Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 45
Devanagari script
प्रणम्य दंडवद्भूमौ परितुष्टाव धूर्जटिम् । सूक्तैर्जन्मांतराभ्यस्तैः सुहृष्टो रुद्रदेवतैः
Transliteration
praṇamya daṃḍavadbhūmau parituṣṭāva dhūrjaṭim | sūktairjanmāṃtarābhyastaiḥ suhṛṣṭo rudradevataiḥ
Translation
భూమిపై దండవత్ ప్రణమించి, అతడు ధూర్జటిని (శివుని) స్తుతించెను—పూర్వజన్మలలో అభ్యసించిన సూక్తములతో—రుద్రుడే ఇష్టదైవమని హర్షించెను.
Word by Word
प्रणम्यhaving bowed
प्रणम्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + नम् (धातु)
Formक्त्वान्त (gerund), पूर्वकाल; having bowed
दण्डवत्prostrately
दण्डवत्:
Visheshana (Adverbial modifier/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootदण्डवत् (अव्यय/तद्धितान्त)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: like a staff, prostrate)
भूमौon the ground
भूमौ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular (on the ground)
परितुष्टावpraised
परितुष्टाव:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि + तुष् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; 3rd person singular (praised/satisfied—here ‘praised’)
धूर्जटिम्Dhūrjaṭi (Śiva)
धूर्जटिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधूर्जटि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular; epithet of Śiva
सूक्तैःwith hymns
सूक्तैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसूक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; Instrumental plural (with hymns)
जन्म-अन्तर-अभ्यस्तैःpractised in previous births
जन्म-अन्तर-अभ्यस्तैः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक) + अभ्यस्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; Instrumental plural; विशेषणम् सूक्तैः प्रति (practised in former births)
सुहृष्टःgreatly delighted
सुहृष्टः:
Karta (Subject complement/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसुहृष्ट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular; predicate adjective (very delighted)
रुद्र-देवतैःwith Rudra-deities
रुद्र-देवतैः:
Sahakari (Accompaniment/सहकारी)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक) + देवता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; Instrumental plural (with Rudra-deities / with deities of Rudra)
Speaker
Narrator (contextually Skanda)
Characters & Entities
Ś
Śiva (Dhūrjaṭi/Rudra)P
PrinceFAQs
Humility (prostration) and heartfelt stotra-bhakti awaken deep spiritual impressions and please Śiva.
Within Kāśī’s sacred narrative, such acts of devotion are portrayed as especially fruitful in the kṣetra of Kāśī.
Daṇḍavat-praṇāma (full prostration) and stotra-recitation are implied devotional practices.