Adhyaya 61

Verse 1

सूत उवाच । ततो घटोत्कचो मुक्त्वा तत्र कामकटंकटाम् । पुत्रेणानुगतो धीमान्वियता द्वारकां ययौ

సూతుడు పలికెను—అప్పుడు ధీమంతుడైన ఘటోత్కచుడు అక్కడ కామకటంకటాను విడిచి, కుమారునితో అనుసరింపబడి ఆకాశమార్గమున ద్వారకకు వెళ్లెను.

Verse 2

आगच्छन्तं च तंदृष्ट्वा राक्षसं राक्षसानुगम् । द्वारकावासिनो योधाश्चक्रुरत्युल्बणं रवम्

రాక్షసులతో అనుసరింపబడి వస్తున్న ఆ రాక్షసుని చూచి, ద్వారకావాసి యోధులు అత్యంత ఉగ్రమైన కేకలు వేశారు.

Verse 3

ग्रामे ग्रामे सुसंनद्धा नवलक्षमिता रथाः । राक्षसौ द्वौ समायातौ पात्येतां विशिखैरिति

గ్రామం గ్రామంలో బాగా సన్నద్ధమైన, లెక్కలేనన్ని రథాలు సిద్ధమయ్యాయి. “ఇద్దరు రాక్షసులు వచ్చారు; వారిని బాణాలతో కూల్చండి” అని అన్నారు.

Verse 4

तान्गृहीतायुधान्दृष्ट्वा यदुवीरान्घटोत्कचः । प्रगृह्य विपुलं बाहुं जगौ तारस्वरेण सः

ఆయుధాలు పట్టుకున్న యదువీరులను చూసి ఘటోత్కచుడు తన విస్తారమైన భుజాన్ని ఎత్తి, గంభీరమైన స్పష్ట స్వరంతో పలికాడు.

Verse 5

राक्षसं वित्त मां वीरा भीमपुत्रं घटोत्कचम् । सुप्रियं वासुदेवस्य प्रणामार्थमुपागतम्

“వీరులారా, నన్ను తెలుసుకోండి—నేను భీముని కుమారుడైన రాక్షసుడు ఘటోత్కచుడను. వాసుదేవునికి ప్రియుడను; నమస్కారం అర్పించుటకే వచ్చాను.”

Verse 6

निवेदयत मां प्राप्तं यादवेन्द्राय सात्मजम् । इति तस्य वचः श्रुत्वा ते कृष्णाय न्यवेदयन्

“యాదవేంద్రునికి—నేను నా కుమారునితో వచ్చానని తెలియజేయండి.” అతని మాట విని వారు కృష్ణునికి నివేదించారు.

Verse 7

आह देवः सभास्थश्च शीघ्रमत्राव्रजत्वसौ । ततः प्रवेशयामासुर्द्वारकां ते घटोत्कचम्

సభలో ఆసీనుడైన ప్రభువు అన్నాడు—“అతడు వెంటనే ఇక్కడికి రానివ్వండి.” అప్పుడు వారు ఘటోత్కచుణ్ని ద్వారకలోకి ప్రవేశింపజేశారు.

Verse 8

सपुत्रः सोऽपि रम्याणि वनान्युपवनानि च । क्रीडाशैलांश्च हर्म्याणि संपश्यन्नागतः सभाम्

అతడూ తన కుమారునితో కలిసి రమ్యమైన వనాలు, ఉపవనాలు, క్రీడాపర్వతాలు, ప్రాసాదసమానమైన భవనాలను దర్శిస్తూ చివరకు సభామండపానికి చేరుకున్నాడు।

Verse 9

स तत्र उग्रसेनं च वसुदेवं च सात्यकिम् । अक्रूररामप्रमुखान्ववन्दे कृष्णमेव च

అక్కడ అతడు ఉగ్రసేనునికి, వసుదేవునికి, సాత్యకికి; అక్రూరునికి, రామప్రధానులైన ఇతర నాయకులకు—మరియు స్వయంగా శ్రీకృష్ణునికీ—నమస్కరించాడు।

