Adhyaya 13

Verse 1

अगस्त्य उवाच । दृष्ट्वा काशीं दृगानंदां तारकारे पुरारिणा । किमकारि समाचक्ष्व प्राप्तां बहुमनोरथैः

అగస్త్యుడు పలికెను—తారకారలో త్రిపురారి (శివుడు) నేత్రానందకరమైన కాశీని దర్శించి, అనేక మనోరథాల తరువాత ఆమెను పొందినపుడు ఏమి చేయబడెను? దయచేసి చెప్పుము।

Verse 2

स्कंद उवाच । पतिव्रतापते ऽगस्त्य शृणु वक्ष्याम्यशेषतः । मृगांकलक्ष्मणोत्कंठं काशी नेत्रातिथीकृता

స్కందుడు పలికెను—ఓ అగస్త్యా, పతివ్రతలాధిపతీ, వినుము; సమస్తమును చెప్పెదను। నేత్రాలకు అతిథిగా నిలిచిన కాశీ, చంద్రలాంఛనధారి (శివుడు) లోనూ తపనను రేపెను।

Verse 3

अथ सर्वज्ञनाथेन भक्तवत्सलचेतसा । जैगीषव्यो मुनिश्रेष्ठो गुहां तस्थो निरीक्षितः

అప్పుడు భక్తవత్సల హృదయుడైన సర్వజ్ఞనాథుడు, గుహలో నివసిస్తున్న మునిశ్రేష్ఠుడు జైగీషవ్యుని గమనించెను।

Verse 4

यमनेहसमारभ्य मदंराद्रिं विनिर्ययौ । अद्रींद्र सुतया सार्धं रुद्रेणोक्षेंद्रगामिना

యమనేహ నుండి ప్రారంభించి వారు మదంర పర్వతమునకు బయలుదేరిరి—పర్వతరాజకన్య (పార్వతి)తో కూడి, వృషభవాహనుడైన రుద్రునితో సహా।

Verse 5

तं वासरं पुरस्कृत्य जग्राह नियमं दृढम् । जैगीषव्यो महामेधाः कुंभयोने महाकृती

ఆ పవిత్ర దినాన్ని ముందుంచి గౌరవించి, మహామేధావి జైగీషవ్యుడు—హే కుంభయోని అగస్త్య—దృఢమైన నియమవ్రతాన్ని స్వీకరించాడు।

Verse 6

विषमेक्षण पादाब्जं समीक्षिष्ये यदा पुनः । तदांबुविप्रुषमपि भक्षयिष्यामि चेत्यहो

“నేను మళ్లీ విషమేక్షణుడైన శివుని పదపద్మాలను దర్శించినప్పుడే—అప్పుడే—నీటి ఒక్క చుక్కనైనా స్వీకరిస్తాను!” అని అతడు ప్రకటించాడు।

Verse 7

कुतश्चिद्धारणायोगादथवा शंभ्वनुग्रहात । अनश्नन्नपिबन्योगी जैगीषव्यः स्थितो मुने

ఏదో ధారణా-యోగబలముచేత గానీ, లేక శంభువు అనుగ్రహముచేత గానీ, యోగి జైగీషవ్యుడు—హే మునీ—తినక, త్రాగక స్థిరంగా నిలిచెను।

Verse 8

तं शंभुरेव जानाति नान्यो जानाति कश्चन । अतएव ततः प्राप्तः प्रथमं प्रमथाधिपः

అతనిని శంభువే తెలుసుకొనెను; మరెవ్వరూ అతనిని ఏమాత్రం తెలియరు. అందుచేత అక్కడి నుండి ప్రమథాధిపతి ముందుగా అతని వద్దకు వచ్చెను।

Verse 9

ज्येष्ठशुक्लचतुर्दश्यां सोमवारानुराधयोः । तत्पर्वणि महायात्रा कर्तव्या तत्र मानवैः

