుడు, సర్వకాలములలో సర్వవిధములుగా।

Verse 27

यथा वरिष्ठो हिमवान्प्रसिद्धः सर्वैर्गुणैः सर्वगुणो महात्मा । विश्वेशवंद्यो हि तदा हिमालयो जातो गिरीणां प्रवरस्तदानीम्

ఇలా హిమవాన్ సర్వగుణసంపన్నుడైన మహాత్ముడుగా ‘శ్రేష్ఠుడు’ అని సర్వత్ర ప్రసిద్ధి పొందాడు. అప్పుడు హిమాలయం విశ్వేశ్వరునికి వందనీయమై, ఆ సమయమునే పర్వతములలో ప్రధానుడిగా నిలిచాడు.

Verse 28

मेनया सह धर्मात्मा यथास्थानगतस्ततः । सर्वान्विसर्जयामास पर्वतान्पर्वतेश्वरः

అప్పుడు ధర్మాత్ముడైన పర్వతేశ్వరుడు హిమవాన్ మేనాతో కలిసి తన యథాస్థానానికి చేరి, సమస్త పర్వతాలను విడిచిపెట్టి, ప్రతి ఒక్కదానిని తన తన నివాసానికి పంపించాడు.

Verse 29

गतेषु तेषु हिमवान्पुत्रैः पौत्रैः प्रपौत्रकैः । राजा गिरीणां प्रवरो महादेवप्रसादतः

వారు వెళ్లిపోయిన తరువాత హిమవాన్ తన కుమారులు, మనవలు, మునిమనవలతో పరివృతుడై, మహాదేవుని ప్రసాదంతో పర్వతముల రాజుగా, వాటిలో శ్రేష్ఠుడుగా అయ్యాడు.

Verse 30

अथो गिरिजया सार्द्धं महेशो गन्धमादने । एकांते च मतिं चक्रे रमणार्थं स्वरूपवान्

అప్పుడు స్వరూపవంతుడైన తేజోమయ మహేశుడు గిరిజతో కలిసి గంధమాదన పర్వతంలోని ఏకాంతంలో రమణార్థం—ప్రేమక్రీడ కోసం—మనస్సులో సంకల్పం చేసుకున్నాడు.

Verse 31

सुरतेनैव महता तपसा हि समागमे । द्वयोः सुरतमारब्धं तद्द्वयोश्च तदाऽभवत्

వారి సమాగమంలో ఆ మహాసురతమే మహత్తర తపస్సుతో సమానమై నిలిచింది. ఆ ఇద్దరి సురతక్రియ ప్రారంభమై, అది అప్పుడు నిజంగా వారి మధ్య సిద్ధించింది.

Verse 32

अनिष्टं महदाश्चर्यं प्रलयोपममेव च । तस्मिन्महारते प्राप्ते नाविंदंत सुखं परम्

అనిష్టమైన, మహత్తర ఆశ్చర్యకరమైన—ప్రళయసమానమైన—ఘటన ఉద్భవించింది. ఆ మహా విపత్తు వచ్చినప్పుడు ఎవరికీ పరమ శాంతి గాని సుఖం గాని లభించలేదు.

Verse 33

सर्वे ब्रह्मादयो देवाः कार्याकार्यव्यवस्थितौ । रेतसा च जगत्सर्वं नष्टं स्थावरजंगमम्

బ్రహ్మాది సమస్త దేవతలు ఏది చేయాలి, ఏది చేయకూడదు అనే విషయంలో అయోమయంగా నిలిచారు. ఆ రేతస్సు వల్ల స్థావరజంగమములతో కూడిన సమస్త జగత్తు నశించింది.

Verse 34

सस्मार चाग्निं ब्रह्मा च विष्णुश्चाध्यात्मदायकः । मनसा संस्मृतः सद्यो जगामाग्निस्त्वरान्वितः

అప్పుడు బ్రహ్మ అగ్నిని స్మరించాడు; అంతరాత్మబలాన్ని ప్రసాదించే విష్ణువూ అలాగే స్మరించాడు. మనస్సులో స్మరణమాత్రాన అగ్నిదేవుడు వెంటనే వేగంగా వచ్చాడు.

Verse 35

ताभ्यां संप्रेषितोऽपश्यद्रुचिरं शिवमांदिरम् । द्वारि स्थितं नंदिनं च ददर्शाग्रे महाप्रभम्

ఆ ఇద్దరి చేత పంపబడిన అగ్నిదేవుడు రమ్యమైన శివమందిరాన్ని దర్శించాడు. ద్వారమున నిలిచిన నందిని కూడా చూశాడు—ముందర నిలిచిన మహాప్రభావంతుడైన ద్వారపాలకుడు.

