Adhyaya 33

Verse 1

राज्ञ्युवाच । अवधेहि धरानाथ कथयामि यथातथम् । व्रतस्यास्य विधानं च फलं चाभीष्टदेवताम्

రాణి పలికెను—హే ధరణాథా, శ్రద్ధగా వినుము; ఈ వ్రతమునకు సంబంధించిన విధానమును, దాని ఫలమును, ఇంకా అభీష్ట దేవతా-ప్రాప్తిని యథాతథంగా చెప్పుచున్నాను.

Verse 2

पुरा पुरः श्रीदपत्न्याः श्रीमुख्या ब्रह्मसूनुना । नारदेन सुतार्थिन्या व्रतमेतदुदीरितम्

పూర్వకాలంలో బ్రహ్మపుత్రుడైన నారదుడు, పుత్రప్రాప్తి కోరిన శ్రీవిష్ణువుని ప్రధాన పత్నియైన శ్రీదేవికి ఈ వ్రతాన్ని ఉపదేశించాడు।

Verse 3

चीर्णं चाथ तया देव्या पुत्रोभून्नलकूबरः । अन्याभिरपि बह्वीभिः पुत्राः प्राप्ता व्रतादितः

ఆ దేవి ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించగా నలకూబరుడు అనే కుమారుడు జన్మించాడు। ఇదే వ్రతం వల్ల మరెన్నో స్త్రీలు కూడా కుమారులను పొందారు।

Verse 4

विधिनाप्यत्र संपूज्या गौरी सर्वविधानवित् । स्तनंधयेन सहिता धयता स्तनमुन्मुखम्

ఇక్కడ సమస్త విధులను తెలిసిన గౌరీదేవిని నియమానుసారం పూజించాలి—స్తన్యపానం చేస్తున్న శిశువుతో కూడి, శిశువు স্তనమువైపు పైకి తలెత్తిన రూపంలో।

Verse 5

मार्गशीर्ष तृतीयायां शुक्लायां कलशोपरि । ताम्रपात्रं निधायैकं तंडुलैः परिपूरितम्

మార్గశీర్ష మాస శుక్లపక్ష తృతీయనాడు కలశం మీద ఒక తామ్రపాత్రాన్ని ఉంచి, దానిని బియ్యపు గింజలతో పూర్తిగా నింపాలి।

Verse 6

अविच्छिन्नं नवीनं च रजनीरागरंजितम् । वासः पात्रोपरि न्यस्य सूक्ष्मात्सूक्ष्मतरं परम्

పాత్రం మీద పసుపు మరియు ఎర్ర రంగులతో రంజింపబడిన కొత్త, చీలికలేని వస్త్రాన్ని ఉంచాలి—అత్యంత సన్నని, మరింత సన్నని ఉత్తమ వస్త్రమే గ్రహించాలి।

Verse 7

तस्योपरि शुभं पद्मं रविरश्मिविकासितम् । तत्कर्णिकाया उपरि चतुःस्वर्णविनिर्मितम्

దానిమీద సూర్యకిరణాలతో వికసించినట్లైన శుభ పద్మాన్ని స్థాపించాలి; ఆ పద్మకర్ణికపై నాలుగు విధాల స్వర్ణంతో నిర్మితమైన ఆభరణాన్ని ఉంచాలి।

Verse 8

विधिं संपूजयेद्भक्त्या रत्नपट्टाबंरादिभिः । पुष्पैर्नानाविधै रम्यैः फलैर्नारंगमुख्यकैः

రత్నాభరణాలు, పట్టువస్త్రాలు మొదలైనవాటితో భక్తితో విధిని యథావిధిగా సంపూజించాలి; నానావిధమైన మనోహర పుష్పాలతోను, నారింజ ప్రధానమైన ఫలాలతోను అర్చించాలి।

Verse 9

सुगंधैश्चंदनाद्यैश्च कर्पूर मृगनाभिभिः । परमान्नादि नैवेद्यैः पक्वान्नैर्बहुभंगिभिः

చందనం మొదలైన సుగంధ ద్రవ్యాలతో, కర్పూరం మరియు కస్తూరితో కూడా పూజించాలి; పరమాన్నం మొదలైన నైవేద్యాలతోను, అనేక విధాల పక్వాన్నాలతోను సమర్పించాలి।

Verse 10

धूपैरगुरुमुख्यैश्च रम्ये कुसुममंडपे । रात्रौ जागरणं कार्यं विनिंद्रैः परमोत्सवैः

అగరు ప్రధానమైన ధూపాలతో అలంకరించిన రమ్యమైన పుష్పమండపంలో, రాత్రి నిద్ర లేకుండా పరమోత్సవంగా జాగరణ చేయాలి।

Verse 11

हस्तमात्रमिते कुंडे जातवेदस इत्यृचा । घृतेन मधुनाप्लुत्य जुहुयान्मंत्रविद्द्विजः

హస్తమాత్ర పరిమాణమైన కుండంలో ‘జాతవేదస…’ అని ప్రారంభమయ్యే ఋచాతో, నెయ్యి మరియు తేనెతో సिक्तం చేసి మంత్రవిదుడైన ద్విజుడు హోమం చేయాలి।

Verse 12

सहस्रकमलानां च स्मेराणां स्वयमेव हि । नवप्रसूतां कपिलां सुशीलां च पयस्विनीम्

అతడు స్వయంగా హర్షకరమైన తాజా సహస్ర కమలాలతో కూడి, నవప్రసూత కపిల గోవును—సుశీల, సుసంస్కృత, పయస్వినిగా—దానం చేయవలెను।

