Adhyaya 9
Mahesvara KhandaKaumarika KhandaAdhyaya 9

Adhyaya 9

అధ్యాయం 9 సంభాషణాత్మకంగా ధర్మ-నీతి బోధను ముందుకు నడిపిస్తుంది. పూర్వజన్మసముద్భవ కారణాలు విన్న నాడీజఙ్ఘుడు, రాజు ఇంద్రద్యుమ్నుని గుర్తింపు/అన్వేషణ ఇంకా పూర్తికాలేదని విచారించి, మిత్రధర్మం నిలబెట్టడం మరియు ప్రతిజ్ఞ పూర్తి చేయడం కోసం సహచరులతో కలిసి అగ్నిప్రవేశం చేయాలని తీవ్ర నిర్ణయం సూచిస్తాడు. అప్పుడు ఉలూకుడు అడ్డుకొని మరో మార్గం చెబుతాడు—గంధమాదన పర్వతంపై దీర్ఘాయుష్కుడైన గృధ్రుడు ఉంటాడు; అతడు తన ప్రియసఖుడు, ఇంద్రద్యుమ్నుని గురించి తెలిసి ఉండవచ్చు అని. వారు గృధ్రుని దగ్గరకు వెళ్లి ప్రశ్నిస్తారు. అతడు అనేక కల్పాలలో ఇంద్రద్యుమ్నుని చూడలేదని, వినలేదని చెప్పడంతో అందరూ మరింత శోకిస్తారు. తరువాత గృధ్రుడు తన పూర్వజన్మకథను వివరిస్తాడు—ఒకప్పుడు చంచల వానరుడై శివుని దామనకోత్సవంలో స్వర్ణ ఊయల, లింగ సన్నిధిలో అనుకోకుండా పాల్గొని భక్తుల దెబ్బలకు అక్కడే మరణించాడు; ఆపై కాశీాధిపతి కుమారుడైన కుశధ్వజుడిగా జన్మించి, దీక్ష పొంది యోగసాధనతో శివభక్తుడయ్యాడు. తరువాత కామావేశంతో అగ్నివేశ్యుని కుమార్తెను అపహరించడంతో ఋషి శాపం వల్ల గృధ్రుడిగా మారాడు. రాజు ఇంద్రద్యుమ్నుని గుర్తింపులో సహాయం చేసినప్పుడు మాత్రమే శాపవిమోచనం కలుగుతుందని ఋషి నియమం విధించాడు. ఈ అధ్యాయం స్నేహధర్మం, ప్రతిజ్ఞా-తర్కం, ఉత్సవపుణ్యం, శాప-మోక్షాల సాపేక్ష నియమాన్ని సమన్వయంగా చూపిస్తుంది.

Shlokas

Verse 1

उलूक उवाच । इतिदमुक्तमखिलं पूर्वजन्मसमुद्भवम् । स्वरूपमायुषो हेतुः कौशिकत्वस्य चेति मे

ఉలూకుడు అన్నాడు—ఇలా నేను పూర్వజన్మం నుండి ఉద్భవించిన సంగతులన్నీ చెప్పాను: నా నిజ స్వరూపం, నా ఆయుష్షుకు కారణం, అలాగే నేను కౌశికుడనైన కారణమూ.

Verse 2

इत्युक्त्वा विरते तस्मिन्पुरूहूतसनामनि । नाडीजंघो बको मित्रमाह तं दुःखितो वचः

పురూహూత అనే అతడు ఇలా చెప్పి మౌనమయ్యాక, అతని మిత్రుడు నాడీజంఘుడు—బకుడు (కొంగ)—విషాదంతో అతనితో మాటలాడాడు.

Verse 3

नाडीजंघ उवाच । यदर्थं वयमायातास्तन्न सिद्धं महामते । कार्यं तन्मरणं नूनं त्रयाणामप्युपागतम्

నాడీజంఘుడు అన్నాడు—ఓ మహామతీ! మనం ఏ ఉద్దేశంతో వచ్చామో అది సిద్ధించలేదు. ఇప్పుడు అదే ‘కార్యం’ నిశ్చయంగా మన ముగ్గురికీ మరణంగా వచ్చి చేరింది.