Verse 36

अग्निर्ह्रस्वस्तदा भूत्वा काश्मीरसदृशच्छविः । प्रविष्टोंतः पुरं शंभोर्नानाश्चर्यसमन्वितम्

అప్పుడు అగ్ని చిన్నరూపం ధరించి కుంకుమవర్ణ కాంతితో ప్రకాశిస్తూ, నానావిధ ఆశ్చర్యాలతో నిండిన శంభువు అంతఃపురంలో ప్రవేశించాడు।

Verse 37

अनेकरत्नसंवीतं प्रासादैश्च स्वलं कृतम् । तदंगणमनुप्राप्य उपविश्याह हव्यवाट्

అనేక రత్నాలతో అలంకరించబడి, ప్రాసాదాలతో శోభించిన ఆ ప్రాంగణానికి చేరి హవ్యవాట్ (అగ్ని) కూర్చుని పలికాడు।

Verse 38

पाणिपात्रस्य मे ह्यम्ब भिक्षां देह्यवरोधतः । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य पाणिपात्रस्य बालिका

“అమ్మా, నాకు భిక్ష పెట్టు; నేను చేతిలో పట్టే భిక్షాపాత్రం, ద్వారమున అడ్డుపడ్డాను.” అని పాణిపాత్రధారి మాటలు విని ఆ బాలిక…

Verse 39

यावद्दातुं च सारेभे भिक्षां तस्मै ततः स्वयम् । उत्थाय सुरतात्तस्माच्छिवो हि कुपितो भृशम्

కానీ ఆమె ఆ భిక్షుకునికి భిక్ష ఇవ్వడంలో ఆలస్యం చేయగా, శివుడు స్వయంగా ఆ దివ్య సంగమం నుండి లేచి తీవ్రమైన కోపంతో ఉప్పొంగాడు।

Verse 40

रुद्रस्त्रिशूलमुद्यम्य भैरवो ह्यऽभवत्तदा । निवारितो गिरिजया वधात्तस्माच्छिवः स्वयम् । भिक्षां तस्मै ददौ वाचा अग्नये जातवेदसे

రుద్రుడు త్రిశూలాన్ని ఎత్తగానే ఆ క్షణంలో భైరవుడయ్యాడు; అయితే గిరిజ శివుణ్ని వధ చేయకుండా ఆపింది। ఆపై శివుడు స్వయంగా వాక్మాత్రంతో జాతవేదసైన అగ్నికి భిక్షను ప్రసాదించాడు।

Verse 41

पाणौ भिक्षां गृहीत्वाथ प्रत्यक्षं तेन चाग्निना । भिक्षिता कुपिता तं वै शशाप गिरिजा ततः

చేతిలో భిక్షను స్వీకరించిన తరువాత, అతడు సాక్షాత్తు అగ్నిదేవుడని తెలియగా, గిరిజాదేవి ఆ భిక్షుకునిపై కోపించి శపించెను.

Verse 42

रे भिक्षो भविता शापात्सर्वभक्षो ममाशु वै । अनेन रेतसा सद्यः पीडां प्राप्स्यसि सर्वतः

ఓ భిక్షుకా! నా శాపం వలన నీవు త్వరలోనే సర్వభక్షకుడవు (అన్నీ తినేవాడవు) అవుతావు. మరియు ఈ వీర్యం వలన నీవు వెంటనే అంతటా బాధను పొందుతావు.

Verse 43

इत्युक्तो भक्षयित्वाग्नी रेत ईशस्य हव्यवाट् । यत्र देवाः स्थिताः सर्वे ब्रह्माद्याश्चैव सर्वशः

ఈ విధంగా పలికిన తరువాత, హవ్యవాహనుడైన అగ్ని ఆ ఈశ్వరుని వీర్యాన్ని భక్షించి, బ్రహ్మాది దేవతలందరూ ఎక్కడ ఉన్నారో అక్కడికి వెళ్ళెను.

Verse 44

आगत्याकथयत्सर्वं तद्रेतोभक्षणादिकम् । सर्वे सगर्भा ह्यभवन्निन्द्राद्या देवतागणाः

అక్కడికి వచ్చి అతడు వీర్యభక్షణ మొదలైన వృత్తాంతమంతా చెప్పెను. అప్పుడు ఇంద్రాది దేవతలందరూ గర్భము దాల్చినవారైరి.

Verse 45

अग्नेर्यथा हविश्चैव सर्वेषामुपतिष्ठति । अग्नेर्मुखोद्भवेनैव रेतसा ते सुरेश्वराः

అగ్నిలో వేల్చబడిన హవిస్సు ఏ విధంగా దేవతలందరికీ చేరుతుందో, అదే విధంగా అగ్ని ముఖము ద్వారా స్వీకరించబడిన ఆ వీర్యం వలన ఆ దేవతాశ్రేష్ఠులు ప్రభావితమయ్యారు.

Verse 46

सगर्भाह्यभवन्सर्वे चिंतया चप्रपीडिताः । विष्णुं शरणमाजग्मुर्द्देवदेवेश्वरं प्रभुम्

వారందరూ గర్భవతులై, చింతతో తీవ్రంగా బాధపడిరి. అందుచేత దేవదేవేశ్వరుడైన ప్రభువు విష్ణువును శరణు వేడిరి.

