Adhyaya 32

Verse 1

पार्वत्युवाच । वीरेशस्य महेशान श्रूयते महिमा महान् । परां सिद्धिं परोपतुस्तत्र सिद्धाः परः शताः

పార్వతి పలికెను—హే మహేశాన! వీరేశుని మహిమ మహత్తరమని వినబడుచున్నది. అక్కడ పరమసిద్ధిని పొందిన శతాధిక సిద్ధులు పరమపదమును చేరిరి.

Verse 2

कथमाविर्भवस्तस्य काश्यां लिंगवरस्य तु । आशुसिद्धिप्रदस्येह तन्मे ब्रूहि जगत्पते

కాశీలో ఆ శ్రేష్ఠ లింగము ఎలా అవిర్భవించెను—ఇక్కడ శీఘ్రసిద్ధిని ప్రసాదించునది? హే జగత్పతే, అది నాకు చెప్పుము.

Verse 3

महेश्वर उवाच । निशामय महादेवि वीरेशाविर्भवं परम् । यं श्रुत्वापि नरः पुण्यं प्राप्नोति विपुलं शिवे

మహేశ్వరుడు పలికెను—హే మహాదేవీ, వీరేశుని పరమ అవిర్భావ వృత్తాంతమును వినుము. హే శివే, దీనిని వినిన మాత్రముననే మనుష్యుడు విస్తార పుణ్యము పొందును.

Verse 4

आसीदमित्रजिन्नाम राजा परपुरंजयः । धार्मिकः सत्त्वसंपन्नः प्रजारंजनतत्परः

అమిత్రజిత్ అనే రాజు ఉండెను; శత్రు నగరములను జయించువాడు. అతడు ధర్మపరుడు, సత్త్వసంపన్నుడు, ప్రజలను ఆనందింపజేయుటలో తత్పరుడు.

Verse 5

यशोधनो वदान्यश्च सुधीर्ब्राह्मणदैवतः । सदैवावभृथस्नानपरिक्लिन्न शिरोरुहः

అతడు యశోధనుడు, దానశీలుడు, సుధీ; బ్రాహ్మణులను దేవతలవలె గౌరవించువాడు. అవభృథస్నానము చేసినట్లుగా అతని కేశములు సదా తడిగా ఉండెను.

Verse 6

विनीतो नीतिसंपन्नः कुशलः सर्वकर्मसु । विद्याब्धिपारदृश्वा च गुणवान्गुणिवत्सलः

అతడు వినయశీలుడు, నీతిసంపన్నుడు, సమస్త కార్యాలలో నిపుణుడు. విద్యాసముద్రపు అవతలి తీరం దర్శించినవాడై గుణవంతుడూ, గుణులపై వాత్సల్యముగలవాడూ అయ్యెను.

Verse 7

कृतज्ञो मधुरालापः पापकर्मपराङ्मुखः । सत्यवाक्छौचनिलयः स्वल्पवाग्विजितेंद्रियः

అతడు కృతజ్ఞుడు, మధురంగా పలికేవాడు, పాపకర్మల నుండి దూరంగా ఉండేవాడు. సత్యవాక్కు, శుచితలో నిలిచినవాడు, తక్కువగా మాట్లాడేవాడు, ఇంద్రియజయుడు.

Verse 8

रणांगणे कृतांताभः संख्यावांश्च सदोजिरे । कामिनीकामकेलिज्ञो युवापि स्थविरप्रियः

యుద్ధరంగంలో అతడు కాలస్వరూపుడివలె ఉండెను; లెక్కచేయుటలోను సలహాలోను స్థిరుడై ఉండెను. కామకేళి విద్యలు తెలిసినవాడైనా, యౌవనంలోనూ పెద్దలు మెచ్చే మార్గానికే అనురక్తుడై ఉండెను.

Verse 9

धर्मार्थैधितकोशश्च समृद्धबलवाहनः । सुभगश्च सुरूपश्च सुमेधाः सुप्रजाश्रयः

ధర్మమూ న్యాయార్జిత ధనమూ వలన అతని కోశము వృద్ధి చెందెను; బలమూ వాహనసంపదయూ సమృద్ధిగా ఉండెను. సుభాగ్యుడు, సురూపుడు, సుమేధావి, సజ్జనులకు ఆశ్రయభూతుడు.

Verse 10

स्थैर्य धैर्य समापन्नो देशकालविचक्षणः । मन्यमानप्रदो नित्यं सर्वदूषणवर्जितः

అతడు స్థైర్యధైర్యసంపన్నుడు, దేశకాల వివేచనలో నిపుణుడు. నిత్యం యథోచిత గౌరవం ప్రసాదించేవాడు, సమస్త దోషముల నుండి విముక్తుడు.

Verse 11

वासुदेवांघ्रियुगले चेतोवृत्तिं निधाय सः । चकार राज्यं निर्द्वंद्वं विष्वगीति विवर्जितम्

వాసుదేవుని పాదయుగలమున మనస్సు వృత్తులను నిలిపి, అతడు కలహద్వంద్వరహితంగా, అన్ని వైపులా శత్రునాదం లేని రాజ్యాన్ని పాలించాడు।

Verse 12

अलंघ्यशासनः श्रीमान्विष्णुभक्तिपरायणः । अभुनक्प्रचुरान्भोगान्समंताद्विष्णुसात्कृतान्

అతని ఆజ్ఞ అల్లంఘ్యమైనది; అతడు శ్రీమంతుడు, విష్ణుభక్తిలో పరాయణుడు. విష్ణుప్రసాదముచే లభించిన, అన్ని వైపులా పవిత్రీకృతమైన, అపార భోగాలను అనుభవించాడు।

Verse 13

हरेरायतनान्युच्चैः प्रतिसौधं पदेपदे । तस्य राज्ये समभवन्महाभाग्यनिधेः शिवे

హే శివే! ఆ మహాభాగ్యనిధి రాజ్యంలో హరికి చెందిన ఉన్నత ఆలయాలు ప్రతి సౌధమున, అడుగడుగునా ఉద్భవించాయి।

Verse 14

गोविंदगोपगोपाल गोपीजनमनोहर । गदापाणे गुणातीत गुणाढ्य गरुडध्वज

హే గోవిందా! గోపుల రక్షకా, హే గోపాలా! గోపికల మనోహరా! హే గదాపాణీ! గుణాతీతుడవై గుణసంపన్నుడా, హే గరుడధ్వజా!