Verse 4

इंद्रद्युम्नापरिज्ञाने भद्रकोऽयं मुमूर्षति । तस्यानु मित्रं मार्कंडस्तं चान्वहमपि स्फुटम्

ఇంద్రద్యుమ్నుడిని గుర్తించకపోవడం వల్ల ఈ భద్రకుడు మరణాసన్నుడయ్యాడు. అతని వెంటనే అతని మిత్రుడు మార్కండుడూ—స్పష్టంగా—అతనితో పాటు (మరణదిశగా) వెళ్లనున్నాడు.

Verse 5

मित्रकार्ये विनिर्वृत्ते म्रियमाणं निरीक्षते । यो मित्रं जीवितं तस्य धिगस्निग्धं दुरात्मनः

మిత్రకార్యం నెరవేరిన తరువాత మిత్రుడు మరణించుచుండగా కేవలం చూస్తూ ఉండేవాడి జీవితం ధిక్కారం; అతడు నిష్ఠురుడు, దుర్బుద్ధి గలవాడు।

Verse 6

तदेतावनुयास्यामि म्रियमाणावहं द्विज । आपृच्छे त्वां नमस्कार आश्लेषश्चाथपश्चिमः

కాబట్టి, ఓ ద్విజా, నేను అతనిని మరణం వరకూ అనుసరిస్తాను. మీకు నమస్కరించి వీడ్కోలు తీసుకుంటాను—తర్వాత ఇదే నా చివరి ఆలింగనం।

Verse 7

प्रतिज्ञातमनिष्पाद्य मित्रस्याभ्यागतस्य च । कथंकारं न लज्जंते हताशा जीवितेप्सवः

సహాయం కోరుతూ వచ్చిన మిత్రునికి ఇచ్చిన ప్రతిజ్ఞను నెరవేర్చలేకపోయి—జీవితం కోరుకుంటూనే నిరాశపడినవాడు లజ్జ ఎందుకు పడడు?

Verse 8

तस्माद्वह्निं प्रवेक्ष्यामि सार्धमाभ्यामसंशयम् । आपृष्टोऽस्यधुना स्नेहान्मम देहि जलांजलिम्

కాబట్టి నేను నిస్సందేహంగా ఈ ఇద్దరితో కలిసి అగ్నిలో ప్రవేశిస్తాను. ఇప్పుడు స్నేహంతో వీడ్కోలు కోరుతూ—నాకు జలాంజలి ఇవ్వండి, ఇది చివరి అర్ఘ్యం।

Verse 9

इत्युक्तवत्युलूकोऽसौ नाडीजंघे सगद्गदम् । साश्रुनेत्रं स्थिरीभूय प्राह वाचं सुधासमुचम्

ఇది విన్న ఆ గుడ్లగూబ—కాళ్లు వణుకుతూ, గొంతు గద్గదమై, కన్నీళ్లతో నిండిన కళ్లతో—స్థిరపడి అమృతసమమైన మధుర వాక్యాలు పలికెను।

Verse 10

उलूक उवाच । मयि जीवति मित्रे मे भवान्मरणमेति च । अद्यप्रभृति कस्तर्हि हृदा मम लभिष्यति

ఉలూకుడు అన్నాడు—నేను, నీ మిత్రుడు, జీవించి ఉండగానే నీవు మరణాన్ని చేరబోతున్నావు! ఈ రోజు నుంచీ నా హృదయానికి నిజమైన సహచరుడు ఎవరు దొరుకుతారు?

Verse 11

अस्त्युपायो महानत्र गन्धमादनपर्वते । मत्तश्चिरायुर्मित्रोस्ति गृध्रः प्राणसमः सुहृत्

ఇక్కడ ఒక మహోపాయం ఉంది—గంధమాదన పర్వతంలో. అక్కడ నాకు దీర్ఘాయువు గల మిత్రుడు ఉన్నాడు—గృధ్రుడు, ప్రాణసమానమైన సుహృదుడు.

Verse 12

स विज्ञास्यति वोऽभीष्टमिंद्रद्युम्नं महीपतिम् । इत्युक्त्वा पुरतस्तस्थावुलूकः स च भूपतिः

అతడు మీకు కావలసిన విషయాన్ని—భూపతి ఇంద్రద్యుమ్నుని గురించి—తెలుసుకుంటాడు. ఇలా చెప్పి ఉలూకుడు ముందుగా నిలిచాడు; రాజు కూడా (అనుసరించేందుకు సిద్ధమయ్యాడు).