జ్యేష్ఠ శుక్ల చతుర్దశినాడు—సోమవారం, అనురాధ నక్షత్రం ఉన్నప్పుడు—ఆ పర్వదినంలో అక్కడ మనుష్యులు మహాయాత్ర (తీర్థయాత్ర) చేయవలెను।

Verse 10

ज्येष्ठस्थानं ततः काश्यां तदाभूदपि पुण्यदम् । तत्र लिंगं समभवत्स्वयं ज्येष्ठेश्वराभिधम्

అనంతరం కాశీలో ‘జ్యేష్ఠస్థానం’ అనే మహాపుణ్యప్రదమైన తీర్థం ఏర్పడింది. అక్కడ స్వయంభువుగా లింగం ప్రాదుర్భవించి ‘జ్యేష్ఠేశ్వర’మని ప్రసిద్ధి పొందింది.

Verse 11

तल्लिंगदर्शनात्पुंसां पापं जन्मशतार्जितम् । तमोर्कोदयमाप्येव तत्क्षणादेव नश्यति

ఆ లింగ దర్శనమాత్రంతోనే మనుష్యుల వంద జన్మలలో కూడబెట్టిన పాపం తక్షణమే నశిస్తుంది—సూర్యోదయంతో చీకటి మాయమయ్యే విధంగా.

Verse 12

ज्येष्ठवाप्यां नरः स्नात्वा तर्पयित्वा पितामहान् । ज्येष्ठेश्वरं समालोक्य न भूयो जायते भुवि

జ్యేష్ఠవాపీలో స్నానం చేసి, పితృదేవతలకు తర్పణం సమర్పించి, జ్యేష్ఠేశ్వరుని దర్శించినవాడు భూమిపై మళ్లీ జన్మించడు.

Verse 13

आविरासीत्स्वयं तत्र ज्येष्ठेश्वर समीपतः । सर्वसिद्धिप्रदा गौरी ज्येष्ठाश्रेष्ठा समंततः

అక్కడ జ్యేష్ఠేశ్వరుని సమీపంలో స్వయంగా గౌరీ దేవి ఆవిర్భవించింది—సర్వసిద్ధులను ప్రసాదించే ‘జ్యేష్ఠా-గౌరీ’, సమంతతః శ్రేష్ఠురాలు.

Verse 14

ज्येष्ठे मासि सिताष्टम्यां तत्र कार्यो महोत्सवः । रात्रौ जागरणं कार्यं सर्वसंपत्समृद्धये

జ్యేష్ఠ మాస శుక్ల అష్టమినాడు అక్కడ మహోత్సవం నిర్వహించాలి. సమస్త సంపదల సమృద్ధి కోసం రాత్రి జాగరణ చేయాలి.

Verse 15

ज्येष्ठां गौरीं नमस्कृत्य ज्येष्ठवापी परिप्लुता । सौभाग्यभाजनं भूयाद्योषा सौभाग्यभागपि

జ్యేష్ఠా-గౌరీకి నమస్కరించి జ్యేష్ఠవాపీలో స్నానం చేసిన స్త్రీ సౌభాగ్యపాత్ర అవుతుంది—శుభసంపదలో భాగస్వామినీ అవుతుంది।

Verse 16

निवासं कृतवाञ्शंभुस्तस्मिन्स्थाने यतः स्वयम् । निवासेश इति ख्यातं लिंगं तत्र परं ततः

ఆ స్థలంలో స్వయంగా శంభువు నివాసం చేసుకున్నందున, అక్కడి పరమ లింగం ‘నివాసేశ’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి చెందింది।

Verse 17

निवासेश्वरलिंगस्य सेवनात्सर्वसंपदः । निवसंति गृहे नित्यं नित्यं प्रतिपदं पुनः

నివాసేశ్వర లింగాన్ని సేవిస్తే సమస్త సంపదలు ఇంటిలో నిత్యం నివసిస్తాయి—ప్రతిరోజూ, మళ్లీ మళ్లీ।