Verse 15

केशिहृत्कैटभाराते कंसारे कमलापते । कृष्णकेशव कंजाक्ष कीनाश भयनाशन

హే కేశిహంతా, కైటభశత్రూ, కంససంహారకా, కమలాపతే! హే కృష్ణా, హే కేశవా, హే కంజాక్షా! హే మృత్యుభయనాశకా!

Verse 16

पुरुषोत्तम पापारे पुंडरीकविलोचन । पीतकौशेयवसन पद्मनाभ परात्पर

హే పురుషోత్తమా, పాపవైరీ, పుండరీకనేత్రా; పీతకౌశేయవసనధారా; హే పద్మనాభా, పరాత్పర పరమేశ్వరా!

Verse 17

जनार्दन जगन्नाथ जाह्नवीजलजन्मभूः । जन्मिनां जन्महरण जंजपूकाघनाशन

హే జనార్దనా, జగన్నాథా; జాహ్నవీ (గంగా) జలంతో సంబంధిత ప్రాకట్యముగలవాడా; జన్ముల జన్మహరా; ఘన మలరాశి నాశకా!

Verse 18

श्रीवत्सवक्षः श्रीकांत श्रीकर श्रेयसां निधे । श्रीरंगशार्ङ्गकोदंड शौरे शीतांशुलोचन

శ్రీవత్సాంకిత వక్షస్థలుడా, శ్రీకాంతా, మంగళప్రదా, శ్రేయస్సుల నిధీ; శ్రీరంగనాథా, శార్ఙ్గ ధనుస్సు ధరించువాడా; హే శౌరీ, చంద్రనేత్రా!

Verse 19

दैत्यारे दानवाराते दामोदर दुरंतक । देवकीहृदयानंद दंदशूकेश्वरेशय

హే దైత్యారే, దానవారాతే; హే దామోదరా, దుర్జేయ సంహారకా; దేవకీ హృదయానందా; నాగరాజులకూ అధీశ్వరుడైన ఈశ్వరేశ్వరా!

Verse 20

विष्णो वैकुंठनिलय बाणारे विष्टरश्रवः । विष्वक्सेन विराधारे वनमालिन्वनप्रिय

హే విష్ణో, వైకుంఠనిలయా; బాణాసురవైరీ; సర్వత్ర ప్రసిద్ధుడా; హే విష్వక్సేన; విరాధ సంహారకా; వనమాలాధరా, వనప్రియా!

Verse 21

त्रिविक्रमत्रिलोकीश चक्रपाणे चतुर्भुज । इत्यादीनि पवित्राणि नामानि प्रतिमंदिरम्

‘త్రివిక్రమ’, ‘త్రిలోకీశ’, ‘చక్రపాణి’, ‘చతుర్భుజ’—ఇత్యాది పవిత్ర నామాలు ప్రతి మందిరంలో కనిపిస్తాయి।

Verse 22

स्त्रीवृद्धबालगोपाल वदनोदीरितानि तु । श्रूयते यत्रकुत्रापि रम्याणि मधुविद्विषः

స్త్రీలు, వృద్ధులు, పిల్లలు, గోపాలుల నోళ్ల నుంచి—ఎక్కడైనా, ఎప్పుడైనా—మధువిద్వేషి (విష్ణు) యొక్క రమ్య నామాలు వినిపిస్తాయి।

Verse 23

सुरसाकाननान्येव विलोक्यंते गृहेगृहे । चरित्राणि विचित्राणि पवित्राण्यब्धिजापतेः

ఇల్లు ఇల్లుగా దేవవనాల్లా రమ్య దృశ్యాలు కనిపిస్తాయి; సముద్రజా-పతి (లక్ష్మీపతి విష్ణు) యొక్క విచిత్రమైన, పవిత్రమైన లీలలు ప్రదర్శింపబడతాయి।

Verse 24

सौधभित्तिषु दृश्यंते चित्रकृन्निर्मितानि तु । ऋते हरिकथायास्तु नान्या वार्ता निशम्यते

మహాలయాల గోడలపై చిత్రకారులు వేసిన చిత్రాలు కనిపిస్తాయి; హరికథ తప్ప మరే మాటా వినిపించదు।

Verse 25

हरिणा नैव विध्यंते हरिनामांशधारिणः । तस्य राज्ञो भयाद्व्याधैररण्यसुखचारिणः

హరినామంలో కొంత భాగమైనా ధరించినవారిని హరిణాలు (జింకలు) హానిచేయవు; ఆ రాజు (హరి) భయంతో అడవిలో సుఖంగా తిరిగే వ్యాధులు (వేటగాళ్లు) కూడా వెనుదిరుగుతారు।

Verse 26

न मत्स्या नैव कमठा न वराहाश्च केनचित् । हन्यंते क्वापि तद्भीत्या मत्स्यमांसाशिनापि वै

ఆయన రాజ్యంలో ఆయన శాసనభయంతో ఎక్కడా ఎవ్వరూ చేపలు, తాబేళ్లు, వరాహాలను చంపలేదు; చేప‑మాంసాహారులు కూడా భయవశాత్తు హింస చేయలేదు।