Verse 13

मार्कंडेयो बकश्चैव प्रययुर्गंधमादनम् । तमायांतमथालोक्य वयस्यं पुरतः स्थितम्

మార్కండేయుడు మరియు బకుడు కూడా గంధమాదనానికి బయలుదేరారు. దగ్గరికి వస్తూ తమ మిత్రుడు ముందుగా నిలిచినట్లు చూసారు (మరియు సమీపించారు).

Verse 14

स्वकुलायात्प्रहृष्टोऽसौ गृध्रः संमुखमाययौ । कृतसंविदसौ पूर्वं स्वागतासनभोजनैः

తన నివాసం నుండి ఆనందంతో ఆ గృధ్రుడు ఎదురుగా వచ్చాడు. ముందే పరిచయం ఉన్నందున వారు స్వాగతం, ఆసనం, భోజనం మొదలైనవాటితో ఆతిథ్యం చేశారు.

Verse 15

उलूकं गृध्रराजश्च कार्यं पप्रच्छ तं तथा । म चाचख्यावयं मित्रं बको मेऽस्य मुनिः किल

గృధ్రరాజు ఉలూకుని వారి రాక యొక్క కార్యం ఏమిటని అడిగాడు. అప్పుడు ఉలూకుడు చెప్పాడు—“ఇతడు మా మిత్రుడు; ఈ బకుడు—అని వినబడుతుంది—ముని.”

Verse 16

मुनेरपि तृतीयोऽयं मित्रं चार्थोयमुद्यतः । इंद्रद्युम्नपरिज्ञाने स्वयं जीवति नान्यथा

“ఇతడు మునికీ మూడవ మిత్రుడు; ఇదే మా ముందున్న నిశ్చిత ప్రయోజనం. ఇంద్రద్యుమ్నుని గుర్తించడంలోనే అతడు జీవిస్తాడు, లేకపోతే కాదు।”

Verse 17

वह्निं प्रवेक्ष्यते व्यक्तमयं तदनु वै वयम् । मया निषिद्धोऽयं ज्ञात्वा त्वां चिरंतनमात्मना

“ఇతడు స్పష్టంగా అగ్నిలో ప్రవేశించబోతున్నాడు; అతని తరువాత మేమూ. నిన్ను చిరంతనుడైన శుద్ధహృదయుడిగా తెలిసి నేను ఇతనిని నిరోధించాను।”

Verse 18

तच्चेज्जानासि तं ब्रूहि चतुर्णां देहि जीवितम् । सरं क्ष्याप्नुहि सत्कीर्तिं क्षयं चाखिलपाप्मनः

“నీవు నిజంగా అతనిని తెలిసినవాడవైతే చెప్పుము. మా నలుగురికీ జీవదానం చేయుము; నీవు పుణ్యసరోవరప్రాప్తి, సత్కీర్తి, సమస్త పాపక్షయాన్ని పొందుదువు.”

Verse 19

गृध्र उवाच । षट्पंचाशद्व्यतीता मे कल्पा जातस्य कौशिक । न दृष्टो न श्रुतोऽस्माभिरिंद्रद्युम्नो महीपतिः

గృధ్రుడు అన్నాడు—“ఓ కౌశికా, నా జన్మనుండి యాభై ఆరు కల్పాలు గడిచాయి. అయినా ఇంద్రద్యుమ్నుడు అనే భూపతి మాకు కనబడలేదు, వినబడలేదు కూడా.”

Verse 20

तच्छ्रुत्वा विस्मयाविष्ट इंद्रद्युम्नोऽपि दुःखितः । पप्रचछ जीविते हेतुमतिमात्रे विहंगमम्

అది విని ఇంద్రద్యుమ్నుడు ఆశ్చర్యంతో మునిగిపోయి, దుఃఖితుడైయెను. అతి జ్ఞానముగల ఆ విహంగమును తన దీర్ఘజీవిత కారణమేమిటని ప్రశ్నించెను.

Verse 21

गृध्र उवाच । श्रृणु भद्रै पुरा जातो मर्कटोऽहं च चापलः । आसं कदाचिदभवद्वसंतोऽथ ऋतुः क्रमात्

గృధ్రుడు పలికెను—హే భద్రా, వినుము. పూర్వము నేను చపల స్వభావముగల కోతిగా జన్మించితిని. ఒకసారి క్రమముగా వసంత ఋతువు వచ్చెను.

