
శౌనకుడు సూతుని అడుగుతాడు—గణప/క్షేత్రపాలుడు (పుణ్యక్షేత్ర రక్షక-స్వామి) ఎలా ఉద్భవించాడు? సూతుడు చెబుతాడు: దారుక అనే మహాబల దైత్యుడు దేవతలను ఓడించి తరిమివేయగా, వారు శివ-దేవీల శరణు కోరారు; అర్ధనారీశ్వర తత్త్వం లేకుండా అతన్ని ఇతర దేవతలు జయించలేరని విన్నవించారు. అప్పుడు పార్వతి హరుని కంఠంలోని ‘తమస్సు’ శక్తిని ఆవిష్కరించి కాలికాను ప్రదర్శించి, ఆమెకు నామకరణం చేసి శత్రునాశానికి ఆజ్ఞాపిస్తుంది. కాలికా భయంకర గర్జనతో దారుకుడు సపరివారంగా నశిస్తాడు; కానీ జగత్తులో కలకలం చెలరేగుతుంది. శాంతికై రుద్రుడు శ్మశానంలో ఏడుస్తున్న శిశురూపంగా ప్రత్యక్షమవుతాడు; కాలికా అతనికి స్తన్యమిచ్చి, ఆ శిశువు క్రోధమూర్తిని త్రాగినట్లుగా దేవిని సౌమ్యంగా మారుస్తాడు. దేవతల భయం మిగిలినప్పుడు శిశు-మహేశ్వరుడు వారికి అభయమిచ్చి, తన ముఖం నుండి అరవై నాలుగు శిశుసదృశ క్షేత్రపాలులను సృష్టించి స్వర్గం, పాతాళం, అలాగే చతుర్దశ భువనాల భూలోక వ్యవస్థలో వారి అధికారాలను నియమిస్తాడు. తరువాత క్షేత్రపాల పూజావిధి సంక్షిప్తంగా—నవాక్షరి మంత్రం, దీపారాధన, నల్ల ఉడదలు-బియ్యం మిశ్ర నైవేద్యం; నిర్లక్ష్యం చేస్తే కర్మఫలం వ్యర్థమై దుష్టశక్తులు ఫలాన్ని హరిస్తాయని చెబుతుంది. స్తుతిలో అడవులు, జలాలు, గుహలు, చౌరస్తాలు, పర్వతాలు మొదలైన చోట్ల ఉన్న రక్షకుల నామస్థానాలు పేర్కొంటుంది. తర్వాత వటయక్షిణీ కథ—విధవ సునందా తపస్సు, నిత్యపూజల వల్ల దేవి ప్రత్యక్షమవుతుంది; శివుడు నియమం పెడతాడు: నన్ను పూజించి వటయక్షిణీని పూజించనివాడి ఫలం శూన్యం. వటయక్షిణీకి సరళ మంత్ర-ప్రార్థన స్త్రీపురుషులకు సిద్ధి ఇస్తుందని చెప్పబడింది. చివరగా విజయుడు ‘పరమ వైష్ణవీ’ అపరాజితా మహావిద్యను ఆరాధించి స్తుతిస్తాడు; దీర్ఘ రక్షామంత్రం అగ్ని-జల-వాయు భయాలు, దొంగలు, జంతువులు, శత్రుకృతులు, రోగాలు మొదలైన వాటి నుండి రక్షణ, విజయం, అడ్డంకుల నివారణను హామీ ఇస్తుంది—నిత్యజపంతో పెద్ద విధులు లేకున్నా విఘ్నాలు తొలగుతాయని పేర్కొంటుంది.
Verse 1
शौनक उवाच । सूत श्रुता पुरास्माभिरुत्पत्तिर्गणपस्य च । क्षेत्रनाथः कथं जज्ञे वदैतच्छृण्वतां हि नः
శౌనకుడు అన్నాడు— ఓ సూతా! మేము పూర్వం గణపతి జన్మవృత్తాంతం విన్నాము; ఇప్పుడు క్షేత్రనాథుడు ఎలా జన్మించాడు? వినుచున్న మాకు దయచేసి చెప్పుము।
Verse 2
सूत उवाच । यदा दारुकदैत्येन पीड्यमाना दिवौकसः । शिवं देव्या सहासीनं प्रणिपत्येदमब्रुवन्
సూతుడు పలికెను—దారుక దైత్యుని బాధతో పీడితులైన దేవతలు దేవితో కూడ ఆసీనుడైన శివుని సమీపించి సాష్టాంగ నమస్కరించి ఈ మాటలు పలికిరి।
Verse 3
देव दैत्येन घोरेण दुर्जयेन सुरासुरैः । पीडिता दारुकेण स्मः स्वस्थानाच्चापि च्याविताः
హే దేవా! భయంకరుడూ దేవాసురులకూ అజేయుడైన దారుకుడు మమ్మల్ని పీడించాడు; మా స్వస్థానాల నుండికూడా మమ్మల్ని తరిమివేశాడు।
Verse 4
न विष्णुना न चंद्रेण न चान्येनापि केनचित् । शक्यो हंतुं स दुष्टात्मा अर्धनारीश्वरं विना