Verse 47

देवा ऊचुः । त्वं त्राता सर्वदेवानां लोकानां प्रभुरेव च । तस्माद्रक्षा विधातव्या शरणागतवत्सल

దేవులు పలికిరి— నీవే సమస్త దేవులకు త్రాతవు, లోకాలకూ నిజమైన ప్రభువు. కనుక శరణాగతవత్సల! మాకు రక్షణ కల్పించుము.

Verse 48

वयं सर्वे मर्तुकामा रेतसानेन पीडिताः । असुरेभ्यः परित्रस्ता वयं सर्वे दिवौकसः

మేము సమస్త స్వర్గవాసులు ఈ రేతస్సు-తేజస్సుతో బాధపడుతూ మరణించబోతున్నట్లున్నాము. అసురుల భయంతోనూ మేమంతా వణుకుతున్నాము.

Verse 49

शरणं शंकरं याताः परित्रातुं कृतोद्वहाः । यदा पुत्रो हि रुद्रस्य भविष्यति तदा वयम् । सुखिनः स्याम सर्वे निर्भयाश्च त्रिविष्टपे

రక్షణ పొందుదామని నిశ్చయించి మేము శంకరుని శరణు పొందితిమి. రుద్రుని కుమారుడు జన్మించినప్పుడు మేమంతా త్రివిష్టపంలో సుఖంగా, నిర్భయంగా ఉంటాము.

Verse 50

एवं विष्टभ्यमानानां सर्वेषां भयमागतम् । अनेन रेतसा विष्णो जीवितुं शक्यते कथम्

ఇలా అందరూ అణచివేయబడగా, సమస్తులకు భయం కలిగెను. (వారు పలికిరి) హే విష్ణో! ఈ ప్రబల రేతస్సు-తేజంతో జీవించుట ఎలా సాధ్యం?

Verse 51

त्रिवर्गो हि यथा पुंसां कृतो हि सुपरिष्कृतः । विपरीतो भवत्येव विना देवेन नान्यथा

మనుష్యుల త్రివర్గము (ధర్మ, అర్థ, కామ) ఎంత సుసంస్కృతంగా ఏర్పాటైనదైనా దేవుని లేకుండా తప్పక విరుద్ధమైపోతుంది; వేరేలా కాదు।

Verse 52

तस्मात्तद्वै बलं मत्वा सर्वेषामपि देहिनाम् । कार्याकार्यव्यवस्थायां सर्वे मन्यामहे वयम्

కాబట్టి ఆ (దైవ) శక్తినే సమస్త దేహధారుల నిజమైన బలమని గ్రహించి, కార్యం-అకార్యం నిర్ణయించుటలో అదే నిర్ణాయకమని మేమందరం భావిస్తున్నాము।

Verse 53

तथा निशम्य देवानां परेशः परिदेवनम् । उवाच प्रहसन्वाक्यं देवानां देवतारिहा

దేవతల విలాపాన్ని ఇలా విని, వారి దుఃఖాన్ని తొలగించే పరమేశ్వరుడు చిరునవ్వుతో దేవతలకు ఉద్దేశించిన వాక్యాలను పలికాడు।

Verse 54

स्तूयतां वै महादेवो महेशः कार्यगौरवात्

“కార్యపు గంభీరత కారణంగా మహాదేవుడు మహేశ్వరుడే స్తుతింపబడుగాక.”

Verse 55

तथेति गत्वा ते सर्वे देवा विष्णुपुरोगमाः । तथा ब्रह्मादयः सर्व ईडिरे ऋषयो हरम्

“తథాస్తు” అని చెప్పి, విష్ణువు ముందుండగా ఆ దేవతలందరూ బయలుదేరారు; అలాగే బ్రహ్మాది దేవులు, ఋషులు కూడా హరుడు (శివుడు)ను స్తుతించారు।

Verse 56

ओंनमो भर्गाय देवाय नीलकंठाय मीढुषे । त्रिनेत्राय त्रिवेदाय लोकत्रितयधारिणे

ఓం, భర్గస్వరూప దేవునికి నమస్కారం; నీలకంఠుడైన ఉపకారకుడికి ప్రణామం. త్రినేత్రుడికి, త్రివేదాధిపతికి, త్రిలోకధారకునికి వందనం.

Verse 57

त्रिस्वराय त्रिमात्राय त्रिवेदाय त्रिमूर्त्तये । त्रिवर्गाय त्रिधामाय त्रिपदाय त्रिशूलिने

త్రిస్వరస్వరూపుడికి, త్రిమాత్రాత్మకుడికి, త్రివేదాధిపతికి, త్రిమూర్తిరూపుడికి నమస్కారం. త్రివర్గదాతకు, త్రిధామాధిపతికి, త్రిపదస్వరూపుడికి, త్రిశూలధారికి ప్రణామం.

