Adhyaya 24

Verse 1

लोमश उवाच । तथैव सर्वं परया मुदान्वितश्चक्रे गिरींद्रः स्वसुतार्थमेव । गर्गं पुरस्कृत्य महानुभावो मंगल्यभूमिं परया विभूत्या

లోమశుడు పలికెను—అదేవిధంగా పరమానందంతో నిండిన గిరిరాజు హిమాలయుడు తన కుమార్తె హితార్థమే సమస్త ఏర్పాట్లు చేసెను. గర్గుని ముందుంచి, ఆ మహానుభావుడు అపార వైభవంతో మంగళ్య వివాహభూమిని సిద్ధం చేసెను।

Verse 2

आहूय विश्वकर्माणं कारयामास सादरम् । मंडपं च सुविस्तीर्णं वेदिकाभिर्मनोरमम्

విశ్వకర్మను పిలిపించి, సాదరంగా ఒక విశాలమైన మండపాన్ని నిర్మింపజేసెను; అది అనేక వేదికలతో శోభిల్లి మనోహరంగా ఉండెను।

Verse 3

अयुतेनैव विस्तारं योजनानां द्विजोत्तमाः । मंडपं च गुणोपेतं नानाश्चर्यसमन्विततम्

హే ద్విజోత్తములారా, ఆ మండప విస్తీర్ణము పది వేల యోజనములు; అది సమస్త గుణసంపన్నమై నానావిధ ఆశ్చర్యములతో నిండియుండెను।

Verse 4

स्थावरं जंगमं चैव सदृशं च मनोहरम् । जंगमं च जितं तत्र स्थावरेण तथैव च

అక్కడ స్థావరమూ జంగమమూ రెండూ సమానరూపములతో అత్యంత మనోహరముగా ఉండెను. అక్కడ జంగమము స్థావరముచే జయింపబడినట్లు, స్థావరమూ జంగమముచే అలాగే జయింపబడినట్లు అనిపించెను।

Verse 5

जंगमेन च तत्रैव जितं स्थावरमेव च । पयसा च जिता तत्र स्थलभूमिरभूत्तदा

అక్కడ చరమైనది స్థావరాన్ని జయించింది; స్థావరమే చరాన్ని పరాజయం చేసింది. నీరు ఎండిన నేలనూ కప్పివేసి, ఆ స్థలం రూపాంతరం చెందినట్టుగా అయింది।

Verse 6

जलं किं नु स्थलं तत्र न विदुस्तत्त्वतो जनाः । क्वचित्सिंहाः क्वचिद्धंसाः सारसाश्च महाप्रभाः

అక్కడ ప్రజలు నిజంగా అది నీరా నేలా అని గ్రహించలేకపోయారు. ఎక్కడో సింహాలు, ఎక్కడో హంసలు, మరెక్కడో మహాతేజస్సు గల సారస పక్షులు కనిపించాయి।

Verse 7

क्वचिच्छिखंडिनस्तत्र कृत्रिमाः सुमनोहराः । तथा नागाः कृत्रिमाश्च हयाश्चैव तथा मृगाः

కొన్ని చోట్ల అక్కడ కృత్రిమ నెమళ్లు అత్యంత మనోహరంగా ఉండేవి. అలాగే కృత్రిమ నాగాలు, గుర్రాలు, ఇంకా జింకలూ కనిపించాయి।

Verse 8

के सत्याः के असत्याश्च संस्कृता विश्वकर्मणा । तथैव चैवं विधिना द्वारपाः अद्भुताः कृताः

ఏవి నిజమో ఏవి అబద్ధమో ఎవ్వరూ తేల్చలేకపోయారు; అన్నీ విశ్వకర్మ చేత సృష్టించబడినవే. అదే విధానంతో ఆశ్చర్యకరమైన ద్వారపాలకులనూ నిర్మించారు।

Verse 9

पुंसो धनूंषि चोत्कृष्य स्थावरा जंगमोपमाः । तथाश्वाः सादिभिश्चैव गजाश्च गजसादिभिः

పురుషుల ధనుస్సులు ఎత్తి పట్టినట్లుగా కనిపించాయి; స్థావర రూపాలూ చరజీవుల్లా అనిపించాయి. గుర్రాలు సవారీలతో, ఏనుగులు మహావతులతో కూడి దర్శనమిచ్చాయి।

Verse 10

चामरैर्वीज्यमानाश्च केचित्पुष्पांकुरान्विताः । केचिच्च पुरुषास्तत्र विरेजुः स्रग्विणस्तथा

కొంతమందిని చామర-చవరాలతో వీచుచుండిరి; కొంతమంది పుష్పాంకురాలతో అలంకృతులై యుండిరి. అక్కడ కొందరు పురుషులు స్రగ్వులు ధరించి మహాశోభతో ప్రకాశించిరి.