విష్ణువుచేత కాదు, చంద్రదేవునిచేత కాదు, మరెవరిచేతనూ కాదు—అర్ధనారీశ్వరుని తప్ప ఆ దుష్టాత్ముని సంహరించడం సాధ్యం కాదు।
Verse 5
तेन संपीड्यमानानामस्माकं शरणं भव । इत्युक्त्वा रुरुदुर्देवास्त्राहित्राहीति चाब्रुवन्
కాబట్టి అతని చేత నలిగిపోతున్న మాకు మీరు శరణమవండి. అని చెప్పి దేవతలు విలపించి, మళ్లీ మళ్లీ “త్రాహి త్రాహి—రక్షించండి!” అని పలికిరి।
Verse 6
ततोऽतिकृपयाविष्टहरकंठस्य कालिमाम् । गृहीत्वा पार्वती चक्रे नारीमेकां महाभयाम्
అప్పుడు అపార కరుణతో నిండిన పార్వతి హరుని కంఠంలోని నీలకాంతి/కాలిమాను గ్రహించి, దానితో ఒక మహాభయంకరమైన స్త్రీని సృష్టించింది।
Verse 7
आत्मशक्तिं तत्र मुक्त्वा प्रोवाचेदं वचः शुभा । यस्मादतीव कालासि नाम्ना त्वं कालिका भव
అక్కడ తన ఆత్మశక్తిని విడిచిపెట్టి శుభదేవి ఈ వచనం పలికింది— “నీవు అత్యంత కృష్ణవర్ణమై ఉన్నావు; అందువల్ల నామముగా నీవు ‘కాలికా’ అవుతావు।”
Verse 8
देवारिं च दुरात्मानं शीघ्रं नाशय शोभने । एवमुक्ता महारावा कालिका प्राप्य तं तदा
“ఓ శోభనే, దేవుల దుష్ట శత్రువును శీఘ్రంగా నాశనం చేయి।” అని ఆజ్ఞ పొందిన కాలికా మహాగర్జన చేసి అప్పుడే అతనిని చేరింది।
Verse 9
रवेणैव मृतं चक्रे सानुगं स्फुटितहृदम् । ततोवन्ती श्मशानस्था महारावानमुंचत
ఆమె తన గర్జనతోనే అతనిని అతని అనుచరులతో సహా మృతుడిని చేసింది; హృదయం చీలిపోయింది. తరువాత శ్మశానంలో నిలిచి ఆమె మహా ప్రతిధ్వనియుత నాదాన్ని విడిచింది।
Verse 10
यैरासन्विकला लोकास्त्रयोऽपि प्रमृता यथा । ततो रुद्रो बालरूपं कृत्वा विश्वकृते विभुः
ఆ కారణాల వల్ల మూడు లోకాలు వికలమై, మృతప్రాయంగా అయ్యాయి. అందుకే విశ్వహితకారుడైన సర్వశక్తిమంతుడు రుద్రుడు బాలరూపాన్ని ధరించాడు।
Verse 11
रुदंस्तस्याः समीपे चाप्यागतः प्रेतसद्मनि । रुदंतं च ततो बालं कृत्वोत्संगे कृपान्विता
అతడు ఏడుస్తూ ఆమె సమీపానికి వచ్చాడు, ప్రేతసద్మంలోకూడా. ఏడుస్తున్న బాలుణ్ణి చూసి కరుణామయి దేవి అతనిని ఒడిలోకి తీసుకుంది।
Verse 12
कालिकाऽपाययत्स्तन्यं मा रुदेति प्रजल्पती । स्तन्य व्याजेन बालोऽपि पपौ क्रोधं तदंगजम्
కాలికా అతనికి తన స్తన్యాన్ని త్రాగించి, మృదువుగా “ఏడవకు” అని పలికింది. కాని స్తన్యపానమనే నెపంతో ఆ బాలుడూ ఆమె స్వదేహజ క్రోధాన్ని త్రాగివేశాడు।
Verse 13
योऽसौ हरकंठभवविषादासीत्सुदुर्धरः । पीतक्रोधस्वभावे च सौम्यासीत्कालिका तदा
హరుని కంఠంలో పుట్టిన విషజ దుఃఖం అతి దుర్ధరమైనది; క్రోధం త్రాగబడిన తరువాత, అప్పుడు కాలికా స్వభావములోనే సౌమ్యమై శుభమయిగా మారింది।
Verse 14
बालोऽपि बालरूपं तत्त्यक्तुमैच्छत्कृतक्रियः
తన కార్యం సిద్ధించిన తరువాత ఆ బాలుడూ ఆ బాలరూపాన్ని విడిచిపెట్టాలని కోరాడు।
Verse 15
ततो देवाः कालिकायाः शंकमानाः पुनर्भयम् । ऊचुर्मा बाल बालत्वं परित्यज कृपां कुरु
అప్పుడు దేవతలు కాలికాపై మళ్లీ భయంతో, సందేహంతో నిండిపోయి ఇలా అన్నారు—“ఓ బాలా, బాలత్వాన్ని విడువకు; కరుణ చూపు.”