Verse 27

अप्युत्तानशयास्तस्य राष्ट्रे मित्रजितः क्वचित् । स्तनपानं न कुर्वंति संप्राप्य हरिवासरम्

మిత్రజిత రాజు రాజ్యంలో కొన్నిసార్లు వెనుకకు పడుకొని ఉన్న శిశువులు కూడా హరి పవిత్ర దినం రాగానే పాలుతాగడం వరకు మానేవారు।

Verse 28

पशवोपि तृणाहारं परित्यज्य हरेर्दिने । उपोषणपरा जाता अन्येषां का कथा नृणाम्

హరి దినంలో పశువులు కూడా గడ్డి‑ఆహారాన్ని వదలి ఉపవాసనిష్ఠులయ్యారు; మరి ఇతర జీవులు, ముఖ్యంగా మనుషుల సంగతి ఏమనాలి!

Verse 29

महामहोत्सवः सर्वैः पुरौकोभिर्वितन्यते । तस्मिन्प्रशासति भुवं संप्राप्ते हरिवासरे

ఆ రాజు భూమిని పాలిస్తున్నప్పుడు హరి పవిత్ర దినం రాగానే పట్టణవాసులందరూ కలిసి మహామహోత్సవాన్ని విస్తరింపజేసి జరుపుకొనేవారు।

Verse 30

स एव दंड्योऽभूत्तस्य राज्ञो मित्रजितः क्षितौ । यो विष्णुभक्तिरहितः प्राणैरपि धनैरपि

మిత్రజిత రాజు పాలనలో భూమిపై విష్ణుభక్తి లేని వాడే శిక్షార్హుడయ్యేవాడు—ప్రాణాలలోనైనా, ధనంలోనైనా।

Verse 31

अंत्यजा अपि तद्राष्ट्रे शंखचक्रांकधारिणः । संप्राप्य वैष्णवीं दीक्षां दीक्षिता इव संबभुः

ఆ రాజ్యంలో అంత్యజులైనవారికూడా శంఖచక్రాంకాలను ధరించేవారు; వైష్ణవీ దీక్ష పొందినందున వారు విధివత్గా దీక్షితులవలె కనిపించిరి.

Verse 32

शुभानि यानि कर्माणि क्रियंतेऽनुदिनं जनैः । वासुदेवे समर्प्यंते तानि तैरफलेप्सुभिः

ప్రజలు ప్రతిదినం చేసే శుభకర్మలన్నిటిని, ఫలాపేక్షలేని వారు వాసుదేవునికి సమర్పించుచుండిరి.

Verse 33

विना मुकुंदं गोविदं परमानंदमच्युतम् । नान्यो जप्येतमन्येत न भज्येत जनैः क्वचित्

ముకుందుడు—గోవిందుడు, పరమానందుడు, అచ్యుతుడు—ఆయనను తప్ప మరెవ్వరినీ ఎక్కడా జపించరు; మరెవ్వరినీ పూజించరు.

Verse 34

कृष्ण एव परो देव कृष्णएव परागतिः । कृष्ण एव परो बंधुस्तस्यासीदवनीपतेः

ఆ భూపతికి కృష్ణుడే పరమదేవుడు; కృష్ణుడే పరమగతి; కృష్ణుడే పరమబంధువు, రక్షకుడుగా ఉండెను.

Verse 35

एवं तस्मिन्महीपाले राज्यं सम्यक्प्रशासति । एकदा नारदः श्रीमांस्तं दिदृक्षुः समाययौ

ఆ మహీపతి ఈ విధంగా రాజ్యాన్ని సమ్యక్గా పాలించుచుండగా, ఒకనాడు శ్రీమాన్ నారదుడు అతనిని దర్శించుటకు వచ్చెను.

Verse 36

राज्ञा समर्चितः सोथ मधुपर्क विधानतः । नारदो वर्णयामास तममित्रजितं नृपम्

రాజు మధుపర్క విధానానుసారంగా ఆయనను యథావిధిగా సత్కరించాడు; అనంతరం నారదుడు శత్రుజయుడైన ఆ నృపుని స్తుతిస్తూ వర్ణించాడు।

Verse 37

नारद उवाच । धन्योसि कृतकृत्योसि मान्योप्यसि दिवौकसाम् । सर्वभूतेषु गोविंदं परिपश्यन्विशांपते

నారదుడు అన్నాడు—నీవు ధన్యుడవు, కృతకృత్యుడవు; దివ్యలోకవాసుల మధ్య కూడా గౌరవనీయుడవు. ఓ మనుష్యాధిపతీ, నీవు సమస్త భూతాలలో గోవిందుని దర్శిస్తున్నావు కాబట్టి।

Verse 38

यो वेद पुरुषो विष्णुर्यो यज्ञपुरुषो हरिः । योंतरात्मास्य जगतः कर्ता हर्ताविता विभुः

వేదపురుషుడైన విష్ణువు ఎవడో, యజ్ఞపురుషుడైన హరి ఎవడో; ఈ జగత్తుకు అంతరాత్మ అయినవాడు—అతడే సర్వవ్యాపి ప్రభువు, సృష్టికర్త, సంహర్త, పరిరక్షకుడు।

Verse 39

तन्मयं पश्यतो विश्वं तव भूपालसत्तम । दर्शनं प्राप्य शुभदं शुचित्वमगमं परम्

ఓ రాజశ్రేష్ఠా, నీవు విశ్వాన్ని ఆయనతో నిండినదిగా దర్శించుచున్నావు; అందువల్ల శుభప్రదమైన దర్శనాన్ని పొందించి, దాని ద్వారా పరమ పవిత్రతను చేరితివి।