Verse 11

कृत्रिमाश्च तथा बह्व्यः पताकाः कल्पितास्तथा । द्वारि स्थिता महालक्ष्मीः क्षीरोदधिसमुद्भवा

అక్కడ అనేక కృత్రిమ పతాకాలు కూడా ఏర్పాటు చేయబడినవి. ద్వారమున క్షీరోదధి నుండి జన్మించిన మహాలక్ష్మీ దేవి నిలిచి విరాజిల్లుచుండెను.

Verse 12

गजाः स्वलंकृता ह्यासन्कृत्रिमा ह्यकृतोपमाः । तथाश्वाः सादिभिश्चैव गजाश्च गजसादिभिः

ఏనుగులు సువిశేషంగా అలంకరింపబడినవి—కృత్రిమమైనా సహజమైనవాటితో సమానంగా కనిపించుచుండెను. అలాగే సవారులతో కూడిన గుర్రాలు, గజారోహులతో కూడిన ఏనుగులు కూడా ఉండెను.

Verse 13

रथा रथियुता ह्यासन्कृत्रिमा ह्यकृतोपमाः । सर्वेषां मोहनार्थाय तथा च संसदः कृताः

సారథులతో కూడిన రథాలు కూడా ఉండెను—కృత్రిమమైనా మానవనిర్మితములతో పోల్చలేనంత అనుపమంగా కనిపించెను. అందరి మనోహరతకై, ఆశ్చర్యార్థమై సభలు (దర్బార్‌ల వలె) కూడా నిర్మించబడినవి.

Verse 14

महाद्वारि स्थितो नंदी कृतस्तेन हि मंडपे । शुद्धस्फटिकसंकाशो यथा नंदी तथैव सः

ఆ మండపమున మహాద్వారమున నందీని కాపలాదారుడిగా నిలిపిరి. అతడు నిర్మల స్ఫటికమువలె ప్రకాశించుచుండెను—నందీ యథార్థంగా యెట్లుండునో అట్లే.

Verse 15

तस्योपरि महद्दिव्यं पुष्पकं रत्नभूषितम् । राजितं पल्लवाच्छत्रैश्चामरैश्च सुशोभितम्

దాని పైభాగంలో మహత్తరమైన దివ్య పుష్పక విమానం ఉండెను; అది రత్నాలతో అలంకృతమై, పల్లవాకార ఛత్రాలతో ప్రకాశించి, చామరాల సుందర వీసురులతో మరింత శోభించెను.

Verse 16

वामपार्श्वे गजौ द्वौ च शुद्धकाश्मीरसन्निभौ । चतुर्दतौ षष्टिवर्षौ महात्मानौ महाप्रभौ

ఎడమ పార్శ్వంలో రెండు గజాలు నిలిచియుండెను; అవి శుద్ధ కాశ్మీర శ్వేతంలా మెరిసెను. అవి చతుర్దంతాలు, అరవై సంవత్సరాల వయస్సు గలవి, మహాత్ములు, మహాప్రభావంతులు.

Verse 17

तथैव दक्षिणे पार्श्वे द्वावश्वौ दंशितौ कृतौ । रत्नालंकारसंयुक्तांल्लोकपालांस्तथैव च

అదేవిధంగా దక్షిణ పార్శ్వంలో రెండు లగాముతో బద్ధమైన అశ్వాలను నిర్మించెను. అలాగే లోకపాలులను కూడా రత్నాలంకారాలతో అలంకరించి సృష్టించెను.

Verse 18

षोडशप्रकृतीस्तेन याथातथ्येन धीमता । सर्वे देवा यथार्थेन कृता वै विश्वकर्मणा

ఆ ధీమంతుడు సృష్టి యొక్క షోడశ ప్రకృతులను యథాతథ్యంగా నిర్మించెను. నిజముగా విశ్వకర్మ సమస్త దేవతలను వారి యథార్థ స్వరూపంలోనే సృష్టించెను.