Verse 13

दद्यादाचार्यवर्याय सालंकारां सलक्षणाम् । उपोष्य दंपती भक्त्या नवांबरविभूषितौ

ఉపవాసం చేసి, భక్తితో నూతన వస్త్రాలతో అలంకరించుకున్న దంపతులు, అలంకారాలతో సుసజ్జితమై శుభలక్షణాలు గల ఆ గోవును ఉత్తమ ఆచార్యునికి సమర్పించాలి।

Verse 14

प्रातःस्नात्वा चतुर्थ्यां च संपूज्याचार्यमादृतः । वस्त्रैराभरणैर्माल्यैर्दक्षिणाभिर्मुदान्वितौ

చతుర్థీ రోజున ప్రాతఃస్నానం చేసి, గౌరవంతో ఆచార్యుని సమ్యక్ పూజించి, ఆనందంతో వస్త్రాలు, ఆభరణాలు, మాలలు మరియు దక్షిణలతో సత్కరించాలి।

Verse 15

सोपस्करां च तां मृर्तिमाचार्याय निवेदयेत् । समुच्चरन्निमं मंत्रं व्रतकृन्मिथुनं मुदा

వ్రతాచరణలో ఉన్న దంపతులు ఆనందంతో, అవసరమైన ఉపకరణాలతో కూడిన ఆ మూర్తిని ఆచార్యునికి సమర్పించి, ఈ మంత్రాన్ని గట్టిగా ఉచ్చరించాలి।

Verse 16

नमो विश्वविधानज्ञे विधे विविधकारिणि । सुतं वंशकरं देहि तुष्टामुष्माद्व्रताच्छुभात्

విశ్వవ్యవస్థను తెలిసినవాడా, హే విధాతా, హే నానావిధ కార్యకర్తా! మా ఈ శుభవ్రతంతో ప్రసన్నుడై, వంశాన్ని నిలుపు కుమారుని మాకు ప్రసాదించుము।

Verse 17

सहसं भोजयित्वाथ द्विजानां भक्तिपूर्वकम् । भुक्तशेषेण चान्नेन कुर्याद्वै पारणं ततः

భక్తిపూర్వకంగా సహస్ర ద్విజులకు భోజనం పెట్టి, తరువాత భుక్తశేషమైన అన్నంతో వ్రతపారణం చేయవలెను।

Verse 18

इत्थमेतद्व्रतं राजंश्चिकीर्षामि त्वया सह । कुरु चैतत्प्रियं मह्यमभीष्टफललब्धये

ఓ రాజా! ఈ విధమే ఈ వ్రతం; నేను నీతో కలిసి దీనిని ఆచరించదలచుకున్నాను. నా ప్రీతికోసం ఇది చేయి, ఇష్టఫలం సిద్ధించునట్లు।

Verse 19

इति भूपालवर्येण श्रुत्वा संहृष्टचेतसा । मुनेव तं समाचीर्णं सांतर्वत्नी बभूव ह

ఇది విని ఉత్తమ రాజు హర్షచిత్తుడై, ముని చెప్పిన విధంగా దానిని యథావిధిగా ఆచరింపజేశాడు; రాణి గర్భవతియైంది।

Verse 20

तयाथ प्रार्थिता गौरी गर्भिण्या भक्तितोषिता । पुत्रं देहि महामाये साक्षाद्विष्ण्वंशसंभवम्

అప్పుడు గర్భిణి అయిన ఆమె భక్తితో తృప్తి చెందిన గౌరీని ప్రార్థించింది—‘ఓ మహామాయా! విష్ణువంశసంభవమైన సాక్షాత్తు కుమారుని నాకు ప్రసాదించు।’

Verse 21

जातमात्रो व्रजेत्स्वर्गं पुनगयाति चात्र वै । भक्तः सदाशिवेऽत्यर्थं प्रसिद्धः सर्वभूतले

జన్మించిన క్షణమే అతడు స్వర్గానికి వెళ్తాడు, మళ్లీ ఇక్కడికే తిరిగి వస్తాడు. అతడు సదాశివునిపై అత్యంత భక్తుడై, సమస్త భూమండలమంతటా ప్రసిద్ధుడవుతాడు।

Verse 22

विनैव स्तन्यपानेन षोडशाब्दाकृतिः क्षणात् । एवंभूतः सुतो गौरि यथा मे स्यात्तथाकुरु

తల్లి పాలు త్రాగకుండానే క్షణమాత్రంలో పదహారు ఏళ్ల రూపాన్ని ధరించుగాక. ఓ గౌరీ, అటువంటి కుమారుడు నాకు కలుగునట్లు అలాగే అనుగ్రహించు.

Verse 23

मृडान्यापि तथेत्युक्ता राज्ञी भक्त्यातितुष्टया । अथ कालेन तनयं मूलर्क्षे साप्यजीजनत्

రాణి భక్తికి అపారంగా సంతోషించిన మృడానీ (పార్వతి) “తథాస్తు” అని పలికింది. కాలక్రమంలో రాణి మూల నక్షత్రంలో కుమారుణ్ని ప్రసవించింది.

Verse 24

हितैरमात्यैरथ सा विज्ञप्तारिष्टसंस्थिता । देवि राजार्थिनी चेत्त्वं त्यज दुष्टर्क्षजं सुतम्

అప్పుడు శ్రేయస్సు కోరే మంత్రులు, అపశకున భయంతో ఉన్న రాణికి విన్నవించారు—“దేవి, రాజు మరియు రాజ్య హితం కోరితే, దుష్ట నక్షత్రంలో పుట్టిన ఈ కుమారుణ్ని విడిచిపెట్టు.”

Verse 25

सा मंत्रिवाक्यमाकर्ण्य केवलं पतिदेवता । अत्याक्षीत्तं तथा प्राप्तं तनयं नयकोविदा

మంత్రుల మాటలు విన్నా, భర్తనే దేవుడిగా భావించిన ఆమె ఆ సలహాను తిరస్కరించింది. నడవడికలో నిపుణురాలైన రాణి, తనకు లభించిన కుమారుణ్ని స్వీకరించి కాపాడింది.

