Adhyaya 28
Kashi KhandaUttara ArdhaAdhyaya 28

Adhyaya 28

ఈ అధ్యాయం పొరల సంభాషణల రూపంలో సాగుతుంది. ఆనందకాననంలో పుణ్యాన్ని విస్తరింపజేసే ఒక విశిష్ట లింగం గురించి పార్వతి ప్రశ్నిస్తుంది—దాని స్మరణ, దర్శన, నమస్కారం, స్పర్శ, పంచామృతాభిషేకం మహాపాపక్షయాన్ని కలిగించి, దాన-జప-అర్పణాలకు అక్షయఫలాన్ని ఇస్తాయని చెప్పబడుతుంది. శివుడు దీనిని ఆనందవనంలోని ‘పరమరహస్యం’గా పేర్కొని, తరువాత స్కందుని ద్వారా కథనం కొనసాగుతుంది. ఇక్కడ ధర్మతీర్థం, ధర్మపీಠం వర్ణించబడతాయి; వాటి దర్శనమాత్రమే పాపవిమోచనమని చెప్పబడింది. వివస్వత్పుత్రుడు యముడు శివదర్శనార్థం దీర్ఘకాలం ఘోర తపస్సు చేస్తాడు—ఋతునియమాలు, ఒక కాలి మీద నిలబడటం, స్వల్ప జలసేవనం మొదలైనవి. శివుడు ప్రసన్నుడై వరాలు ఇచ్చి, యముని ధర్మరాజుగా మరియు కర్మసాక్షిగా నియమించి, కర్మానుసారం జీవుల గతి-వ్యవస్థను అతనికి అప్పగిస్తాడు. తదుపరి ‘ధర్మేశ్వర’ లింగారాధన మహిమను స్థాపిస్తారు—దర్శన, స్పర్శ, అర్చనతో శీఘ్రసిద్ధి; తీర్థస్నానంతో పురుషార్థసాధన; చిన్న అర్పణలతో కూడ భక్తి ధర్మరక్షణగా నిలుస్తుంది. చివరగా కార్తీక శుక్ల అష్టమి యాత్ర, ఉపవాసం, రాత్రిజాగరణం, స్తోత్రపఠనం శుద్ధి మరియు శుభగతిని ప్రసాదించే ఫలశ్రుతిగా చెప్పబడింది।

Shlokas

Verse 1

पार्वत्युवाच । आनंदकानने शंभो यल्लिंगं पुण्यवर्धनम् । यन्नामस्मरणादेव महापातकसंक्षयः

పార్వతి పలికెను—ఓ శంభో! ఆనందకాననంలో పుణ్యాన్ని వృద్ధిచేసే ఆ లింగం ఏది? దాని నామస్మరణమాత్రంతోనే మహాపాతకాలు క్షయమగునా?

Verse 2

यत्सेव्यं साधकैर्नित्यं यत्र प्रीतिरनुत्तमा । यत्र दत्तं हुतं जप्तं ध्यातं भवति चाक्षयम्

సాధకులు నిత్యం సేవించవలసినది, అక్కడ ప్రీతి అనుత్తమమైనది, మరియు అక్కడ దానం, హోమం, జపం, ధ్యానం—అన్నీ అక్షయమగునది—అది ఏది?

Verse 3

यस्य संस्मरणादेव यल्लिंगस्य विलोकनात् । यल्लिंगप्रणतेश्चापि यस्य संस्पर्शनादपि

ఆ లింగాన్ని కేవలం స్మరించుటవలన, దర్శించుటవలన, దానికి ప్రణామం చేయుటవలన, మరియు దాన్ని స్పర్శించుటవలన కూడా (పరమ మంగళం కలుగును)।

Verse 4

पंचामृतादि स्नपनपूर्वाद्यस्यार्चनादपि । तल्लिंगं कथयेशान भवेच्छ्रेयः परंपरा

పంచామృతాది స్నపనంతో ప్రారంభమయ్యే విధిపూర్వక ఆరాధనచేత కూడా—ఓ ఈశానా! ఆ లింగాన్ని నాకు వివరించుము; దానివల్ల శ్రేయస్సు నిరంతర పరంపరగా కలుగును।

Verse 6

देवदेव उवाच । उमे भवत्या यत्पृष्टं भवबंधविमोक्षकृत् । ततोऽहं कथयिष्यामि लिंगं स्थिरमना भव

దేవదేవుడు పలికెను—హే ఉమా! నీవు అడిగినది భవబంధ విమోచనకరం. అందుచేత ఆ లింగమును నేను చెప్పుదును; మనస్సు స్థిరంగా, సమాధానంగా ఉండు.