Verse 40

एक एव हि सारोत्र संसारे क्षणभंगुरे । कमलाकांत पादाब्ज भक्तिभावोऽखिलप्रदः

క్షణభంగురమైన ఈ సంసారంలో నిజమైన సారం ఒక్కటే—కమలాకాంతుని పాదపద్మాలపై భక్తిభావము; అదే సమస్త ఫలప్రదము।

Verse 41

परित्यज्य हि यः सर्वं विप्णुमेकं सदा भजेत् । सुमेधसं भजंते तं पदार्थाः सर्व एव हि

యెవడు సమస్తమును విడిచి సదా ఏకమాత్ర విష్ణువునే భజించునో, ఆ సుమేధావి భక్తునకు సమస్త ప్రాప్తులు, పదార్థములు సేవకులై నిలుచును।

Verse 42

हृषीकेशे हृषीकाणि यस्य स्थैर्यं गतान्यहो । स एव स्थैर्यमाप्नोति ब्रह्मांडेऽतीव चंचले

అహో! యెవని ఇంద్రియములు హృషీకేశునందే స్థిరమగునో, వాడే అతి చంచలమైన ఈ బ్రహ్మాండములోనూ నిజమైన స్థైర్యమును పొందును।

Verse 43

यौवनं धनमायुष्यं पद्मिनीजलबिंदुवत् । अतीव चपलं ज्ञात्वाऽच्युतमेकं समाश्रयेत्

యౌవనం, ధనం, ఆయుష్షు పద్మపత్రంపై జలబిందువువలె అతి చంచలమని తెలిసికొని, మనిషి ఏకమాత్ర అచ్యుతుని శరణు పొందవలెను।

Verse 44

वाचि चेतसि सर्वत्र यस्य देवो जनार्दनः । स एव सर्वदा वंद्यो नररूपी जनार्दनः

యెవని వాక్కులోను మనస్సులోను సర్వత్ర దేవ జనార్దనుడే విరాజిల్లునో, వాడే సదా వందనీయుడు; ఎందుకంటే అతనిలో నరరూపంగా జనార్దనుడే నివసించును।

Verse 45

निर्व्याज प्रणिधानेन शीलयित्वा श्रियःपतिम् । पुरुषोत्तमतां को न प्राप्तवानिह भूतले

నిర్వ్యాజమైన, నిష్కపట సమర్పణతో శ్రీయఃపతిని సేవించి భజించినచో, ఈ భూతలమందు ఎవడు పురుషోత్తమత్వమును పొందడు?

Verse 46

अनया विष्णुभक्त्या ते संतुष्टेंद्रियमानसः । उपकर्तुमना ब्रूयां तन्निशामय भूपते

నీ ఈ విష్ణుభక్తివలన నీ ఇంద్రియములు, మనస్సు శాంతించి తృప్తి పొందినవి. నీకు ఉపకారం చేయదలచి నేను చెప్పుచున్నాను—ఓ భూపతే, శ్రద్ధగా వినుము.

Verse 47

बाला विद्याधरसुता नाम्ना मलयगंधिनी । क्रीडंती पितुराक्रोडे हृता कंकालकेतुना

విద్యాధరుని కుమార్తె, మలయగంధినీ అనే బాలిక, తండ్రి ఒడిలో ఆడుచుండగా—అప్పుడే కంకాలకేతువు ఆమెను అపహరించాడు.

Verse 48

कपालकेतुपुत्रेण दानवेन बलीयसा । आगामिन्यां तृतीयायां तस्याः पाणिग्रहृं किल

కపాలకేతువు కుమారుడైన మహాబలవంతుడైన దానవునిచే, రాబోయే తృతీయా తిథిన ఆమె పాణిగ్రహణం (వివాహం) జరుగునని చెబుతారు.

Verse 49

पाताले चंपकावत्यां नगर्यां सास्ति सांप्रतम् । हाटकेशात्समागच्छंस्तया हंसाश्रुनेत्रया

ఆమె ప్రస్తుతం పాతాళంలో చంపకావతీ అనే నగరంలో ఉంది. హాటకేశ నుండి వస్తూ నేను ఆమెను చూచితిని—ఆమె కన్నులు కన్నీటి ధారలతో నిండినవి.

Verse 50

दृष्टः प्रणम्य विज्ञप्तो यथा तच्च निथामय । ब्रह्मचारिन्मुनिश्रेष्ठ गंधमादनशैलतः

మిమ్మును దర్శించి నేను నమస్కరించి, విషయం యథార్థంగా నివేదించితిని—దయచేసి వినుము. ఓ బ్రహ్మచారిన్, మునిశ్రేష్ఠా, నేను గంధమాదన పర్వతం నుండి వచ్చితిని.

Verse 51

बालक्रीडनकासक्तां मोहयित्वा निनाय सः । कंकालकेतुर्दुर्वृत्तो दुर्जयोन्यास्त्रघाततः

బాలక్రీడలో లీనమైన ఆమెను మోహింపజేసి అతడు తీసుకుపోయెను. దుర్వృత్తుడైన కంకాలకేతువు ఇతర ఆయుధప్రహారాలతో జయించుట దుర్లభుడు.

Verse 52

स्वस्य त्रिशूलघातेन म्रियते नान्यथा रणे । जगत्पर्याकुलीकृत्य निद्रात्यत्रविनिर्भयः

యుద్ధంలో అతడు తన స్వత్రిశూలప్రహారంతోనే మరణించగలడు; ఇతరథా కాదు. జగత్తును కలవరపెట్టి ఇక్కడ నిర్భయంగా నిద్రించుచున్నాడు.