Verse 16
बाल उवाच । न भेतव्यं कालिकायाः सौम्या देवी यतः कृता । अस्ति चेद्भवतां भीतिरन्यान्स्रक्ष्यामि बालकान् । चतुःषष्टिक्षेत्रपालानित्युक्त्वा सोऽसृजन्मुखात्
బాలుడు అన్నాడు—“కాలికాను భయపడకండి; దేవి సౌమ్యంగా చేయబడింది. అయినా మీలో భయం మిగిలి ఉంటే, నేను ఇతర బాలరూపాలను సృష్టిస్తాను—అరవై నాలుగు క్షేత్రపాలులను।” అని చెప్పి, అతడు తన ముఖమునుండి వారిని సృష్టించాడు।
Verse 17
प्राह तान्बालरूपांश्च बालरूपी महेश्वरः । स्वर्गेषु पंचविशानां पातालेषु च तावताम्
బాలరూపుడైన మహేశ్వరుడు ఆ బాలరూపులను ఉద్దేశించి పలికెను—“స్వర్గలోకాల్లో మీలో ఇరవై ఐదుగురికి స్థానాలు, పాతాళలోకాల్లో కూడా అంతే సంఖ్యకు స్థానాలు ఉంటాయి.”
Verse 18
चतुर्दशानां भूर्लोके वासो वः पालनं तथा । अयमेव श्मशानस्थो भविता श्वा च वाहनम्
“మీలో పద్నాలుగురికి భూలోకంలో నివాసమూ రక్షణకర్తవ్యమూ ఉంటుంది. ఈవాడు శ్మశానంలోనే స్థిరంగా ఉంటాడు; కుక్క అతని వాహనం అవుతుంది.”
Verse 19
नैवेद्यं भवतां राजमाषतंदुलमिश्रकाः । अनभ्यर्च्य च यो युष्मान्किंचित्कृत्यं विधास्यति
“మీ నైవేద్యం రాజమాషము (మినుములు) మరియు తండులము (బియ్యం) కలిపిన మిశ్రమం. మిమ్మల్ని ఆరాధించక ఏ కార్యమైనా చేయువాడు…”
Verse 20
तस्य तन्निष्फलं भावि भुक्तं प्रेतैश्च राक्षसैः । इत्युक्त्वा भगवान्रुद्रस्तत्रैवां तरधीयत
“అతని ఆ కార్యం నిష్ఫలమగును; అతని నైవేద్యాన్ని ప్రేతలు మరియు రాక్షసులు భక్షించుదురు.” అని పలికి భగవాన్ రుద్రుడు అక్కడే అంతర్ధానమయ్యెను.
Verse 21
क्षेत्रपालाः स्थिताश्चैव यथास्थाने निरूपिताः । इति वः क्षेत्रपालानां सृष्टिः प्रोक्ता समासतः
ఇలా క్షేత్రపాలులు తమ తమ నియత స్థానాలలో నియమింపబడి స్థిరపడ్డారు. ఈ విధంగా క్షేత్రపాలుల సృష్టి మీకు సంక్షేపంగా చెప్పబడింది.
Verse 22
आराधनं प्रवक्ष्यामि येन प्रीता भवंति ते
ఇప్పుడు నేను ఆరాధన విధానాన్ని చెప్పుచున్నాను; దానివలన ఆ క్షేత్రపాలులు ప్రసన్నులగుదురు.
Verse 23
ओंक्षां क्षेत्रपालाय नमः । इति नवाक्षरो महामंत्रः
“ఓం క్షాం క్షేత్రపాలాయ నమః”—ఇది నవాక్షర మహామంత్రమని ప్రకటించబడింది.
Verse 24
अनेनात्र चंदनादि दत्त्वा राजमाषतण्डुलमिश्रकाश्च चतुःषष्टिकृतभागान्वटकान्निवेद्य तावत्यो दीपिकास्तावन्ति पत्राणि पूगानि निवेद्य दण्डवत्प्रणम्य महास्तुतिमेतां जपेत्
ఇక్కడ ఈ మంత్రంతో చందనాది సమర్పించి, రాజమాషము మరియు బియ్యము మిశ్రమంతో చేసిన వటకాలను అరవై నాలుగు భాగాలుగా విభజించి నైవేద్యముగా అర్పించాలి; అంతే సంఖ్యలో దీపికలు, అంతే సంఖ్యలో ఆకులు మరియు పూగఫలములు (సుపారీ) సమర్పించి; దండవత్ ప్రణామము చేసి ఈ మహాస్తుతిని జపించాలి.
Verse 25
ओंऊर्ध्वकेशा विरू पाक्षा नित्यं ये घोररूपिणः । रक्तनेत्राश्च पिंगाक्षाः क्षेत्रपालान्नमामि तान्
ఓం। పైకి నిలిచిన కేశములు గలవారు, వికృతమైన భయంకర నేత్రములు గలవారు, నిత్యం ఘోరరూపులు—అటువంటి రక్తనేత్రులు, పింగాక్షులు అయిన క్షేత్రపాలులకు నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
Verse 26
अह्वरो ह्यापकुम्भश्च इडाचारस्तथैव यः । इंद्रमूर्तिश्च कोलाक्ष उपपाद ऋतुंसनः
అహ్వర, ఆపకుంభ, అలాగే ఇడాచార; ఇంద్రమూర్తి, కోలాక్ష, ఉపపాద, ఋతుంసన—ఇవీ క్షేత్రపాలులలోనే ప్రశంసింపబడినవారు.