Verse 58

त्राहित्राहि महादेव रेतसो जगतः पते

త్రాహి త్రాహి, ఓ మహాదేవా! ఓ జగత్పతే! ఈ ప్రబలమైన దివ్య తేజస్సు (రేతస్) నుండి మమ్మల్ని రక్షించుము.

Verse 59

ब्रह्मणा तु स्तुतो यावत्तावद्देवो वृषध्वजः । प्रादुर्बभूव तत्रैव सुराणां कार्यसिद्धये

బ్రహ్ముడు ఎంతసేపు స్తుతి చేసాడో అంతసేపు వృషధ్వజుడైన దేవుడు అక్కడే ప్రాదుర్భవించాడు—దేవతల కార్యసిద్ధి కోసం.

Verse 60

दृष्टस्तदानीं जगदेकबंधुर्महात्मभिर्देववरैः सुपूजितः । संस्तूयमानो विविधैर्वचोभिः प्रत्यग्रूपैः श्रुतिसंमतैश्च

అప్పుడు జగత్తుకు ఏకబంధువైన ఆయన దర్శనమిచ్చాడు—మహాత్ములైన శ్రేష్ఠ దేవతలచే ఉత్తమ పూజతో సత్కరింపబడ్డాడు. నూతనరూప వాక్యాలతోను, వేదసమ్మత స్తోత్రాలతోను అనేక విధాలుగా స్తుతింపబడుతున్నాడు.

Verse 61

स्तुवतां चैव देवानामुवाच परमेश्वरः । त्रासं कुर्वंतु मा सर्वे रेतसानेन पीडिताः

దేవులు స్తుతించుచుండగా పరమేశ్వరుడు పలికెను— “హే దేవులారా, ఈ రేతస్సు వల్ల పీడితులైన మీరు ఎవ్వరూ భయపడకండి; త్రాసము చేయకండి।”

Verse 62

वमनं वै भवद्भिश्च कार्यमद्यैव भोःसुराः । तथेति मत्वा ते सर्व इंद्राद्या देवतागणाः । वेमुः सर्वे तदा विप्रास्तद्रेतः शंकरस्य च

పరమేశ్వరుడు పలికెను— “హే సురులారా, ఈ రోజే మీచేత వమనము (ఉత్సర్జనము) చేయవలెను।” ‘తథాస్తు’ అని భావించి ఇంద్రాది సమస్త దేవగణములు దానిని వెలువరించిరి; అప్పుడు సర్వ ఋషులు శంకరుని ఆ రేతస్సును దర్శించిరి।

Verse 63

ऐकपद्येन तद्रेतो महापर्वतसन्निभम् । तप्तचामीकरप्रख्यं बभूव परमाद्भुतम्

ఒక క్షణములోనే ఆ రేతస్సు మహాపర్వతసమానమై, కరిగిన బంగారంలా ప్రకాశించి పరమాద్భుతముగా నిలిచెను।

Verse 64

सर्वे च सुखिनो जाता इंद्राद्या देवतागणाः । विना ह्यग्निं च ते सर्वे परितुष्टास्तदाऽभवन्

అప్పుడు ఇంద్రాది సమస్త దేవగణములు సుఖమొందిరి; అగ్ని లేకున్నా ఆ సమయంలో వారందరూ పరితృప్తులై యుండిరి।

Verse 65

तेनाग्निनापि चोक्तस्तु शंकरो लोकशंकरः । किं मयाद्य महा देव कर्तव्यं देवतावर

అప్పుడు అగ్నియూ లోకహితకరుడైన శంకరునితో పలికెను— “హే మహాదేవా, దేవశ్రేష్ఠా! ఈ రోజు నేను ఏమి చేయవలెను?”

Verse 66

तद्ब्रूहि मे प्रभोऽद्य त्वं येनाहं सर्वदा सुखी । भविष्यामि च येनाहं देवानां हव्यवाहकः

ప్రభూ! నేడు నాకు ఆ మార్గాన్ని చెప్పుము; దానివల్ల నేను ఎల్లప్పుడూ సుఖంగా ఉండగలను, అలాగే దేవతల హవిని మోసే హవ్యవాహకుడనగుదును.

Verse 67

तदोवाच शिवः साक्षाद्देवानामिह श्रृण्वताम् । रेतो विसृज्यतां योनौ तदाग्निः प्रहसन्नवि

అక్కడ దేవతలు వినుచుండగా సాక్షాత్తు శివుడు పలికెను—“రేతస్సు యోనిలో విడిచిపెట్టబడుగాక.” అప్పుడు అగ్ని నవ్వెను.

Verse 68

उवाच शंकरं देवं भवत्तेजो दुरासदम् । इदमुल्बणवत्तेजो धार्यते प्राकृतैः कथम्

అతడు దేవ శంకరునితో అన్నాడు—“మీ తేజస్సు దురాసదము. ఈ ఉగ్రమైన, అపారమైన తేజస్సును సామాన్యులు ఎలా ధరించగలరు?”