Verse 53

यदि कोपि कृतज्ञो मां हत्वेमं दुष्टदानवम् । मद्दत्तेन त्रिशूलेन नयेद्भद्रं भवेन्नरः

ఎవరైనా కృతజ్ఞుడు నా నిమిత్తం ఈ దుష్ట దానవుని నేను ఇచ్చిన త్రిశూలంతో సంహరించితే, ఆ నరుడు నిశ్చయంగా మంగళమును పొందును.

Verse 54

यदत्रोपचिकीर्षुस्त्वं रक्ष मां दुष्टदानवात् । ममापि हि वरो दत्तो भगवत्या महामुने

నీవు ఇక్కడ ఉపకారం చేయదలచితే, ఈ దుష్ట దానవుని నుండి నన్ను రక్షించుము. ఓ మహామునీ, నాకూ భగవతీదేవి వరమిచ్చింది.

Verse 55

विष्णुभक्तो युवा धीमान्पुत्रि त्वां परिणेष्यति । आ तृतीया तिथि यथा तद्वाक्यं तथ्यतां व्रजेत्

ఓ కుమార్తె, విష్ణుభక్తుడైన యువుడు, ధీమంతుడు నిన్ను వివాహం చేసుకొనును; తృతీయా తిథి వరకు ఆ వాక్యం సత్యమగునట్లు.

Verse 56

तथा निमित्तमात्रं त्वं भव यत्नं समाचर । इति तद्वचनाद्राजन्विष्णुभक्तिपरायणम् । युवानं चापि धीमंतं त्वामनु प्राप्तवानहम्

కాబట్టి నీవు కేవలం నిమిత్తమాత్రుడవై, అయినా శ్రమతో ప్రయత్నించు. ఓ రాజా, ఆ ఉపదేశానుసారం నేను నీ వెంట వచ్చాను—యువకుడను, ధీమంతుడను, విష్ణుభక్తిలో పరాయణుడను.

Verse 57

तद्गच्छ कार्यसिद्ध्यै त्वं हत्वा तं दुष्टदानवम् । आनयाशु महाबाहो शुभां मलयगंधिनीम्

అప్పుడు కార్యసిద్ధి కోసం నీవు వెళ్ళు; ఆ దుష్ట దానవుణ్ణి సంహరించు. ఓ మహాబాహో, మలయ సుగంధంలా పరిమళించే ఆ శుభ కన్యను త్వరగా తీసుకురా.

Verse 58

सा तु विद्याधरी जीवेद्विलोक्य त्वां नरेश्वर । पार्वतीवचनाद्दुष्टं घातयिष्यत्ययत्नतः

ఓ నరేశ్వరా, ఆ విద్యాధరీ నిన్ను దర్శించిన వెంటనే జీవించగలదు; పార్వతీ వచనబలంతో ఆమె ఆ దుష్టుణ్ణి శ్రమలేకుండా సంహరింపజేస్తుంది.

Verse 59

इति नारदवाक्यं स निशम्यामित्रजिन्नृपः । अनल्पोत्कलिको जातो विद्याधरसुतां प्रति

నారదుని ఈ మాటలు విని, శత్రుజయి అయిన ఆ రాజు విద్యాధరుని కుమార్తె పట్ల మహా ఉత్సుకతతో నిండిపోయాడు.

Verse 60

उपायं चापि पप्रच्छ गंतुं तां चंपकावतीम् । नारदेन पुनः प्रोक्तः स राजा गिरिराजजे

ఆయన చంపకావతీకి వెళ్లే ఉపాయాన్ని కూడా అడిగాడు. అప్పుడు, ఓ గిరిరాజకన్యా, నారదుడు మళ్లీ ఆ రాజుకు బోధించాడు.

Verse 61

तूर्णमर्णवमासाद्य पूर्णिमादिवसे नृप । भवान्द्रक्ष्यति पोतस्थः कल्पवृंदारथस्थितम्

హే నృపా! పౌర్ణమి దినమున శీఘ్రంగా సముద్రాన్ని చేరుము. పడవలో కూర్చొని, కల్పవృక్షవనమధ్య రథస్థితమైన ఆమెను నీవు దర్శించెదవు.

Verse 62

तत्र दिव्यांगना काचिद्दिव्यपर्यंक संस्थिता । वीणामादाय गायंती गाथां गास्यति सुस्वरम्

అక్కడ ఒక దివ్యాంగన దివ్య పర్యంకంపై ఆసీనమై ఉంటుంది. ఆమె వీణను తీసుకొని మధురమైన మంగళ స్వరంతో ఒక గాథను పాడుతుంది.

Verse 63

यत्कर्मविहितं येन शुभं वाथ शुभेतरम् । स एव भुंक्ते तत्तथ्यं विधिसूत्रनियंत्रितः

ఎవడు ఏ కర్మ చేసినా—శుభమైనా అశుభమైనా—దాని ఫలాన్ని అతడే అనుభవిస్తాడు; విధి అనే సూత్రంతో నియంత్రితుడై ఉంటాడు.

Verse 64

गाथामिमां सा संगीय सरथा स महीरुहा । सपर्यंका क्षणादेव मध्ये सिंधुं प्रवेक्ष्यति

ఈ గాథను పాడిన తరువాత ఆమె—రథంతో, ఆ మహావృక్షంతో, పర్యంకంతో కూడి—క్షణమాత్రంలో సముద్రమధ్యంలో ప్రవేశిస్తుంది.

Verse 65

भवानप्यविशंकं च ततः पोतान्महार्णवे । तामनु व्रजतु क्षिप्रं यज्ञवाराहमास्तुवन्

నీవు కూడా సందేహం లేకుండా, ఆపై పడవ నుండి మహాసముద్రంలోకి దిగి శీఘ్రంగా ఆమెను అనుసరించు; యజ్ఞ-వరాహుని స్తుతిస్తూ సాగు.

