Adhyaya 14

Verse 1

अगस्त्य उवाच । दृष्ट्वा भूदेवताः शंभुं किमाचख्युः षडानन । कानिकानि च लिंगानि तत्र तान्यपिचक्ष्व मे

అగస్త్యుడు పలికెను—ఓ షడానన! భూదేవతలు (బ్రాహ్మణులు) శంభువును చూచి ఏమని ప్రకటించారు? అక్కడ ఏ ఏ లింగాలు ఉన్నాయో అవి కూడా నాకు చెప్పుము।

Verse 2

ज्येष्ठस्थाने महापुण्ये देवदेवस्य वल्लभे । आश्चर्यं किमभूत्तत्र तदाचक्ष्व षडानन

జ్యేష్ఠస్థానమనే మహాపుణ్యస్థలంలో, దేవదేవునికి ప్రియమైన ఆ చోట ఏ ఆశ్చర్యం జరిగింది? ఓ షడానన, అది నాకు వివరించుము।

Verse 3

स्कंद उवाच । शृण्वगस्त्य यथा पृच्छि भवता तद्ब्रवीम्यहम् । मंदराद्रिं यदा देवो गतवान्ब्रह्मगौरवात्

స్కందుడు పలికెను—ఓ అగస్త్యా, నీవు ఎలా అడిగితివో అట్లే నేను చెప్పుదును. బ్రహ్ముని గౌరవార్థం దేవుడు మందరగిరికి వెళ్లినప్పుడు…

Verse 4

तदा निराश्रया विप्राः क्षेत्रसंन्यासिनोनघाः । उपाकृताश्चाविरतं महाक्षेत्रप्रतिग्रहात्

అప్పుడు ఆ నిర్దోష బ్రాహ్మణులు—క్షేత్రసన్న్యాసులు—లోకిక ఆశ్రయం లేకుండగా ఉన్నారు; అయినా మహాక్షేత్రం (కాశీ)లో లభించిన దానప్రతిగ్రహాల వల్ల వారు నిరంతరం పోషింపబడిరి।

Verse 5

खातंखातं च दंडाग्रैर्भूमिं कंदादिवृत्तयः । चक्रुः पुष्करिणीं रम्यां दंडखाताभिधां मुने

దండాల అగ్రభాగాలతో భూమిని మళ్లీ మళ్లీ తవ్వి, కందమూలాది ఆహారంగా జీవించే ఆ తపస్వులు, ఓ మునీ, ‘దండఖాతా’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధమైన ఒక రమ్యమైన పుష్కరిణిని నిర్మించారు।

Verse 6

तत्तीर्थं परितः स्थाप्य महालिंगान्यनेकशः । महेशाराधनपरास्तपश्चक्रुः प्रयत्नतः

ఆ తీర్థం చుట్టూ అనేక మహాలింగాలను స్థాపించి, మహేశ్వరారాధనలో నిమగ్నులై వారు శ్రమతో కూడిన ప్రయత్నంతో తపస్సు చేశారు।

Verse 7

विभूतिधारिणो नित्यं नित्यरुद्राक्षधारिणः । लिंगपूजारता नित्यं शतरुद्रियजापिनः

వారు నిత్యం విభూతిని ధరించేవారు, నిత్యం రుద్రాక్ష మాలలను ధరించేవారు, ఎల్లప్పుడూ లింగపూజలో రతులై ఉండేవారు, నిరంతరం శతరుద్రీయ జపం చేసేవారు।

Verse 8

ते श्रुत्वा देवदेवस्य पुनरागमनं मुने । तपःकृशा अतितरामासुरानंद मेदुराः

ఓ మునీ, దేవదేవుని పునరాగమనాన్ని విని, తపస్సుతో క్షీణించిన ఆ తపస్వులు మరింతగా ఆనందంతో నిండిపోయి, హర్షంతో ఉబ్బిపొంగినవారయ్యారు।

Verse 9

द्विजाः पंचसहस्राणि चरतो विपुलं तपः । दंडखातान्महातीर्थादाजग्मुर्देवदर्शने

దండఖాత అనే మహాతీర్థం నుండి విస్తార తపస్సు ఆచరించిన ఐదు వేల ద్విజులు కాశీలో దేవుని శుభ దర్శనార్థం వచ్చారు।

Verse 10

तीर्थान्मंदाकिनी नाम्नो द्विजाः पाशुपतव्रताः । शिवैकाराधनपराः समेता अयुतोन्मिताः

మందాకినీ అనే తీర్థం నుండి పాశుపత వ్రతధారులు, శివైకారాధనలో నిమగ్నులైన పది వేల ద్విజులు సమేతంగా వచ్చారు।

Verse 11

हंसतीर्थात्परिप्राप्ता अयुतं त्रिशतोत्तरम् । शतदुर्वाससस्तीर्थादेकादश शताधिकम्

హంసతీర్థం నుండి పది వేల మూడు వందల ద్విజులు వచ్చారు; శత-దుర్వాసస తీర్థం నుండి పదకొండు వందలకు మించిన వారు వచ్చారు।

Verse 12

मत्स्योदर्याः परापेतुः सहस्राणि षडेव हि । कपालमोचनात्सप्त शतान्यभ्यागता द्विजाः

మత్స్యోదరీ నుండి నిజంగా ఆరు వేల మంది వచ్చారు; కపాలమోచన నుండి ఏడు వందల ద్విజులు చేరారు।

Verse 13

ऋणमोचनतस्तीर्थात्सहस्रं द्विशताधिकम् । वैतरण्या अपि मुने द्विजानामयुतार्धकम्

ఋణమోచన తీర్థం నుండి వెయ్యి రెండు వందలు వచ్చారు; ఓ మునీ, వైతరణీ నుండి కూడా ఐదు వేల ద్విజులు వచ్చారు।