Verse 26

धात्रेयिकां समाकार्य प्राहेदं सा नृपांगना । पंचमुद्रे महापीठे विकटा नाम मातृका

దాయాదిని పిలిపించి ఆ రాజమహిషి ఇలా చెప్పింది—“పంచముద్రా అనే స్థలంలో మహాపీఠంపై వికటా అనే మాతృకా దేవి ఉన్నది.”

Verse 27

तदग्रे स्थापयित्वामुं बालं धात्रेयिके वद । गौर्यादत्तः शिशुरसौ तवाग्रे विनिवेदितः

ఆమె ముందర ఈ శిశువును నిలిపి, ఓ ధాత్రీ, ఇలా చెప్పు—“గౌరీ ప్రసాదించిన ఈ బాలుడు నీ ముందే నివేదింపబడి అప్పగింపబడెను।”

Verse 28

राज्ञ्या पत्युः प्रियेषिण्या मंत्रिविज्ञप्तिनुन्नया । सापि राज्ञ्युदितं श्रुत्वा शिशुं लास्य शशिप्रभम्

మంత్రుల వినతితో ప్రేరితమై, భర్తకు ప్రియమైనదే కోరిన రాణి పలికింది. రాణి మాటలు విని ధాత్రీ చంద్రకాంతివలె ప్రకాశించే శిశువును ఎత్తుకుంది.

Verse 29

विकटायाः पुरः स्थाप्य गृहं धात्रेयिका गता । अथ सा विकटा देवी समाहूय च योगिनीः

వికటా ముందర శిశువును ఉంచి ధాత్రీ తన ఇంటికి వెళ్లింది. అప్పుడు దేవి వికటా యోగినులను పిలిచింది.

Verse 30

उवाच नयत क्षिप्रं शिशुं मातृगणाग्रतः । तासामाज्ञां च कुरुत रक्षतामुं प्रयत्नतः

ఆమె చెప్పింది—“త్వరగా ఈ శిశువును మాతృగణమునకు ముందరికి తీసుకెళ్లండి. వారి ఆజ్ఞను అనుసరించి, ఈ బాలుణ్ని అత్యంత యత్నంతో రక్షించండి.”

Verse 31

योगिन्यो विकटावाक्यात्खेचर्यस्ताः क्षणेन तम् । निन्युर्गगनमार्गेण ब्राह्म्याद्या यत्र मातरः

వికటా ఆజ్ఞతో ఆకాశగామినైన యోగినులు క్షణములోనే అతనిని గగనమార్గమున బ్రాహ్మీ మొదలైన మాతృదేవతలు నివసించే చోటికి తీసుకెళ్లారు.

Verse 32

प्रणम्य योगिनीवृंदं तं शिशुं सूर्यवर्चसम् । पुरो निधाय मातॄणां प्रोवाच विकटोदितम्

యోగినీ వృందానికి నమస్కరించి, సూర్యకాంతితో ప్రకాశించే ఆ శిశువును వికటుడు మాతృగణమునకు ముందుంచి, యథోచితమైన మాటలు పలికెను।

Verse 33

ब्रह्माणी वैष्णवी रौद्री वाराही नारसिंहिका । कौमारी चापि माहेंद्री चामुंडा चैव चंडिका

బ్రహ్మాణీ, వైష్ణవీ, రౌద్రీ, వారాహీ, నారసింహికా; అలాగే కౌమారీ, మాహేంద్రి, చాముండా, చండికా—ఇవే మాతృకలు.

Verse 34

दृष्ट्वा तं बालकं रम्यं विकटाप्रेषितं ततः । पप्रच्छुर्युगपड्डिंभं कस्ते तातः प्रसूश्च कः

వికటుడు పంపిన ఆ మనోహర బాలకుణ్ని చూచి, వారు అందరూ ఒక్కసారిగా ఆ చిన్నవానిని అడిగిరి—“బిడ్డా, నీ తండ్రి ఎవరు? నీ తల్లి ఎవరు?”

Verse 35

मातृभिश्चेति पुष्टः स यदा किंचिन्न वक्ति च । तदा तद्योगिनीचक्रं प्राह मातृगणस्त्विति

మాతృకలచే పోషింపబడినప్పటికీ అతడు ఏమీ పలకనప్పుడు, ఆ యోగినీచక్రము పలికెను—“ఇతడు మాతృగణానికే చెందినవాడు.”

Verse 36

राज्ययोग्यो भवत्येष महालक्षणलक्षितः । पुनस्तत्रैव नेतव्यो योगिन्यस्त्वविलंबितम्

“ఇతడు మహాలక్షణములతో గుర్తింపబడి రాజ్యయోగ్యుడు. కావున, హే యోగినీలారా, ఆలస్యం చేయక వెంటనే ఇతనిని అక్కడికే తిరిగి తీసికెళ్లండి.”

Verse 37

पंचमुद्रा महादेवी तिष्ठते यत्र काम्यदा । यस्याः संसेवनान्नृणां निर्वाणश्रीरदूरतः

కామ్యఫలప్రదాయిని మహాదేవి పంచముద్ర యెక్కడ నివసించునో, ఆమె భక్తిసేవచేత మనుష్యులకు నిర్వాణశ్రీ దూరమునుండియే సమీపమగును।

Verse 38

सर्वत्रशुभजन्मिन्यां काश्यां मुक्तिः पदेपदे । तथापि सविशेषं हि तत्पीठं सर्वसिद्धिकृत्

సర్వత్ర శుభజన్మినీ కాశీలో అడుగడుగునా ముక్తి లభించును; అయినను ఆ ప్రత్యేక పీఠము విశేషమై, సమస్త సిద్ధులను ప్రసాదించును.