Verse 10

तं पादयोर्निपतितं समालिंग्य सहात्मजम् । साशिषं स्वसमीपस्थमुपवेश्येदमब्रवीत्

అతడు ఆయన పాదాల వద్ద పడి నమస్కరించగా, (శ్రీకృష్ణుడు) అతనిని కుమారునితో కలిసి ఆలింగనం చేసి ఆశీర్వదించి, తన సమీపంలో కూర్చోబెట్టి ఇలా పలికాడు।

Verse 11

पुत्र राक्षसशार्दूल कुरूणां कुलवर्धन । कुशलं सर्वतः कच्चित्किमर्थस्ते समागमः

ఓ పుత్రా, రాక్షసశార్దూలా, కురువంశవర్ధకా! నీవు అన్ని విధాలా క్షేమమేనా? ఏ ప్రయోజనంతో ఇక్కడికి వచ్చావు?

Verse 12

घटोत्कच उवाच । देव युष्मत्प्रसादेन सर्वतः कुशलं मम । श्रूयतां कारणं स्वामिन्यदर्थमहमागतः

ఘటోత్కచుడు పలికెను—హే దేవా! మీ ప్రసాదంతో నేను అన్ని విధాలా క్షేమంగా ఉన్నాను. హే స్వామీ, నేను ఏ కారణంతో, ఏ ప్రయోజనంతో వచ్చానో వినండి।

Verse 13

देवोपदिष्ट भार्यायां जातोऽयं तनयो मम । स च प्रश्नं वक्ष्यति त्वां श्रूयतामागतस्त्वतः

దైవోపదేశముచే లభించిన భార్యలో నా ఈ కుమారుడు జన్మించాడు. ఇతడు నిన్ను ఒక ప్రశ్న అడుగును—దయచేసి వినుము; అందుకే నేను నీ సమీపమునకు వచ్చితిని।

Verse 14

श्रीकृष्ण उवाच । वत्स मौर्वेय ब्रूहि त्वं सर्वं पृच्छ यदिच्छसि । यथा घटोत्कचो मह्यं सुप्रियश्च तथा भवान्

శ్రీకృష్ణుడు పలికెను—వత్స మౌర్వేయ, నిస్సంకోచముగా అన్నీ చెప్పుము; నీకు ఇష్టమైనదాన్ని అడుగుము. ఘటోత్కచుడు నాకు ఎంత ప్రియుడో, నీవు కూడా అంతే ప్రియుడవు।

Verse 15

बर्बरीक उवाच । प्रणम्य त्वामादिदेवं मनोबुद्धिसमाधिभिः । प्रक्ष्यामि केन श्रेयः स्याज्जंतोर्जातस्य माधव

బర్బరీకుడు పలికెను—ఆదిదేవా, మనస్సు-బుద్ధి-సమాధులతో నిన్ను నమస్కరించి, ఓ మాధవా, నేను అడుగుచున్నాను—జన్మించిన జీవికి పరమ శ్రేయస్సు ఏదివలన కలుగును?

Verse 16

केचिच्छ्रेयो धर्ममाहुरैश्वर्यं त्यागभोजनम् । केचिद्दमं तपो द्रव्यं भोगान्मुक्तिं च केचन

కొందరు ధర్మమే శ్రేయస్సని అంటారు; మరికొందరు ఐశ్వర్య-సంపదను, ఇంకొందరు త్యాగమయమైన సాదా భోజనాన్ని. కొందరు దమం, తపస్సు, ధనం, భోగాలు; మరికొందరు భోగముల నుండి విముక్తి అయిన మోక్షమని కూడా చెబుతారు।

Verse 17

तदेवं शतसंख्येषु श्रेयस्सु पुरुषोत्तम । मम चैवं कुलस्यास्य श्रेयो यद्ब्रूहि निश्चितम्