Verse 14

ततः पृथूदकात्कुंडात्पृथुना परिखानितात् । अयासिषुर्द्विजानां च शतान्येव त्रयोदश

అనంతరం పృథు రాజు పరీఖ త్రవ్వి నిర్మించిన ‘పృథూదక’ అనే కుండం నుండి పదమూడు వందల ద్విజులు (బ్రాహ్మణులు) వచ్చిరి।

Verse 15

तथैवाप्सरसः कुंडान्मेनकाख्याच्छतद्वयम् । उर्वशीकुंडतः प्राप्ताः सहस्रं द्विशताधिकम्

అదేవిధంగా మేనకా అనే అప్సరాకుండం నుండి రెండు వందలు వచ్చిరి; ఉర్వశీ కుండం నుండి వెయ్యి రెండు వందలకుపైగా చేరిరి।

Verse 16

तथैरावतकुंडाच्च ब्राह्मणास्त्रिशतानि च । गंधर्वाप्सरसः सप्त शतानि द्विशतानि च

అదేవిధంగా ఐరావత కుండం నుండి మూడు వందల బ్రాహ్మణులు వచ్చిరి; గంధర్వులు ఏడు వందలు, అప్సరసలు రెండు వందలు చేరిరి।

Verse 17

वृषेशतीर्थादाजग्मुर्नवतिः सशतत्रया । यक्षिणीकुंडतः प्राप्ताः सहस्रं त्रिशतोत्तरम्

వృషేశ తీర్థం నుండి మూడు వందల తొంభై మంది వచ్చిరి; యక్షిణీ కుండం నుండి వెయ్యి మూడు వందలు చేరిరి।

Verse 18

लक्ष्मीतीर्थात्परं जग्मुः षोडशैव शतानि च । पिशाचमोचनात्सप्त सहस्राणि द्विजोत्तमाः

లక్ష్మీ తీర్థం నుండి పదహారు వందలు ముందుకు సాగిరి; పిశాచమోచన నుండి ఏడు వేల ఉత్తమ ద్విజులు వచ్చిరి।

Verse 19

पितृकुंडाच्छतंसाग्रं ध्रुवतीर्थाच्छतानि षट् । मानसाख्याच्च सरसो द्विशती सशतत्रया

పితృకుండం నుండి వందకు మించిన జనులు వచ్చారు; ధ్రువతీర్థం నుండి ఆరు వందలు; మానస అనే సరస్సు నుండి రెండు వందలు మరియు మరొక వంద—ఇలా కాశీ తీర్థాల పవిత్రతకు ఆకర్షితులై మహాసమూహాలు చేరాయి।

Verse 20

ब्राह्मणा वासुकिहृदात्सहस्राणि दशैव तु । तथैवाष्टशतं द्रष्टुं जानकीकुंडतो द्विजाः

వాసుకిహ్రదం నుండి పది వేల బ్రాహ్మణులు వచ్చారు; అలాగే జానకీకుండం నుండి ఎనిమిది వందల ద్విజులు ప్రభువు దర్శనార్థం ఉత్సుకతతో చేరారు।

Verse 21

काशीनाथमनुप्राप्ताः परमानंददायिनम् । तथा गौतमकुंडाच्च शतानिनव चागताः

వారు పరమానందదాత కాశీనాథుని చేరారు; అలాగే గౌతమకుండం నుండి కూడా తొమ్మిది వందల మంది వచ్చారు।

Verse 22

तीर्थाद्दुर्गतिसंहर्तुर्बाह्मणाः प्रतिपेदिरे । एकादशशतान्येव द्रष्टुं देवमुमापतिम्

దుర్గతిని సంహరించే ఆ తీర్థం నుండి బ్రాహ్మణులు బయలుదేరారు; ఉమాపతి దేవుని దర్శించుటకు నిజంగా పదకొండు వందలు చేరారు।

Verse 23

असीसंभेदमारभ्य गंगातीरस्थिता द्विजाः । आसंगमेश्वरात्तत्र परिप्राप्ता घटोद्भव

అసీ సంగమం నుండి ప్రారంభించి గంగాతీరంలో ఉన్న ద్విజులు ఆసంగమేశ్వరము నుండి అక్కడికి చేరారు—ఓ ఘటోద్భవా (అగస్త్యా)!

Verse 24

अष्टादशसहस्राणि तथा पंचशतान्यपि । ब्राह्मणाः पंचपंचाशद्गंगातीरात्समागताः

పద్దెనిమిది వేలమంది, ఇంకా ఐదువందలమంది—గంగాతీరం నుండి యాభై ఐదు గుంపులుగా బ్రాహ్మణులు సమాగమయ్యారు।

Verse 25

सार्द्रदूर्वाक्षतकरैः सपुष्पफलपाणिभिः । सुगंधमाल्यहस्तैश्च ब्राह्मणैर्जयवादिभिः

తడిసిన దూర్వా గడ్డి, అక్షతలను చేతుల్లో పట్టుకొని, పుష్పఫలాలను అరచేతుల్లో ధరించి, సుగంధ మాల్యాలు చేతబట్టి—జయజయధ్వనులు, మంగళవచనాలు పలుకుతూ బ్రాహ్మణులు వచ్చారు।

Verse 26

स्तुतो मंगलसूक्तैश्च प्रणतश्च पुनःपुनः । तेभ्यो दत्ताभयः शंभुः पप्रच्छ कुशलं मुदा

మంగళసూక్తాలతో స్తుతింపబడి, మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారాలు స్వీకరించిన శంభువు వారికి అభయాన్ని ప్రసాదించాడు; ఆపై ఆనందంతో వారి కుశలాన్ని అడిగాడు।