Verse 18

कृत्वा श्राद्धं विधानेन ज्येष्ठस्थाने नरोत्तमः । ज्येष्ठां तृप्तिं ददात्येव पितृभ्यो मधुसर्पिषा

ఉత్తముడు జ్యేష్ఠస్థానంలో విధిపూర్వకంగా శ్రాద్ధం చేస్తే, పితృదేవతలకు తేనె-నెయ్యిలా ‘జ్యేష్ఠ తృప్తి’ని ప్రసాదిస్తాడు।

Verse 19

ज्येष्ठतीर्थे नरः काश्यां दत्त्वा दानानि शक्तितः । ज्येष्ठान्स्वर्गानवाप्नोति नरो मोक्षं च गच्छति

కాశీలోని జ్యేష్ఠతీర్థంలో తన శక్తి మేరకు దానం చేసే వాడు ఉత్తమ స్వర్గాలను పొందుతాడు; మోక్షమార్గానికీ సాగుతాడు।

Verse 20

ज्येष्ठेश्वरो र्च्यः प्रथमं काश्यां श्रेयोर्थिभिर्नरैः । ज्येष्ठागौरी ततोभ्यर्च्या सर्वज्येष्ठमभीप्सुभिः

కాశీలో పరమ శ్రేయస్సును కోరే మనుష్యులు ముందుగా జ్యేష్ఠేశ్వరుని పూజించాలి. అనంతరం సర్వోత్తమ శ్రేష్ఠత్వాన్ని ఆశించే వారు జ్యేష్ఠాగౌరీని ఆరాధించాలి।

Verse 21

अथ नंदिनमाहूय धूर्जटिः स कृपानिधिः । शृण्वतां सर्वदेवानामिदं वचनमब्रवीत्

అప్పుడు కరుణానిధి ధూర్జటి (శివుడు) నందిని పిలిపించి, సమస్త దేవతలు వినుచుండగా ఈ వాక్యములను పలికెను।

Verse 22

ईश्वर उवाच । शैलादे प्रविशाशु त्वं गुहास्त्यत्र मनोहरा । तदंतरेस्ति मे भक्तो जैगीषव्यस्तपोधनः

ఈశ్వరుడు పలికెను— “నీవు త్వరగా శైలాదంలో ప్రవేశించు; అక్కడ మనోహరమైన గుహ ఉంది. దాని అంతరంలో నా భక్తుడు తపోధనుడైన జైగీషవ్యుడు నివసిస్తున్నాడు.”

Verse 23

महानियमवान्नंदिस्त्वगस्थिस्नायु शेषितः । तमिहानय मद्भक्तं मद्दर्शन दृढव्रतम्

“నందీ! అతడు మహానియమవంతుడు; చర్మం, ఎముకలు, నరాలు మాత్రమే మిగిలినవాడు. నా దర్శనార్థం దృఢవ్రతుడైన నా భక్తుణ్ని ఇక్కడికి తీసుకురా.”

Verse 24

यदाप्रभृत्यगां काश्या मंदरं सर्वसुंदरम् । महानियमवानेष तदारभ्योज्झिताशनः

“అతడు కాశీ—సర్వసుందరమైన మందర—కు వచ్చిన నాటి నుంచే మహానియమాలను ఆచరిస్తున్నాడు; అదే నాటి నుంచే ఆహారాన్ని త్యజించాడు.”

Verse 25

गृहाण लीलाकमलमिदं पीयूषपोषणम् । अनेन तस्य गात्राणि स्पृश सद्यः सुबृंहिणा

ఈ లీలా-కమలాన్ని గ్రహించు; ఇది అమృతసమానంగా పోషించేది. దీనితో అతని అవయవాలను స్పర్శించు; వెంటనే అతనిని పుష్టిగా, పరిపూర్ణంగా చేయి.