Verse 66

ततो द्रक्ष्यसि पाताले नगरीं चंपकावतीम् । महामनोहरा राजन्सहितां बालयानया

అనంతరం, ఓ రాజా, నీవు పాతాళంలో చంపకావతీ అనే మహామనోహర నగరిని దర్శించెదవు; ఈ కన్య నీతో కలిసి నిన్ను అక్కడికి నడిపించును।

Verse 67

इत्युक्त्वांतर्हितो देवि स चतुर्मुखनंदनः । राजाप्यर्णवमासाद्य यथोक्तं परिलक्ष्य च

హే దేవీ, ఇలా చెప్పి ఆ చతుర్ముఖుని (బ్రహ్మ) కుమారుడు అంతర్హితుడయ్యెను. రాజు కూడా సముద్రాన్ని చేరి, చెప్పినట్లే జాగ్రత్తగా పరిశీలించెను।

Verse 68

विवेशांतःसमुद्रं च नगरीमाससाद ताम् । साथ विद्याधरी बाला नेत्रप्राघुणकी कृता

అతడు సముద్రాంతర్భాగంలో ప్రవేశించి ఆ నగరిని చేరెను. అక్కడ ఆ విద్యాధరీ కన్య కళ్లకు విందులా, నేత్రోత్సవమై నిలిచెను।

Verse 69

तेन राज्ञा त्रिजगती सौंदर्यश्रीरिवैकिका । पातालदेवतेयं वा ममनेत्रोत्सवाय किम्

ఆ రాజునకు త్రిలోక సౌందర్యశ్రీ ఒక్కదేహంలో సాకారమైనట్లుగా అనిపించెను. లేక ఇది పాతాళదేవతేనా—నా నేత్రోత్సవార్థం ప్రత్యక్షమైనదా?

Verse 70

निरणायि मधुद्वेष्ट्रा स्रष्टुः सृष्टिविलक्षणा । कुहूराहुभयादेषा कांतिश्चांद्रमसी किमु

ఇది మధుద్వేష్ట్రుడు (విష్ణువు) సృష్టించిన, స్రష్టుని సాధారణ సృష్టికి భిన్నమైన అపూర్వ నిర్మాణమా? లేక అమావాస్యా-రాహుభయమునుండి జనించిన చంద్రసమ కాంతియేనా?

Verse 71

योषिद्रूपं समाश्रित्य तिष्ठतेऽत्राकुतोऽभया । इत्थं क्षणं तां निर्वर्ण्य स राजागात्तदंतिकम्

స్త్రీరూపం ధరించి ఆమె ఇక్కడ నిర్భయంగా నిలిచింది—భయం ఎక్కడ? క్షణమాత్రం ఆమెను తిలకించి రాజు ఆమె సమీపానికి వెళ్లాడు।

Verse 72

सा विलोक्याथ तं बाला नितरां मधुराकृतिम् । विशालोरस्थलतलं प्रलंबतुलसीस्रजम्

అప్పుడు ఆ బాలిక అతనిని చూచింది—అత్యంత మధురాకృతి, విశాల వక్షస్థలము కలవాడు, దీర్ఘ తులసీమాల వేలాడుచున్నవాడు।

Verse 73

शंखचक्रांकसुभग भुजद्वयविराजितम् । हरिनामाक्षरसुधा सुधौत रदनावलिम्

అతని రెండు భుజాలు శంఖ-చక్ర శుభాంకాలతో విరాజిల్లుతున్నాయి; హరినామ అక్షరామృతంతో కడిగినట్లుగా అతని దంతపంక్తి ప్రకాశించింది।

Verse 74

भवानीभक्तिबीजोत्थं भूरुहं पुरुषाकृतिम् । मनोरथफलैः पूर्णमासीद्धृष्टतनूरुहा

అతడు భవానీభక్తి అనే బీజం నుండి పుట్టిన, పురుషాకృతి ధరించిన వృక్షంలా—మనోరథఫలాలతో నిండినవాడిలా కనిపించాడు; ఆమె దేహంలో రోమాంచం కలిగింది।

Verse 75

दोलापर्यंकमुत्सृज्य ह्रीभरा नम्रकंधरा । वेपथुं च परिष्टभ्य बाला प्रोवाच भूपतिम्

ఊయల-పర్యంకాన్ని విడిచి, లజ్జాభారంతో తల వంచి, వణుకును అదుపుచేసుకొని ఆ బాలిక భూపతితో పలికింది।

Verse 76

कस्त्वमत्र कृतांतस्य भवनं मधुराकृते । प्राप्तो मे मंदभाग्यायाश्चेतोवृत्तिं निरुंधयन्

హే మధురాకృతీ! కృతాంతుని (మరణదేవుని) భవనంలో ఇక్కడ నీవెవరు? నీవు వచ్చి, దుర్భాగ్యురాలినైన నా మనస్సు చంచల వృత్తులను ఆపి స్థిరపరుస్తున్నావు।

Verse 77

यावन्नायाति सुभग स कठोरतराकृतिः । अतिपर्याकुलीकृत्य त्रिलोकीं दानवो मुहुः

హే సుభగుడా! అత్యంత కఠోరరూపుడైన ఆ దానవుడు రాకముందే—ఎప్పటికప్పుడు త్రిలోకాన్ని తీవ్రంగా కలవరపెట్టేవాడు—(నీవు) ఇప్పుడే (తగిన) కార్యం చేయి।

Verse 78

कंकालकेतुर्दुर्वृत्तस्त्ववध्यः परहेतिभिः । तावद्गुप्तं समातिष्ठ शस्त्रागारेति गह्वरे