ఇలా వందల శ్రేయస్సులలో, ఓ పురుషోత్తమా, నాకు మరియు ఈ వంశానికి నిజమైన శ్రేయస్సు ఏదో నిశ్చయముగా చెప్పుము।

Verse 18

श्रीकृष्ण उवाच । वत्स पृथक्पृथक्प्रोक्तं वर्णानां श्रेय उत्तमम् । ब्राह्मणानां तपो मूलं दमोऽध्ययनमेव च

శ్రీకృష్ణుడు పలికెను—వత్సా, వర్ణాలకై వేరువేరుగా పరమ శ్రేయస్సు ఉపదేశించబడింది. బ్రాహ్మణులకు మూలం తపస్సు; దానితో పాటు దమము (ఇంద్రియనిగ్రహం) మరియు స్వాధ్యాయమూ.

Verse 19

धर्मप्रकटनं चापि श्रेय उक्तं मनीषिभिः । बलं साध्यं पूर्व मेव क्षत्रियाणां प्रकीर्तितम्

మనీషులు ధర్మాన్ని ప్రకటించి నిలుపుటను కూడా శ్రేయస్సుగా చెప్పారు. క్షత్రియులకు అయితే బలమే మొదటగా సాధించవలసినదిగా ప్రకటించబడింది.

Verse 20

दुष्टानां शासनं चापि साधूनां परिपालनम् । पाशुपाल्यं च वैश्यानां कृषिर्विज्ञानमेव च

దుష్టులను శిక్షించుట, సజ్జనులను పరిరక్షించుట—ఇదీ ధర్మం. వైశ్యులకు పశుపాలన, కృషి మరియు ప్రయోగజ్ఞానం (వ్యవహార విజ్ఞానం) ప్రశంసిత కర్తవ్యాలు.

Verse 21

शूद्रस्य द्विजशुश्रूषा तया जीवन्वणिग्भवेत् । शिल्पैर्वा विविधैर्जीवेद्द्विजातिहितमाचरन्

శూద్రునికి ద్విజసేవయే జీవిక; దానివలన జీవించి వాణిజ్యములోనూ అభివృద్ధి పొందగలడు. లేదా వివిధ శిల్పకళలతో జీవించాలి, ఎల్లప్పుడూ ద్విజాతుల హితాన్ని ఆచరించుచు.

Verse 22

भार्यारतिर्भृत्यपोष्टा शुचिः श्रद्धा परायणः । नमस्कारेण मन्त्रेण पंचयज्ञान्न हापयेत्

అతడు భార్యపై అనురక్తుడై, భృతులు-ఆశ్రితులను పోషించి, శుచిగా ఉండి, శ్రద్ధలో స్థిరుడై ఉండాలి. నమస్కారముతో మంత్రోచ్చారణతో పంచయజ్ఞాలను విస్మరించకూడదు.

Verse 23

तद्भवान्क्षत्रियकुले जातोऽसि कुरु तच्छृणु । बलं साधय पूर्वं त्वमतुलं तेन शिक्षय

నీవు క్షత్రియ వంశంలో జన్మించావు; నా మాట వినీ అలాగే చేయి. ముందుగా అపారమైన బలాన్ని సంపాదించు; ఆ బలంతోనే నిన్ను నీవే శిక్షించి నియమించుకో.

Verse 24

दुष्टान्पालय साधूंश्च स्वर्गमेवमवाप्स्यसि । बलं च लभ्यते पुत्र देवीनां सुप्रसादतः

దుష్టులను నియంత్రించి పాలించు, సజ్జనులను రక్షించు—ఇలా నీవు స్వర్గాన్ని పొందుతావు. అలాగే కుమారా, దేవీమాతల సుప్రసాదం వల్ల బలమూ లభిస్తుంది.

Verse 25

तद्भवान्बलप्राप्त्यर्थं देव्याराधनमाचर

కాబట్టి బలప్రాప్తి కోసం దేవీ ఆరాధనను ఆచరించు.