Verse 27
सिद्धेयश्चैव वलिको नीलपादेकदंष्ट्रिकः । इरापतिश्चाघहारी विघ्नहारी तथांतकः
సిద్ధేయుడు, వలికుడు; నీలపాద-ఏకదంష్ట్రిక; ఇరాపతి, అఘహారీ, విఘ్నహారీ మరియు అంతకుడు—ఇవన్నీ పూజ్య క్షేత్రపాలులు; వారికి నమస్కరించవలెను।
Verse 28
ऊर्ध्वपादः कम्बलश्च खंजनः खर एव च । गोमुखश्चैव जंघालो गणनाथश्च वारणः
ఊర్ధ్వపాదుడు, కంబలుడు, ఖంజనుడు, ఖరుడు; గోముఖుడు, జంఘాలుడు, గణనాథుడు, వారణుడు—ఇవన్నీ స్తుతిలో స్మరించబడే క్షేత్రపాలులు।
Verse 29
जटालोप्यजटालश्च नौमि स्वःक्षेत्रपालकान् । ऋकारो हठकारी च टंकपाणिः खणिस्तथा
నేను నా క్షేత్రపాల-రక్షకులకు నమస్కరిస్తున్నాను—జటాలుడు, అజటాలుడు; ఋకారుడు, హఠకారీ, టంకపాణి మరియు ఖణి కూడా।
Verse 30
ठंठंकणो जंबरश्च स्फुलिंगास्यस्तडिद्रुचिः । दंतुरो घननादश्च नन्दकश्च तथा परः
నేను ఠంఠంకణుడు, జంబరుడు, స్ఫులింగాస్యుడు (నోటినుండి చినుగులు చిమ్మేవాడు), తడిద్రుచి (మెరుపువలె ప్రకాశించే వాడు), దంతురుడు, ఘననాదుడు (మేఘగర్జనసమ), నందకుడు మరియు ఇతర రక్షకునికీ నమస్కరిస్తాను।
Verse 31
फेत्कारकारी पंचास्यो बर्बरी भीमरूपवान् । भग्नपक्षः कालमेघो युवानो भास्करस्तथा
నేను ఫేత్కారకారీ, పంచాస్యుడు (పంచముఖుడు), బర్బరీ, భీమరూపవంతుడు, భగ్నపక్షుడు, కాలమేఘుడు, యువానుడు మరియు భాస్కరుడు—ఈ క్షేత్రపాలులకు నమస్కరిస్తాను।
Verse 32
रौरवश्चापि लंबोष्ठो वणिजः सुजटालिकः । सुगंधो हुहुकश्चैव नौमि पातालरक्षकान्
రౌరవ, లంబోష్ఠ, వణిజ, సుజటాలిక, సుగంధ, హుహుక—ఈ పాతాళరక్షకులకు నేను నమస్కరిస్తున్నాను।
Verse 33
सर्वलिंगेषु हुंकारः स्मशानेषु भयावहः । महालक्षो वने घोरे ज्वालाक्षो वसतौ स्थितः
అన్ని లింగక్షేత్రాలలో ఆయన ‘హుంకార’; శ్మశానాలలో ‘భయావహ’. ఘోర వనాలలో ‘మహాలక్ష’గా, గృహవాసంలో ‘జ్వాలాక్ష’గా నిలిచియుంటాడు।
Verse 34
एकवृक्षश्च वृक्षेषु करालवदनो निशि । घण्टारवो गुहावासी पद्मखंजो जले स्थितः
వృక్షాలలో ఆయన ‘ఏకవృక్ష’; రాత్రిలో ‘కరాళవదన’. గుహావాసంలో ‘ఘంటారవ’గా, జలంలో ‘పద్మఖంజ’గా స్థితుడై ఉంటాడు।
Verse 35
चत्वरेषु दुरारोहः पर्वते कुरवस्तथा । निर्झरेषु प्रवाहाख्यो माणिभद्रो निधिष्वपि
చౌరస్తాలలో ఆయన ‘దురారోహ’; పర్వతాలలో ‘కురవ’. జలపాతాలలో ‘ప్రవాహాఖ్య’గా, నిధుల్లో కూడా ‘మాణిభద్ర’గా స్థితుడై ఉంటాడు।
Verse 36
रसक्षेत्रे रसाध्यक्षो यज्ञवाटेषु कोटनः । चतुर्दश भुवं व्याप्य स्थिताश्चैवं नमामि तान्
‘రసక్షేత్రం’లో ఆయన ‘రసాధ్యక్ష’; యజ్ఞవాటాలలో ‘కోటన’. పద్నాలుగు భువనాలను వ్యాపించి ఇట్లా స్థితులైన వారందరికీ నేను నమస్కరిస్తున్నాను।
Verse 37
एवं चतुःषष्टिमिताञ्छरणं यामि क्षेत्रपान् । प्रसीदंतु प्रसीदंतु तृप्यंतु मम पूजया
ఇట్లుగా అరవై నాలుగు సంఖ్యగల క్షేత్రపాలులను నేను శరణు వేడుతున్నాను. వారు ప్రసన్నులగుదురు—ప్రసన్నులగుదురు—నా పూజచేత తృప్తి పొందుదురు.