Verse 7

आनंदकानने चात्र रहस्यं परमं मम । न मया कस्यचित्ख्यातं न प्रष्टुं वेत्ति कश्चन

ఇక్కడ ఈ ఆనందకాననంలో నా పరమ రహస్యం ఉంది. నేను దానిని ఎవరికీ వెల్లడించలేదు; దానిని అడగడం కూడా ఎవరికీ తెలియదు.

Verse 8

संति लिंगान्यनेकानि ममानंदवने प्रिये । परं त्वया यथा पृष्टं यथावत्तद्ब्रवीमि ते

హే ప్రియే! నా ఆనందవనంలో అనేక లింగాలు ఉన్నాయి; అయితే నీవు అడిగినట్లే, ఆ విషయాన్ని యథాతథంగా నీకు చెప్పుచున్నాను.

Verse 9

स्कंद उवाच । इति देवीसमुदितं समाकर्ण्य वटोद्भव । सर्वज्ञेन यदाख्यातं तदाख्यास्यामि ते शृणु

స్కందుడు పలికెను—హే వటోద్భవా! దేవి ఇలా పలికిన మాటలను విని, సర్వజ్ఞుడు ప్రకటించినదే నేను నీకు వివరిస్తాను; వినుము.

Verse 10

ममापि येन त्रिपुरं समरे जयकांक्षिणः । जयाशा पूरिता स्तुत्या बहुमोदकदानतः

దాని వలన—త్రిపురతో సమరంలో విజయాన్ని కోరిన నాకుకూడా—స్తుతి మరియు అనేక మోదక దానాల ద్వారా విజయాశ నెరవేరింది.

Verse 11

यत्रास्ति तीर्थमघहृत्पितृप्रीतिविवर्धनम् । यत्स्नानाद्वृत्रहा वृत्रवधपापाद्विमुक्तवान्

ఎక్కడ పాపహరమైన తీర్థం ఉండి పితృదేవతల ప్రీతిని వర్ధింపజేస్తుందో; అక్కడ స్నానం చేయుటవలన వృత్రహా ఇంద్రుడు వృత్రవధపాపము నుండి విముక్తుడయ్యాడు.

Verse 12

धर्माधिकरणं यत्र धर्मराजोप्यवाप्तवान् । सुदुष्करं तपस्तप्त्वा परमेण समाधिना

ఎక్కడ పరమ సమాధితో అత్యంత దుష్కరమైన తపస్సు చేసి ధర్మరాజుడుకూడా ధర్మాధికరణాసనాన్ని పొందాడో.

Verse 13

पक्षिणोपि हि यत्रापुर्ज्ञानं संसारमोचनम् । रम्यो हिरण्मयो यत्र बभूव बहुपाद्द्रुमः

ఎక్కడ పక్షులు కూడ సంసారమోచక జ్ఞానాన్ని పొందాయో; మరియు ఎక్కడ అనేక శాఖలతో రమ్యమైన హిరణ్మయ వృక్షం ఉద్భవించిందో.

Verse 14

यल्लिंगदर्शनादेव दुर्दमो नाम पार्थिवः । उद्वेजकोपि लोकानां क्षणाद्धर्ममतिस्त्वभूत्

ఆ లింగ దర్శనమాత్రముచేతనే దుర్దమ అనే రాజు—లోకులకు భయంకరుడైనప్పటికీ—క్షణంలో ధర్మనిష్ఠ మనస్సు గలవాడయ్యాడు.