Verse 22

तत्राग्रे देवदेवस्य वनमध्ये शिवालये । भवोद्भवस्य पुरतो जगद्योगेश्वराभिधे

అక్కడ అరణ్యమధ్యమున దేవదేవుడైన శివుని ఆలయములో, భవోద్భవుని సమక్షమున—‘జగద్యోగేశ్వర’ అని ప్రసిద్ధమైన స్థలమందు—

Verse 23

चतुर्दशीदिने हस्तनक्षत्रे हर्षणाभिधे । योगे चैत्रे सिते पक्ष आसीद्दमनकोत्सवः

చతుర్దశి దినమున, హస్త నక్షత్రమున, హర్షణ అనే యోగమున, చైత్ర మాస శుక్ల పక్షమున దమనకోత్సవము జరిగెను.

Verse 24

अत्र सौवर्ण्यदोलायां लिंग आरोपिते जनैः । निशायामधिरूह्याऽहं दोलां तां च व्यचालयम्

ఇక్కడ జనులు సువర్ణ దోలపై శివలింగమును ఆరోపించినప్పుడు, నేను రాత్రివేళ ఆ దోలపై ఎక్కి దానిని ఊగించితిని.

Verse 25

निसर्गाज्जतिचापल्याच्चिरकालं पुनःपुनः । अथ प्रभात आयाता जनाः पूजाकृते कपिम्

నా సహజమైన కోతి చేష్టల వల్ల, నేను చాలా సేపు మళ్ళీ మళ్ళీ అలాగే చేసాను. తరువాత తెల్లవారుజామున ప్రజలు పూజ కోసం వచ్చి కోతిని చూశారు.

Verse 26

दोलाधिरूढमालोक्य लकुटैर्मां व्यताडयन् । दोलासंस्थित एवाहं प्रमीतः शिवमंदिरे

నన్ను ఉయ్యాల మీద కూర్చుని ఉండటం చూసి, వారు కర్రలతో కొట్టారు. ఉయ్యాల మీద ఉండగానే శివాలయంలో నేను మరణించాను.

Verse 27

तेषां प्रहारैः सुदृढैर्बहुभिर्वज्रदुःसहैः । शिवांदोलनमाहात्म्याज्जातोऽहं नृपमंदिरे

వజ్రాయుధం వలె భరించలేని వారి అనేక గట్టి దెబ్బల వల్ల నేను చనిపోయినప్పటికీ, శివుని ఊయల సేవ మహత్యం వల్ల నేను రాజభవనంలో జన్మించాను.

Verse 28

काशीश्वरस्य तनयः प्रतीतोऽस्मि कुशध्वजः । जाति स्मरस्ततो राज्ये क्रमात्प्राप्याहमैश्वरम्

నేను కాశీ రాజు కుమారుడైన 'కుశధ్వజుడు' అని ప్రసిద్ధి చెందాను. పూర్వజన్మ జ్ఞానం కలవాడనై, నేను క్రమంగా రాజ్యంలో ఆధిపత్యాన్ని పొందాను.

Verse 29

कारयामि धरापृष्ठे चैत्रे दमनकोत्सवम् । यता यथा दोलयति शिवं दोलास्थितं नरः

నేను భూమిపై చైత్ర మాసంలో దమనకోత్సవాన్ని జరిపిస్తాను. ఏ విధంగానైతే మానవుడు ఉయ్యాల మీద ఉన్న శివుని ఊపుతాడో...

Verse 30

तथा तथाऽशुभं याति पुण्यमायाति भद्रक । शिवदीक्षामुपागम्याखिलसंस्कारसंस्कृतः

హే భద్రకా! శివదీక్షను ఆశ్రయించినప్పుడు, సమస్త సంస్కారాలతో సంస్కృతుడై అశుభం తొలగి పుణ్యం సమీపిస్తుంది.