Verse 26

ततो नंदी समादाय तल्लीलाकमलं विभोः । प्रणम्य देवदेवेशमाविशद्गह्वरां गुहाम्

అప్పుడు నంది ప్రభువుని ఆ లీలా-కమలాన్ని తీసుకున్నాడు. దేవదేవేశ్వరునికి నమస్కరించి, లోతైన గహ్వర గుహలో ప్రవేశించాడు.

Verse 27

नंदी दृष्ट्वाथ तं तत्र धारणादृढमानसम् । तपोग्नि परिशुष्कांगं कमलेन समस्पृशत्

అక్కడ అతనిని చూసి—ధారణచేత మనస్సు దృఢమైనవాడిని—నంది తపోఅగ్నితో ఎండిపోయిన దేహమున్న ఆ యోగిని కమలంతో స్పర్శించాడు.

Verse 28

तपांते वृष्टिसंयोगाच्छालूर इव कोटरे । उल्ललास स योगींद्रः स्पर्शमात्रात्तदब्जजात्

తపస్సు ముగింపున, ఆ కమలపు కేవల స్పర్శతోనే ఆ యోగీంద్రుడు ఉల్లాసంగా లేచాడు—వర్షసంయోగంతో గుహాకోటరంలో శాలూర మొక్క చిగురించినట్లు.

Verse 29

अथ नंदी समादाय सत्वरं मुनिपुंगवम् । देवदेवस्य पादाग्रे नमस्कृत्य न्यपातयत्

అప్పుడు నంది త్వరగా ఆ మునిపుంగవుని తీసుకొని, దేవదేవుని పాదాల ముందర నమస్కరించి అక్కడ ఉంచాడు.

Verse 30

जैगीषव्योथ संभ्रांतः पुरतो वीक्ष्य शंकरम् । वामांगसन्निविष्टाद्रितनयं प्रणनाम ह

అప్పుడు జైగీషవ్య ముని భక్తిభయసంభ్రమంతో ముందర నిలిచిన శంకరుని దర్శించి, ఆయన వామాంగంలో ఆసీనమైన గిరితనయను చూచి నమస్కరించాడు।

Verse 31

प्रणम्य दंडवद्भूमौ परिलुठ्य समंततः । तुष्टाव परया भक्त्या स मुनिश्चंद्रशेखरम्

భూమిపై దండవత్ ప్రణమించి, అన్ని దిశలలో పరిలుఠ్యము చేస్తూ, ఆ ముని పరమభక్తితో చంద్రశేఖరుని స్తుతించాడు।

Verse 32

जैगीषव्य उवाच । नमः शिवाय शांताय सर्वज्ञाय शुभात्मने । जगदानंदकंदाय परमानंदहेतवे

జైగీషవ్యుడు పలికెను— శాంతస్వరూపుడైన, సర్వజ్ఞుడైన, శుభాత్ముడైన శివునకు నమస్కారం; జగదానందమూలుడై పరమానందహేతువైనవాడికి నమః।

Verse 33

अरूपाय सरूपाय नानारूपधराय च । विरूपाक्षाय विधये विधिविष्णुस्तुताय च

నిరాకారుడికీ సాకారుడికీ నమస్కారం; అనేక రూపాలు ధరించువాడికి; త్రినేత్రుడైన విరూపాక్షుడికి, విధాతకు— బ్రహ్మా విష్ణువులు స్తుతించువాడికీ నమః।

Verse 34

स्थावराय नमस्तुभ्यं जंगमाय नमोस्तुते । सर्वात्मने नमस्तुभ्यं नमस्ते परमात्मने

స్థావరరూపుడవైన నీకు నమస్కారం, జంగమరూపుడవైన నీకును నమస్కారం; సర్వాత్ముడవైన నీకు నమస్కారం, పరమాత్ముడవైన నీకు నమస్కారం।