Verse 15

तस्य लिंगस्य माहात्म्यमाविर्भावं च सुंदरि । निशामयाभिधास्यामि महापातक नाशनम्

హే సుందరీ, వినుము; నేను ఆ లింగ మహాత్మ్యమును మరియు దాని ఆవిర్భావమును చెప్పుదును—అది మహాపాతకములను కూడ నశింపజేయును.

Verse 16

धर्मपीठं तदुद्दिष्टमत्रानंदवने मम । तत्पीठदर्शनादेव नरः पापैः प्रमुच्यते

నా ఆనందవనమైన కాశీలో ఈ ధర్మపీఠము సూచించబడింది. ఆ పీఠమును దర్శించిన మాత్రముననే మనుడు పాపముల నుండి విముక్తుడగును.

Verse 17

पुरा विवस्वतः पुत्रो यमः परमसंयमी । तपस्तताप विपुलं विशालाक्षि तवाग्रतः

పూర్వము వివస్వానుని కుమారుడైన యముడు, పరమసంయమి, ఓ విశాలాక్షీ! నీ సన్నిధిలోనే విస్తారమైన తపస్సు చేసెను.

Verse 18

शिशिरे जलमध्यस्थो वर्षास्वभ्रावकाशकः । तपर्तौ पंचवह्निस्थः कदाचिदिति तप्तवान्

శిశిరకాలమున నీటి మధ్యలో నిలిచెను; వర్షాకాలమున మేఘరహిత ఆకాశమున కింద బహిరంగముగా ఉండెను; గ్రీష్మమున పంచాగ్నుల మధ్య కూర్చొని—ఇట్లు నిరంతరం తపస్సు చేసెను.

Verse 19

पादाग्रांगुष्ठभूस्पर्शी बहुकालं स तस्थिवान् । एकपादस्थितः सोपि कदाचिद्बह्वनेहसम्

చాలాకాలము భూమిని పాదాంగుష్ఠపు అగ్రభాగమాత్రమే తాకునట్లు నిలిచెను. కొన్నిసార్లు ఒకే పాదముపై నిలిచి మహా కష్టమును సహించెను.

Verse 20

समीराभ्यवहर्तासीद्बहुदिष्टं सदिष्टवान् । पपौ स तु पिपासुः सन्कुशाग्रजलविप्रुषः

అతడు ‘వాయ్వాహారుడు’గా ఉండి, స్వల్పముగా నియతమైన ఆహారమునే స్వీకరించెను. దాహమైతే కుశాగ్రములపై అంటిన జలబిందువులనే త్రాగెను.

Verse 21

दिव्यां चतुर्युगीमित्थं स निनाय तपश्चरन् । चतुर्गुणं दिदृक्षुर्मां परमेण समाधिना

ఇట్లా తపస్సు చేస్తూ అతడు దివ్యమైన నాలుగు యుగాల కాలాన్ని గడిపెను; పరమ సమాధితో నన్ను చతుర్గుణ రూపంగా దర్శించగోరెను।

Verse 22

ततोहं तस्य तपसा संतुष्टः स्थिरचेतसः । ययौ तस्मै वरान्दातुं शमनाय महात्मने

అప్పుడు ఆ స్థిరచిత్తుని తపస్సుతో సంతుష్టుడనై, మహాత్ముడు శమనుడు (యముడు)ను శాంతింపజేసి వరాలు ఇవ్వుటకు అతని వద్దకు వెళ్లితిని।

Verse 23

वटः कांचनशाखाख्यो यस्तपस्तापसंततिम् । दूरीचकार सुच्छायो बहुद्विजसमाश्रयः

‘కాంచనశాఖ’ అని పిలువబడే వటవృక్షము, శీతల ఛాయతో అనేక ద్విజులకు ఆశ్రయమై, తపస్వుల తపస్సు వల్ల కలిగిన దాహాన్ని దూరం చేసెను।