Verse 38
सर्वकार्येषु यश्चैवं क्षेत्रपानर्चयेच्छुचिः । क्षेत्रपास्तस्य तुष्यंति यच्छंति च समीहितम्
శుచిగా ఉండి అన్ని కార్యాల ఆరంభంలో ఈ విధంగా క్షేత్రపాలులను ఆరాధించువాడు—క్షేత్రపాలులు అతనిపై తృప్తి పొంది, అతని అభీష్టాన్ని ప్రసాదించుదురు.
Verse 39
इमं क्षेत्रपकल्पं च विजानन्विजयस्तथा । यथोक्तविधिनाभ्यर्च्य सिद्धेयं तुष्टुवे च तम्
క్షేత్రపాలుల ఈ విధానాన్ని తెలిసికొని విజయా కూడా, చెప్పిన విధి ప్రకారం ఆరాధించి, తన కార్యసిద్ధికై ఆ దేవ/రక్షకుని స్తుతించింది.
Verse 40
प्रणम्य च ततो देवीमानर्च वटयक्षिणीम् । पुरा यदा नारदेन कलापग्रामतो द्विजाः
అనంతరం నమస్కరించి ఆమె దేవి వటయక్షిణీని ఆరాధించింది. పూర్వకాలంలో, నారదుడు ‘కలాపగ్రామ’ అనే గ్రామం నుండి బ్రాహ్మణులను తీసుకొని వచ్చినప్పుడు,
Verse 41
समानीतास्तैश्च साकं सुनंदा नाम ब्राह्मणी । विधवाभ्यागता तत्र तपस्तप्तुं महीतटे
వారితో పాటు సునందా అనే ఒక బ్రాహ్మణీ కూడా తీసుకొనివచ్చబడింది; ఆమె విధవగా, నదీ తీరంలో తపస్సు చేయుటకు అక్కడికి వచ్చింది.
Verse 42
सा कृच्छ्राणि पराकांश्च अतिकृच्छ्राणि कुर्वती । ज्यैष्ठे भाद्रपदे चक्रे सावित्र्या द्वे त्रिरात्रिके
ఆమె కృచ్ఛ్ర, పరాక, అతికృచ్ఛ్ర అనే తపోనియమాలను ఆచరించింది; జ్యేష్ఠ, భాద్రపద మాసాలలో సావిత్రీ వ్రతంతో కూడిన రెండు త్రిరాత్రి వ్రతాలను నిర్వహించింది।
Verse 43
मासोपवासं च तथा कार्तिके कुलनंदिनी । सप्तलिंगानि संपूज्य देवीपूजां सदा व्यधात्
కార్తిక మాసంలో ఆ కులనందిని నెలపాటు ఉపవాసం చేసింది; ఏడు లింగాలను సమ్యక్గా పూజించి, ఆమె ఎల్లప్పుడూ దేవీ పూజను ఆచరించింది।
Verse 44
दर्शे स्नानं तथा चक्रे महीसागरसंगमे । इत्यादिबहुभिस्तैस्तैर्नित्यं नियमपालनैः
అమావాస్య రోజున నది-సముద్ర సంగమంలో ఆమె స్నానం కూడా చేసింది; ఈ విధంగా అనేక రకాల నిత్య నియమాచరణలతో,
Verse 45
धूतपापा ययौ लोकमुमायाः कृतस्वागता । अंशेन च तटे तस्मिन्संभूता वटयक्षिणी
పాపాలు కడిగిపోవడంతో ఆమె ఉమా లోకానికి వెళ్లింది; అక్కడ ఆమెకు సత్కారపూర్వక స్వాగతం లభించింది; అలాగే అదే తీరంలో దేవీ అంసంగా వటయక్షిణి అవతరించింది।
Verse 46
तस्यास्तुष्टो वरं प्रादात्सिद्धलिंगस्थितो हरः । अनभ्यर्च्य य एनां च मत्पूजां प्रकरिष्यति
ఆమెపై సంతోషించిన సిద్ధలింగస్థ హరుడు వరం ప్రసాదించాడు—‘ఎవడు ముందుగా ఆమెను ఆరాధించకుండా నా పూజను చేస్తాడో,
Verse 47
तस्य तन्निष्फलं सर्वमित्युक्तं पाल्यमेव मे । तस्मात्प्रपूजयेन्नित्यं वटस्थां वटयक्षिणीम् । पुष्पैर्धूपैस्तु नैवेद्यैर्मंत्रेणानेन भक्तितः
అతనికి సమస్తమూ నిష్ఫలమవుతుంది—అని ప్రకటించబడింది; ఇది నా ఆజ్ఞ ప్రకారం తప్పక పాటించవలెను. కనుక వటవృక్షంలో నివసించే వటయక్షిణిని నిత్యం భక్తితో పూజించాలి—పుష్పాలు, ధూపం, నైవేద్యం మరియు ఈ మంత్రంతో।
Verse 48
सुनंदे नंदनीयासि पूजामेतां गृहाण मे । प्रसीद् सर्वकालेषु मम त्वं वटयक्षिणि