Verse 35

नमस्त्रैलोक्यकाम्याय कामांगदहनाय च । नमो शेषविशेषाय नमः शेषांगदाय ते

త్రిలోకములందు వాంఛితుడవైన ప్రభువుకు నమస్కారం; కామదేవుని దేహాన్ని దహించువాడవైన నీకు నమః। శేష-విశేషాతీతుడవైన ప్రభువుకు నమః; ‘శేషం’—చివరి రక్షక అనుగ్రహం ప్రసాదించువాడవైన నీకు నమః।

Verse 36

श्रीकंठाय नमस्तुभ्यं विषकंठाय ते नमः । वैकुंठवंद्यपादाय नमोऽकुंठितशक्तये

హే శ్రీకంఠా, నీకు నమస్కారం; హే విషకంఠా, నీకు నమః। వైకుంఠములోనూ వందింపబడే పాదములు గలవాడా, నీకు నమః; అకుంఠిత శక్తి గలవాడా, నీకు నమస్కారం।

Verse 37

नमः शक्त्यर्धदेहाय विदेहाय सुदेहिने । सकृत्प्रणाममात्रेण देहिदेहनिवारिणे

శక్తి అర్ధదేహుడవైన నీకు నమః; దేహరహితుడవై యుండి సుందర దేహం ధరించువాడవైన నీకు నమః। ఒక్కసారి చేసిన ప్రణామమాత్రంతో దేహధారుల దేహబంధాన్ని తొలగించువాడవైన ప్రభువుకు నమస్కారం।

Verse 38

कालाय कालकालाय कालकूट विषादिने । व्यालयज्ञोपवीताय व्यालभूषणधारिणे

కాలస్వరూపుడవైన నీకు నమః; కాలాన్నికూడా సంహరించువాడవైన నీకు నమః; కాలకూట విషాన్ని భక్షించినవాడవైన నీకు నమః। సర్పమే యజ్ఞోపవీతముగా ధరించినవాడా, సర్పాలను ఆభరణాలుగా ధరించువాడా, నీకు నమస్కారం।

Verse 39

नमस्ते खंडपरशो नमः खंडें दुधारिणे । खंडिताशेष दुःखाय खड्गखेटकधारिणे

హే ఖండపరశు ధరించువాడా, నీకు నమస్కారం; హే ఖండేందువును ధరించువాడా, నీకు నమః। సమస్త దుఃఖాలను ఛేదించువాడవైన నీకు నమః; ఖడ్గము మరియు ఖేటకము (ఢాలు) ధరించువాడవైన నీకు నమస్కారం।

Verse 40

गीर्वाणगीतनाथाय गंगाकल्लोलमालिने । गौरीशाय गिरीशाय गिरिशाय गुहारणे

దేవగీతములచే స్తుతింపబడే ప్రభువుకు, గంగ తరంగమాలాభూషితునకు; గౌరీశునకు, గిరీశ్వర శివునకు, కాశీ పవిత్ర గుహాధామనివాసికి నమస్కారం।

Verse 41

चंद्रार्धशुद्धभूषाय चंद्रसूर्याग्निचक्षुषे । नमस्ते चर्मवसन नमो दिग्वसनायते

పవిత్ర ఆభరణంగా అర్ధచంద్రుని ధరించినవాడా, చంద్ర-సూర్య-అగ్ని నేత్రుడా—నమస్కారం. హే చర్మవసన! నమస్కారం; హే దిగ్వసన (దిశలే వస్త్రమైనవాడా)! నమస్కారం।

Verse 42

जगदीशाय जीर्णाय जराजन्महराय ते । जीवायते नमस्तुभ्यं जंजपूकादिहारिणे

హే జగదీశా, కాలాతీత ప్రాచీనుడా! జరా మరియు పునర్జన్మను హరించువాడా—నమస్కారం. హే సమస్త జీవుల ప్రాణస్వరూపా! జ్వరాది ఉపద్రవాలను తొలగించువాడా—నమస్కారం।