Verse 19

तथैव ऋषयः सर्वे भृग्वाद्यश्च तपोधनाः । विश्वे च पार्षदैः साकमिंद्रो हि परमार्थतः

అదేవిధంగా భృగువు మొదలైన తపోధనులైన సమస్త ఋషులు కూడా నిర్మింపబడిరి. అలాగే పరిషదులతో కూడిన విశ్వేదేవులు మరియు ఇంద్రుడు సైతం పరమార్థతః వారి నిజ స్వరూపంలోనే రూపింపబడిరి.

Verse 20

कृताः सर्वे महात्मानो याथातथ्येन धीमता । एवंभूतः कृतस्तेन मंडपो दिव्यरूपवान्

ఆ జ్ఞానవంతుడైన శిల్పి యథార్థతతో ఆ మహాత్ములందరినీ అలాగే నిర్మించాడు; ఈ విధంగా దివ్యరూపంతో ప్రకాశించే మండపం నిర్మితమైంది।

Verse 21

अनेकाश्चर्यसंभूतो दिव्यो दिव्यविमोहनः । एतस्मिन्नंतरे तत्र आगतो नारदोग्रतः

అనేక ఆశ్చర్యాల నుండి ఉద్భవించిన ఆ మండపం దివ్యమై, దివ్యంగా మోహింపజేసేది; అదే సమయంలో నారదుడు వేగంగా ముందుకు వచ్చి అక్కడికి చేరాడు।

Verse 22

ब्रह्मणा नोदितस्तत्र हिमालयगृहं प्रति । नारदोथ ददर्शाग्रे आत्मानं विनयान्वितम्

బ్రహ్మ ప్రేరణతో నారదుడు హిమాలయుని నివాసం వైపు వెళ్లాడు; ముందుగా అతడు వినయసంపన్నుడైన తననే తాను దర్శించాడు।

Verse 23

भ्रांतो हि नारदस्तेन कृत्रिमेण महायशाः । अवलोकपरस्तत्र चरितं विश्वकर्मणः

ఆ అద్భుత కృత్రిమ సృష్టిచేత మహాయశస్వి నారదుడు మోహితుడయ్యాడు; అక్కడే చూస్తూ నిలిచి విశ్వకర్మ శిల్పవైభవాన్ని మనసులో తలచాడు।

Verse 24

प्रविष्टो मंडपं तस्य हिमाद्रे रत्नचित्रितम् । सुवर्णकलशैर्जुष्टं रंभाद्यैरुपशोभितम्

అతడు హిమాలయంపై రత్నాలతో చిత్రితమైన ఆ మండపంలో ప్రవేశించాడు; అది స్వర్ణకలశాలతో అలంకృతమై, రంభా మొదలైన అప్సరసలతో మరింత శోభించింది।

Verse 25

सहस३स्तम्भसंयुक्तं ततोऽद्रिः स्वगणैर्वृतः । तमृषिं पूजयामास किं कार्यमिति पृष्टवान्

అప్పుడు తన గణములతో పరివృతుడైన పర్వతరాజు సహస్రస్తంభసమేతమైన సభామండపంలో ఆ ఋషిని విధివిధానంగా పూజించి, “ఇక్కడికి వచ్చిన మీ కార్యమేమిటి?” అని అడిగెను.

Verse 26

नारद उवाच । आगतास्ते महात्मानो देवा इन्द्रपुरोगमाः । तथा महर्षयः सर्वे गणैश्च परिवारिताः । महादेवो वृषारूढो ह्यागतोद्वहनं प्रति

నారదుడు పలికెను— ఇంద్రుని ముందుండగా మహాత్ములైన దేవతలు వచ్చియున్నారు; అలాగే సమస్త మహర్షులు తమ తమ గణములతో కూడ వచ్చియున్నారు. వృషభారూఢుడైన మహాదేవుడు కూడా వివాహమునకు అభిముఖమై వచ్చుచున్నాడు.

Verse 27

ततस्तद्वचनं श्रुत्वा हिमवान्गिरिसत्तमः । उवाच नारदं वाक्यं प्रशस्तमधुरं महत्

ఆ మాటలు విని గిరిశ్రేష్ఠుడైన హిమవంతుడు నారదుని ఉద్దేశించి ప్రశంసనీయమైన, మధురమైన, మహత్తరమైన వాక్యమును పలికెను.