Verse 26

बर्बरीक उवाच । कस्मिन्क्षेत्रे च कां देवीं कथमाराधयाम्यहम् । एतत्प्रसादप्रवणं मनः कृत्वा निवेदय

బర్బరీకుడు అన్నాడు: ఏ క్షేత్రంలో, ఏ దేవిని, ఏ విధంగా నేను ఆరాధించాలి? ఆమె కృపపై మనసు నిలిపి—దయచేసి నాకు వివరించండి.

Verse 27

सूत उवाच । इति पृष्टः क्षणं ध्यात्वा प्राह दामोदरो विभुः । वत्स क्षेत्रं प्रवक्ष्यामि यत्र तप्स्यसि तत्तपः । गुप्तक्षेत्रमिति ख्यातं महीसागरसंगमे

సూతుడు అన్నాడు: ఇలా అడగబడినప్పుడు, విభువైన దామోదరుడు క్షణం ధ్యానించి ఇలా పలికాడు—‘వత్సా, నీవు ఆ తపస్సు చేయబోయే క్షేత్రాన్ని నేను చెబుతాను. భూమి-సముద్ర సంగమంలో అది “గుప్తక్షేత్రం” అని ప్రసిద్ధి.’

Verse 28

तत्र त्रिभुवने याश्च संति देव्यः पृथग्विधाः । नारदेन समानीतास्ताश्चैक्यं सुमहात्मना

అక్కడ త్రిభువనమంతటా ఉన్న నానావిధ దేవీమూర్తులను నారదుడు సమీకరించాడు; మహాత్మశక్తి ప్రభావంతో వారు అందరూ ఏకమై ఒకటిగా నిలిచారు।

Verse 29

चतस्रस्तस्य दिग्देव्यो नव दुर्गाश्च संति याः । समाराधय ता गत्वा तासामैक्यं हि दुर्लभम्

అక్కడ నాలుగు దిక్కుల రక్షక దిక్దేవతలు ఉన్నారు, అలాగే తొమ్మిది దుర్గలు కూడా ఉన్నారు. నీవు అక్కడికి వెళ్లి వారిని సమ్యకంగా ఆరాధించు; వారి ఏక్యసాన്നిధ్యం పొందడం నిజంగా దుర్లభం।

Verse 30

नित्यं पूजय ताः पुत्र पुष्पधूपविलेपनैः । स्तुतिभिश्चोपहारैश्च यथा तुष्यति तास्तव

పుత్రా, నిత్యం పుష్పాలు, ధూపం, సుగంధ లేపనాలతో వారిని పూజించు; స్తోత్రాలు మరియు ఉపహారాలతో కూడి, వారు నీపై ప్రసన్నులగునట్లు చేయి।

Verse 31

तुष्टासु देवीषु बलं धनं च कीर्तिश्च पुत्राः सुभगाश्च दाराः । स्वर्गस्तथा मुक्तिपदं च सत्सुखं न दुर्लभं सत्यमेतत्तवोक्तम्

దేవీలు ప్రసన్నులైతే బలం, ధనం, కీర్తి, సత్పుత్రులు మరియు సౌభాగ్యవతులైన భార్యలు లభిస్తారు; స్వర్గం, ముక్తిపదం, సత్యసుఖం కూడా దుర్లభం కాదు—నీవు చెప్పింది నిజమే।

Verse 32

सूत उवाच । एवमुक्त्वा बर्बरीकं कृष्णः प्राह घटोत्कचम् । घटोत्कचार्य पुत्रस्ते दृढं सुहृदयो ह्यसौ

సూతుడు చెప్పెను—ఇలా బర్బరీకునితో చెప్పి కృష్ణుడు ఘటోత్కచునితో అన్నాడు: “ఆర్య ఘటోత్కచా, నీ కుమారుడు నిజంగా దృఢహృదయుడైన స్నేహితుడు.”

