Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 26

Devanagari script

दोलाधिरूढमालोक्य लकुटैर्मां व्यताडयन् । दोलासंस्थित एवाहं प्रमीतः शिवमंदिरे

Transliteration

dolādhirūḍhamālokya lakuṭairmāṃ vyatāḍayan | dolāsaṃsthita evāhaṃ pramītaḥ śivamaṃdire

Translation

నన్ను ఉయ్యాల మీద కూర్చుని ఉండటం చూసి, వారు కర్రలతో కొట్టారు. ఉయ్యాల మీద ఉండగానే శివాలయంలో నేను మరణించాను.

Word by Word

• दोलाधिरूढम्: mounted on the swing
• दोलाधिरूढम्: Karman (Object of ālokya)
• Type: Adjective
• Root: दोलā (प्रातिपदिक) + अधि (उपसर्ग/अव्यय) + रुह् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP) ‘अधिरूढ’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; ‘दोलायाम् अधिरूढम्’

• आलोक्य: having seen
• आलोक्य: Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: आ-लोक् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त/ल्यपन्त अव्यय (gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having seen)

• लकुटैः: with sticks/clubs
• लकुटैः: Karaṇa (Instrument)
• Type: Noun
• Root: लकुट (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन

• माम्: me
• माम्: Karman (Object)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• व्यताडयन्: they struck/beat
• व्यताडयन्: Kriyā (Main verb)
• Type: Verb
• Root: वि-ताड् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपदम्

• दोलासंस्थितः: standing/being on the swing
• दोलासंस्थितः: Karta (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: दोलā (प्रातिपदिक) + संस्थित (स्था धातु + सम्-उपसर्ग + क्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; ‘दोलायां संस्थितः’

• एव: indeed
• एव: Nipāta (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphasis/indeed)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• प्रमीतः: dead/ceased
• प्रमीतः: Karta (Subject predicate)
• Type: Adjective
• Root: प्र-मी (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘मृतः/नष्टः’

• शिवमन्दिरे: in Śiva’s temple
• शिवमन्दिरे: Adhikaraṇa (Locative)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + मन्दिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शिवस्य मन्दिरम्)

Speaker

Gṛdhra (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: Devotees discover a monkey on the deity’s swing and, in anger, beat it with sticks; the monkey collapses and dies still seated on the swing within the Śiva temple mandapa.

Characters & Entities

• Śiva (śiva-maṃdira)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Passing away within a sacred Śiva-space is framed as spiritually significant, shaping future destiny beyond the immediate tragedy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A Śiva temple (connected with Jagadyogeśvara in the surrounding verses).

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it narrates an event occurring amid temple worship and festival arrangements.