Verse 27

ततस्ते ब्राह्मणाः प्रोचुः प्रबद्धकरसंपुटाः । क्षेत्रे निवसतां नाथ सदानः कुशलोदयः

అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణులు చేతులు జోడించి పలికారు—“హే నాథా! ఈ క్షేత్రంలో నివసించువారికి ఎల్లప్పుడూ కుశలోదయం కలుగుతుంది।”

Verse 28

विशेषतः कृतोऽस्माभिः साक्षान्नयनगोचरः । त्वं यत्स्वरूपं श्रुतयो न विदुः परमार्थतः

విశేషంగా మీరు మా కళ్లకు ప్రత్యక్షంగా దర్శనమిచ్చారు—మీ ఆ స్వరూపాన్ని శ్రుతులు కూడా పరమార్థంగా పూర్తిగా తెలియజాలవు।

Verse 29

सदैवाकुशलं तेषां ये त्वत्क्षेत्रपराङ्मुखाः । चतुर्दशापि वै लोकास्तेषां नित्यं पराङ्मुखाः

నీ పవిత్ర క్షేత్రమైన కాశీకి విముఖులైన వారికి ఎల్లప్పుడూ అమంగళమే కలుగుతుంది. పద్నాలుగు లోకాలూ వారి పట్ల నిత్యము పరాంగ్ముఖమై ఉంటాయి.

Verse 30

येषां हृदि सदैवास्ते काशीत्वाशीविषां गद । संसाराशीविषविषं न तेषां प्रभवेत्क्वचित्

ఓ మునీంద్రా, ఎవరి హృదయంలో సదా ‘కాశీభావం’ సర్పవిషానికి ఔషధంలా నిలిచివుంటుందో, వారికి సంసారసర్పవిషం ఎప్పటికీ ప్రభావం చూపదు.

Verse 31

गर्भरक्षामणिर्मंत्रः काशीवर्णद्वयात्मकः । यस्य कंठे सदा तिष्ठेत्तस्याकुशलता कुतः

గర్భరక్షామణిలా కాపాడే ఈ మంత్రం ‘కాశీ’ అనే రెండు అక్షరాల స్వరూపం. ఎవరి కంఠంలో అది సదా నిలిచివుంటుందో, వారికి అమంగళం ఎక్కడి నుంచి వస్తుంది?

Verse 32

सुधां पिबति यो नित्यं काशीवर्णद्वयात्मिकाम् । स नैर्जरीं दशां हित्वा सुधैव परिजायते

ఎవడు నిత్యం ‘కాశీ’ అనే ద్వ్యక్షరాత్మక అమృతాన్ని పానముచేస్తాడో, వాడు మర్త్యస్థితిని విడిచి అమృతస్వరూపుడై మళ్లీ జన్మిస్తాడు.

Verse 33

श्रुतं कर्णामृतं येन काशीत्यक्षरयुग्मकम् । न समाकणर्यत्येव स पुनर्गर्भजां कथाम्

ఎవడు ‘కాశీ’ అనే ద్వ్యక్షరరూప కర్ణామృతాన్ని శ్రవణం చేశాడో, వాడు మళ్లీ గర్భప్రవేశకథను—పునర్జన్మను—నిజంగా వినడు.

Verse 34

काशी रजोपि यन्मूर्ध्नि पतेदप्यनिलाहतम् । चंद्रशेखरतन्मूर्धा भवेच्चंद्रकलांकितः

కాశీ ధూళి యొక్క ఒక కణం కూడా గాలికి తాకి ఎవరి శిరస్సుపై పడితే, వారి శిరస్సు చంద్రశేఖరుడైన శివుని శిరస్సువలె చంద్రమకుటంతో అలంకృతమగును।

Verse 35

प्रसंगतोपि यन्नेत्रपथमानंदकाननम् । यातं तेत्र न जायंते नेक्षेरन्पितृकान नम्

కేవలం యాదృచ్ఛికంగా అయినా ఆనందకాననం కంటికి కనిపిస్తే, అతడు మళ్లీ జన్మించే లోకానికి వెళ్లడు; పితృలోకంలోని ‘పితృకాననం’ను కూడా మరల చూడడు।

Verse 36

गच्छता तिष्ठता वापि स्वपता जाग्रताथवा । काशीत्येष महामंत्रो येन जप्तः सनिर्भयः

నడుస్తూ గానీ నిలుచుని గానీ, నిద్రలో గానీ జాగ్రత్తలో గానీ—‘కాశీ’ అనే ఈ మహామంత్రాన్ని జపించువాడు నిర్భయుడగును।

Verse 37

येन बीजाक्षरयुगं काशीति हृदि धारितम् । अबीजानि भवंत्येव कर्मबीजानि तस्य वै

‘కాశీ’ అనే బీజాక్షరయుగాన్ని హృదయంలో ధరించినవానికి, కర్మబీజాలు కూడా బీజరహితమై మొలకెత్తలేనివిగా మారుతాయి।

Verse 38

काशी काशीति काशीति जपतो यस्य संस्थितिः । अन्यत्रापि सतस्तस्य पुरो मुक्तिः प्रकाशते

‘కాశీ, కాశీ, కాశీ’ అని జపించుటలో ఎవరి స్థితి స్థిరమైయుందో, అతడు ఎక్కడ నివసించినా అతని ముందే మోక్షం ప్రకాశిస్తుంది।

Verse 39

क्षेममूर्तिरियं काशी क्षेममूर्तिर्भवान्भव । क्षेममूर्तिस्त्रिपथगा नान्यत्क्षेमत्रयं क्वचित्

ఈ కాశీ క్షేమమూర్తియే; ఓ భవ (శివా), నీవు కూడా క్షేమస్వరూపుడవు. త్రిపథగా గంగ కూడా క్షేమమూర్తియే; వీటికి మించిన ‘క్షేమత్రయం’ ఎక్కడా లేదు.