Verse 39

तत्पीठसेवनादस्य षोडशाब्दाकृतेः शिशोः । सिद्धिर्भवित्री परमा विश्वेशानुग्रहात्परात्

ఆ పీఠసేవచేత ఈ పదహారు సంవత్సరాల శిశువుకూడా పరమ సిద్ధిని పొందును—అది విశ్వేశ్వరుని పరమ అనుగ్రహమువలన.

Verse 40

एवं मातृगणाशीर्भिर्योगिनीभिः क्षणेन हि । प्रापितो मातृवाक्येन पंचमुद्रांकितं पुनः

ఇట్లు మాతృగణ ఆశీర్వాదములతోను యోగినీశక్తితోను—క్షణమాత్రములోనే—మాతృవాక్యముచేత అతడు మళ్లీ పంచముద్రాంకిత స్థలమునకు చేర్చబడెను.

Verse 41

संप्राप्य तन्महापीठं स्वर्गलोकादिहागतः । आनंदकानने दिव्यं तताप विपुलं तपः

ఆ మహాపీఠమును చేరి—స్వర్గలోకమునుండి ఇక్కడికి వచ్చినవాడు—ఆనందకాననములో దివ్యమగు విపుల తపస్సు చేసెను.

Verse 42

तपसातीव तीव्रेण निश्चलेंद्रियचेतसः । तस्य राजकुमारस्य प्रसन्नोभूदुमाधवः

అత్యంత తీవ్రమైన తపస్సుతో, ఇంద్రియములు మనస్సును అచలంగా నిలిపి, ఆ రాజకుమారునిపై ఉమాపతి (శివుడు) ప్రసన్నుడయ్యెను.

Verse 43

आविर्बभूव पुरतो लिंगरूपेण शंकरः । प्रोवाच च प्रसन्नोस्मि वरं ब्रूहि नृपांगज

శంకరుడు లింగరూపముగా అతని ముందర ప్రత్యక్షమై, “నేను ప్రసన్నుడను; ఓ రాజకుమారా, కోరిన వరం చెప్పుము” అని పలికెను.

Verse 44

स्कंद उवाच । सर्वज्योतिर्मयं लिंगं पुरतो वीक्ष्य वाङ्मयम् । सप्तपातालमुद्भिद्य स्थितं बृहदनुग्रहात

స్కందుడు పలికెను—సర్వజ్యోతిర్మయమైన, వాక్కుకు అందనిది అయిన ఆ లింగాన్ని ముందర చూచి, మహానుగ్రహముచే సప్తపాతాళములను ఛేదించి నిలిచినదిగా దర్శించెను.

Verse 45

प्रणम्य दंडवद्भूमौ परितुष्टाव धूर्जटिम् । सूक्तैर्जन्मांतराभ्यस्तैः सुहृष्टो रुद्रदेवतैः

భూమిపై దండవత్ ప్రణమించి, అతడు ధూర్జటిని (శివుని) స్తుతించెను—పూర్వజన్మలలో అభ్యసించిన సూక్తములతో—రుద్రుడే ఇష్టదైవమని హర్షించెను.

Verse 46

ततः प्रसन्नो भगवान्देवदेवो महेश्वरः । संतुष्टस्तपसा तस्य प्रोवाच वृषभध्वजः

అప్పుడు దేవదేవుడైన భగవాన్ మహేశ్వరుడు ప్రసన్నుడై, అతని తపస్సుతో సంతుష్టుడైన వృషభధ్వజుడు (శివుడు) అతనితో పలికెను.

Verse 47

देवदेव उवाच । वरं वरय संतप्त तपसा क्लेशितं वपुः । त्वयेदं बालवपुषा वशीकृतं मनो मम

దేవదేవుడు పలికెను—హే తపస్సుతో దగ్ధుడా, తపోక్లేశంతో క్షీణించిన దేహముగలవాడా! వరం కోరుకో. నీవు బాలదేహముతోనే నా మనస్సును వశపరచితివి।

Verse 48

शिवोक्तं च समाकर्ण्य वरदानं पुनःपुनः । वरं च प्रार्थयांचक्रे परिहृष्टतनूरुहः

శివుని వరప్రదాన వాక్యాలను పునఃపునః విని, అతడు వరం కోరసాగెను; హర్షంతో అతని దేహరొమాలు నిక్కబొడుచుకున్నవి।

Verse 49

कुमार उवाच । देवदेवमहादेव यदि देयो वरो मम । तदत्र भवता स्थेयं भवतापहृता सदा

కుమారుడు పలికెను—హే దేవదేవ మహాదేవా! నాకు వరం ఇవ్వదలచితే, మీరు ఇక్కడే ప్రతిష్ఠితులై ఉండండి—సదా సన్నిధిగా, ఎప్పుడూ అపహరింపబడకుండ.

Verse 50

अस्मिंल्लिंगे स्थितः शंभो कुरु भक्तसमीहितम् । विना मुद्रादिकरणं मंत्रेणापि विना विभो

హే శంభో! ఈ లింగములో స్థితుడై భక్తుని అభీష్టాన్ని నెరవేర్చుము—ముద్రాదిక కర్మలు లేకుండానే, మంత్రం లేకుండానే, హే విభో।

Verse 51

दिश सिद्धिं परामत्र दर्शनात्स्पर्शनान्नतेः । अस्य लिंगस्य ये भक्ता मनोवाक्कायकर्मभिः

ఇక్కడ కేవలం దర్శనం, స్పర్శ, నమస్కారముల ద్వారానే పరమసిద్ధిని ప్రసాదించుము. మరియు ఈ లింగభక్తులు మనస్సు, వాక్కు, కాయకర్మలతో సేవచేసేవారు…

Verse 52

सदैवानुग्रहस्तेषु कर्तव्यो वर एष मे । इति तद्व्रतमाकर्ण्य लिंगरूपोवदत्प्रभुः

నా వరమిదే—వారిపై నేను సదా అనుగ్రహం చేయుదును. ఆ వ్రతాన్ని విని లింగరూపుడైన ప్రభువు ఇలా పలికెను।

Verse 53

एवमस्तु यदुक्तं ते वीरवैष्णव सूनुना । जनेतुर्विष्णुभक्ताच्च राज्ञोऽमित्रज्जितो भवान्

వీర వైష్ణవుని కుమారుడు నీతో చెప్పినది యథాతథంగా జరుగుగాక. నీవు విష్ణుభక్తుడైన రాజుని నుండి జన్మించి శత్రుజయుడవు అవుతావు.