Verse 33

तस्मात्सुहृदयेत्येवं दत्तं नाम मया द्विकम् । एवमुक्त्वा समालिंग्य संतर्ज्य विविधैर्धनैः

అందుచేత నేను అతనికి ‘సుహృదయ’ అనే ద్వివిధ నామాన్ని ప్రసాదించాను. ఇలా చెప్పి అతనిని ఆలింగనం చేసి, వివిధ ధన-ఉపహారాలతో గౌరవించాడు.

Verse 34

गुप्तक्षेत्राय भगवान्बर्बरीकं समादिशत् । सोऽथ कृष्णं नमस्कृत्य पितरं यादवांश्च तान्

అనంతరం భగవంతుడు బర్బరీకునికి గుప్తక్షేత్రానికి వెళ్లమని ఆజ్ఞాపించాడు. అప్పుడు అతడు శ్రీకృష్ణునికి, తన తండ్రికి, ఆ యాదవులకు నమస్కరించాడు.

Verse 35

अनुज्ञाप्य च तान्सर्वान्गुप्तक्षेत्रं समाव्रजत् । घटोत्कचोऽपि कृष्णेन विसृष्टः स्ववनं ययौ

అందరినీ అనుమతి కోరుకొని అతడు గుప్తక్షేత్రానికి బయలుదేరాడు. ఘటోత్కచుడు కూడా శ్రీకృష్ణునిచే విడిపించబడి తన అరణ్య నివాసానికి వెళ్లాడు.

Verse 36

स्मरन्पुत्रगुणान्पत्न्या स्वराज्यं समपालयत् । ततः सुहृदयो धीमान्दग्धस्थल्यां कृताश्रमः

పుత్రుని, భార్య గుణాలను స్మరిస్తూ అతడు తన రాజ్యాన్ని పాలించాడు. తరువాత ధీమంతుడైన సుహృదయుడు దగ్ధస్థలీలో ఆశ్రమాన్ని స్థాపించాడు.

Verse 37

त्रिकालं पूजयामास देवीः कर्मसमाधिभिः । नित्यं पुष्पैश्च धूपैश्च उपहारैः पृथग्विधैः

అతడు త్రికాలములలో కర్మసమాధితో దేవీమాతలను పూజించేవాడు. నిత్యం పుష్పాలు, ధూపం మరియు నానావిధ ఉపహారాలు సమర్పించి ఆరాధించేవాడు.

Verse 38

तस्याराधयतो देव्यस्तुतुषुर्हायनैस्त्रिभिः । ततः प्रत्यक्षतो भूत्वा बलात्तस्य महात्मनः

అతడు నిరంతరం ఆరాధించగా దేవీలు మూడు సంవత్సరాలలో సంతుష్టులయ్యారు. ఆపై వారు ప్రత్యక్షరూపంగా ప్రత్యక్షమై ఆ మహాత్మునికి బలాన్ని ప్రసాదించుటకు సిద్ధమయ్యారు।

Verse 39

बलं यत्त्रिषु लोकेषु कस्यचिन्नास्ति दुर्लभम् । ऊचुश्च कंचित्कालं त्वं वसात्रैव महाद्युते

వారు అన్నారు—“మూడు లోకాలలో ఎవరికీ సులభంగా లభించని బలాన్ని నీకు ప్రసాదిస్తాము. ఓ మహాద్యుతీ, కొంతకాలం ఇక్కడే నివసించు.”

Verse 40

संगत्या विजयस्य त्वं भूयः श्रेयो ह्यवाप्स्यसि । इत्युक्तः सर्वदेवीभिः स तत्रैव व्यवस्थितः

“విజయుని సాంగత్యంతో నీవు మరింత శ్రేయస్సును పొందుతావు.” అని సమస్త దేవీలు ఉపదేశించగా అతడు అక్కడే స్థిరంగా నిలిచాడు।

Verse 41

आजगामाथ विजयो नाम्ना मागधब्राह्मणः । स सर्वां पृथिवीं कृत्वा पादाक्रांतां द्विजोत्तमः