Verse 43

नमो डमरुहस्ताय धनुर्हस्ताय ते नमः । त्रिनेत्राय नमस्तुभ्यं जगन्नेत्राय ते नमः

డమరువును ధరించినవాడా నమస్కారం; ధనుస్సును ధరించినవాడా నమస్కారం. హే త్రినేత్రా! నమస్కారం; హే జగన్నేత్రస్వరూపా! నమస్కారం।

Verse 44

त्रिशूलव्यग्रहस्ताय नमस्त्रिपथगाधर । त्रिविष्टपाधिनाथाय त्रिवेदीपठिताय च

ఉగ్రంగా త్రిశూలాన్ని ధరించినవాడా నమస్కారం; హే త్రిపథగా గంగను ధరించినవాడా, నమస్కారం. హే త్రివిష్టప (స్వర్గలోక) అధినాథా, నమస్కారం; త్రివేదములచే పఠింపబడి స్తుతింపబడే వాడా, నమస్కారం।

Verse 45

त्रयीमयाय तुष्टाय भक्ततुष्टिप्रदाय च । दीक्षिताय नमस्तुभ्यं देवदेवाय ते नमः

త్రివేదమయుడవై సదా తుష్టుడవు, భక్తులకు తృప్తి ప్రసాదించువాడవు—నీకు నమస్కారం. దీక్షిత దేవదేవా, నీకే ప్రణామము.

Verse 46

दारिताशेषपापाय नमस्ते दीर्घदर्शिने । दूराय दुरवाप्याय दोषनिर्दलनाय च

సర్వ పాపాలను చీల్చివేసినవాడా, దీర్ఘదర్శీ ప్రభూ, నీకు నమస్కారం. దూరస్థుడవై దుర్లభుడవు, దోషాలను నిర్మూలించువాడవు—నీకు ప్రణామము.

Verse 47

दोषाकर कलाधार त्यक्तदोषागमाय च । नमो धूर्जटये तुभ्यं धत्तूरकुसुमप्रिय

మోహులకు దోషాకరముగా కనిపించినా, సమస్త కళలకు ఆధారమై దోషస్పర్శరహితుడవు—నీకు నమస్కారం. ధూర్జటి, ధత్తూర పుష్పప్రియుడా, నీకు ప్రణామము.

Verse 48

नमो धीराय धर्माय धर्मपालाय ते नमः । नीलग्रीव नमस्तुभ्यं नमस्ते नीललोहित

ధీరుడా, ధర్మస్వరూపుడా, ధర్మపాలకుడా—నీకు నమస్కారం. నీలగ్రీవ ప్రభూ, నీకు ప్రణామము; నీలలోహితా, నీకు నమస్కారం.

Verse 49

नाममात्रस्मृतिकृतां त्रैलोक्यैश्वर्यपूरक । नमः प्रमथनाथाय पिनाकोद्यतपाणये

నీ నామమాత్ర స్మరణచేత పుణ్యము పొందినవారికి త్రిలోకైశ్వర్యాన్ని పూర్ణం చేయువాడా! ప్రమథనాథా, నీకు నమస్కారం; పినాకాన్ని ఎత్తిన హస్తముగల ప్రభూ, నీకు ప్రణామము.

Verse 50

पशुपाशविमोक्षाय पशूनां पतये नमः । नामोच्चारणमात्रेण महापातकहारिणे

పశుపాశవిమోచకుడైన, సమస్త జీవుల అధిపతి పశుపతికి నమస్కారం. ఆయన నామోచ్చారణమాత్రంతోనే మహాపాతకాలు కూడా నశిస్తాయి.

Verse 51

परात्पराय पाराय परापरपराय च । नमोऽपारचरित्राय सुपवित्रकथाय च

పరాత్పరుడైన, పరమాశ్రయమూ పరమతీరమూ అయిన ప్రభువుకు నమస్కారం. అపార లీలలవాడికి, అత్యంత పవిత్రం చేసే కథ కలవాడికి నమస్కారం.