Verse 54

विष्ण्वंश एवमुत्पन्नो मम भक्तिपरांगज । वीरवीरेश्वरं नाम लिंगमेतत्त्वदाख्यया

నా భక్తికి పరాయణుడైన కుమారా! నీవు ఈ విధంగా విష్ణ్వంశంగా జన్మించితివి. నీ పేరునే ధరించి ఈ లింగం ‘వీర-వీరేశ్వర’మని ప్రసిద్ధి పొందును.

Verse 55

काश्यां दास्यत्यभीष्टानि भक्तानां चिंतितान्यहो । अस्मिंल्लिंगे सदा वीर स्थास्याम्यद्यदिनावधि

కాశీలో ఇది భక్తులకు అభీష్టాలను, హృదయంలో కోరినవాటినీ సైతం ప్రసాదించును. ఓ వీరా! నేటి నుండి నేను ఈ లింగంలో సదా నివసించెదను.

Verse 56

दास्यामि च परां सिद्धिमाश्रितेभ्यो न संशयः । परं न महिमानं मे कलौ कश्चिच्च वेत्स्यति

శరణు పొందినవారికి నేను పరమ సిద్ధిని ప్రసాదించెదను—సందేహమే లేదు. అయితే కలియుగంలో నా మహిమను యథార్థంగా ఎవరూ గాని తెలిసికొనరు.

Verse 57

यस्तु वेत्स्यति भाग्येन स परां सिद्धिमाप्स्यति । अत्र जप्तं हुतं दत्तं स्तुतमर्चितमेव वा

సౌభాగ్యవశాత్ ఈ మహాత్మ్యాన్ని తెలిసినవాడు పరమ సిద్ధిని పొందుతాడు. ఇక్కడ చేసిన జపం, హోమం, దానం, స్తోత్రం లేదా అర్చన—అన్నీ విశేష ఫలప్రదమవుతాయి.

Verse 58

जीर्णोद्धारादिकरणमक्षय्यफलहेतुकम् । त्वं तु राज्यं परं प्राप्य सर्वभूपालदुर्लभम्

జీర్ణోద్ధారాది కార్యాలు అక్షయ పుణ్యఫలానికి కారణమవుతాయి. నీవు సమస్త రాజులకూ దుర్లభమైన పరమ రాజ్యాన్ని పొందుతావు.

Verse 59

भुक्त्वा भोगांश्च विपुलानंते सिद्धिमवाप्स्यसि । पुरी वाराणसी रम्या सर्वस्मिञ्जगतीतले

విపులమైన భోగాలను అనుభవించి చివరికి నీవు సిద్ధిని పొందుతావు. జగత్తంతటిలో వారాణసీ పురి అత్యంత రమణీయమైనది.

Verse 60

पुण्यस्तत्रापि संभेदः सरितोरसि गंगयोः । ततोऽपि च हयग्रीवं तीर्थं चैवाति पुण्यदम्

అక్కడ కూడా నదీ విస్తారంలో గంగల సంగమం విశేష పుణ్యదాయకం. అయితే దానికన్నా మరింత పుణ్యప్రదమైనది హయగ్రీవ తీర్థం.

Verse 61

यत्र विष्णुर्हयग्रीवो भक्तचिंतितमर्पयेत् । हयग्रीवाच्च वै तीर्थाद्गजतीर्थं विशिष्यते

ఎక్కడ విష్ణువు హయగ్రీవ రూపంలో భక్తులు కోరిన అభీష్టాన్ని ప్రసాదిస్తాడో—అదే పవిత్ర స్థలం. హయగ్రీవ తీర్థం కన్నా కూడా గజ తీర్థం మరింత విశిష్టమని చెప్పబడింది.

Verse 62

यत्र वै स्नानमात्रेण गजदानफलं लभेत् । कोकावराहतीर्थं च पुण्यदं गजतीर्थतः

ఎక్కడ కేవలం స్నానమాత్రంతోనే గజదానఫల సమానమైన పుణ్యం లభించునో, అది కోకావరాహ తీర్థము—మహాపుణ్యప్రదము, గజతీర్థముకన్నా విశిష్టము.

Verse 63

कोकावराहमभ्यर्च्य तत्र नो जन्मभाग्जनः । अपि कोकावराहाच्च दिलीपेश्वरसन्निधौ

అక్కడ కోకావరాహుని భక్తితో ఆరాధించినవాడు మళ్లీ జన్మ పొందడు; అనంతరం కోకావరాహం నుండి దిలీపేశ్వర సన్నిధికి చేరును.

Verse 64

दिलीपतीर्थं सुश्रेष्ठं सद्यः पापहरं परम् । ततः सगरतीर्थं च सगरेश समीपतः

దిలీప తీర్థము అత్యుత్తమము—పరమము, తక్షణ పాపహరము; ఆపై సగరేశుని సమీపమున సగర తీర్థము ఉంది.