Verse 31

शिवाचार्यैर्विमुक्तोऽहं पशुपाशैस्तदागमात् । निर्वाहदीक्षापर्यंतान्संस्कारान्प्राप्य सर्वतः

ఆ ఆగమపరంపర ప్రకారం శైవ ఆచార్యులు నన్ను పశుపాశ బంధనాల నుండి విముక్తుని చేశారు; మరియు నేను నిర్వాహదీక్ష వరకు ఉన్న సంస్కారాలను సమగ్రంగా పొందాను.

Verse 32

आराधयामि देवेशं प्रत्यक्चित्तमुमापतिम् । समस्तक्लेशविच्छेदकारणं जगतां गुरुम्

నేను దేవేశుడైన ఉమాపతిని ఆరాధిస్తున్నాను; అంతర్ముఖమైన చిత్తంలో ప్రత్యక్షమయ్యే ఆయన సమస్త క్లేశాలను ఛేదించే కారణం, జగత్తుల గురువు.

Verse 33

चित्तवृत्तिनिरोधेन वैराग्याभ्यासयोगतः । जपन्नुद्गीतमस्यार्थं भावयन्नष्टमं रसम्

చిత్తవృత్తినిరోధంతో, వైరాగ్య-అభ్యాసయోగం ద్వారా, నేను ఉద్గీతాన్ని జపిస్తూ దాని అర్థాన్ని భావించి ‘అష్టమ రసం’ను పెంపొందించాను.

Verse 34

ततो मां प्रणिधानेनाभ्यासेन दृढभूमिना । अन्तरायानुपहतं ज्ञात्वा तुष्टोऽब्रवीद्धरः

ఆపై దృఢభూమిగల అభ్యాసం మరియు అచంచల ప్రణిధానంతో నేను అంతరాయాలచే కదలని వాడినని తెలిసి, హరుడు సంతోషించి పలికాడు.

Verse 35

ईश्वर उवाच । कुशध्वजाहं तुष्टोद्य वरं वरय वांछितम् । न हीदृशमनुष्ठानं कस्याप्यस्ति महीतले

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే కుశధ్వజా, నేడు నేను ప్రసన్నుడను; నీకు కావలసిన వరాన్ని కోరుకో. భూమిపై ఇలాంటి అనుష్ఠానం ఎవరికీ లేదు.

Verse 36

श्रुत्वेत्युक्तो मया शम्भुर्भूयासं ते गंणो ह्यहम् । अनेनैव शरीरेण तथेत्येवाह गां प्रभुः

ఇది విని నేను శంభువుతో అన్నాను—“నేను మీ గణుడనై ఉండుగాక.” ప్రభువు పలికెను—“తథాస్తు; ఈ శరీరంతోనే.”

Verse 37

ततः कैलासमानीय विमानं मम चादिशत् । सर्वरत्नमयं दिव्यं दिव्याश्चर्यसमावृतम्

అనంతరం ఆయన నన్ను కైలాసానికి తీసుకెళ్లి నాకు ఒక దివ్య విమానాన్ని అనుగ్రహించాడు—అది సర్వరత్నమయమై, దివ్య ఆశ్చర్య వైభవంతో ఆవరించబడింది.

Verse 38

विचरामि प्रतीतोऽहं तदारूढो यदृच्छया । अथ काले कियन्मात्रे व्यतीतेऽत्रैवं पर्वते

అలా యదృచ్ఛగా దానిపై ఎక్కి నేను తృప్తచిత్తుడనై విహరించుచున్నాను. ఆపై ఈ పర్వతంలో కొద్దిసేపు గడిచిన వెంటనే ఇది జరిగింది.

Verse 39

गवाक्षाधिष्ठितोऽपश्यं वसंते मुनिकन्यकाम् । प्रवाति दक्षिणे वायौ मदनाग्निप्रदीपितः

వసంతకాలంలో గవాక్షం వద్ద నిలిచి నేను ఒక మునికన్యను చూచితిని. దక్షిణ వాయువు వీచగానే నా అంతరంలో మదనాగ్ని ప్రజ్వలించింది.

Verse 40

अग्निवेश्यसुतां भद्र विवस्त्रां जलमध्यगाम् । उद्भिन्नयौवनां श्यामां मध्यक्षामां मृगेक्षणाम्

హే భద్రా! ఆమె అగ్నివేశ్యుని కుమార్తె—వస్త్రరహితగా జలమధ్యంలో నిలిచింది; కొత్త యౌవనం వికసించిన శ్యామవర్ణ, సన్నని నడుము, మృగనయన.