Verse 40

ब्राह्मणानामिति वचः क्षेत्रभक्तिविबृंहितम् । निशम्य गिरिजाकांतस्तुतोष नितरां हरः

క్షేత్రభక్తితో ప్రకాశించిన బ్రాహ్మణుల ఆ వచనాలను విని గిరిజాకాంతుడైన హరుడు అత్యంత సంతోషించాడు.

Verse 41

प्रोवाच च प्रसन्नात्मा धन्या यूयं द्विजर्षभाः । येषामिहेदृशी भक्तिर्मम क्षेत्रेतिपावने

అప్పుడు ప్రసన్నహృదయంతో ఆయన పలికాడు—“ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా, మీరు ధన్యులు; నా ఈ పరమపావన క్షేత్రంలో మీకు ఇలాంటి భక్తి ఉంది.”

Verse 42

जाने सत्त्वमया जाताः क्षेत्रस्यास्य निषेवणात् । नीरजस्का वितमसः संसारार्णवपारगाः

“ఈ క్షేత్రాన్ని సేవించి ఆశ్రయించినందువల్ల మీరు సత్త్వమయులయ్యారని నాకు తెలుసు; రజస్సు లేని వారు, తమస్సును దాటి, సంసారసముద్రం అవతల తీరాన్ని చేరారు.”

Verse 43

वाराणस्यास्तु ये भक्तास्ते भक्ता मम निश्चितम् । जीवन्मुक्ता हि ते नूनं मोक्षलक्ष्म्या कटाक्षिताः

“వారణాసీకి భక్తులైనవారు నిశ్చయంగా నా భక్తులే. మోక్షలక్ష్మీ కటాక్షం పొందిన వారు కనుక వారు తప్పక జీవన్ముక్తులు.”

Verse 44

यैश्च काशीस्थितो जंतुरल्पकोपि विरोधितः । तैर्वै विश्वंभरा सर्वा मया सह विरोधिता

కాశీలో నివసించే ఏ ఒక్క జీవినైనా స్వల్పమాత్రంగా అయినా ఎవరు విరోధించి హానిచేస్తారో, వారు నిశ్చయంగా నాతో కూడ సమస్త విశ్వంభరా భూమినే విరోధించినవారే.

Verse 45

वाराणस्याः स्तुतिमपि यो निशम्यानुमोदते । अपि ब्रह्मांडमखिलं ध्रुवं तेनानुमोदितम्

వారాణసీ యొక్క స్తుతిని కూడా విని ఆనందంతో అనుమోదించే వాడు, అతనిచేత నిశ్చయంగా సమస్త బ్రహ్మాండమంతటినీ అనుమోదించినట్లే అవుతుంది.

Verse 46

निवसंति हि ये मर्त्या अस्मिन्नानंदकानने । ममांतःकरणे ते वै निवसेयुरकल्मषाः

ఈ ఆనందకాననంలో నివసించే మానవులు పాపమలరహితులై నిజంగా నా అంతఃకరణంలోనే నివసిస్తారు.

Verse 47

निवसंति मम क्षेत्रे मम भक्तिं प्रकुर्वते । मम लिंगधरा ये तु तानेवोपदिशाम्यहम्

నా క్షేత్రంలో నివసిస్తూ నా భక్తిని ఆచరించే వారు, నా లింగాన్ని ధరించిన వారు—వారికే నేను స్వయంగా ఉపదేశం చేస్తాను.

Verse 48

निवसंति मम क्षेत्रे मम भक्तिं न कुर्वते । मम लिंगधरा ये नो न तानुपदिशाम्यहम्

కాని నా క్షేత్రంలో నివసిస్తూ కూడా నా భక్తిని చేయని వారు—నా లింగాన్ని ధరించినా సరే—అటువంటి వారికి నేను ఉపదేశం చేయను.

Verse 49

काशी निर्वाणनगरी येषां चित्ते प्रकाशते । ते मत्पुरः प्रकाशंते नैःश्रेयस्या श्रिया वृताः

యెవరి హృదయంలో నిర్వాణనగరి కాశీ ప్రకాశిస్తుందో, వారు నా ధామంలోనూ ప్రకాశిస్తారు, పరమ నైశ్రేయస శ్రీతో ఆవరితులై।

Verse 50

मोक्षलक्ष्मीरियं काशी न येभ्यः परिरोचते । स्वर्लक्ष्मीं कांक्षमाणेभ्यः पतितास्ते न संशयः

ఈ కాశీ మోక్షలక్ష్మి; ఆమె యెవరికీ రుచించదో, స్వర్గసంపదను కోరువారు నిస్సందేహంగా పతితులు.