అప్పుడు మగధ బ్రాహ్మణుడు ‘విజయ’ అనే పేరుతో వచ్చాడు—శ్రేష్ఠ ద్విజుడు—సర్వ భూమిని తన పాదాల కింద ఉంచినట్లుగా అంతటా సంచరించినవాడు।

Verse 42

काश्यां विद्याबलं प्राप्य साधनार्थमुपाययौ । गुहेश्वरमुखान्येष सप्तलिंगान्यपूजयत्

కాశీలో విద్యాబలాన్ని పొందిన అతడు సాధనాసిద్ధి కోసం అక్కడికి చేరాడు. గుహేశ్వరంతో ప్రారంభించి ఏడు లింగాలను విధివిధానంగా పూజించాడు.

Verse 43

आराधयामास चिरं देवीर्विद्याफलाप्तये । ततस्तुष्टास्तस्य देव्यः स्वप्ने प्रोचुरिदं वचः

మంత్రవిద్య ఫలప్రాప్తి కోసం అతడు దీర్ఘకాలం దేవీమాతలను ఆరాధించాడు. అప్పుడు సంతుష్టులైన దేవీమాతలు స్వప్నంలో అతనితో ఈ వాక్యాలు పలికారు.

Verse 44

विद्यां साधय त्वं साधो सिद्धमातुः पुरोंऽगणे । अयं भक्तः सुहृदयः साहाय्यं ते करिष्यति

“హే సాధువా, సిద్ధమాతా దేవి ప్రాంగణంలో నీ మంత్రవిద్యను సిద్ధి చేసుకో. ఈ భక్తుడు, సుహృదయుడు నీకు సహాయం చేస్తాడు.”

Verse 45

ततस्तद्वचनं श्रुत्वा विजयः स्वप्नमध्यतः । उत्थाय गत्वा देव्यास्तं वव्रे भीमात्म जात्मजम्

ఆ మాటలు విని విజయుడు స్వప్నమధ్య నుంచే మేల్కొన్నాడు. లేచి బయటికి వెళ్లి, దేవి సూచించినట్లుగా ఆ మహాబలవంతుని కుమారుణ్ణి సహాయకుడిగా కోరాడు.

Verse 46

सोऽपि देवीवचः श्रुत्वा मेने साहाय्यकारणम् । ततः कृष्णचतुर्दश्यामुपोष्य विजयः शुचिः

అతడూ దేవి వాక్యాలు విని, సహాయానికి కారణం తానేనని గ్రహించాడు. తరువాత కృష్ణపక్ష చతుర్దశినాడు శుద్ధుడై విజయుడు ఉపవాసం చేశాడు.

Verse 47

स्नात्वाभ्यर्च्यैव लिंगानि देवीश्चैवार्चयत्पृथक् । कृत्वा स्नानमुपोष्यैव बर्बरीकोंऽतिकेऽभवत्

స్నానం చేసి లింగాలను అభ్యర్చించి, దేవీమాతలను కూడా వేరువేరుగా ఆరాధించాడు. ఈ విధంగా స్నానమూ ఉపవాసమూ చేసి బర్బరీకుని సన్నిధికి చేరాడు.

Verse 48

प्रथमायां ततो रात्रौ ययौ सिद्धांबिकापुरः । मंडलं तत्र कृत्वा च भगाकारं करान्नव

అనంతరం మొదటి రాత్రి అతడు సిద్ధాంబికా దేవి సమక్షానికి వెళ్లెను. అక్కడ నవద్వారయుక్తమైన భగాకార మణ్డలాన్ని రచించెను.

Verse 49

अष्टदिक्ष्वष्टकीलांश्च निखन्यैव ससूत्रकान् । कृष्णाजिनधरो भूत्वा बर्बरीकसमन्वितः

ఎనిమిది దిక్కులలో సూత్రాలతో బంధించిన ఎనిమిది కీలు పాతెను. కృష్ణాజినం ధరించి, బర్బరీకునితో కలిసి కర్మను ఆరంభించెను.