Verse 41

विस्तीर्णजघनाभोगां रंभोरुं संहतस्तनीम् । तामंकुरितलावण्यां जलसेका दिवाग्रतः

ఆమె నితంబాలు విశాలంగా పుష్టిగా, తొడలు రంభలాంటివి, స్తనాలు దృఢంగా సమీపంగా; పగటి వెలుగులో జలస్నానం చేస్తూ ఆమె లావణ్యం కొత్తగా మొలకెత్తినట్లుండెను.

Verse 42

प्रोन्निद्रपंकजमुखीं वर्णनीयतमाकृतिम् । यथाप्रज्ञानयाथात्म्याद्विद्विद्भिरपि वर्णिनीम्

ఆమె ముఖం పూర్తిగా వికసించిన పద్మంలా, ఆమె రూపం అత్యంత వర్ణనీయము; కాని సాధారణ బుద్ధికి అతీతమైన ఆమె తత్త్వాన్ని పండితులకూడా యథాతథంగా చెప్పలేరు.

Verse 43

प्रोद्यत्कटाक्षविक्षेपैः शरव्रातैरिव स्मरः । स्वयं तदंगमास्थाय ताडयामास मां दृढम्

ఆమె విసిరిన కటాక్షాలు బాణవర్షంలా; మన్మథుడు స్వయంగా ఆమె అవయవాలపై నిలిచి నన్ను బలంగా గాయపరిచినట్లయ్యెను.

Verse 44

वयस्यासंवृचामेवं खेलमानां यदृच्छया । अवतीर्याहमहरं विमानान्मदनातुरः

ఆమె సఖులు అలా క్రీడించుచుండగా, యాదృచ్ఛికంగా నేను విమానమునుండి దిగివచ్చి, మన్మథతాపంతో ఆ అవకాశాన్ని పట్టుకున్నాను.

Verse 45

सा गृहीता मया दीर्घं प्रकुर्वाणा महास्वनम् । तातेति च विमानस्था रुरोदातीव भद्रक

నేను ఆమెను చాలాసేపు బలంగా పట్టుకున్నాను; ఆమె మహాశబ్దంతో విలపించింది. ‘నాన్నా!’ అని విమానస్థగా ఉండి అసహాయురాలిలా ఏడ్చింది, ఓ భద్రా।

Verse 46

ततो वयस्यास्ता दीना मुनिमाहुः प्रधाविताः । वैमानिकेन केनापि ह्रियते तव पुत्रिका

అప్పుడు ఆమె దుఃఖిత సఖులు పరుగెత్తుకుంటూ మునివద్దకు వెళ్లి అన్నారు—“ఏదో ఒక వైమానికుడు మీ కుమార్తెను అపహరిస్తున్నాడు!”

Verse 47

रुदन्तीं भगवन्नेतां त्राह्युत्तिष्ठेति सर्वतः । तासां तदाकर्ण्य वचो मुनिर्भद्रतपोनिधिः

వారు అన్ని వైపుల నుంచీ వేడుకున్నారు—“భగవన్, ఆమె ఏడుస్తోంది, రక్షించండి; వెంటనే లేచండి!” వారి మాటలు విని ఆ ముని—శుభ తపోనిధి—(చర్యకు సిద్ధమయ్యాడు)।

Verse 48

अग्निवेश्योऽभ्यगात्तस्या व्योमन्युपपदं त्वरन् । तिष्ठतिष्ठेति मामुक्त्वा संस्तभ्य तपसा गतिम्

అప్పుడు అగ్నివేశ్యుడు వేగంగా ఆకాశమార్గంలో వెళ్లి ఆమెను చేరుకున్నాడు. నన్ను “ఆగు, ఆగు” అని చెప్పి తన తపోబలంతో నా గమనాన్ని ఆపేశాడు।

Verse 49

ततः प्रकुपितः प्राह मुनिमामति दुःसहम् । अग्निवेश्य उवाच । यस्मान्मदीया तनया मांसपेशीव ते हृता

అప్పుడు కోపంతో మండిపోయిన ముని నాతో భరించలేని మాటలు పలికాడు. అగ్నివేశ్యుడు అన్నాడు—“నీవు నా కుమార్తెను మాంసపు ముద్దలా ఎత్తుకుపోయినందున…”

Verse 50

गृध्रेणेवाऽधुना व्योम्नि तस्माद्गध्रो भव द्रुतम् । अनिच्छंती मदीयेयं सुता बाला तपस्विनी

ఇప్పుడే ఆకాశంలో గద్ద ఆమెను మోసుకుపోతున్నట్లే, నీవు వెంటనే గద్దవై పో. నా ఈ కుమార్తె—అనిచ్ఛతో ఉన్న బాల తపస్విని—అపహరించబడింది.