Verse 28

पूजयित्वा यथान्यायं गच्छ त्वं शंकरं प्रति

యథావిధిగా పూజ చేసి నీవు శంకరుని వద్దకు వెళ్ళుము.

Verse 29

ततस्तद्वचनं श्रुत्वा मुनिर्हिमवतो गिरेः । तथैव मत्वा वचनं शैलराजानब्रवीत् । मेनाकेन च सह्येन मेरुणा गिरिणा सह

హిమవంతగిరి వాక్యము విని ముని దానిని సముచితమని భావించి శైలరాజునితో పలికెను— మేనకతో కూడ, సహ్యపర్వతంతో కూడ, మేరుగిరితో కూడ.

Verse 30

एभिः समेतो ह्यधुनामहामते यतस्व शीघ्रं शिवमत्र चानय । देवैः समेतं च महर्षिवर्यैः सुरासुरैर्चितपादपंकजम्

హే మహామతీ! ఇప్పుడు వీరితో కూడి శీఘ్రంగా యత్నించు; దేవులు, శ్రేష్ఠ మహర్షులతో కూడిన శివుణ్ణి ఇక్కడికి తీసుకురా—దేవాసురులందరూ పూజించే పాదపద్మములు గలవాడిని।

Verse 31

तथेति मत्वा स जगाम तूर्णां सहै व तैः पर्वतराजभिश्च । त्वरागतश्चैकपदेन शंभुं प्राप्नोदृषीणां प्रवरो महात्मा

“అలానే” అని భావించిన ఆ మహాత్ముడు, ఋషులలో శ్రేష్ఠుడు, ఆ పర్వతరాజులతో కలిసి వేగంగా వెళ్లెను; త్వ‌రగా వచ్చి ఒక్క అడుగులోనే శంభువును చేరెను।

Verse 32

तावद्दृष्टो महादेवो देवैश्च परिवारितः । तदा ब्रह्मा च विष्णुश्च रुद्रश्चैव सुरैः सह

అప్పుడే దేవులతో పరివృతుడైన మహాదేవుడు దర్శనమిచ్చెను; అక్కడ బ్రహ్మ, విష్ణు మరియు రుద్రుడు కూడా సమస్త సురులతో కలిసి ఉన్నారు।

Verse 33

पप्रचछुर्नारदं सर्वे येऽन्ये रुद्रचरा भृशम् । कथ्यतां पृच्छमानानामस्माकं कथ्यते न हि

అప్పుడు రుద్రుని ఇతర అనుచరులందరూ నారదుని బహుగా అడిగిరి—“మేము అడుగుతున్నాము, మాకు చెప్పుము; మాకు ఎందుకు చెప్పబడటం లేదు?”

Verse 34

एकैकस्यात्मजाः स्वाः स्वाः सह्यमैनाकमेरवः । कन्यां दास्यंति वा शंभोः किं त्विदानीं प्रवर्तते

“సహ్య, మైనాక, మేరువు—ప్రతివారికీ తమ తమ కుమార్తెలు ఉన్నారు. వారు శంభువుకు కన్యను (వివాహార్థం) ఇస్తారా? అయితే ఇప్పుడు ఏమి జరుగుతోంది?”

Verse 35

ततोऽवोचन्महातेजा नारदश्चर्षिसत्तमः । ब्रह्माणं पुरतः कृत्वा विष्णुं प्रति सहेतुकम्

అప్పుడు మహాతేజస్సుగల ఋషిశ్రేష్ఠుడు నారదుడు బ్రహ్మదేవుని ముందుంచి, కారణసహితమైన విషయంతో విష్ణువును ఉద్దేశించి పలికెను।

Verse 36

एकांतमाश्रित्य तदा सुरेन्द्रं स नारदो वाक्यमिदं बभाषे । त्वष्ट्रा कृतं वै भवनं महत्तरं येनैव सर्वे च विमोहिता वयम्

అప్పుడు ఏకాంతంగా ఇంద్రుని పక్కకు తీసుకొని నారదుడు ఇలా పలికెను— ‘త్వష్టా నిజంగా అత్యంత మహత్తరమైన భవనాన్ని నిర్మించాడు; ఆ అద్భుతమే మమ్మల్ని అందరినీ మోహింపజేసింది।’

Verse 37

पुरा कृतं तस्य महात्मनस्त्वया किं विस्मृतं तत्सकलं शचीपते । तस्मादसौ त्वां विजिगीषुकामो गृहे वसंस्तस्यगिरेर्महात्मनः