Verse 24

मंदमद मरुल्लोल पल्लवैः करपल्लवैः । योध्वगानध्वसंतप्तानाह्वये दिवतापहृत्

మందమైన మత్తెక్కించే గాలికి ఊగే తన కరపల్లవాల వంటి ఆకులతో ఆ వటవృక్షము మార్గదాహంతో అలసిన ప్రయాణికులను ఆహ్వానించి, పగటి వేడి మరియు శ్రమను తొలగించెను।

Verse 25

स्वानुरागैः सुरभिभिः स्वादुभिश्च पचेलिमैः । प्रीणयेदर्थिसार्थं यो वृत्तैर्निजफलैरलम्

తన సహజ సువాసనగల, మధురమైన, పండిన స్వఫలాలతో ఆ వృక్షము యాచకుల సమూహాన్ని సమ్యకంగా ఆనందింపజేసి, తన ఫలసంపదతో సమృద్ధిగా తృప్తిపరచును।

Verse 26

तदधस्तात्परं वीक्ष्य तमहं तपनांगजम् । स्थाणुनिश्चल वर्ष्माणं नासाग्रन्यस्तलोचनम्

మరింత క్రిందకు చూచి నేను తపనపుత్రుని దర్శించితిని—స్తంభంలా నిశ్చలమైన దేహము, నాసాగ్రంపై స్థిరదృష్టి, యోగతపస్సులో అచంచలుడు।

Verse 27

तपस्तेजोभिरुद्यद्भिः परितः परिधीकृतम् । भानुमंतमिवाकाशे सुनीले स्वेन तेजसा

తపస్సు నుండి ఉద్భవించిన ప్రకాశము చుట్టూరా అతనిని ఆవరించింది—గాఢ నీలాకాశంలో తన స్వప్రభతో వలయితమైన సూర్యునివలె।

Verse 28

स्वाख्यांकितं महालिंगं प्रतिष्ठाप्यातिभक्तितः । स्वच्छ सूर्योपलमयतेजः पुंजैरिवार्चितम्

అతిభక్తితో తన నామాంకిత మహాలింగాన్ని ప్రతిష్ఠించి, స్వచ్ఛ సూర్యోపలసమమైన తేజస్సు పుంజాలతోనైనట్లు దానిని అర్చించాడు।

Verse 29

साक्षीकृत्येव तल्लिंगं तप्यमानं महत्तपः । प्रत्यवोचं धर्मराजं वरं ब्रूहीति भास्करे

ఆ లింగాన్ని సాక్షిగా చేసుకున్నట్లుగా అతని మహాతపస్సును చూచి నేను ధర్మరాజునితో పలికితిని—“హే భాస్కరపుత్రా, వరం కోరుము।”

Verse 30

अलं तप्त्वा महाभाग प्रसन्नोस्मि शुभव्रत । निशम्य शमनश्चेति दृष्ट्वा मां प्रणनाम ह

“హే మహాభాగ, హే శుభవ్రత, చాలు తపస్సు; నేను ప్రసన్నుడను.” అని వినగానే శమనుడు (యముడు) నన్ను చూచి ప్రణమించాడు।

Verse 31

चकार स्तवनं चापि परिहृष्टेंद्रियेश्वरः । निर्व्याजं स समाधिं च विसृज्य ब्रध्ननंदनः

ఇంద్రియములందు పరమానందముతో పరిపూర్ణుడైన బ్రధ్ననందనుడు (సూర్యపుత్రుడు) స్తోత్రము చేసెను; తన నిష్కపటమైన అఖండ సమాధిని విడిచి ధ్యానావస్థ నుండి లేచెను।

Verse 32

धर्म उवाच । नमोनमः कारणकारणानां नमोनमः कारणवर्जिताय । नमोनमः कार्यमयाय तुभ्यं नमोनमः कार्यविभिन्नरूप

ధర్ముడు పలికెను— కారణములకూ కారణమైన నీకు పునఃపునః నమస్కారం; కారణాతీతుడవైన నీకు నమస్కారం। కార్యరూప జగత్తుగా వ్యాపించిన నీకు నమస్కారం; సృష్టి నానారూపములుగా భాసించు నీకు నమస్కారం।

Verse 33

अरूपरूपाय समस्तरूपिणे पराणुरूपाय परापराय । अपारपाराय पराब्धिपार प्रदाय तुभ्यं शशिमौलये नमः

