Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 35

Devanagari script

त्वमेव निर्वाणपद प्रदोसि त्वमेव निर्वाणमनंतशक्ते । त्वमात्मरूपः परमात्मरूपस्त्वमंतरात्मासि चराचरस्य

Transliteration

tvameva nirvāṇapada pradosi tvameva nirvāṇamanaṃtaśakte | tvamātmarūpaḥ paramātmarūpastvamaṃtarātmāsi carācarasya

Translation

అనంతశక్తే! నిర్వాణపదాన్ని ప్రసాదించువాడు నీవే; నిర్వాణమే నీవే. నీవు ఆత్మస్వరూపుడవు, పరమాత్మస్వరూపుడవు; చరాచర సమస్త జగత్తుకు అంతరాత్మవు నీవే।

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन

• एव: indeed; alone
• एव: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक अव्यय (particle of emphasis/only)

• निर्वाणपदम्: the state/abode of liberation
• निर्वाणपदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: निर्वाण + पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (निर्वाणस्य पदम्)

• प्रदोषि: you give; you bestow
• प्रदोषि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + दा (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद; रूपम्: प्रदासि/प्रदोषि (पाठभेद/संहितारूप)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• एव: indeed; alone
• एव: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक अव्यय

• निर्वाणम्: liberation; nirvāṇa
• निर्वाणम्: Karma/Predicative (Complement)
• Type: Noun
• Root: निर्वाण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय/कर्मरूपेण (as predicate/object)

• अनन्तशक्ते: O one of infinite power
• अनन्तशक्ते: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: अनन्त + शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; समासः कर्मधारयः (अनन्ता शक्ति: ‘O infinite-power’)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• आत्मरूपः: having the form of the self
• आत्मरूपः: Karta/Viseshana
• Type: Adjective
• Root: आत्मन् + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (आत्मनः रूपः)

• परमात्मरूपः: having the form of the supreme self
• परमात्मरूपः: Karta/Viseshana
• Type: Adjective
• Root: परम + आत्मन् + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (परमात्मनः रूपः)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• अन्तरात्मा: the inner self
• अन्तरात्मा: Karta/Viseshana
• Type: Noun
• Root: अन्तर् + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (अन्तर् स्थितः आत्मा)

• असि: are
• असि: Kriya (Copula/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद

• चराचरस्य: of the moving and unmoving (all beings)
• चराचरस्य: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: चर + अचर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (collective), षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन; समासः द्वन्द्वः (चरं च अचरं च)

Speaker

Dharma (Yama/Dharmarāja)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Śiva as a vast, tranquil presence pervading all—moving beings and still objects—while a devotee realizes that nirvāṇa is not elsewhere; the city of Kāśī appears as a living mandala within that presence.

Characters & Entities

• Śiva (addressed)
• Nirvāṇa
• Ātman
• Paramātman

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Liberation is not merely granted by Śiva—Śiva is liberation, the indwelling Self of all existence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is implicitly upheld as the mokṣa-kṣetra where Śiva’s liberating presence as antarātman is especially celebrated.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite; the verse functions as a mokṣa-oriented stotra (devotional praise).