హే శచీపతే! ఆ మహాత్ముని పట్ల నీవు పూర్వం చేసినదంతా మరచిపోయావా? అందుకే నిన్ను జయించాలనే కోరికతో అతడు ఆ మహాగిరి గృహంలో నివసిస్తున్నాడు।

Verse 38

अहो विमोहितस्तेन प्रतिरूपेण भास्वता । तथा विष्णुः कृतस्तेन शंखचक्रगदादिभृत्

అయ్యో! ఆ ప్రకాశమయమైన ప్రతిరూపం చేత నీవు మోహితుడవయ్యావు; అలాగే అతడే విష్ణువును కూడా శంఖ-చక్ర-గదాది ధరించిన రూపంగా చేసెను।

Verse 39

ब्रह्मा चैव तथाभूतस्तं चैव कृतवानसौ

బ్రహ్మదేవుడు కూడా అలాగే అయ్యెను; అతడే ఆయనను కూడా అట్లే చేసెను।

Verse 40

मायामयो वृषभस्तेन वेषात्कृतो हि नागोश्वतरस्तथैव । तथा चान्यान्याप्यनेनामरेन्द्र सर्वाण्येवोल्लिखितान्यत्र विद्धि

అతడు వేషధారణచేసి మాయామయమైన వృషభాన్ని సృష్టించాడు; అలాగే నాగమును, ఖచ్చరమును కూడా. ఓ దేవేంద్రా, ఇక్కడ మరెన్నో విషయాలు కూడా అతడే పూర్తిగా కల్పించినవని తెలుసుకో.

Verse 41

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य देवेंद्रो वाक्यमब्रवीत्

అతని మాటలు విని దేవేంద్రుడు ఇంద్రుడు ప్రత్యుత్తరంగా పలికాడు.

Verse 42

विष्णुं प्रति तदा शीघ्रं दृष्ट्वा यामि वसात्र भोः । पुत्रशोकेन तप्तोऽसौ व्याजेनान्येन वाऽकरोत्

అప్పుడు నేను త్వరగా విష్ణువును దర్శించడానికి వెళ్తాను—ఓ మిత్రమా, నీవు ఇక్కడే ఉండు. అతడు పుత్రశోకంతో దగ్ధుడై, ఏదో నెపంతో గానీ మరొక ఉపాయంతో గానీ ఇది చేశాడు.

Verse 43

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा देवदेवो जनार्द्दनः । उवाच प्रहसन्वाक्यं शक्रमाप्तभयं तदा

ఆ మాటలు విని దేవదేవుడు జనార్దనుడు, ఆ క్షణంలో భయపడిన శక్రుని (ఇంద్రుని) ఉద్దేశించి చిరునవ్వుతో పలికాడు.

Verse 44

निवातकवचैः पूर्वं मोहितोऽसि शचीपते । विद्याऽमृता तत्र मया समानीतोपसत्तये

ఓ శచీపతే, పూర్వం నీవు నివాతకవచ దానవులచే మోహితుడవయ్యావు; అందుకే అక్కడ కార్యసిద్ధి కోసం నేను అమృతసమమైన, జీవనదాయినీ విద్యను తీసుకొచ్చాను.

Verse 45

महाविद्याबलेनैव प्रविश्य मण्डपेऽधुना । पर्वतो हिमवानेष तथान्ये पर्वतोत्तमाः

ఆ మహావిద్యాబలముచేతనే ఇప్పుడు మంటపములో ప్రవేశించుము. ఇక్కడ హిమవాన్ అనే పర్వతరాజు ఉన్నాడు; అలాగే ఇతర శ్రేష్ఠ పర్వతములును ఉన్నవి.

Verse 46

विपक्षा हि कृताः सर्वे मम वाक्याच्च वासव । हेतुं स्मृत्वाथ वै त्वष्टा मायया ह्यकरोदिदम्

హే వాసవా! నా వాక్యమువలన వారందరూ నిజముగా విపక్షులయ్యారు. తరువాత కారణమును స్మరించి త్వష్టా మాయచేత ఇదంతా నిర్మించాడు.

Verse 47

जयमिच्छंति वै मूढा न च भेतव्यमण्वपि

మూఢులు మాత్రమే జయమును కోరుతారు; కాని అణుమాత్రమూ భయపడకూడదు.