Verse 69

ततः प्रोवाच भगवानग्निं प्रति महेश्वरः । मासिमासि प्रतप्तानां देहे तेजो विसृज्यताम्

అప్పుడు భగవాన్ మహేశ్వరుడు అగ్నితో పలికెను—“నెలనెలా తపస్సుతో దగ్ధులైన వారి దేహాలలో ఈ తేజస్సు విడిచిపెట్టబడుగాక.”

Verse 70

तथेति मत्वा वचनं महाप्रभः स जातवेदाः परमेण वर्चसा । समुज्ज्वलंस्तत्र महाप्रभावो ब्राह्मे मुहूर्त्ते हि सचोपविष्टः

“తథాస్తు” అని ఆ వచనాన్ని స్వీకరించి మహాప్రభు జాతవేదుడు (అగ్ని) పరమ వర్చస్సుతో అక్కడ మహాతేజస్సుగా ప్రకాశించాడు; బ్రాహ్మముహూర్తంలో అక్కడే ఉపవిష్టుడై ఆ ఆజ్ఞను నెరవేర్చుటకు నిమగ్నమయ్యాడు.

Verse 71

तदा प्रातः समुत्थाय प्रातः स्नानपराः स्त्रियः । ययुः सदा ऋषीणां च सत्यस्ता जातवेदसम्

అప్పుడు ప్రాతఃకాలంలో లేచి, ప్రాతఃస్నానంలో నిమగ్నమైన ఆ స్త్రీలు—ఋషుల సత్యవ్రత పత్నులు—జాతవేదుడు (అగ్ని) వద్దకు వెళ్లిరి।

Verse 72

दृष्ट्वा प्रज्वलितं तत्र सर्वास्ताः शीतकर्षिताः । तप्तुकामास्तदा सर्व्वा ह्यरुधत्या निवारिताः

అక్కడ మండిపోతున్న అగ్నిని చూసి, చలితో బాధపడిన వారందరూ వేడెక్కాలని కోరిరి; కాని అరుంధతి వారందరినీ నిరోధించింది।

Verse 73

तया निवारिताश्चापि तास्तेपुः कृत्तिकाः स्वयम् । यावत्तेपुश्च ताः सर्व्वा रेतसः परमाणवः । विविशू रोमकूपेषु तासां तत्रैव सत्वरम्

ఆమె నిరోధించినప్పటికీ, కృత్తికలు స్వయంగా తపస్సు ఆచరించిరి. వారు అందరూ తపస్సులో నిమగ్నమై ఉండగా, రేతస్సు యొక్క సూక్ష్మ కణాలు అక్కడే వేగంగా వారి రోమకూపాలలో ప్రవేశించాయి।

Verse 74

नीरेतोग्निस्तदा जातो विश्रांतः स्वयमेव हि

అప్పుడు ‘నీరేత’ అగ్ని ఉద్భవించి, అది స్వయంగా శాంతించింది।

Verse 75

ततस्ता ऋषिभार्या हि ययुः स्वभवनं प्रति । ऋषिभिस्तु तदा शप्ताः कृत्तिकाः खेचराभवन्

ఆ తరువాత ఋషుల భార్యలు తమ తమ గృహాలకు తిరిగిపోయిరి. కానీ ఋషుల శాపంతో కృత్తికలు ఆకాశగాములు (ఖేచరులు) అయ్యిరి।

Verse 76

तदानीमेव ताः सर्वा व्यभिचारेण दुःखिताः । तत्ससर्जुस्तदा रेतः पृष्ठे हिमवतो गिरेः

అదే సమయంలో వారు అందరూ వ్యభిచారారోపణ వల్ల దుఃఖితులై, అప్పుడు ఆ తేజోమయ రేతస్సును హిమవత్ పర్వతపు పృష్ఠంపై సృష్టించారు.

Verse 77

एकपद्येन तद्रेतस्तप्तचामीकरप्रभम् । गंगायां च तदा क्षिप्रं कीचकैः परिवेष्टितम्

ఒకే అడుగులో తప్త స్వర్ణంలా ప్రకాశించే ఆ రేతస్సు త్వరగా గంగలో పడవేయబడింది; అక్కడ అది కీచకముల (నరుకుల)చే చుట్టుముట్టబడింది.

Verse 78

षण्मुखं बालकं ज्ञात्वा सर्वे देवा मुदान्विताः । गर्गेणोक्तास्तदंते वै सुखेन ह्रियतामिति

ఆ బాలుణ్ని షణ్ముఖుడని గుర్తించి దేవతలందరూ ఆనందంతో నిండిపోయారు. చివరికి గర్గుడు చెప్పినట్లు—“సుఖంగా, సురక్షితంగా ఇతనిని తీసుకెళ్లండి” అని అన్నారు.

Verse 79

शंभोः पुत्रः प्रसादेन सर्वो भवति शाश्वतः । गंगायाः पुलिने जातः कार्त्तिकेयो महाबलः

శంభువు అనుగ్రహంతో సమస్తమూ శాశ్వతముగా మంగళమయమవుతుంది. గంగానది తీరపు ఇసుక మైదానంలో మహాబలుడు కార్త్తికేయుడు జన్మించాడు.