ఓ సునందే, నీవు ఆనందదాయినివి; నా ఈ పూజను స్వీకరించు. ఓ నా వటయక్షిణీ, అన్ని కాలాలలో ప్రసన్నంగా ఉండు।
Verse 49
एवं संपूज्य तां नत्वा क्षमाप्य वटयक्षिणीम् । सर्वान्कामानवाप्नोति नरो नारी च सर्वदा
ఈ విధంగా ఆమెను సమ్యక్గా పూజించి, నమస్కరించి, వటయక్షిణిని క్షమాపణ కోరినచో, పురుషుడైనా స్త్రీయైనా ఎల్లప్పుడూ అన్ని కోరికలను పొందుతారు।
Verse 50
विजयश्चापि माहात्म्यमिदं जानन्महामतिः । आनर्च वटवृक्षस्थां भक्तितो वटयक्षिणीम्
విజయుడు కూడా—మహాబుద్ధిమంతుడై ఈ మహాత్మ్యాన్ని తెలిసికొని—వటవృక్షస్థ వటయక్షిణిని భక్తితో ఆరాధించాడు।
Verse 51
ततः सिद्धांबिकां स्तुत्वा जप्तवानपराजिताम् । महाविद्यां वैष्णवीं तु साधनेन समन्विताम्
ఆపై అతడు సిద్ధాంబికను స్తుతించి, అపరాజితా జపం చేశాడు—సాధనతో సమన్వితమైన వైష్ణవీ మహావిద్యను।
Verse 52
यस्याः स्मरणमात्रेण सर्वदुःखक्षयो भवेत् । तां विद्यां कीर्तयिष्यामि शृणुध्वं विप्रपुंगवाः
యస్యా విద్యను కేవలం స్మరించగానే సమస్త దుఃఖక్షయం కలుగుతుందో, ఆ పవిత్ర విద్యను నేను ఇప్పుడు ప్రకటించుచున్నాను. హే విప్రపుంగవులారా, వినుడి.
Verse 53
ॐ नमो भगवते वासुदेवाय नमोऽनंताय सहस्रशीर्षाय क्षीरोदार्णवशायिने शेषभोगपर्यंकाय गरुडवाहनाय पीतवाससे वासुदेव संकर्षण प्रद्युम्नानिरुद्ध हयशिरो वराह नरसिंह वामन त्रिविक्रम राम राम वरप्रद नमोऽस्तु ते नमोऽ स्तुते असुरदैत्यदानवयक्षराक्षस भूतप्रेतपिशाचकुंभांड सिद्धयोगिनी डाकिनी स्कंदपुरोगमान्ग्रहान्नक्षत्रग्रहांश्चान्यांश्च हन २ दह २ पच २ मथ २ विध्वंसय २ विद्रावय २ शंखेन चक्रेण वज्रेण गदया मुशलेन हलेन भस्मीकुरु सहस्रबाहवे सहस्रचरणायुध जय २ विजय २ अपराजित अप्रतिहत सहस्रनेत्र ज्वल २ प्रज्वल २ विश्वरूप बहुरूप मधुसूदन महावराह महापुरुष वैकुंठ नारायण पद्मनाभ गोविंद दामोदर हृषीकेश सर्वासुरो त्सादन सर्वभूतवशंकर सर्वदुःखप्रभेदन सर्वयंत्रप्रभंजन सर्वनागप्रमर्दन सर्वदेवमहेश्वर सर्वबंधविमोक्षण सर्वाहितप्रमर्दन सर्वज्वरप्रणाशन सर्वग्रह निवारण सर्वपापप्रशमन जनार्दन जनानंदकर नमोऽस्तु ते स्वाहा
ॐ—భగవాన్ వాసుదేవాయ నమః; అనంతాయ, సహస్రశీర్షాయ, క్షీరోదార్ణవశాయినే, శేషభోగపర్యంకాయ, గరుడవాహనాయ, పీతవాససే నమః। వాసుదేవ-సంకర్షణ-ప్రద్యుమ్న-అనిరుద్ధులకు; హయశిరో, వరాహ, నరసింహ, వామన, త్రివిక్రములకు; వరప్రద రామ రామకు నమస్కారము—మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారము। అసుర-దైత్య-దానవ-యక్ష-రాక్షస; భూత-ప్రేత-పిశాచ-కుంభాండ; సిద్ధ-యోగినీ-డాకినీ; అలాగే స్కందపురోగమ గ్రహాలు, నక్షత్రగ్రహాలు మరియు ఇతరులన్నిటిని—హన హన, దహ దహ, పచ పచ, మథ మథ, విధ్వంసయ విధ్వంసయ, విద్రావయ విద్రావయ। శంఖ-చక్ర-వజ్ర-గదా-ముషల-హలములతో భస్మము చేయుము। సహస్రబాహవే, సహస్రచరణాయుధాయ—జయ జయ, విజయ విజయ। అపరాజిత, అప్రతిహత, సహస్రనేత్ర—జ్వల జ్వల, ప్రజ్వల ప్రజ్వల। విశ్వరూప, బహురూప, మధుసూదన, మహావరాహ, మహాపురుష, వైకుంఠ, నారాయణ, పద్మనాభ, గోవింద, దామోదర, హృషీకేశ—సర్వాసురోత్సాదన, సర్వభూతవశంకర, సర్వదుఃఖప్రభేదన, సర్వయంత్రప్రభంజన, సర్వనాగప్రమర్దన, సర్వదేవమహేశ్వర, సర్వబంధవిమోచన, సర్వాహితప్రమర్దన, సర్వజ్వరప్రణాశన, సర్వగ్రహనివారణ, సర్వపాపప్రశమన—హే జనార్దన, జనానందకర, నీకు నమస్కారము। స్వాహా।