Verse 51

काथीं संकाक्षमाणानां पुरुषार्थचतुष्टयम् । पुरः किंकरवत्तिष्ठेन्ममानुग्रहतो द्विजाः

ఓ ద్విజులారా! కాశీని హృదయపూర్వకంగా కోరువారికి ధర్మార్థకామమోక్షమనే నాలుగు పురుషార్థాలు నా అనుగ్రహంతో సేవకులవలె ముందే నిలుస్తాయి।

Verse 52

आनंदकानने ह्यत्र ज्वलद्दावानलोस्म्यहम् । कर्मबीजानि जंतूनां ज्वालये न प्ररोहये

ఇక్కడ ఈ ఆనందకాననంలో నేను మండే దావానలంలా ఉన్నాను; జీవుల కర్మబీజాలను దహించి, అవి మళ్లీ మొలకెత్తనీయను।

Verse 53

वस्तव्यं सततं काश्यां यष्टव्योहं प्रयत्नतः । जेतव्यौ कलिकालौ च रंतव्या मुक्तिरंगना

నిత్యం కాశీలో నివసించాలి; శ్రద్ధతో నన్ను పూజించాలి; కలియుగ దోషాలను జయించాలి; మరియు ముక్తిరూపిణి మహానారిలో ఆనందించాలి।

Verse 54

प्राप्यापि काशीं दुर्बुद्धिर्यो न मां परिसेवते । तस्य हस्तगताप्याशु कैवल्यश्रीः प्रणश्यति

కాశీని పొందినప్పటికీ దుర్బుద్ధి గలవాడు నన్ను సేవించి భజించకపోతే, అతని చేతిలో ఉన్నట్టే కనిపించే కైవల్యశ్రీ కూడా త్వరగా జారిపోతుంది।

Verse 55

धन्या मद्भक्तिलक्ष्माणो ब्राह्मणाः काशिवासिनः । यूयं यच्चेतसो वृत्तेर्न दूरेहं न काशिका

నా భక్తిలక్ష్మితో అలంకృతులైన కాశీవాసి బ్రాహ్మణులు ధన్యులు. మీకు మనస్సు కదలిక మాత్రంతోనే—నేను దూరం కాదు, కాశిక కూడా దూరం కాదు।

Verse 56

दातव्यो वो वरः कोत्र व्रियतां मे यथारुचि । प्रेयांसो मे यतो यूयं क्षेत्रसंन्यासकारिणः

ఇక్కడ నేను మీకు ఏ వరం ఇవ్వాలి? మీ ఇష్టానుసారం కోరుకోండి. ఎందుకంటే ఈ పుణ్యక్షేత్రంలో సన్న్యాసం చేసిన మీరు నాకు అత్యంత ప్రియులు।

Verse 57

इति पीत्वा महेशानमुखक्षीराब्धिजां सुधाम् । परितृप्ता द्विजाः सर्वे वव्रुर्वरमनुत्तमम्

ఇలా మహేశానుని ముఖమునుండి క్షీరసాగరజన్య సుధను త్రాగి, సమస్త ద్విజులు పరిపూర్ణంగా తృప్తి చెంది, అనుత్తమమైన వరాన్ని కోరారు।

Verse 58

ब्राह्मणा ऊचुः । उमापते महेशान सर्वज्ञ वर एष नः । काशी कदापि न त्याज्या भवता भवतापहृत्

బ్రాహ్మణులు పలికిరి—హే ఉమాపతే, హే మహేశాన, హే సర్వజ్ఞ! ఇదే మా వరం: హే భవతాపహర్తా, మీరు కాశీని ఎప్పటికీ విడువకూడదు।

Verse 59

वचनाद्ब्राह्मणानां तु शापो मा प्रभवत्विह । कदाचिदपि केषांचित्काश्यां मोक्षांतरायकः

బ్రాహ్మణుల వచనాలనుండి పుట్టిన శాపము ఇక్కడ ఎప్పుడూ ప్రభవించకూడదు; కాశీలో ఎవరి మోక్షానికైనా అది ఎప్పుడూ అడ్డంకి కాకూడదు।

Verse 60

तव पादाबुंजद्वंद्वे निर्द्वंद्वा भक्तिरस्तु नः । आ कलेवरपातं च काशीवासोस्तु नोनिशम्

నీ పద్మపాదయుగలమున మా భక్తి ద్వంద్వరహితంగా, అచలంగా ఉండుగాక; దేహపాతం (మరణం) వరకు నిరంతరం మాకు కాశీవాసం కలుగుగాక।

Verse 61

किमन्येन वरेणेश देय एष वरो हि नः । अवधेह्यंधकध्वंसिन्वरमन्यं वृणीमहे

హే వరదేశ్వరా, ఇంకొక వరం ఎందుకు? ఇదే మా వరం. హే అంధకధ్వంసకా, ఇదే ప్రసాదించు; మేము మరొక వరం కోరము।

Verse 62

तव प्रतिनिधी कृत्यास्माभिस्त्वद्भक्तिभावितैः । प्रतिष्ठितेषु लिंगेषु सान्निध्यं भवतोऽस्त्विह

నీ భక్తితో ప్రేరితులమైన మేము వీటిని నీ ప్రతినిధులుగా ప్రతిష్ఠించెదము; ఇక్కడ ప్రతిష్ఠితమైన లింగాలలో నీ దివ్య సాన్నిధ్యం నిలిచియుండుగాక।

Verse 63

श्रुत्वेति तेषां वाक्यानि तथास्त्विति पिनाकिना । प्रोचेऽन्योपि वरो दत्तो ज्ञानं वश्च भविष्यति

వారి మాటలు విని పినాకి (శివుడు) “తథాస్తు” అని పలికెను; మరొక వరమును కూడా దత్తము—మీ లో జ్ఞానమును కూడా ఉదయించును।

Verse 64

पुनः प्रोवाच देवेशो निशामयत भो द्विजाः । हितं वः कथयाम्यत्र तदनुष्ठीयतां ध्रुवम्

మళ్లీ దేవేశుడు పలికెను—హే ద్విజులారా, వినుడి. ఇక్కడ మీకు నిజమైన హితం ఏదో నేను చెబుతున్నాను; దానిని తప్పక ఆచరించుడి.