రూపరహితుడైయుండి రూపమును ప్రసాదించువాడా, సమస్తరూపధారకుడా; పరమాణువుకన్నా సూక్ష్ముడా, పరాపరాతీతుడా— అపారమునకు పారం అయినవాడా, పరమాబ్ధిని దాటించువాడా, శశిమౌళి ప్రభువా నీకు నమస్కారం।

Verse 34

अनीश्वरस्त्वं जगदीश्वरस्त्वं गुणात्मकस्त्वं गुणवर्जितस्त्वम् । कालात्परस्त्वं प्रकृतेः परस्त्वं कालाय कालात्प्रकृते नमस्ते

నీవు అనీశ్వరుడవు (అధిపత్యాతీతుడవు) మరియు జగదీశ్వరుడవు. నీవు గుణాత్మకుడవు, గుణవర్జితుడవు. నీవు కాలాతీతుడవు, ప్రకృతాతీతుడవు— కాలమునకు కాలమైనవాడా, ప్రకృతికి అతీతుడా, నీకు నమస్కారం।

Verse 35

त्वमेव निर्वाणपद प्रदोसि त्वमेव निर्वाणमनंतशक्ते । त्वमात्मरूपः परमात्मरूपस्त्वमंतरात्मासि चराचरस्य

అనంతశక్తే! నిర్వాణపదాన్ని ప్రసాదించువాడు నీవే; నిర్వాణమే నీవే. నీవు ఆత్మస్వరూపుడవు, పరమాత్మస్వరూపుడవు; చరాచర సమస్త జగత్తుకు అంతరాత్మవు నీవే।

Verse 36

त्वत्तो जगत्त्वं जगदेवसाक्षाज्जगत्त्वदीयं जगदेकबंधो । हर्ताविता त्वं प्रथमो विधाता विधातृविष्ण्वीश नमो नमस्ते

నీ నుండే జగత్తు యొక్క తత్త్వం ఉద్భవిస్తుంది; నీవే ప్రత్యక్షంగా విశ్వసాక్షి. ఈ సమస్త జగత్తు నీదే, ఓ జగదేకబంధో. నీవే ప్రథమ విధాత—సంహారకుడవు, పాలకుడవు కూడా. బ్రహ్మా-విష్ణువులకు కూడా ఈశ్వరుడవైన నీకు నమో నమః।

Verse 37

मृडस्त्वमेव श्रुतिवर्त्मगेषु त्वमेव भीमोऽश्रुतिवर्त्मगेषु । त्वं शंकरः सोमसुभक्तिभाजामुग्रोसि रुद्र त्वमभक्तिभाजाम्

శ్రుతి (వేద) మార్గంలో నడిచేవారికి నీవే మృడుడు—కరుణామయుడు; శ్రుతి మార్గాన్ని విడిచినవారికి నీవే భీముడు—భయంకరుడు. శుద్ధభక్తి గలవారికి నీవు శంకరుడు; భక్తిలేనివారికి, ఓ రుద్రా, నీవు ఉగ్రుడు.

Verse 38

त्वमेव शूली द्विषतां त्वमेव विनम्रचेतो वचसां शिवोसि । श्रीकंठ एकः स्वपदश्रितानां दुरात्मनां हालहलोग्रकंठः

వైరం పెట్టుకునేవారిపై నీవే శూలధారి; వినమ్రమైన మనస్సు-వాక్కు గలవారికి నీవే శివుడు—మంగళస్వరూపుడు. నీ పాదాశ్రయులకై నీవే ఏకైక శ్రీకంఠుడు; దుష్టమనస్సులకైతే నీవు హాలాహల విషాన్ని ధరించిన భయంకర ఉగ్రకంఠుడు.

Verse 39

नमोस्तु ते शंकर शांतशंभो नमोस्तु ते चंद्रकलावतंस । नमोस्तु तुभ्यं फणिभूषणाय पिनाकपाणेंऽधकवैरिणे नमः

హే శంకరా, హే శాంత శంభూ, నీకు నమస్కారం. హే చంద్రకళావతంసా, నీకు నమస్కారం. హే ఫణిభూషణధారీ, నీకు నమస్కారం. హే పినాకపాణీ, అంధకవైరినీ, నీకు నమస్కారం.