Verse 48

एवं विवदमानांस्तान्देवाञ्छक्रपुरोगमान् । सांत्वयामास वै विष्णुर्नारदं ते ततोऽब्रुवन्

ఈ విధంగా వాదించుచున్న శక్రపురోగములైన దేవులను విష్ణువు సాంత్వనపరచి ధైర్యమిచ్చెను; తరువాత వారు నారదునితో పలికిరి.

Verse 49

ददाति वा न ददाति कन्यां गिरीन्द्रः स्वां वै कथ्यतां शीघ्रमेव । किं तेन दृष्टां किं कृतं चाद्य शंस तत्सर्वं भो नारद ते नमोऽस्तु

గిరీంద్రుడు తన కన్యను ఇస్తాడా, లేక ఇవ్వడా—త్వరగా చెప్పుము. అతడు ఏమి చూచెను, నేడు ఏమి చేసెను—హే నారదా, అదంతా వివరించుము; నీకు నమస్కారము.

Verse 50

तच्छ्रुत्वा प्रहसञ्छंभुरुवाच वचनं तदा । कन्यां दास्यति चेन्मह्यं पर्वतो हि हिमालयः । मायया मम किं कार्यं वद विष्णो यथातथम्

అది విని శంభువు చిరునవ్వుతో ఇలా పలికెను— “హిమాలయ పర్వతము తన కన్యను నాకు ఇస్తే, నాకు మాయతో ఏమి పని? ఓ విష్ణో, యథార్థమును యథాతథంగా చెప్పుము।”

Verse 51

केनाप्वुपायेन फलं हि साध्यमित्युच्यते पंडितैर्न्यायविद्भिः । तस्मात्सर्वैर्गम्यतां शीघ्रमेव कार्यार्थोभिश्चेन्द्रपुरोगमैश्च

“ఏ ఉపాయంతో కోరిన ఫలం సిద్ధిస్తుంది?” అని న్యాయవిదులు, పండితులు చెప్పుదురు. కనుక అందరూ వెంటనే బయలుదేరుదురు—కార్యసాధనార్థులు, ఇంద్రుని ముందుంచి।

Verse 52

तदा शिवोऽपि विश्वात्मा पंचबाणेन मोहितः । महाभूतेन भूतेशस्त्वन्येषां चैव का कथा

అప్పుడు విశ్వాత్ముడైన శివుడుకూడా పంచబాణముచేత మోహితుడయ్యెను. ఆ మహాశక్తితో భూతేశ్వరుడే జయింపబడితే, మరి ఇతరుల సంగతి ఏమనాలి?

Verse 53

एवं च विद्यमानेऽसौ शंभुः परमशोभनः । कृतो ह्यनंगेन वशे यथान्यः प्राकृतो जनः

ఇలా పరమశోభనుడైన శంభువుకూడా అనంగుడు (కామదేవుడు) వశమునకు లోనయ్యెను—సాధారణ ప్రాకృత జనుడివలెనే।

Verse 54

मदनो हि बली लोके येन सर्वमिदं जगत् । जितमस्ति निजप्रौढ्या सदेवर्षिसमन्वितम्

మదనుడు లోకములో మహాబలవంతుడు; తన ప్రౌఢ శక్తిచేత ఈ సమస్త జగత్తును జయించెను—దేవులు, దేవర్షులు సహితంగా।

Verse 55

सर्वेषामेव भूतानां देवानां च विशेषतः । राजा ह्यनंगो बलवान्यस्य चाज्ञा बलीयसी

సర్వ భూతములపై—ప్రత్యేకించి దేవతలపై—అనంగుడు (కామదేవుడు) బలవంతుడైన రాజు; అతని ఆజ్ఞ మరింత అధికంగా ప్రభావశాలిని.

Verse 56

पार्वतीस्त्रीस्वरूपेण अजेयो भुवनत्रये । तां दृष्ट्वा हि स्त्रियं सर्वे ऋषयोऽपि विचक्षणाः

స్త్రీరూపంలో పార్వతి త్రిలోకమందు అజేయ. ఆ స్త్రీని దర్శించి, విచక్షణులైన ఋషులుకూడా కలవరపడ్డారు.