Verse 65

सेव्योत्तरवहा नित्यं लिंगमर्च्यं प्रयत्नतः । दमो दानं दया नित्यं कर्तव्यं मुक्तिकांक्षिभिः

ఉత్తరవాహాను నిత్యం సేవించుడి, లింగాన్ని శ్రమతో అర్చించుడి. దమం, దానం, దయ—మోక్షకాంక్షులచే నిత్యం ఆచరింపవలెను.

Verse 66

इदमेव रहस्यं च कथितं क्षेत्रवासिनाम् । मतिः परहिता कार्या वाच्यं नोद्वेगकृद्वचः

ఇదే రహస్యోపదేశం క్షేత్రవాసులకు చెప్పబడింది. పరహితంలో బుద్ధిని నిలుపుడి; కలత కలిగించని మాటలనే పలుకుడి.

Verse 67

मनसापि न कर्तव्यमेनोत्र विजिगीषुणा । अत्रत्यमक्षयं यस्मात्सुकृतं सुकृतेतरम्

నిజమైన విజయాన్ని కోరువాడు ఇక్కడ మనసులోనైనా పాపం చేయకూడదు; ఎందుకంటే ఈ స్థలంలో చేసిన కర్మ—పుణ్యమైనా పాపమైనా—అక్షయమవుతుంది.

Verse 68

अन्यत्र यत्कृतं पापं तत्काश्यां परिणश्यति । वाराणस्यां कृतं पापमंतर्गेहे प्रणश्यति

ఇతరత్ర చేసిన పాపం కాశీకి వచ్చితే నశిస్తుంది; కాని వారాణసీలో చేసిన పాపం ‘అంతర్గృహంలోనే’—అంటే అంతఃశుద్ధితో, కష్టంగా—నశిస్తుంది.

Verse 69

अंतर्गेहे कृतं पापं पैशाच्यनरकावहम् । पिशाचनरकप्राप्तिर्गच्छत्येव बहिर्यदि

కాశీ అంతఃప్రాంగణంలో చేసిన పాపం ‘పైశాచ్య’ నరకాన్ని కలిగిస్తుంది; కానీ పవిత్ర సరిహద్దు దాటి బయటకు వెళ్తే, నిశ్చయంగా ‘పిశాచ’ నరకాన్ని పొందుతాడు।

Verse 70

न कल्पकोटिभिः काश्यां कृतं कर्म प्रमृज्यते । किंतु रुद्रपिशाचत्वं जायतेऽत्रायुतत्रयम्

కోటికల్పాలైనా కాశీలో చేసిన కర్మ తుడిచిపెట్టబడదు; బదులుగా ఇక్కడే ముప్పై వేల సంవత్సరాలు ‘రుద్ర-పిశాచ’త్వం కలుగుతుంది।

Verse 71

वाराणस्यां स्थितो यो वै पातकेषु रतः सदा । योनिं प्राप्यापि पैशाचीं वर्षाणामयुतत्रयम्

వారణాసిలో నివసిస్తూ ఎల్లప్పుడూ పాతకాలలో రతుడై ఉండేవాడు, పైశాచీ (దైత్య) యోనిని పొందినప్పటికీ ముప్పై వేల సంవత్సరాలు అందులోనే అనుభవిస్తాడు।

Verse 72

पुनरत्रैव निवसञ्ज्ञानं प्राप्स्यत्यनुत्तमम् । तेन ज्ञानेथ संप्राप्ते मोक्षमाप्स्यत्यनुत्तमम्

తర్వాత ఇక్కడే మళ్లీ నివసిస్తూ అతడు అనుత్తమ జ్ఞానాన్ని పొందుతాడు; ఆ జ్ఞానం లభించినపుడు అనుత్తమ మోక్షాన్ని చేరుతాడు।

Verse 73

दुष्कृतानि विधायेह बहिः पंचत्वमागताः । तेषां गतिं प्रवक्ष्यामि शृणुत द्विजसत्तमाः

ఇక్కడ దుష్కర్మలు చేసి పవిత్ర సరిహద్దు బయట మరణించినవారి గతిని నేను వివరిస్తాను—ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా, వినండి।

Verse 74

यामाख्या मे गणाः संति घोरा विकृतमूर्त्तयः । मूषायां ते धमंत्यादौ क्षेत्रदुष्कृतकारिणः

‘యామ’ అనే నా గణాలు భయంకరులు, వికృతరూపధారులు. క్షేత్రంలో దుష్కృతం చేసినవారిని వారు ముందుగా భట్టిలో ఊది కాల్చి శిక్షిస్తారు.

Verse 75

नयंत्यनूपप्रायां च ततः प्राचीं दुरासदाम् । वर्षाकाले दुराचारान्पातयंति महाजले

తర్వాత వారు వారిని చిత్తడి ప్రాంతానికి తీసుకెళ్తారు; ఆపై చేరలేని తూర్పు ప్రాంతానికి. వర్షాకాలంలో దురాచారులను మహాజలంలో పడేస్తారు.

Verse 76

जलौकाभिः सपक्षाभिर्दंदशूकैर्जलोद्भवैः । दुर्निवारैश्च मशकैर्दश्यंते ते दिवानिशम्

వారు పగలు రాత్రి జలౌకల చేత, రెక్కలున్న జలజ సర్పాల చేత, ఆపలేని దోమల చేత కాటుకు గురవుతారు.

Verse 77

ततो यामैर्हिमर्तौ ते नीयंतेऽद्रौ हिमालये । अशनावरणैर्हीनाः क्लेश्यंते ते दिवानिशम्

తర్వాత శీతఋతువులో యామగణాలు వారిని హిమాలయ పర్వతానికి తీసుకెళ్తారు. ఆహారం, ఆశ్రయం లేక వారు పగలు రాత్రి బాధపడతారు.