Verse 80

उपविष्टोथ गांगेयो ह्यहोरात्रोषितस्तदा । शाखो विशाखोऽतिबलः षण्मुखोऽसौ महाबलः

అప్పుడు గాంగేయుడు అక్కడ కూర్చొని ఒక పగలు-రాత్రి అంతా అక్కడే నివసించాడు. ఆ మహాబలుడు షణ్ముఖుడే, అతిబలవంతుడైన శాఖుడు మరియు విశాఖుడని ప్రసిద్ధి.

Verse 81

जातो यदाथ गंगायां षण्मुखः शंकरात्मजः । तदानीमेव गिरिजा संजाता प्रस्नुतस्तनी

గంగలో శంకరాత్మజుడు షణ్ముఖుడు జన్మించిన క్షణమే, గిరిజా స్తనాలలో పాలు ప్రవహించసాగాయి।

Verse 82

शिवं निरीक्ष्य सा प्राह हे शंभो प्रस्नवो महान् । संजातो मे महादेव किमर्थस्तन्निरीक्ष्यताम् । सर्वज्ञोऽपि महादेवो ह्यब्रवीत्तामथाज्ञवत्

ఆమె శివుని చూచి పలికింది—“హే శంభో! నాలో మహా పాలప్రవాహం కలిగింది. హే మహాదేవా! దీని ప్రయోజనం ఏమిటి? దయచేసి విచారించండి.” సర్వజ్ఞుడైన మహాదేవుడు కూడా అప్పుడు అజ్ఞుడివలె ఆమెకు ప్రత్యుత్తరం చెప్పెను।

Verse 83

नारदस्तत्र चागत्य प्रोक्तवाञ्जन्म तस्य तत् । शिवाय च शिवायै च पुत्रो जातो हि सुंदरः

అప్పుడు నారదుడు అక్కడికి వచ్చి ఆ జన్మవార్తను ప్రకటించాడు—“శివునికీ శివాయికీ ఒక సుందర కుమారుడు జన్మించాడు।”

Verse 84

तदाकर्ण्य वचो विप्रा हर्षनिर्भरमानसाः । बभूवुः प्रमथाः सर्वे गंधर्वा गीततत्पराः

ఆ మాటలు విని ఋషులు ఆనందంతో నిండిపోయారు. సమస్త ప్రమథులు సమవేతులై, గంధర్వులు గానంలో నిమగ్నులయ్యారు।

Verse 85

अनेकाभिः पताकाभिश्चैलपल्लवतोरणैः । तथा विमानैर्बहुभिर्बभौ प्रज्वलितो महान् । पर्वतः पुत्रजननाच्छंकरस्य महात्मनः

అనేక పతాకాలు, వస్త్ర-పల్లవ తోరణాలు, అలాగే అనేక విమానాలతో అలంకృతమైన ఆ మహాపర్వతం, మహాత్ముడైన శంకరుని కుమారజన్మోత్సవంతో అగ్నిజ్వాలలవలె ప్రకాశించింది।

Verse 86

तदा सर्वे सुरगणा ऋषयः सिद्धचारणाः रक्षोगंधर्वयक्षाश्च अप्सरोगणसेविताः

అప్పుడు దేవగణాలు, ఋషులు, సిద్ధులు, చారణులు, అలాగే రాక్షసులు, గంధర్వులు, యక్షులు—అప్సరాగణాలతో కూడి—అందరూ అక్కడ సమవేతులయ్యారు।

Verse 87

एकपद्येन ते सर्वे सहिताः शंकरेण तु । द्रष्टुं गांगेयमधिकं जग्मुः पुलिनसंस्थितम्

ఒకే అడుగులో వారందరూ శంకరునితో కలిసి వెళ్లి, నదీ తీరంలో నిలిచిన గంగాపుత్రుడైన ఆ మహోన్నతుని దర్శించేందుకు చేరారు।

Verse 88

ततो वृषभमारुह्य ययौ गिरिजया सह । अन्यैः समेतो भगवान्सुरैरिंद्रादिभिस्तथा

ఆపై భగవాన్ వృషభంపై అధిరోహించి గిరిజతో కలిసి ప్రయాణించాడు; ఇంద్రాది ఇతర దేవతలతో కూడి ఆయన ముందుకు సాగాడు।

Verse 89

तदा शंखाश्च भेर्यश्च नेदुस्तूर्यीण्यनेकशः

అప్పుడు శంఖాలు, భేరీలు మ్రోగాయి; అనేక విధాల తూర్యాలు, మంగళ వాద్యాలు చుట్టూ ఘోషించాయి।

Verse 90

तदानीमेव सर्वेशं वीरभद्रादयो गणाः । अन्वयुः केलिसंरब्धा नानावादित्रवादकाः । वादयन्तश्च वाद्यानि ततानि विततानि च