Verse 54
इमामपराजितां परमवैष्णवीं महाविद्यां जपति पठति शृणोति स्मरति धारयति कीर्तयति न च तस्य वाय्वग्निवज्रोपलाशनिवर्षभयं न समुद्रभयं न ग्रहभयं न च चौरभयं न च श्वापदभयं वा भवेत्
ఈ అపరాజిత, పరమ వైష్ణవీ మహావిద్యను జపించు, పఠించు, విను, స్మరించు, ధరిం చు లేదా కీర్తించు వానికి—వాయు, అగ్ని, వజ్రం, రాళ్లు, మెరుపు, తుఫాను వర్షం భయం ఉండదు; సముద్రభయం లేదు, గ్రహభయం లేదు, దొంగల భయం లేదు, క్రూరమృగభయం కూడా లేదు।
Verse 55
क्वचिद्रात्र्यंधकारस्त्रीराजकुलविषोपविषगरदवशीकरण विद्वेषणोच्चाटनवधबंधभयं वा न भवेदेतैर्मंत्रपदैरुदाहृतैर्हृदा बद्धैः संसिद्धपूजितैः
ఈ మంత్రపదాలను విధిగా ఉచ్చరించి, హృదయంలో దృఢంగా బంధించి, సిద్ధి పొందించి పూజించినచో—ఎక్కడైనా రాత్రి అంధకారభయం, స్త్రీభయం, రాజకులభయం, విషం లేదా ఉపవిషభయం, గరద/విషయోగభయం, వశీకరణ-విద్వేషణ-ఉచ్చాటనభయం, వధభయం లేదా బంధనభయం కలుగదు।
Verse 56
तद्यथा । नमोनमस्तेऽस्तु अभये अनघे अजिते अत्रसिते अमृते अपराजिते पठितसिद्धे स्मरितसिद्ध एकानंशे उमे ध्रुवे अरुंधति सावित्रि गायत्रि जातवेदसि मानस्तोके सरसि सरस्वति धरणि धारिणि सौदामिनि अदिते विनते गौरि गांधारि मातंगि कृष्णे यशोदे सत्यवादिनि ब्रह्मवादिनि कालि कपालिनि सद्योवयवचयनकरि स्थलगतं जलगतमंतरिक्षगतं वा रक्ष २ सर्वभूतभयोपद्रवेभ्यो रक्ष २ स्वाहा
తద్యథా—“నమో నమస్తే; హే అభయే, అనఘే, అజితే, అత్రసితే, అమృతే, అపరాజితే; హే పఠితసిద్ధే, స్మరితసిద్ధే; హే ఏకానంశే, ఉమే, ధ్రువే, అరుంధతీ; హే సావిత్రీ, గాయత్రి, జాతవేదసీ; హే మానస్తోకే, సరసి, సరస్వతి; హే ధరణీ, ధారిణీ, సౌదామినీ; హే అదితే, వినతే, గౌరీ, గాంధారీ, మాతంగీ, కృష్ణే, యశోదే; హే సత్యవాదినీ, బ్రహ్మవాదినీ; హే కాళీ, కపాలినీ; హే సద్యోవయవచయనకరీ—భూమిలో, నీటిలో లేదా ఆకాశంలో కలిగే ప్రమాదం నుండి రక్ష రక్ష; సమస్త భూతజనిత భయోపద్రవాల నుండి రక్ష రక్ష। స్వాహా।”
Verse 57
यस्याः प्रणश्यते पुष्पं गर्भो वा पतते यदि । म्रियंते बालका यस्याः काकवंध्या च या भवेत् । धारयेत इमां विद्यामेभिर्दोषैर्न लिप्यते
యస్యా స్త్రీకి రజస్రావం ఆగిపోతుందో, లేదా గర్భం పడిపోతుందో; యస్యా పిల్లలు మరణిస్తారో, లేదా కాకవంధ్య (గర్భం నిలిచినా జీవసంతానం కలగని) అవుతుందో—ఆమె ఈ పవిత్ర విద్యను ధరిస్తే ఈ దోషాలు, బాధలు ఆమెను అంటవు।
Verse 58
रणे राजकुले द्यूते नित्यं तस्य जयो भवेत् । शस्त्र धारयते ह्येषां समरे कांडधारिणी
యుద్ధంలో, రాజసభలో, జూదక్రీడలో కూడా అతనికి నిత్యం జయం కలుగుతుంది. ఎందుకంటే సమరంలో ఈ కాండధారిణి (శస్త్రధారిణి శక్తి) వారి కోసం ఆయుధాన్ని ధరిస్తుంది; అందువల్ల విజయాన్ని ప్రసాదిస్తుంది।
Verse 59
गुल्मशूलाक्षिरोगाणां नित्यं नाशकरी तथा । शिरोरोगज्वराणां च नाशनी सर्वदेहिनाम्
