Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 77

Devanagari script

यावन्नायाति सुभग स कठोरतराकृतिः । अतिपर्याकुलीकृत्य त्रिलोकीं दानवो मुहुः

Transliteration

yāvannāyāti subhaga sa kaṭhoratarākṛtiḥ | atiparyākulīkṛtya trilokīṃ dānavo muhuḥ

Translation

హే సుభగుడా! అత్యంత కఠోరరూపుడైన ఆ దానవుడు రాకముందే—ఎప్పటికప్పుడు త్రిలోకాన్ని తీవ్రంగా కలవరపెట్టేవాడు—(నీవు) ఇప్పుడే (తగిన) కార్యం చేయి।

Word by Word

• यावत्: until, as long as
• यावत्: Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (temporal) ‘यावत्…तावत्’

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय (negation particle)

• आयाति: comes
• आयाति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-या (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• सुभग: O fortunate one
• सुभग: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुभग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• कठोरतराकृतिः: the very fierce-formed one
• कठोरतराकृतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कठोरतर-आकृति (प्रातिपदिक; कठोरतर + आकृति)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः—‘कठोरतरा आकृतिः’

• अति: excessively
• अति: Modifier (Upasarga/उपसर्ग)
• Type: Indeclinable
• Root: अति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपसर्ग/क्रियाविशेषण (intensifier)

• परि: around, thoroughly
• परि: Modifier (Upasarga/उपसर्ग)
• Type: Indeclinable
• Root: परि (अव्यय/उपसर्ग)
• Form: उपसर्ग (preverb)

• आकुलीकृत्य: having agitated, having thrown into turmoil
• आकुलीकृत्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: आकुली-कृ (धातु) + त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘आकुली कृत्वा’

• त्रिलोकीम्: the three worlds
• त्रिलोकीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रिलोकी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समासः—‘त्रयः लोकाः’

• दानवः: the demon
• दानवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• मुहुः: again and again
• मुहुः: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: मुहुः (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of frequency)

Speaker

Vidyādharī

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta-kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Frame: sages; embedded: the addressed ‘soubhagya’ youth

Visual Art Cues

Scene: A speaker urgently warns a youthful, auspicious figure: a terrifying dānava of harsh form is about to arrive, repeatedly shaking the three worlds; the air feels tense, as if the cosmos itself trembles.

Characters & Entities

• Vidyādharī
• Dānava

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma requires timely action; delay in the face of adharma magnifies suffering.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader frame is Kāśī in the Kāśīkhaṇḍa; the narrative underscores Kāśī as a stage where dharma confronts destructive forces.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a narrative warning emphasizing preparedness and swift protection.