కంకాలకేతువు దుర్వృత్తుడు; ఇతరుల ఆయుధాలతో అతడు అవధ్యుడు. కాబట్టి, ఈ గహ్వరంలోని ఆయుధాగారంలో కొంతకాలం దాగి ఉండి రక్షించుకో।

Verse 79

न मे कन्याव्रतं भंक्तुं स समर्थ उमा वरात् । आगामिन्यां तृतीयायां परश्वः पाणिपीडनम्

ఉమాదేవి వరప్రసాదంతో అతడు నా కన్యావ్రతాన్ని భంగం చేయలేడు. రాబోయే తృతీయనాడు—ఎల్లుండి—పాణిపీడనం (వివాహక్రియ) జరుగుతుంది।

Verse 80

संचिकीर्षति दुष्टात्मा गतायुर्मम शापतः । मा तद्भीतिं कुरु युवंस्तत्कार्यं भविताचिरम्

ఆ దుష్టాత్ముడు ఏదో అనర్థం చేయాలని చూస్తున్నాడు; కానీ నా శాపం వల్ల అతని ఆయుష్షు క్షీణించింది. కాబట్టి భయపడకు; అతని అంతం త్వరలోనే జరుగుతుంది।

Verse 81

विद्याधर्येति चोक्तः स शस्त्रागारे निगूढवत् । स्थितो वीरो महाबाहुर्दानवागमने क्षणः

విద్యాధరి అలా చెప్పగా, ఆ మహాబాహువు గల వీరుడు ఆయుధాగారంలో దాగి ఉండి, దానవుని రాక కోసం వేచి ఉన్నాడు.

Verse 82

अथ सायं समायातो दानवो भीषणाकृतिः । त्रिशूलं कलयन्पाणौ मृत्योरपि भयावहम्

అనంతరం సాయంకాలమున, మృత్యువుకు కూడా భయం కలిగించే త్రిశూలాన్ని చేతిలో ధరించి, భయంకరమైన ఆకారం గల ఆ దానవుడు వచ్చాడు.

Verse 83

आगत्य दानवो रौद्रः प्रलयांबुदनिस्वनः । विद्याधरीं जगादेति मदाघूर्णितलोचनः

ప్రళయకాల మేఘాల వలె గర్జించే ఆ భయంకరమైన దానవుడు వచ్చి, మదంతో తిరుగుతున్న కళ్లతో విద్యాధరితో ఇలా అన్నాడు.

Verse 84

गृहाणेमानि रत्नानि दिव्यानि वरवर्णिनि । कन्यात्वं च परश्वस्ते पाणिग्राहादपैष्यति

ఓ సుందరీ! ఈ దివ్య రత్నాలను స్వీకరించు. ఎల్లుండి నేను నిన్ను వివాహం చేసుకున్నప్పుడు నీ కన్యత్వం తొలగిపోతుంది.

Verse 85

दासीनामयुतं प्रातर्दास्यामि तव सुंदरि । आसुरीणां सुरीणां च दानवीनां मनोहरम्

ఓ సుందరీ! రేపు ఉదయం నేను నీకు పదివేల మంది మనోహరమైన దాసీలను ఇస్తాను, వారిలో అసుర, దేవ మరియు దానవ స్త్రీలు ఉంటారు.

Verse 86

गंधर्वीणां नरीणां च किन्नरीणां शतंशतम् । विद्याधरीणां नागीनां यक्षिणीनां शतानि षट्

గంధర్వీ స్త్రీలు, మానవ కన్యలు శతశతలుగా ఉంటారు; కిన్నరీ స్త్రీలు కూడా శతశతలుగా ఉంటారు; అలాగే విద్యాధరీలు, నాగినీలు, యక్షిణీలు ఆరు వందలుగా ఉంటారు।

Verse 87

राक्षसीनां शतान्यष्टौ शतमप्सरसां वरम् । एतास्ते परिचारिण्यो भविष्यंत्यमलाशये

రాక్షసీ స్త్రీలు ఎనిమిది వందలు ఉంటారు; ఉత్తమ అప్సరసలు వంద ఉంటారు. ఓ నిర్మలాశయా! వీరందరూ నీ పరిచారికలుగా అవుతారు।

Verse 88

यावत्संपत्तिसंभारो दिक्पालानां गृहेषु वै । मत्परिग्रहतां प्राप्य तावतस्त्वमिहेश्वरी

దిక్పాలుల గృహాలలో కూడబెట్టిన సంపద ఎంతకాలం నిలిచియుంటుందో, అంతకాలం—నా పరిరక్షణ పొందిన నీవు—ఇక్కడ అధీశ్వరిగా ఉంటావు।

Verse 89

दिव्यान्भोगान्मया सार्धं भोक्ष्यसे मत्परिग्रहात् । कदा परश्वो भविता यस्मिन्वैवाहिको विधिः

నా పరిరక్షణ వల్ల నీవు నాతో కలిసి దివ్య భోగాలను అనుభవిస్తావు. వివాహ విధి జరిగే ఆ పరశ్వ (ఎల్లుండి) ఎప్పుడు వస్తుంది?