Verse 57

देवा मनुष्या गन्धर्वाः पिशाचोरगराक्षसाः । आज्ञानुल्लंघिनः सर्वे मदनस्य महात्मनः

దేవులు, మనుష్యులు, గంధర్వులు, పిశాచులు, నాగులు, రాక్షసులు—అందరూ మహాత్ముడైన మదనుని ఆజ్ఞను అతిక్రమించరు.

Verse 58

तपोबलेन महता तथा दानबलेन च । वेत्तुं न शक्यो मदंनो विनयेन विना द्विजाः

హే ద్విజులారా! మహత్తర తపోబలముచేతనూ, దానబలముచేతనూ—వినయము లేకుండా—మదనుని యథార్థంగా గ్రహించలేరు.

Verse 59

तस्मादनंगस्य महान्क्रोधो हि बलवत्तरः । ईश्वरं मदनेनैवं मोहितं वीक्ष्य माधवः

అందుచేత అనంగుని మహాక్రోధము మరింత బలవంతమైంది. మదనునిచేత ఇలా మోహితుడైన ఈశ్వరుని చూచి మాధవుడు (విష్ణువు) …

Verse 60

उवाच वाक्यं वाक्यज्ञो मा चिंतां कुरु वै प्रभो । यदुक्तं नारदेनैव मंडपं प्रति सर्वशः

వాక్యనిపుణుడు ఇలా పలికెను—“ప్రభో, చింతించకండి. నారదుడు మండపము విషయమై సమస్తంగా చెప్పినదంతా యథావిధిగా నెరవేర్చబడును.”

Verse 61

त्वष्ट्रा कृतं विचित्रं च तत्सर्वं मदनात्प्रभोः । तदानीं शंकरो वाक्यमुवाच मधुसूदनम्

“ప్రభో, త్వష్టృడు చేసిన ఆ విచిత్ర సృష్టి అంతా మదన కారణమునే కలిగింది.” అప్పుడు శంకరుడు మధుసూదనునితో (విష్ణువుతో) మాటలాడెను.

Verse 62

अविद्यया वृतं तेन कृतं त्वष्ट्रा हि मण्डपम् । किं तु वक्ष्यामहे विष्णो मण्डपः केवलेन हि

అవిద్యతో ఆవరించబడి త్వష్టృడు ఆ మండపమును నిర్మించాడు. కాని హే విష్ణో, దాని గురించి మేమేమి చెప్పగలం? మండపము అనేది కేవలం మండపమే.

Verse 63

विवाहो हि महाभाग अविद्यामूल एव च । तस्मात्सर्वे वयं याम उद्वाहार्थं च संप्रति

హే మహాభాగ, వివాహము నిజముగా అవిద్యామూలమే. కనుక మనమందరం ఇప్పుడు వివాహకార్యార్థం వెళ్లుదాం.

Verse 64

नारदं च पुरस्कृत्य सर्वे देवाः सवासवाः । हिमाद्रिसहिता जग्मुर्मन्दिरं परमाद्भुतम् । अनेकाश्चर्यसंयुक्तं विचित्रं विश्वकर्मणा

నారదుని ముందుంచి, ఇంద్రునితో కూడిన సమస్త దేవతలు హిమాద్రితో కలిసి పరమాద్భుతమైన ఆ మందిరమునకు వెళ్లిరి; అది అనేక ఆశ్చర్యములతో నిండినది, విశ్వకర్మచే విచిత్రంగా నిర్మితమైనది.

Verse 65

कृतं च तेनाद्य पवित्रमुत्तमं तं यज्ञवाटं बहुभिः पुरस्कृतम् । विचित्रचित्रं मनसो हरं च तं यज्ञवाटं स चकार बुद्धिमान्

అప్పుడు ఆ బుద్ధిమంతుడైన విశ్వకర్మ అనేకులచే గౌరవింపబడిన, విచిత్ర చిత్రాల అలంకారాలతో మనోహరమైన, పరమ పవిత్రమైన ఉత్తమ యజ్ఞవాటాన్ని ఆ రోజే నిర్మించాడు।

Verse 66

प्रवेक्ष्यमाणास्ते सर्वे सुरेन्द्रा ऋषिभिः सह । दृष्टा हिमाद्रिणा तत्र अभ्युत्थानगतोऽभवत्

ఆ దేవేంద్రులందరూ ఋషులతో కలిసి ప్రవేశించుచుండగా, హిమాద్రి వారిని అక్కడ చూచి వెంటనే గౌరవ స్వాగతార్థం లేచి నిలిచాడు।