Verse 40

स एव धन्यस्तव भक्तिभाग्यस्तवार्चको यः सुकृती स एव । तवस्तुतिं यः कुरुते सदैव स स्तूयते दुश्च्यवनादि देवैः

నీ భక్తి భాగ్యాన్ని పొందినవాడే ధన్యుడు; నిన్ను అర్చించే వాడే నిజమైన సుకృతీ. ఎవడు ఎల్లప్పుడూ నీ స్తుతి చేస్తాడో, అతనిని దేవతలు కూడా—దుశ్చ్యవనాది—ప్రశంసిస్తారు.

Verse 41

कस्त्वामिह स्तोतुमनंतशक्ते शक्नोति मादृग्लघुबुद्धिवैभवः । प्राचां न वाचामिहगोचरो यः स्तुतिस्त्वयीयं नतिरेव यावत्

హే అనంతశక్తీ! ఇక్కడ నిన్ను నిజంగా స్తుతించగలవాడు ఎవరు? నావంటి అల్పబుద్ధికి అంత సామర్థ్యం ఎక్కడ? నీవు ప్రాచీన ఋషుల వాక్కులకూ అగోచరుడవు; అందుచేత నా ఈ ‘స్తుతి’ భక్తినమస్కారమాత్రమే.

Verse 42

स्कंद उवाच । उदीर्य सूर्यस्य सुतोतिभक्त्या नमः शिवायेति समुच्चरन्सः । इलामिलन्मौलिरतीव हृष्टः सहस्रकृत्वः प्रणनाम शंभुम्

స్కందుడు పలికెను—అప్పుడు సూర్యుని కుమారుడు అపార భక్తితో ‘నమః శివాయ’ అని పదేపదే ఉచ్చరించాడు. మౌళిని భూమికి వంచి, అత్యంత ఆనందంతో, శంభువుకు వెయ్యిసార్లు ప్రణామం చేశాడు.

Verse 43

ततः शिवस्तं तपसातिखिन्नं निवार्य ताभ्यः प्रणतिभ्य ईश्वरः । वरान्ददौ सप्ततुरंगसूनवे त्वं धर्मराजो भव नामतोपि

అప్పుడు ఈశ్వరుడైన శివుడు తపస్సుతో అత్యంత క్షీణించిన అతనిని ఆపి, ఆ ప్రణామాలపై ప్రసన్నుడై, సప్తతురంగుడు (సూర్యుడు) కుమారునికి వరమిచ్చెను—“నీవు ధర్మరాజుడవు కా; పేరుతో కూడ ధర్మరాజుడనే పిలువబడుము.”

Verse 44

त्वमेव धर्माधिकृतौ समस्त शरीरिणां स्थावरजंगमानाम् । मया नियुक्तोद्य दिनादिकृत्यः प्रशाधि सर्वान्मम शासनेन

స్థావరజంగమములైన సమస్త శరీరుల ధర్మాధికారము నీవే. నేడు నేను నిన్ను దినగణన మొదలైన కర్తవ్యాలు, ఆచారవ్యవస్థ నిర్వహణకు నియమించుచున్నాను; నా శాసనముచే సమస్తులను పాలించుము.

Verse 45

त्वं दक्षिणायाश्च दिशोधिनाथस्त्वं कर्मसाक्षी भव सर्वजंतोः । त्वद्दर्शिताध्वान इतो व्रजंतु स्वकर्मयोग्यां गतिमुत्तमाधमाः

నీవు దక్షిణ దిశకు అధినాథుడవు కావుము; సమస్త జీవుల కర్మలకు సాక్షివి కావుము. నీవు చూపిన మార్గమున ఇక్కడి నుండి ప్రాణులు వెళ్లి, తమ తమ కర్మానుగుణంగా ఉత్తమమో అధమమో గతి పొందుగాక.