Verse 52

वामदेवाय वामार्धधारिणे वृषगामिने । नमो भर्गाय भीमाय नतभीतिहराय च

వామదేవునికి నమస్కారం; వామార్ధాన్ని ధరించిన (అర్ధనారీశ్వర) వృషభవాహనుడికి నమస్కారం. భర్గుడికి, భీముడికి, శరణాగత నమస్కరించినవారి భయాన్ని తొలగించువాడికి నమస్కారం.

Verse 53

भवाय भवनाशाय भूतानांपतये नमः । महादेव नमस्तुभ्यं महेश महसांपते

భవుడికి, భవనాశకుడికి, సమస్త భూతాల అధిపతికి నమస్కారం. ఓ మహాదేవా, నీకు నమస్కారం; ఓ మహేశా, మహిమా-శక్తుల స్వామీ, నీకు ప్రణామం.

Verse 54

नमो मृडानीपतये नमो मृत्युंजयाय ते । यज्ञारये नमस्तुभ्यं यक्षराजप्रियाय च

మృడానీపతికి నమస్కారం; ఓ మృత్యుంజయా, నీకు నమస్కారం. ఓ యజ్ఞారి, నీకు ప్రణామం; యక్షరాజుడు (కుబేరుడు) ప్రియుడైనవాడికీ నమస్కారం.

Verse 55

यायजूकाय यज्ञाय यज्ञानां फलदायिने । रुद्राय रुद्रपतये कद्रुद्राय रमाय च

యజ్ఞాల మహాయాజకునికి, స్వయంగా యజ్ఞస్వరూపునికి, సమస్త యజ్ఞఫలదాతకు నమస్కారం. రుద్రునికి, రుద్రపతికి, ఘోరరుద్రునికి మరియు రమణానందస్వరూపునికి నమః.

Verse 56

शूलिने शाश्वतेशाय श्मशानावनिचारिणे । शिवाप्रियाय शर्वाय सर्वज्ञाय नमोस्तु ते

త్రిశూలధారికి, శాశ్వతేశ్వరునికి, శ్మశానవనంలో సంచరించువారికి నమస్కారం. శివాప్రియునికి, శర్వునికి, సర్వజ్ఞుడైన ప్రభువుకు నమో నమః.

Verse 57

हराय क्षांतिरूपाय क्षेत्रज्ञाय क्षमाकर । क्षमाय क्षितिहर्त्रे च क्षीरगौराय ते नमः

క్షమాస్వరూపుడైన హరునికి, క్షేత్రజ్ఞుడైన అంతరాత్మకు, ఓ క్షమాకర్తా—నమస్కారం. సహనశక్తిస్వరూపుడా, భూమిభారహర్తా, క్షీరగౌర తేజస్సుతో ప్రకాశించువాడా—నీకు నమః.

Verse 58

अंधकारे नमस्तुभ्यमाद्यंतरहिताय च । इडाधाराय ईशाय उपेद्रेंद्रस्तुताय च

అంధకారనాశక ప్రభువా, నీకు నమస్కారం; ఆద్యంతరహితునికి నమస్కారం. ఇడాధారుడా, ఈశ్వరా, ఉపేంద్రుడు (విష్ణువు) మరియు ఇంద్రుడు స్తుతించువాడా—నీకు నమః.

Verse 59

उमाकांताय उग्राय नमस्ते ऊर्ध्वरेतसे । एकरूपाय चैकाय महदैश्वर्यरूपिणे

ఉమాకాంతునికి నమస్కారం; ఉగ్రునికి, ఊర్ధ్వరేతస్సు (బ్రహ్మచర్య-సంయమ) ప్రభువుకు నమస్కారం. ఏకరూపుడా, అద్వితీయుడా, మహదైశ్వర్యస్వరూపుడా—నీకు నమః.