Verse 65

यत्र मज्जन्नरो मज्जेन्न भूयो दुःखसागरे । सप्तसागरतीर्थं च शुभं सगरतीर्थतः

ఎక్కడ స్నానమగ్నుడైన మనిషి మళ్లీ దుఃఖసాగరంలో మునగడు; అక్కడ సగర తీర్థానికి ఆవల శుభమైన సప్తసాగర తీర్థము ఉంది.

Verse 66

सप्ताब्धिस्नानजं पुण्यं यत्र स्नात्वा नरो लभेत् । महोदधीति विख्यातं तीर्थं सप्ताब्धितीर्थतः

ఎక్కడ స్నానముచేసినవాడు ఏడు సముద్రాలలో స్నానఫలమైన పుణ్యాన్ని పొందునో, ఆ తీర్థము ‘మహోదధి’ అని ప్రసిద్ధి, సప్తాబ్ధి తీర్థానికి ఆవల ఉన్నది.

Verse 67

सकृद्यत्राप्लुतो धीमान्दहेदघमहोदधिम् । चौरतीर्थं ततः पुण्यं कपिलेश्वर सन्निधौ

ఎక్కడ బుద్ధిమంతుడు ఒక్కసారి స్నానం చేసిన మాత్రాన పాపాల మహాసముద్రాన్ని దహింపజేస్తాడో—ఆ తరువాత కపిలేశ్వర సన్నిధిలో పుణ్యమైన చౌరతీర్థం ఉంది।

Verse 68

पापं सुवर्णचौर्यादि यत्र स्नात्वा क्षयं व्रजेत् । हंसतीर्थ ततोपीड्यं केदारेश्वर सन्निधौ

ఎక్కడ స్నానం చేసిన వెంటనే స్వర్ణచౌర్యాది పాపాలు నశిస్తాయో—ఆ తరువాత కేదారేశ్వర సన్నిధిలో పూజ్యమైన హంసతీర్థం ఉంది।

Verse 69

हंस स्वरूपी यत्राहं नयामि ब्रह्मदेहिनः

ఎక్కడ నేను హంసస్వరూపాన్ని ధరించి బ్రహ్మదేహులు, అనగా బ్రహ్మజ్ఞులను ముందుకు (పరమపదం వైపు) నడిపిస్తాను।

Verse 70

ततस्त्रिभुवनाख्यस्य केशवस्याति पुण्यदम् । तीर्थं यत्राप्लुता मर्त्या मर्त्यलोकं विशंति न

ఆ తరువాత త్రిభువన అనే పేరుగల కేశవుని అత్యంత పుణ్యప్రదమైన తీర్థం ఉంది; అక్కడ స్నానం చేసిన మానవులు మళ్లీ మర్త్యలోకంలో ప్రవేశించరు।

Verse 71

गोव्याघ्रे श्वर तीर्थं च ततोप्यधिकमेव हि । स्वभाववैरमुत्सृज्य यत्रोभौ सिद्धिमापतुः

ఆ తరువాత మరింత శ్రేష్ఠమైన గోవ్యాఘ్రేశ్వర తీర్థం ఉంది; అక్కడ సహజ వైరం విడిచి వారు ఇద్దరూ సిద్ధిని పొందారు।

Verse 72

ततोपि हि वरं वीर तीर्थं मांधातुसंज्ञितम् । चक्रवर्तिपदं यत्र प्राप्तं तेन महीभुजा

హే వీరా! వీటన్నిటికన్నా శ్రేష్ఠమైనది ‘మాంధాతు’ అనే తీర్థము; అక్కడ భూమిని రక్షించిన ఆ రాజు చక్రవర్తి పదవిని పొందెను.

Verse 73

ततोपि मुचुकुंदाख्यं तीर्थं चातीव पुण्यदम् । यत्र स्नातो नरो जातु रिपुभिर्नाभिभूयते

ఇవన్నిటికన్నా మించి ‘ముచుకుంద’ అనే తీర్థము అత్యంత పుణ్యప్రదం; అక్కడ స్నానం చేసిన మనిషి ఎప్పటికీ శత్రువులచే జయింపబడడు.

Verse 74

पृथु तीर्थं ततोप्युच्चैः श्रेयसां साधनं परम् । पृथ्वीश्वरं यत्र दृष्ट्वा नरः पृथ्वीपतिर्भवेत्

ఇవన్నిటికన్నా ఉన్నతమైనది ‘పృథు తీర్థం’; ఇది శ్రేయస్సుకు పరమ సాధనం. అక్కడ భూమీశ్వరుని దర్శించినవాడు భూపతిగా కావచ్చును.

Verse 75

ततः परशुरामस्य तीर्थं चातीव सिद्धिदम् । यत्र क्षत्रवधात्पापाज्जामदग्न्यो विमुक्तवान्

తదుపరి పరశురాముని తీర్థము, అది అత్యంత సిద్ధిప్రదం; అక్కడే జామదగ్న్యుడు క్షత్రియవధజ పాపమునుండి విముక్తుడయ్యెను.

Verse 76

अद्यापि क्षत्रवधजं पापं तत्र प्रणश्यति । एकेन स्नानमात्रेण ज्ञानाज्ञानकृतेन च

ఈనాటికీ అక్కడ క్షత్రియవధజ పాపము నశించును—కేవలం ఒక్కసారి స్నానం చేసినంత మాత్రాన, తెలిసి చేసినా తెలియక చేసినా.