Verse 50

शिखामाबद्ध्य दिग्बंधं कृत्वा रेभे ततो विधिम् । मध्ये वै मंडलस्यापि कुंडे शुभ्रे त्रिमेखलं

శిఖను బిగించి దిగ్బంధనాన్ని చేసి, అతడు ఆపై విధిని ప్రారంభించెను. మణ్డల మధ్యంలోని శుభ్రమైన శ్వేత కుండంలో త్రిమేఖల ఏర్పాటును చేసెను.

Verse 51

समर्प्य च ततः खड्गं खादिरं मंत्रतेजितम् । संस्थाप्य कीलानभितो बर्बरीकमथाब्रवीत्

ఆపై మంత్రతేజస్సుతో అభిమంత్రితమైన ఖదిర ఖడ్గాన్ని సమర్పించి, చుట్టూ కీలలను స్థాపించి, బర్బరీకునితో ఇలా అన్నాడు.

Verse 52

शुचिर्विनिद्रः संतिष्ठ स्तवं देव्याः समुद्गिरन् । यावत्कर्म करोम्येष यथा विघ्नं न जायते

“నీవు శుచిగా, నిద్రలేకుండా నిలిచి, దేవీ స్తవాన్ని ఉచ్చరించుచుండుము; నేను ఈ కర్మను పూర్తిచేసే వరకు, విఘ్నం కలుగకుండునట్లు.”

Verse 53

इत्युक्ते संस्थिते तत्र बर्बरीके महाबले । विजयः शोषणं दाहं प्लावनं कृतवान्यमी

ఇట్లు చెప్పబడిన తరువాత అక్కడ మహాబలుడు బర్బరీకుడు స్థిరంగా నిలిచెను; అప్పుడు విజయుడు విధి ప్రకారం శోషణం, దాహం, ప్లావనం అనే క్రియలను నిర్వహించెను।

Verse 54

ततः सुखासनो भूत्वा गुंगुरुभ्यो नमः इति । मंत्रमष्टोत्तरशतं जप्त्वा गुरुभ्यः प्रणम्य च । ततो गणेश्वरविधानमारब्धवान्

ఆపై ఆయన సుఖాసనంలో కూర్చొని “గురుభ్యో నమః” అని పలుకుతూ మంత్రాన్ని १०८ సార్లు జపించి, గురువులకు ప్రణామం చేసి, తరువాత గణేశ్వర విధానాన్ని ప్రారంభించెను।

Verse 55

अथातः संप्रवक्ष्यामि मंत्रं गणपतेः परम्

ఇప్పుడు నేను గణపతியின் పరమ మంత్రాన్ని ప్రకటించుచున్నాను।

Verse 56

सर्वकार्यकरं स्वल्पं महार्थं सर्वसिद्धिदम्

ఇది సమస్త కార్యాలను సిద్ధింపజేయును; స్వల్పమైనదైనా మహార్థముగలది, సర్వసిద్ధులను ప్రసాదించును।

Verse 57

ओंगांगींगूंगैंगौंगः सप्ताक्षरोऽयं महामंत्रः । ओंगणपतिमंत्रस्य गणको नाम ऋषिः विघ्नेश्वरो देवता गं बीजम् ओंशक्तिः पूजार्थे जपार्थे वा तिलकार्थे वा मनस ईप्सितार्थे होमार्थे वा विनियोग इति । साध कस्य पूर्वं तिलककरणम् । ओंगांगणपतये नमः । इति तिलकस्योपरि अक्षतान्दद्यात् अनेन मन्त्रेण । ॐ गांगणपतये नमः । इति तिलकमंत्रः । ओंगां गणपतये नमः । अनेन मंत्रेण गणेशाय पुष्पांजलित्रयं दद्यात् । मूलमंत्रेणात्र चंदनगंधपुष्पधूपदीपनैवेद्यपूगीफल तांबूलादिकं दद्यात् । अत ऊर्ध्वं मूलमन्त्रेण जपं कुर्यात् । अष्टोत्तरशतं सहस्रं लक्षं कोटिं चेति यथाशक्ति जप्त्वा दशांशहोमार्थे गणेशाग्नये आवाहयामीति अग्निमावाह्य । ॐ गां गणपतये स्वाहेति मन्त्रेण गुग्गुलगुटिकाभिर्होमं विदध्याद्विनियोगं चेति गाणेश्वरो ताकल्पः । य एवं सर्व विघ्नेषु साधयेन्मन्त्रमुत्तमम् । सर्वविघ्नानि नश्यंति मनोभीष्टं च सिध्यति