Verse 46

त्वया यदेतन्ममभक्तिभाजा लिंगं समाराधितमत्र धर्म । तद्दर्शनात्स्पर्शनतोऽर्चनाच्च सिद्धिर्भविष्यत्यचिरेण पुंसाम्

హే ధర్మా! నీవు ఇక్కడ నా పట్ల భక్తితో ఆరాధించిన ఈ లింగం—దాని దర్శనం, స్పర్శ, పూజల వల్లనే మనుష్యులకు అచిరకాలంలో సిద్ధి కలుగుతుంది।

Verse 47

धर्मेश्वरं यः सकृदेव मर्त्यो विलोकयिष्यत्यवदातबुद्धिः । स्नात्वा पुरस्तेऽत्र च धर्मतीर्थे न तस्य दूरे पुरुषार्थसिद्धिः

శుద్ధబుద్ధితో ఏ మానవుడైనా ధర్మేశ్వరుని ఒక్కసారి దర్శించి, నీ సమక్షంలో ఇక్కడ ధర్మతీర్థంలో స్నానం చేస్తే, అతనికి పురుషార్థసిద్ధి దూరంగా ఉండదు।

Verse 48

कृत्वाप्यघानामिह यः सहस्रं धर्मेश्वरं पश्यति दैवयोगात् । सहेतनो जातु स नारकीं व्यथां कथां तदीयां दिविकुर्वतेमराः

ఇక్కడ వేల పాపాలు చేసినవాడైనా దైవయోగవశాత్తు ధర్మేశ్వరుని దర్శిస్తే, అతడు దేహంతో కూడ నరకవేదనను ఎప్పటికీ అనుభవించడు; స్వర్గంలో దేవతలు ఆ ప్రభువు కథను ఉత్సవంగా జరుపుతారు।

Verse 50

यो धर्मपीठं प्रतिलभ्य काश्यां स्वश्रेयसे नो यततेऽत्र मर्त्यः । कथं स धर्मत्वमिवातितेजाः करिष्यति स्वं कृतकृत्यमेव । त्वया यथाप्ता इह धर्मराज मनोरथास्ते गुरुभिस्तपोभिः । तथैव धर्मेश्वरभक्तिभाजां कामाः फलिष्यंति न संशयोत्र

కాశీలో ధర్మపీఠాన్ని పొందినప్పటికీ తన శ్రేయస్సుకోసం ఇక్కడ ప్రయత్నించని మానవుడు ఎలా కృతకృత్యుడవుతాడు—కేవలం తేజస్సుతోనే ‘ధర్మత్వం’ పొందినట్టా? హే ధర్మరాజా! నీవు ఇక్కడ గురువులవంటి మహాతపస్సులతో నీ మనోరథాలను పొందినట్లే, ధర్మేశ్వరభక్తుల కోరికలు నిస్సందేహంగా ఫలిస్తాయి।

Verse 51

कृत्वाप्यघान्येव महांत्यपीह धर्मेश्वरार्चां सकृदेव कुर्वन् । कुतो बिभेति प्रियबंधुरेव तव त्वदीयार्चित लिंगभक्तः

ఈ లోకంలో మహాపాపాలు చేసినవాడైనా ధర్మేశ్వరుని పూజను ఒక్కసారి చేసినంత మాత్రాన అతడు ఎందుకు భయపడాలి? నీచే ఆరాధింపబడిన లింగానికి భక్తుడై, అతడు నీకు ప్రియబంధువులా అవుతాడు।

Verse 52

पत्रेण पुष्पेण जलेन दूर्वया यो धर्मधर्मेश्वरमर्चयिष्यति । समर्चयिष्यंत्यमृतांधसस्तं मंदारमालाभिरतिप्रहृष्टाः

ఆకు, పుష్పం, జలం, దూర్వా గడ్డితో ధర్మ-ధర్మేశ్వరుని ఆరాధించువానిని అమృతకాంతితో ప్రకాశించే దేవతలు కూడా పరమానందంతో మందారపుష్పమాలలతో సత్కరిస్తారు।