Verse 77

ततोपि श्रेयसां कर्तृ तीर्थं कृष्णाग्रजस्य हि । यत्र सूतवधात्पापाद्बलदेवो विमुक्तवान्

అదికన్నా శ్రేయస్కరమైనది కృష్ణుని అగ్రజుడు బలదేవుని తీర్థము; అక్కడ సూతవధజన్య పాపమునుండి ఆయన విముక్తుడయ్యెను।

Verse 78

दिवोदासस्य वै तीर्थं तत्र राज्ञोऽतिमेधसः । तत्र स्नातो नरो जातु न ज्ञानाच्च्यवतेंऽततः

అక్కడే అత్యంత మేధావి రాజు దివోదాసుని తీర్థము ఉంది; అక్కడ స్నానించిన వాడు తరువాత ఎప్పటికీ సత్యజ్ఞానమునుండి చ్యుతుడుకాడు।

Verse 79

ततोपि हि महातीर्थं सर्वपापप्रणाशनम् । यत्र भागीरथी साक्षान्मूर्तिरूपेण तिष्ठति

అదికన్నా మహత్తరమైన మహాతీర్థము ఉంది, అది సమస్త పాపాలను నశింపజేస్తుంది—అక్కడ భాగీరథీ (గంగా) స్వయంగా సాక్షాత్ మూర్తిరూపంగా నిలిచియుంటుంది।

Verse 80

स्नात्वा भागीरथी तीर्थे कृत्वा श्राद्धं विधानवित् । दत्त्वा दानं च पात्रेभ्यो न भूयो गर्भभाग्भवेत्

భాగీరథీ తీర్థమున స్నానమాచరించి, విధిజ్ఞుడై శ్రాద్ధము నిర్వహించి, పాత్రులకు దానమిచ్చినవాడు—మళ్లీ గర్భజన్మకు పాత్రుడు కాడు।

Verse 81

हरपापं च भो वीर तीर्थं भागीरथीतटे । तत्र स्नात्वा क्षयं यांति महापापकुलान्यपि

ఓ వీరా! భాగీరథీ తీరమున ‘హరపాప’ అనే తీర్థము ఉంది; అక్కడ స్నానమాచరించగా మహాపాపభారిత వంశముల పాపములు కూడా క్షయమగును।

Verse 82

यो निष्पापेश्वरं लिंगं तत्र पश्यति मानवः । निष्पापो जायते वीर स तल्लिंगेक्षणात्क्षणात्

హే వీరా! అక్కడ నిష్పాపేశ్వర లింగాన్ని దర్శించిన మనిషి, ఆ లింగదర్శనమాత్రంతోనే క్షణములో పాపరహితుడగును।

Verse 83

दशाश्वमेधतीर्थं च ततोपि प्रवरं मतम् । दशानामश्वमेधानां यत्र स्नात्वा फलं लभेत्

మరియు దశాశ్వమేధ తీర్థం దానికన్నా శ్రేష్ఠమని భావించబడుతుంది; అక్కడ స్నానం చేస్తే పది అశ్వమేధ యజ్ఞాల ఫలం లభిస్తుంది.

Verse 84

ततोपि शुभदं वीर बंदीतीर्थं प्रचक्षते । यत्र स्नातो नरो मुच्येदपि संसारबंधनात्

హే వీరా! దానికన్నా శుభప్రదమైనదిగా ‘బందీ తీర్థం’ను చెబుతారు; అక్కడ స్నానించిన వాడు సంసారబంధనమునుండికూడా విముక్తుడగును.

Verse 85

हिरण्याक्षेण दैत्येन बहुशो देवताः पुरा । बंदीकृता निगडिता स्तुष्टुवुर्जगदंबिकाम्

పూర్వకాలంలో దైత్యుడు హిరణ్యాక్షుడు దేవతలను ఎన్నోసార్లు బందీలుగా చేసి సంకెళ్లతో బంధించాడు; వారు బంధితులై జగదంబికను స్తుతించారు.

Verse 86

ततो विशृंखलीभूतैर्वंदिता यज्जगज्जनिः । तदा प्रभृति बंदीति गीयतेद्यापि मानवैः

అనంతరం సంకెళ్ల నుండి విముక్తులై వారు జగజ్జని (విశ్వమాత)ను వందించారు; అప్పటినుంచి నేటికీ ఇది మనుష్యులచే ‘బందీ’ అని కీర్తించబడుతోంది.

Verse 87

बंदीतीर्थस्तु तत्रैव महानिगडखंडनम् । तत्र स्नातो विमुच्येत सर्वस्मात्कर्मपाशतः

అక్కడనే బందీ తీర్థం ఉంది; అది మహా సంకెళ్లను ఛేదించేది. అందులో స్నానం చేసినవాడు సమస్త కర్మపాశాల నుండి పూర్తిగా విముక్తుడగును.

Verse 88

बंदीतीर्थं महाश्रेष्ठं काशिपुर्यां विशांपते । तत्र स्नातो नरो यायाद्विमुक्तिं देव्यनुग्रहात्

హే విశాంపతే! కాశీపురిలో బందీ తీర్థం మహాశ్రేష్ఠమైనది. అక్కడ స్నానం చేసిన నరుడు దేవీ అనుగ్రహంతో విముక్తిని పొందును.

Verse 89

ततोपि हि श्रेष्ठतरं प्रयागमिति विश्रुतम् । प्रयागमाधवो यत्र सर्वयागफलप्रदः

అదికన్నా కూడా శ్రేష్ఠమైనది ‘ప్రయాగం’ అని ప్రసిద్ధి. ఎందుకంటే అక్కడ ప్రయాగ-మాధవుడు ఉన్నాడు; ఆయన సమస్త యాగఫలాలను ప్రసాదించువాడు.

Verse 90

क्षोणीवराहतीर्थं च ततोपि शुभदं परम् । तत्र स्नातो नरो जातु तिर्यग्योनिं न गच्छति

మరియు దానికన్నా పరమ శుభప్రదమైనది క్షోణీవరాహ తీర్థం. అక్కడ స్నానం చేసిన నరుడు ఎప్పటికీ తిర్యగ్యోని (పశుజన్మ) పొందడు.