అదే క్షణంలో వీరభద్రాది గణాలు క్రీడోత్సవ ఉత్సాహంతో సర్వేశ్వరుని అనుసరించారు; నానావిధ వాద్యకారులు నడుస్తూనే తానిత-వితానిత వాద్యాలను మ్రోగించారు।

Verse 91

केचिन्नृत्यपरास्तत्र गायकाश्च तथा परे । स्तावकाः स्तूयमानाश्च चक्रुस्ते गुणकीर्तनम्

అక్కడ కొందరు నృత్యంలో నిమగ్నులై ఉండగా, మరికొందరు గాయకులై ఉన్నారు. కొందరు స్తోత్రపాఠకులు, మరికొందరు స్తుతింపబడువారు—ఇలా వారు అందరూ ఆయన గుణకీర్తన చేశారు.

Verse 92

एवंविधास्ते सुरसिद्धयक्षा गंधर्वविद्याधरपन्नगा ह्यमी । शिवेन सार्द्धं परिहृष्टचित्ता द्रष्टुं ययुस्तं वरदं च शांकरिम्

అటువంటి వారు దేవులు, సిద్ధులు, యక్షులు, గంధర్వులు, విద్యాధరులు, నాగులు. శివునితో కలిసి, హర్షభరిత హృదయాలతో, వారు ఆ వరద బాలుని మరియు శాంకరీ దేవిని దర్శించుటకు వెళ్లారు.

Verse 93

यावत्समीक्षयामासुर्गांगेयं शंकरोपमम् । ददृशुस्ते महत्तेजो व्याप्तमासीज्जगत्त्रयम्

వారు శంకరసమానుడైన గాంగేయుని దర్శించినంత మాత్రాన, త్రిలోకమంతటా వ్యాపించిన మహత్తేజస్సును చూశారు.

Verse 94

तत्तोजसावृतं बालं तप्तचामीकरप्रभम् । सुमुखं सुश्रिया युक्तं सुनसं सुस्मितेक्षणम्

వారు ఆ తేజస్సుతో ఆవరించబడిన బాలుని చూశారు; అతడు తప్త స్వర్ణంలా ప్రకాశిస్తూ—సుముఖుడు, శ్రీసంపన్నుడు, సునాసికుడు, మృదుస్మిత నేత్రాలతో ఉన్నాడు.

Verse 95

चारुप्रसन्न वदनं तथा सर्वागसुंदरम् । तं दृष्ट्वा महदाश्चर्यं गांगेयं प्रथितात्मकम्

అతని ముఖం మనోహరంగా, ప్రసన్నంగా ఉండి, అతడు సర్వాంగసుందరుడు. ఆ ప్రసిద్ధ గాంగేయుని చూచి వారికి మహద్ఆశ్చర్యం కలిగింది.

Verse 96

ववंदिरे तदा बालं कुमारं सूर्यवर्चसम् । प्रमथाश्च गणाः सर्वे वीरभद्रादयस्तथा

అప్పుడు వీరభద్రాది సమస్త ప్రమథులు, గణములు సూర్యవర్ఛస్సుతో ప్రకాశించే బాలకుమారునికి భక్తితో నమస్కరించారు।

Verse 97

परिवार्योपतस्थुस्ते वामदक्षिणभागतः । तथा ब्रह्मा च विष्णुश्च इंद्रश्चापि सुरैर्वृतः

వారు ఆయనను చుట్టుముట్టి ఎడమ-కుడి వైపుల సేవాభావంతో నిలిచారు. అక్కడ బ్రహ్మా, విష్ణువులు కూడా, దేవగణాలతో చుట్టుముట్టబడిన ఇంద్రుడూ ఉన్నాడు।

Verse 98

ऋषयो यक्षगंधर्वाः परिवार्य कुमारकम् । दंडवत्पितिता भूमौ केचिच्च नतकंधराः

ఋషులు, యక్షులు, గంధర్వులు బాలకుమారుని చుట్టుముట్టారు. కొందరు దండవత్‌గా భూమిపై పడిపోయారు; మరికొందరు వినయంతో మెడ వంచి నమస్కరించారు।

Verse 99

प्रणेमुः शिरसा चान्ये मत्वा स्वामिनमव्ययम् । अवाद्यंत विचित्राणि वादित्राणि महोत्सवे । एवमभ्युदये तस्मिन्नृषयः शांतिमापठम्

ఇతరులు కూడా శిరస్సు వంచి ప్రణామం చేశారు; ఆయనను అవ్యయ స్వామిగా భావించారు. ఆ మహోత్సవంలో విచిత్ర వాద్యాలు మ్రోగాయి. అటువంటి శుభాభ్యుదయంలో ఋషులు శాంతిపాఠం పఠించారు।

Verse 100

एतस्मिन्नंतरे यातः शंकरो गिरिजापतिः । अवतीर्य वृषाच्छीघ्रं पार्वत्या सहसुव्रताः

ఇంతలో గిరిజాపతి శంకరుడు అక్కడికి వచ్చాడు; వృషభం నుండి శీఘ్రంగా దిగివచ్చి, సువ్రత అయిన పార్వతితో కలిసి చేరాడు।