Verse 51

त्वया हृताधुनास्यैतत्फलमाप्नुहि दुर्मते । इत्याकर्ण्य भयाविष्टो लज्जयाधोमुखो मुनेः

నీవు ఇప్పుడు ఆమెను అపహరించావు; కాబట్టి ఈ కర్మఫలాన్ని పొందు, ఓ దుర్మతీ! ఇది విని అతడు భయంతో కంపించి, లజ్జతో ముని ఎదుట ముఖం వంచాడు.

Verse 52

पादौ प्रगृह्य न्यपतं रुदन्नतितरां तदा । न मयेयं परिज्ञाय हृता नाद्यापि धर्षिता

అప్పుడు నేను ఆయన పాదాలను పట్టుకొని నేలపై పడిపోయి ఘోరంగా ఏడ్చాను: “ఆమె ఎవరో నాకు తెలియకనే అపహరించబడింది; ఇంకా ఆమెకు అవమానం కలగలేదు.”

Verse 53

प्रसादं कुरु ते शापं व्यावर्तय तपोनिधे । प्रणतेषु क्षमावन्तो निसर्गेण तपोधनाः

కృప చూపుము, ఓ తపోనిధీ; నీ శాపాన్ని ఉపసంహరించుము. ఎందుకంటే తపస్సులో ధనవంతులైన మహాత్ములు సహజంగా శరణాగతులపై క్షమాశీలులు.

Verse 54

भवंति संतस्तद्गृध्रो मा भवेयं प्रसीद मे । इति प्रपन्नेन मया प्रणतोऽसौ महामुनिः

సజ్జనులు కరుణామయులు; కాబట్టి నేను గద్దగా మారకుండునట్లు—నాపై ప్రసన్నుడవు. అని శరణాగతుడైన నేను ఆ మహామునికి నమస్కరించి వంగాను.

Verse 55

प्रसन्नः प्राह नो मिथ्या मम वाक्यं भवेत्क्वचित् । किं त्विंद्रद्युम्नभूपालपरिज्ञाने सहायताम्

ప్రసన్నుడై అతడు అన్నాడు—“నా వాక్యం ఎప్పటికీ అసత్యం కాదు. అయితే రాజు ఇంద్రద్యుమ్నుని గుర్తించే విషయంలో నీవు సహాయం చేయవలెను.”

Verse 56

यदा यास्यसि शापस्य तदा मुक्तिमवाप्स्यसि

“నీవు శాపఫలాన్ని అనుభవించినప్పుడు, అప్పుడు ముక్తిని పొందుతావు.”

Verse 57

इत्युक्त्वा स मुनिः प्रायाद्गृहीत्वा निजकन्यकाम् । अखण्डशीलां स्वावासमहं गृध्रोऽभवं तदा

ఇలా చెప్పి ఆ ముని తన అఖండశీల గల కుమార్తెను తీసుకొని తన ఆశ్రమానికి వెళ్లిపోయాడు; అదే క్షణంలో నేను గృధ్రుడనయ్యాను.

Verse 58

एवं तदा दमनकोत्सव ईश्वरस्य आंदोलनेन नृपवेश्मनि मेऽवतारः । शम्भोर्गणत्वमभवच्च तथाग्निवेश्यशापेन गृध्र इह भद्र तवेदमुक्तम्

ఈ విధంగా ఆ సమయంలో—ఈశ్వరుని దమనకోత్సవం మరియు ఊయల-ఉత్సవం జరుగుతుండగా—రాజభవనంలో నా అవతారం జరిగింది. శంభువుని గణత్వమును కూడా పొందితిని; మరియు ఓ భద్రా, అగ్నివేశ్యుని శాపం వల్ల ఇక్కడ నేను గృధ్రుడనయ్యాను. ఇదే నీకు చెప్పబడింది.