“ఓం గాం గీం గూం గైం గౌం గః”—ఇది సప్తాక్షర మహామంత్రం. ఓం-గణపతి మంత్రానికి ‘గణక’ ఋషి, విఘ్నేశ్వరుడు దేవత; ‘గం’ బీజం, ‘ఓం’ శక్తి. దీని వినియోగం పూజ, జపం, తిలకం, మనసులో కోరినార్థసిద్ధి మరియు హోమంలో. సాధకుడు ముందుగా తిలకం పెట్టుకొని, తిలకంపై “ఓం గాం గణపతయే నమః” అని అక్షతలు ఉంచాలి. ఇదే మంత్రంతో గణేశునికి మూడు పుష్పాంజలులు సమర్పించాలి; మూలమంత్రంతో చందనం, సుగంధం, పుష్పాలు, ధూపం, దీపం, నైవేద్యం, పూగి, ఫలాలు, తాంబూలం మొదలైనవి అర్పించాలి. అనంతరం మూలమంత్రంతో 108, 1000, లక్ష లేదా కోటి—యథాశక్తి జపం చేయాలి. తరువాత దశాంశ హోమార్థం “గణేశాగ్నయే ఆవాహయామి” అని అగ్నిని ఆవాహన చేసి, “ఓం గాం గణపతయే స్వాహా” మంత్రంతో గుగ్గులు గుటికలతో హోమం చేయాలి. ఇదే గాణేశ్వర విధానం; ఈ ఉత్తమ మంత్రాన్ని అన్ని విఘ్నాలలో సాధనచేసినవానికి విఘ్నాలు నశించి, మనోభీష్టం సిద్ధిస్తుంది।

Verse 58

डाकिन्यो यातुधानाश्च प्रेताद्याश्च भयंकराः । शत्रूणां जायते नाशो वशीकरणमेव च

డాకినీలు, యాతుధానులు, ప్రేతాది భయంకర సత్త్వాలు శాంతింపబడతాయి; శత్రువుల నాశనం కలుగుతుంది, వశీకరణమూ సిద్ధమవుతుంది।

Verse 59

इमं गाणेश्वरं कल्पं विजानन्विजयोऽपि च । तिलकं विधिना कृत्वा जप्त्वा चाष्टोत्तरं शतम्

ఈ గాణేశ్వర కల్పవిధానాన్ని తెలిసిన విజయుడు కూడా విధిగా తిలకం ధరించి మంత్రాన్ని నూట ఎనిమిది సార్లు జపించాడు।

Verse 60

दशांशं गुटिका हुत्वा पूज्य सिद्धिविनायकम् । सिद्धेयक्षेत्रपालस्य चक्रे पूजां ततो निशि

దశాంశ హోమంలో గుగ్గులు గుటికలను ఆహుతి చేసి సిద్ధివినాయకుని పూజించాడు; ఆపై రాత్రి సిద్ధ యక్ష-క్షేత్రపాలుని పూజను నిర్వహించాడు।

Verse 61

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां प्रथमे माहेश्वरखण्डे कौमारिकाखण्डे महाविद्यासाधने गाणेश्वरकल्पवर्णनंनामैकषष्टितमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, ప్రథమ మాహేశ్వరఖండంలోని కౌమారికాఖండంలో మహావిద్యా-సాధన భాగంలో ‘గాణేశ్వర కల్పవర్ణనం’ అనే అరవై ఒకటవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।