Verse 53

त्वत्तो विभेष्यंति कृतैनसो ये भयं न तेषां भविता कदाचित् । धर्मेश्वरार्चा रचनां करिष्यतां हरिष्यतां बंधुतयामनस्ते

పాపకర్మలు చేసినవారు నిన్ను భయపడతారు; కాని ధర్మేశ్వరుని అర్చనను సక్రమంగా ఏర్పాటు చేసి పూజించువారికి ఎప్పటికీ భయం ఉండదు। వారి పూజ భయాన్ని హరిస్తుంది—నీ మనస్సు వారిని బంధుత్వభావంతో ఆశ్రయించుగాక।

Verse 54

यदत्र दास्यंति हि धर्मपीठे नरा द्युनद्यां कृतमज्जनाश्च । तदक्षयं भावि युगांतरेपि कृतप्रणामास्तव धर्मलिंगे

ఇక్కడ ధర్మపీఠంలో, దివ్యనదిలో స్నానం చేసి ప్రజలు ఇచ్చే దానమంతా రాబోయే యుగాంతరంలో కూడా అక్షయంగా నిలుస్తుంది; ఎందుకంటే వారు నీ ధర్మలింగానికి నమస్కరించారు।

Verse 55

ये कार्तिके मासि सिताष्टमी तिथौ यात्रां करिष्यंति नरा उपोषिताः । रात्रौ च वै जागरणं महोत्सवैर्धर्मेश्वरे तेन पुनर्भवा भुवि

కార్తీక మాసం శుక్ల అష్టమి తిథిన ఉపవాసంతో యాత్ర చేయువారు, ధర్మేశ్వరుని మహోత్సవంలో రాత్రి జాగరణం చేయువారు—ఆ ఆచరణఫలంగా భూమిపై మళ్లీ జన్మించరు।

Verse 56

स्तुतिं च ये वै त्वदुदीरितामिमां नराः पठिष्यंति तवाग्रतः क्वचित् । निरेनसस्ते मम लोकगामिनः प्राप्स्यंति ते वैभवतः सखित्वम्

ఇంకా ఎవరైతే ఎప్పుడైనా నీ సమక్షంలో నీవు ఉచ్ఛరించిన ఈ స్తుతిని పఠిస్తారో, వారు పాపరహితులై నా లోకాన్ని చేరి, నీ వైభవమయ పరివారంలో సఖ్యతను పొందుతారు।

Verse 57

पुनर्वरं ब्रूहि यथेप्सितं ददे तेजोनिधेर्नंदन धर्मराज । अदेयमत्रास्ति न किंचिदेव ते विधेहि वागुद्यममात्रमेव

ఓ సూర్యపుత్రుడా, ధర్మరాజా! మరల వరమును కోరుకొనుము; నీవు కోరినదానిని నేను ఇచ్చెదను. ఇచట నీకు ఇయ్యరానిది ఏదియును లేదు, కేవలము అడుగుటకు ప్రయత్నించుము.

Verse 58

प्रसन्नमूर्तिं स विलोक्य शंकरं कारुण्यपूर्णं स्वमनोरथाभिदम् । आनंदसंदोहसरोनिमग्नो वक्तुं क्षणं नैव शशाक किंचित्

కరుణతో నిండినవాడు, కోరికలను తీర్చువాడు అగు శంకరుని ప్రసన్నమూర్తిని చూసి, అతడు ఆనందమనే సరోవరములో మునిగిపోయి, క్షణకాలము పాటు ఏమియును పలుకలేకపోయెను.

Verse 78

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां चतुर्थे काशीखंड उत्तरार्धे धर्मेशमहिमाख्यानं नामाष्टसप्ततितमोऽध्यायः

ఇట్లు ఎనభైయొక వేల శ్లోకములు కలిగిన శ్రీస్కాంద మహాపురాణ సంహితలోని నాల్గవ విభాగమైన కాశీఖండము ఉత్తరార్ధమునందు 'ధర్మేశ మహిమాఖ్యానము' అను డెబ్బది ఎనిమిదవ అధ్యాయము సమాప్తము.