Verse 78

मरुस्थले ततो ग्रीष्मे वारिवृक्षविवर्जिते । दिवाकरकरैस्तीव्रैस्ताप्यंते ते पिपासिताः

తర్వాత గ్రీష్మంలో నీరు, చెట్లు లేని ఎడారిలో వారు దాహంతో తపించి, సూర్యుని తీవ్రమైన కిరణాలతో కాలిపోతారు.

Verse 79

क्लेशितास्ते गणैरुग्रैर्यातनाभिः समंततः । इत्थं कालमसंख्यातमानीयंते ततस्त्विह

ఉగ్ర గణులు నానావిధ యాతనలతో అన్ని వైపులా బాధింపగా, వారు అపరిమిత కాలం అలాగే దుఃఖిస్తారు; అనంతరం వారిని ఇక్కడికి తీసుకొస్తారు।

Verse 80

निवेदयंति ते यामाः कालराजांतिके ततः । कालराजोपि तान्द्रष्ट्वा कर्मसंस्मार्य दुष्कृतम्

అప్పుడు యామదూతలు వారిని కాలరాజు యముని సమక్షంలో నివేదిస్తారు; కాలరాజు వారిని చూచి వారి కర్మలను, ముఖ్యంగా దుష్కర్మలను, స్మరిస్తాడు।

Verse 81

विवस्त्रान्क्षुत्तृषार्तांश्च लग्नपृष्ठोदरत्वचः । अन्यै रुद्रपिशाचैश्च सहसंयोजयत्यपि

నగ్నులై, ఆకలి దాహాలతో బాధపడుతూ, వెన్ను పొట్టలకు చర్మం అంటుకున్న వారిని అతడు ఇతర రుద్రపిశాచులతో కూడ బలవంతంగా కలుపుతాడు।

Verse 82

ततो रुद्रपिशाचास्ते भैरवानुचराः सदा । सहंते क्लममत्यर्थं क्षुत्तृष्णोग्रत्वसंभवम्

అప్పుడు ఆ రుద్రపిశాచులు—ఎల్లప్పుడూ భైరవుని అనుచరులు—ఆకలి దాహాల ఉగ్రత వల్ల కలిగే అత్యంత అలసటను భరిస్తారు।

Verse 83

आहारं रुधिरोन्मिश्रं ते लभंते कदाचन । एवं त्र्ययुतसंख्याकं कालं तत्रातिदुःखिताः

కొన్నిసార్లు వారికి రక్తమిశ్రమమైన ఆహారం లభిస్తుంది; ఈ విధంగా మూడు అయుతాల సంఖ్యగల కాలం వరకు వారు అక్కడ ఘోర దుఃఖంతో ఉంటారు।

Verse 84

श्मशानस्तंभमभितो नीयंते कंठपाशिताः । पिपासिता अपि न तेंऽबुस्पर्शमपि चाप्नुयुः

శ్మశానస్తంభం చుట్టూ కంఠపాశబద్ధులై వారు లాగబడుతారు. దాహంతో క్షీణించినా వారికి నీటి స్పర్శ కూడా లభించదు.

Verse 85

अथ संक्षीणपापास्ते कालभैरवदर्शनात् । इहैव देहिनो भूत्वा मुच्यंते ते ममाज्ञया

అనంతరం కాలభైరవ దర్శనంతో వారి పాపాలు క్షీణిస్తాయి. వారు ఇక్కడే దేహధారులై నా ఆజ్ఞచేత విముక్తి పొందుతారు.

Verse 86

तस्मान्न कामयेतात्र वाङ्मनःकर्मणाप्यघह म् । शुचौ पथि सदा स्थेयं महालाभमभीप्सुभिः

కాబట్టి అక్కడ వాక్కు, మనస్సు, కర్మలతో కూడ పాపాన్ని కోరరాదు. మహాలాభాన్ని ఆశించే వారు ఎల్లప్పుడూ శుద్ధ మార్గంలో నిలవాలి.

Verse 87

नाविमुक्ते मृतः कश्चिन्नरकं याति किल्बिषी । ममानुग्रहमासाद्य गच्छत्येव परां गतिम्

అవిముక్తంలో మరణించిన పాపి నరకానికి వెళ్లడు. నా అనుగ్రహాన్ని పొందినవాడు నిశ్చయంగా పరమగతిని చేరుతాడు.

Verse 88

अनाशनं यः कुरुते मद्भक्त इह सुव्रतः । न तस्य पुनरावृत्तिः कल्पकोटिशतैरपि

నా భక్తుడై సువ్రతంలో స్థిరుడై ఇక్కడ ఉపవాసం చేసే వానికి, కోటి కోటి కల్పాలైనా పునరావృత్తి (పునర్జన్మ) ఉండదు.

Verse 89

अशाश्वतमिदं ज्ञात्वा मानुष्यं बहुकिल्विषम् । अविमुक्तं सदा सेव्यं संसारभयमोचकम्

మానవజీవితం అనిత్యమై అనేక దోషాలతో నిండినదని తెలుసుకొని, సంసారభయాన్ని తొలగించే అవిముక్త (కాశీ)ని ఎల్లప్పుడూ ఆశ్రయించి సేవించాలి।

Verse 90

नान्यत्पश्यामि जंतूनां मुक्त्वा वाराणसीं पुरीम् । सर्वपापप्रशमनीं प्रायश्चित्तं कलौ युगे

జీవులకు వారాణసీ పురి తప్ప మరొక ఉపాయం నాకు కనిపించదు; ఆమె సమస్త పాపాలను శమింపజేసే, కలియుగంలో స్వయంగా ప్రాయశ్చిత్తస్వరూపిణి।