Verse 90

त्वदंगसंगसंस्पर्श सुखसंदोह मेदुरः । परां निर्वृतिमाप्स्यामि परश्वो निकटं यदि

నీ అంగాల సన్నిహిత స్పర్శతో కలిగే సుఖసమూహంతో నిండిపోయి, నేను పరమ నిర్వృతిని పొందుతాను—ఎల్లుండి నిజంగా సమీపంలో ఉంటే।

Verse 91

मनोरथाश्चिरं यावद्यं मे हृदि समेधिताः । तान्कृतार्थी करिष्यामि परश्वस्तव संगमात्

నా హృదయంలో దీర్ఘకాలంగా పెరిగిన కోరికలను, ఎల్లుండి నీతో సంగమముచే నేను నెరవేర్చుదును।

Verse 92

जित्वा देवान्रणे सर्वानिंद्रादीन्मृगलोचने । त्रैलोक्यैश्वर्यसंपत्तेस्त्वां करिष्यामि चेश्वरीम्

ఇంద్రాది సమస్త దేవతలను యుద్ధంలో జయించి, ఓ మృగలోచనే, త్రిలోక ఐశ్వర్యసంపత్తికి నిన్ను అధీశ్వరీగా చేయుదును।

Verse 93

आधायांके त्रिशूलं स्वे सुष्वापेति प्रलप्य सः । नरमांसवसास्वाद प्रमत्तो वीतसाध्वसः

తన ఒడిలో త్రిశూలాన్ని ఉంచుకొని అతడు అలా పలుకుతూ నిద్రపోయెను—నరమాంసవసల రుచిచే మత్తుడై, భయరహితుడై నిర్లక్ష్యుడై।

Verse 94

वरं स्मरंती सा गौर्या विद्याधरकुमारिका । विज्ञाय तं प्रमत्तं च सुसुप्तं चातिनिर्भयम्

గౌరీవర్ణమైన ఆ విద్యాధరకుమారిక తన వరిణించిన వరుణ్ని స్మరించుచూ, అతడు మత్తుడై గాఢనిద్రలో, అత్యంత నిర్భయుడై ఉన్నాడని గ్రహించెను।

Verse 95

आहूय तं नरवरं वरं सर्वांगसुंदरम् । विष्णुभक्तिकृतत्राणं प्राणनाथेति जल्प्य च

విష్ణుభక్తిచే రక్షింపబడిన, సర్వాంగసుందరుడైన ఆ శ్రేష్ఠ నరవరుణ్ని పిలిచి ఆమె పలికెను—“ప్రాణనాథా!”

Verse 96

शूलं तदंकादादाय गृहाणेमं जहि द्रुतम् । इति त्रिशूलं बालातो बालार्कसदृशद्युति

“వాని ఒడిలోని శూలాన్ని తీసుకో; దీన్ని పట్టుకొని వెంటనే వానిని సంహరించు!” అని చెప్పగా, బాలార్కసమాన కాంతిగల త్రిశూలం కన్య నుండి తీసుకోబడింది।

Verse 97

समादाय महाबाहुः स तदा मित्रजिन्नृपः । जहर्ष च जगादोच्चैर्बालायाश्चाभयं दिशन्

అప్పుడు మహాబాహువు మిత్రజిత్ రాజు దానిని ఎత్తుకున్నాడు; హర్షంతో, కన్యకు అభయం ప్రసాదిస్తూ, గట్టిగా పలికాడు।

Verse 98

वामपादप्रहारेण तमाताड्य स निर्भयः । संस्मरंश्चक्रिणं चित्ते जगद्रक्षामणिं हरिम्

ఎడమ పాదప్రహారంతో వానిని కొట్టి, అతడు నిర్భయంగా నిలిచాడు—మనసులో చక్రధారి, జగద్రక్షామణి అయిన హరిని స్మరిస్తూ।

Verse 99

जर्गाद तिष्ठ रे दुष्ट कन्याधर्षणलालस । युध्यस्वात्र मया सार्धं न सुप्तं हन्म्यहं रिपुम्

అతడు అన్నాడు—“నిలువు రా దుష్టా, కన్యను అవమానించాలనే లాలసగలవాడా! ఇక్కడ నాతో యుద్ధం చేయి; నిద్రిస్తున్న శత్రువును నేను చంపను।”

Verse 100

इति संश्रुत्य संभ्रांत उत्थाय स दनोः सुतः । त्रिशूलं देहि मे कांते प्रोवाचेति मुहुर्मुहुः

ఇది విని దనువు కుమారుడు కలవరపడి లేచి, మళ్లీ మళ్లీ—“ప్రియే, నాకు త్రిశూలం ఇవ్వు!” అని అన్నాడు।

Verse 110

त्वया कपटरूपेण बलिनः कैटभादयः । न बलेन हताः संख्ये हता एवच्छलेन हि

నీవు కపటరూపం ధరించి కైటభాది బలవంతులను సంహరించితివి; వారు యుద్ధంలో కేవలం బలంతో కాదు, నిశ్చయంగా యుక్తి-ఛలములతోనే హతులయ్యారు.

Verse 120

निजघान महाबाहुः स च प्राणाञ्जहौ क्षणात् । इत्थं कंकालकेतुं स निहत्य सुरकंपनम्

మహాబాహువు అతనిని ప్రహరించి కూల్చెను; అతడు క్షణములోనే ప్రాణములు విడిచెను. ఈ విధంగా దేవతలనూ కంపింపజేసే కంకాలకేతువును అతడు సంహరించెను.

Verse 130

अपि स्मृत्वा पुरीं यां वै काशीं त्रैलोक्यकांक्षिताम् । न नरो लिप्यते पापैस्तां विवेश स भूपतिः

త్రిలోకముచే కోరబడిన కాశీపురిని స్మరించిన మాత్రముననే మనుష్యుడు పాపములతో లిప్తుడగడు; ఆ కాశీలోనే ఆ భూపతి ప్రవేశించెను.

Verse 140

इति राज्ञोदिता राज्ञी प्रवक्तुमुपचक्रमे । इति कर्तव्यतां तस्य व्रतस्य सरहस्यकाम्

రాజు ఈ విధంగా ప్రేరేపించగా రాణి పలుకుటకు ఆరంభించెను—ఆ వ్రతమునకు చేయవలసిన విధానమును, అంతఃరహస్యముతో కూడి వివరించదలచి.