Verse 67

तथैव तेषां च मनोहराणि हर्म्याणि तेन प्रतिकल्पितानि । गन्धर्वयक्षाः प्रमथाश्च सिद्धा देवाश्च नागाप्सरसां गणाश्च । वसंति यत्रैव सुखेन तेभ्यः स तत्रतत्रोपवनं चकार

అదేవిధంగా ఆయన వారి కోసం మనోహరమైన భవనాలను రూపకల్పన చేశాడు। గంధర్వులు, యక్షులు, ప్రమథులు, సిద్ధులు, దేవులు, అలాగే నాగులు మరియు అప్సరసల గణాలు సుఖంగా నివసించిన చోటుచోట ఆయన ఉపవనాలను (విహారవనాలను) కూడా సృష్టించాడు।

Verse 68

तेषामर्थे महार्हाणि धाराजिरगृहाणि च । अत्यद्भुतानि शोभंते कृतान्येव महात्मना

వారి కోసం ఆ మహాత్ముడు అత్యంత విలువైన, గౌరవనీయమైన నివాసగృహాలు మరియు ధారాజిర-గృహాలు (ప్రత్యేక భవనాలు) నిర్మించాడు; అవి నిర్మితమై అతి అద్భుతంగా ప్రకాశించాయి।

Verse 69

निवासार्थे कल्पितानि सावकाशानि तत्र वै । देवानां चैव सर्वेषामृषीणां भावितात्मनाम्

అక్కడ నివాసార్థం నిజంగా విశాలమైన వసతి స్థలాలు ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి—సర్వ దేవతలకూ, అలాగే సంస్కృతాత్ములైన (భావితాత్మ) ఋషులకూ।

Verse 70

एवं विस्तारयामास विश्वकर्मा बहून्यपि । मन्दिराणि यथायोग्यं यत्र तत्रैव तिष्ठताम्

ఇలా విశ్వకర్మ యథాయోగ్యంగా మరెన్నో మందిరాలు, నివాసస్థానాలు విస్తరించి సక్రమంగా ఏర్పాటు చేశాడు; ఎవరు ఎక్కడెక్కడ నిలిచివుంటారో, అక్కడక్కడే వారు స్థిరంగా నివసించునట్లు చేశాడు।

Verse 71

भैरवाः क्षेत्रपालाश्च येऽन्ये च क्षेत्रवासिनः । श्मशानवासिनश्चान्ये येऽन्ये न्यग्रोधवासिनः

భైరవులు, క్షేత్రపాలులు మరియు ఇతర క్షేత్రవాసులు; అలాగే శ్మశానవాసులు, ఇంకా వటవృక్షం (న్యగ్రోధ) వద్ద నివసించే ఇతరులు—

Verse 72

अश्वत्थसेविनश्चान्ये खेचराश्च तथा परे । येये यत्रोपविष्टाश्च तत्रतत्रैव तेन वै

అశ్వత్థ (పీపల్) సేవించువారు మరికొందరు, అలాగే ఇతర ఖేచరులు (ఆకాశచారులు) కూడా; ఎవరు ఎక్కడ కూర్చున్నారో, అక్కడక్కడే విశ్వకర్మ యథోచితంగా ఏర్పాట్లు చేశాడు।

Verse 73

कृतानि च मनोज्ञानि भवनानि महांतिवै । तेषामेवानुकूलानि भूतानां विश्वकर्मणा

నిజంగా విస్తారమైన, మనోహరమైన భవనాలు నిర్మించబడ్డాయి. విశ్వకర్మ వివిధ భూతగణాల స్వభావం, అవసరాలకు అనుగుణంగా, వారికి తగినట్లుగా వాటిని నిర్మించాడు।

Verse 74

तत्रैव ते सर्वगणैः समेता निवासितास्तेन हिमाद्रिणा स्वयम् । सेंद्राः सुरा यक्षपिशाचरक्षसां गन्धर्वविद्याप्सरसां समूहाः

అక్కడనే వారు తమ తమ గణాలతో కూడి సమవేతులై, స్వయంగా హిమాద్రి (హిమాలయుడు) చేత నివసింపజేయబడ్డారు—ఇంద్రసహిత దేవగణాలు, అలాగే యక్ష, పిశాచ, రాక్షస, గంధర్వ, విద్యాధర, అప్సరసల సమూహాలు।