Verse 91

जन्मांतरसहस्रेषु यत्पापं समुपार्जितम् । अविमुक्तं प्रविष्टस्य तत्सर्वं व्रजति क्षयम्

వేల జన్మల్లో కూడబెట్టిన ఏ పాపమైనా, అవిముక్తలో ప్రవేశించినవాడికి అది అంతా క్షయమై నశిస్తుంది।

Verse 92

जन्मांतरसहस्रेषु युंजन्योगी यदाप्नुयात् । तदिहैव परो मोक्षो मरणादधि गम्यते

వేల జన్మలు యోగసాధన చేసి యోగి పొందే పరమ మోక్షం, ఇక్కడే (అవిముక్తలో) మరణం ద్వారానూ లభిస్తుంది।

Verse 93

तिर्यग्योनिगताः सत्त्वा ये विमुक्तकृतालयाः । कालेन निधनं प्राप्तास्तेपि यांति परां गतिम्

తిర్యగ్యోనిలో (పశువులు మొదలైన) జన్మించిన సత్త్వాలు కూడా, విముక్త (అవిముక్త)లో నివాసం చేసుకున్నట్లయితే, కాలానుగుణంగా మరణం పొందినప్పుడు వారు కూడా పరమగతిని పొందుతారు।

Verse 94

अविमुक्तं न सेवंते ये मूढास्तमसावृताः । विण्मूत्ररेतसां मध्ये ते वसंति पुनः पुनः

తమస్సుతో కప్పబడి అవిముక్తాన్ని ఆశ్రయించని మూర్ఖులు, మలం–మూత్ర–రేతస్సుల మధ్యనే మళ్లీ మళ్లీ నివసిస్తారు।

Verse 95

अविमुक्तं समासाद्य यो लिंगं स्थापयेत्सुधीः । कल्पकोटिशतैर्वापि नास्ति तस्य पुनर्भवः

అవిముక్తాన్ని చేరి శివలింగాన్ని స్థాపించే సుధీకి, కోటి కోటి కల్పాలు గడిచినా పునర్జన్మ ఉండదు.

Verse 96

ग्रहनक्षत्रताराणां कालेन पतनं ध्रुवम् । अविमुक्ते मृतानां तु पतनं नैव विद्यते

కాలంతో గ్రహ–నక్షత్ర–తారల పతనం ధృవం; కానీ అవిముక్తంలో మరణించినవారికి పతనం ఎప్పుడూ లేదు.

Verse 97

ब्रह्महत्यां नरः कृत्वा पश्चात्संयतमानसः । प्राणांस्त्यजति यः काश्यां स मुक्तो नात्र संशयः

బ్రహ్మహత్య చేసినవాడైనా, తరువాత మనస్సు నియమించి కాశీలో ప్రాణత్యాగం చేస్తే అతడు ముక్తుడే—ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 98

स्त्रियः पतिव्रता याश्च मम भक्तिसमाहिताः । अविमुक्ते मृता विप्रा यांति ताः परमां गतिम्

హే విప్రా! పతివ్రతలై నా భక్తిలో ఏకాగ్రంగా ఉన్న స్త్రీలు అవిముక్తంలో మరణిస్తే పరమగతిని పొందుతారు.

Verse 99

अत्रोत्क्रमणकालेहं स्वयमेव द्विजोत्तमाः । दिशामि तारकं ब्रह्म देही स्याद्येन तन्मयः

హే ద్విజోత్తములారా, ఇక్కడ కాశీలో దేహత్యాగకాలంలో నేను స్వయంగా తారక-బ్రహ్మము—మోక్షప్రద మంత్రాన్ని—ఉపదేశిస్తాను; దాని వలన దేహి ఆ పరమ తత్త్వంలో తన్నయమవుతాడు।

Verse 100

मन्मना मम भक्तश्च मयि सर्वार्पितक्रियः । यथा मोक्षमिहाप्नोति न तथान्यत्रकुत्रचित्

ఎవరి మనస్సు నాలో నిలిచిందో, ఎవరు నా భక్తుడో, ఎవరు తన సమస్త క్రియలను నాకే అర్పించునో—అటువంటి వాడు ఇక్కడ కాశీలోనే, ఇతరత్ర ఎక్కడా లేనివిధంగా, మోక్షాన్ని పొందుతాడు।

Verse 110

महादानेन चान्यत्र यत्फलं लभ्यते नरैः । अविमुक्ते तु काकिण्यां दत्तायां तदवाप्यते

ఇతరత్ర మహాదానంతో మనుష్యులు పొందే ఫలము, అవిముక్త (కాశీ)లో అయితే ఒక కాకిణీ మాత్రము దానం చేసినా అదే ఫలము లభిస్తుంది।

Verse 120

तेपि साक्षाद्विरूपाक्षं प्रत्यक्षीकृत्य वाडवाः । प्रहृष्टमनसोऽत्यंतं प्रययुः स्वस्वमाश्रयम्

వారూ—వాడవులు—సాక్షాత్ విరూపాక్షుడు (శివుడు)ను ప్రత్యక్షంగా దర్శించి, అత్యంత హర్షితమనస్సులతో తమ తమ ఆశ్రయస్థానాలకు వెళ్లిపోయారు।

Verse 122

स्कंद उवाच । पठित्वा पाठयित्वा च रहस्याख्यानमुत्तमम् । श्रद्धालुः पातकैर्मुक्तः शिवलोके महीयते

స్కందుడు పలికెను—ఈ ఉత్తమ రహస్యాఖ్యానాన్ని తానే చదివి, ఇతరులతో కూడా చదివింపజేసిన శ్రద్ధావంతుడు పాపముల నుండి విముక్తుడై శివలోకంలో గౌరవింపబడును।