Verse 101

पुत्रं निरैक्षत तदा जगदेकबंधुः प्रीत्या युतः परमया सह वै भवान्या । स्नेहान्वितो भुजगभोगयुतो हि साक्षात्सर्वेश्वरः परिवृतः प्रमथैः प्रहृष्टः

అప్పుడు జగదేకబంధువు అయిన పరమేశ్వరుడు భవానితో కలిసి పరమానందంతో తన కుమారుని దర్శించాడు. స్నేహసంపూర్ణుడై, నాగభోగాల అలంకారంతో, హర్షిత ప్రమథగణాలతో పరివృతుడై సాక్షాత్తుగా ప్రకాశించాడు।

Verse 102

उपगुह्य गुहं तत्र पार्वती जातसंभ्रमा । प्रस्नुतं पाययामास स्तनं स्नेहपरिप्लुता

అక్కడ పార్వతి స్నేహోత్కంఠతో గుహను ఆలింగనం చేసి, మాతృప్రేమంతో నిండిపోయి, పాలు ప్రవహిస్తున్న తన స్తనాన్ని అతనికి పానముగా ఇచ్చింది।

Verse 103

तदा नीराजितो देवैः सकलत्रैर्मुदान्वितैः । जयशब्देन महता व्याप्तमासीन्नभस्तलम्

అప్పుడు ఆనందంతో ఉన్న దేవతలు తమ కుటుంబాలతో కలిసి ఆయనకు నీరాజనం (ఆరతి) చేశారు; ‘జయ’ అనే మహా నాదంతో ఆకాశమంతా నిండిపోయింది।

Verse 104

ऋषयो ब्रह्मगोषेण गीतेनैव च गायकाः । वाद्यैश्च वादकाश्चैव उपतस्थुः कुमारकम्

ఋషులు బ్రహ్మఘోషంతో, గాయకులు గీతాలతో, వాదకులు వాద్యనాదాలతో ఆ కుమారుని సేవిస్తూ సముపస్థితులయ్యారు।

Verse 105

स्वमंकमारेप्य तदा गिरीशः कुमारकं तं प्रभया महाप्रभम् । बभौ भवानीपतिरेव साक्षाच्छ्रिया युतः पुत्रवतां वरिष्ठः

అప్పుడు గిరీశుడు మహాప్రభతో ప్రకాశించే ఆ కుమారుని తన ఒడిలో ఉంచాడు. భవానీపతి స్వయంగా శ్రీయుతుడై సాక్షాత్తుగా విరాజిల్లాడు—పుత్రవంతులలో శ్రేష్ఠుడు।

Verse 106

दंपती तौ तदा तत्र ऐकपद्येन नंदतुः । अभिषिच्यमान ऋषिभिरावृतः सुरसत्तमैः

అప్పుడు అక్కడ దివ్య దంపతులు ఏకమనస్సుతో పరమానందించారు. శిశువుకు ఋషులు అభిషేకం చేస్తుండగా, శ్రేష్ఠ దేవగణాలు అతనిని చుట్టుముట్టి నిలిచారు.

Verse 107

कुमारः क्रीडयामास उत्संगे शंकरस्य च । कंठे स्थितं वासुकिं च पाणिभ्यां समपीडयत्

కుమారుడు శంకరుని ఒడిలో ఆడుకుంటున్నాడు. ప్రభువు కంఠంపై ఉన్న వాసుకిని తన చిన్న చేతులతో నొక్కిపట్టుకున్నాడు.

Verse 108

मुखं प्रपीडयित्वाऽसौ पाणीनगणयत्तदा । एकं त्रीणिदशाष्टौ च विपरीतक्रमेण च

ఆ బాలుడు ఆటలో భాగంగా నోరు నొక్కి, తరువాత వేళ్లపై లెక్కపెట్టాడు—‘ఒకటి, మూడు, పది, ఎనిమిది’; అలాగే విరుద్ధ క్రమంలోనూ.

Verse 109

प्रहस्य भगवाञ्छंभुरुवाच गिरिजां तदा

అప్పుడు భగవాన్ శంభువు నవ్వుతూ గిరిజతో పలికాడు.

Verse 110

मंदस्मितेन च तदा भगवान्महेशः प्राप्तो मुदंच परमां गिरिजासमेतः । प्रेम्णा सगद्गदगिरा जगदेकबंधुर्नोवाच किंचन तदा भुवनैकभर्ता

అప్పుడు భగవాన్ మహేశుడు మృదుస్మితంతో గిరిజతో కలిసి పరమానందాన్ని పొందాడు. కానీ జగత్తుకు ఏకైక బంధువు, భువనాధిపతి, ప్రేమతో గొంతు గదగదలాడినా ఆ క్షణం ఏమీ పలకలేదు.