Verse 91

ततः कालेश्वरं तीर्थं वीरश्रेष्ठतरं परम् । कलिकालौ न बाधेते यत्र स्नातं नरोत्तमम्

ఆ తరువాత, హే వీరశ్రేష్ఠా, పరమోత్తమమైన కాళేశ్వర తీర్థం ఉంది. అక్కడ స్నానం చేసిన నరోత్తముని కలి మరియు కాలము—రెండూ బాధించవు.

Verse 92

अशोकतीर्थं तत्रैव ततोप्यतितरां शुभम् । यत्र स्नातो नरो जातु नापतेच्छोकसागरे

అక్కడే అశోకతీర్థం ఉంది, అది మరింత అత్యంత శుభప్రదం. అక్కడ స్నానం చేసిన మనిషి ఎప్పుడూ శోకసాగరంలో పడడు.

Verse 93

ततोति निर्मलतरं शक्रतीर्थं नृपांगज । शुक्रद्वारा न जायेत यत्र स्नातो नरोत्तमः

తదుపరి, ఓ రాజకుమారా, మరింత నిర్మలమైన శక్రతీర్థం ఉంది. అక్కడ స్నానం చేసిన ఉత్తముడు ‘శుక్రద్వారం’ ద్వారా మళ్లీ జన్మించడు.

Verse 94

ततोऽपि पुण्यदं राजन्भवानीतीर्थमुत्तमम् । यत्र स्नात्वा भवानीशौ दृष्ट्वा नैव पुनर्भवेत्

హే రాజా, దానికన్నా కూడా పుణ్యప్రదమైన ఉత్తమ భవానీతీర్థం ఉంది. అక్కడ స్నానం చేసి భవానీ మరియు ఈశుని దర్శించినవాడు మళ్లీ జన్మించడు.

Verse 95

प्रभासतीर्थं विख्यातं ततोपि शुभदं नृणाम् । सोमेश्वरस्य पुरतस्तत्र स्नातो न गर्भभाक्

తదుపరి ప్రసిద్ధ ప్రభాసతీర్థం ఉంది, అది ప్రజలకు మరింత శుభప్రదం. సోమేశ్వరుని సమక్షంలో అక్కడ స్నానం చేసినవాడు మళ్లీ గర్భభాకుడు (పునర్జన్మ) కాడు.

Verse 96

ततो गरुडतीर्थं च संसारविषनाशनम् । गरुडेशं समभ्यर्च्य तत्र स्नात्वा न शोचति

తదుపరి గరుడతీర్థం ఉంది, అది సంసారవిషాన్ని నశింపజేస్తుంది. గరుడేశుని సమ్యక్ ఆరాధించి అక్కడ స్నానం చేసినవాడు శోకించడు.

Verse 97

ब्रह्मतीर्थं ततः पुण्यं वीरब्रह्मेश्वरात्पुरः । ब्रह्मविद्यामवाप्नोति तत्र स्नानेन मानवः

ఆ తరువాత వీర-బ్రహ్మేశ్వరుని ముందర పుణ్యమైన బ్రహ్మతీర్థము ఉంది. అక్కడ స్నానం చేసిన మనిషి బ్రహ్మవిద్యను పొందును.

Verse 98

ततो वृद्धार्कतीर्थं च विधितीर्थं ततः परम् । तत्राप्लुतो नरो याति रविलोकं सुनिर्मलम्

తరువాత వృద్ధార్కతీర్థము, ఆపై విధితీర్థము. అక్కడ స్నానం చేసిన నరుడు నిర్మలమైన రవిలోకము (సూర్యలోకము) చేరును.

Verse 99

ततो नृसिंहतीर्थं च महाभयनिवारणम् । कालादपि कुतस्तत्र स्नात्वा परिबिभेति च

ఆ తరువాత నృసింహతీర్థము, అది మహాభయాన్ని నివారించును. అక్కడ స్నానం చేసినవాడు కాలమునకైనా (మరణమునకైనా) ఎలా భయపడగలడు—ఇతరమేమిటి?

Verse 100

ततोपि पुण्यदं नृणां तीर्थं चित्ररथेश्वरम् । यत्र स्नात्वा च दत्त्वा च चित्रगुप्तं न पश्यति

ఇవన్నీ మించిన పుణ్యప్రదమైనది చిత్రరథేశ్వర తీర్థము. అక్కడ స్నానం చేసి దానం చేసినవాడు కర్మలేఖకుడైన చిత్రగుప్తుని దర్శించడు.

Verse 110

तत्राल्पमपि यच्छेद्यत्कल्पांतेप्यक्षयं हि तत् । एतेभ्योपि हि तीर्थेभ्यो लिंगकोटित्रयादपि

అక్కడ ఇచ్చిన కొద్దిపాటి దానమూ కల్పాంతమువరకు అక్షయమగును. నిజంగా దాని ఫలం ఈ తీర్థాలన్నిటికన్నా, మూడు కోట్లు లింగాలకన్నా కూడా అధికము.

Verse 120

अप्येकं यो महारुद्रं जपेद्वीरेश सन्निधौ । जापयेद्वा भवेत्तस्य कोटिरुद्रफलं ध्रुवम्

వీరేశుని సన్నిధిలో మహారుద్ర మంత్రాన్ని ఒక్కసారి అయినా జపించినవాడికి, లేదా ఇతరులతో జపింపజేసినవాడికి, నిశ్చయంగా కోటిరుద్రఫలం లభిస్తుంది।

Verse 128

इति श्रुत्वा महेशानो महीप तनयोदितम् । पुनस्तीर्थानि गंगायां वक्तुं समुपचक्रमे

రాజకుమారుడు పలికిన మాటలను ఇలా విని మహేశానుడు (శివుడు) మళ్లీ గంగానదిలోని తీర్థస్థానాలను వివరించుటకు ప్రారంభించాడు।