ఇది గుల్మం, శూలం, నేత్రరోగాలను నిత్యం నశింపజేస్తుంది; అలాగే సమస్త దేహధారుల శిరోరోగాలు మరియు జ్వరాలను కూడా తొలగిస్తుంది।
Verse 60
तद्यथा । हन २ कालि सर २ कालि सर २ गौरि धम २ गौरि धम २ विद्ये आले ताले माले गंधे वधे पच २ विद्ये नाशय पापं हन् दुःस्वप्नं विनाशय कष्टनाशिनि रजनि संध्ये दुंदुभिनादे मानसवेगे शंखिनि चक्रिणि वज्रिणि शूलिनि अपमृत्युविनाशिनि विश्वेश्वरि द्रविडि द्राविडि केशवदयिते पशुपतिमहिते दुर्द्दमदमिनि शर्वरि किराति मातंगि ओंह्रांह्रंह्रंह्रंक्रांक्रंक्रंक्रंत्वर २ ये मां द्विषति प्रत्यक्षं परोक्षं वा सर्वान्दम २ मर्द्द २ तापय २ पातय २ शोषय २ उत्सादय २ ब्रह्माणि माहेश्वरि वाराहि विनायकि ऐंद्रि आग्नेयि चामुंडे वारुणि प्रचंडविद्योते इंदोपेंद्रभगिनि विजये शांतिस्वस्तिपुष्टिविवर्धिनि कामांकुशे कामदुधे सर्वकामवरप्रदे सर्वभूतेषु वासिनि प्रति विद्यां कुरु २ आकर्षिणि वेशिनि ज्वालामालिनि रमणि रामणि धरणि धारिणि मानोन्मानिनि रक्ष २ वायव्ये ज्वालामालिनि तापनि शोषणि नीलपताकिनि महागौरि महाश्रये महामयूरि आदित्यरश्मि जाह्नवि यमधंटे किणि २ चिंतामणि सुरभि सुरोत्पन्ने कामदुघे यथा मनीषितं कार्यं तन्मम सिध्यतु स्वाहा ओंस्वाहा ओंभूः स्वाहा ओंभुवः स्वाहा ओंस्वः स्वाहा ओंभूर्भुवःस्वःस्वाहा यत्रैवागतं पापं तत्रैव प्रतिगच्छतु स्वाहा ओंबले महाबले उासिद्धसाधिनि स्वाहा
తద్యథా—“హన హన! ఓ కాళీ… ఓ గౌరీ… ఓ విద్యా-శక్తీ! పాపాన్ని నశింపజేయి, దుఃస్వప్నాలను వినాశించు; కష్టనాశిని, రజని, సంధ్యా, దుందుభినాదిని, మనోవేగగామిని; శంఖ-చక్ర-వజ్ర-శూలధారిణి, అపమృత్యువినాశిని, విశ్వేశ్వరి… కేశవప్రియే, పశుపతిమహితే… నన్ను ప్రత్యక్షంగా గానీ పరోక్షంగా గానీ ద్వేషించువారిని అంధుల్ని చేయి, మర్దించు, దహించు, పడదోపు, శోషించు, సమూలంగా నిర్మూలించు। బ్రాహ్మణీ, మాహేశ్వరీ, వారాహీ, వినాయకీ, ఐంద్రీ, ఆగ్నేయీ, చాముండా, వారుణీ… ఓ విజయే! శాంతి-స్వస్తి-పుష్టివర్ధిని, కామాంకుశే, కామధేనూ, సర్వకామవరప్రదే, సర్వభూతనివాసిని—నా రక్షణార్థం ఈ విద్యను కార్యసిద్ధి చేయి; ఆకర్షిణి, వేశిణి, జ్వాలామాలిని—రక్ష రక్ష। … నేను సంకల్పించిన కార్యం నాకు సిద్ధించుగాక—స్వాహా। ఓం స్వాహా; ఓం భూః స్వాహా; ఓం భువః స్వాహా; ఓం స్వః స్వాహా; ఓం భూర్భువఃస్వః స్వాహా। ఎక్కడినుంచి పాపం వచ్చిందో అక్కడికే తిరిగి పోవుగాక—స్వాహా। ఓం బలే మహాబలే, అసిద్ధసాధిని—స్వాహా।”
Verse 61
इतीमां साधयामास वैष्णवीमपरा जिताम् । विजयः संयतो भूत्वा मनोबुद्धिसमाधिभिः
ఇలా (ఈ విద్యను) గ్రహించిన విజయుడు వైష్ణవీ అపరాజితా విద్యను సాధించాడు; మనస్సు-బుద్ధిని సమాధిలో ఏకాగ్రం చేసి నియమితుడై సంయమంతో నిలిచాడు।
Verse 62
य इमां पठते नित्यं साधनेन विनापि च । तस्यापि सर्वविघ्नानि नश्यंति द्विजपुंगवाः
హే ద్విజశ్రేష్ఠా! ఎవడు ఈ స్తుతిని నిత్యం పఠిస్తాడో, ప్రత్యేక సాధన లేకున్నా అతని అన్ని విఘ్నాలు నశించిపోతాయి.