Verse 60

अनंतकारिणे तुभ्यमंबिकापतये नमः । त्वमोंकारो वषट्कारो भूर्भुवःस्वस्त्वमेव हि

అనంతకారిణి, అంబికాపతీ! నీకు నమస్కారం. నీవే ఓంకారము, నీవే యజ్ఞంలోని వషట్కారము, భూః-భువః-స్వః అనే త్రిలోకములూ నీవే.

Verse 61

दृश्यादृश्य यदत्रास्ति तत्सर्वं त्वमु माधव । स्तुतिं कर्तुं न जानामि स्तुतिकर्ता त्वमेव हि

హే మాధవా! ఇక్కడ ఉన్నదంతా—కనిపించేదీ, కనిపించనిదీ—అన్నీ నీవే. నేను స్తుతి చేయడం ఎరుగను; స్తుతిని కలిగించేవాడూ నీవే గనుక.

Verse 62

वाच्यस्त्वं वाचकस्त्वं हि वाक्च त्वं प्रणतोस्मि ते । नान्यं वेद्मि महादेव नान्यं स्तौमि महेश्वर

నీవే వాచ్యము, నీవే వాచకుడు, వాక్కు కూడా నీవే—నీకు నేను ప్రణామము. హే మహాదేవా! నిన్ను తప్ప మరెవ్వరినీ ఎరుగను; హే మహేశ్వరా! మరెవ్వరినీ స్తుతించను.

Verse 63

नान्यं नमामि गौरीश नान्याख्यामाददे शिव । मूकोन्यनामग्रहणे बधिरोन्यकथाश्रुतौ

హే గౌరీశా! నేను మరెవ్వరినీ నమస్కరించను; హే శివా! మరే పేరునూ ఆశ్రయించను. ఇతర నామోచ్చారణలో నేను మూగవాడనై, ఇతర కథలు వినుటలో బధిరుడనై ఉండుగాక.

Verse 64

पंगुरन्याभिगमनेऽस्म्यंधोऽन्यपरिवीक्षणे । एक एव भवानीश एककर्ता त्वमेव हि

ఇతర దిశకు వెళ్లుటలో నేను పంగువాడనై, ఇతరాన్ని చూడుటలో అంధుడనై ఉండుగాక. హే భవానీశా! నీవే ఏకైకుడు; ఏకైక కర్త కూడా నీవే.

Verse 65

पाता हर्ता त्वमेवैको नानात्वं मूढकल्पना । अतस्त्वमेव शरणं भूयोभूयः पुनःपुनः

హే ప్రభూ! రక్షకుడూ సంహారకుడూ నీవే ఏకైకుడు; నానాత్వం మూర్ఖకల్పన. అందుచేత నీవే నా శరణం—మళ్లీ మళ్లీ, పునఃపునః।

Verse 66

संसारसागरे मग्नं मामुद्धर महेश्वर । इति स्तुत्वा महेशानं जैगीषव्यो महामुनिः

‘సంసారసాగరంలో మునిగిన నన్ను उद्धరించు, హే మహేశ్వరా!’ అని స్తుతించి, మహాముని జైగీషవ్యుడు మహేశానుని స్తవించాడు।

Verse 67

वाचंयमो भवत्स्थाणोः पुरतः स्थाणुसन्निभः । इति स्तुतिं समाकर्ण्य मुनेश्चंद्रविभूषणः । उवाच च प्रसन्नात्मा वरं ब्रूहीति तं मुनिम्

వాక్సంయమంతో ఉన్న ముని, నీ స్థాణురూపం ఎదుట తానూ స్థాణువులా నిలిచెను. ముని స్తుతిని విని చంద్రవిభూషితుడు ప్రసన్నహృదయంతో—‘వరము చెప్పు’ అని అన్నాడు।

Verse 68

जैगीषव्य उवाच । यदि प्रसन्नो देवेश ततस्तव पदांबुजात् । मा भवानि भवानीश दूरं दूरपदप्रद

జైగీషవ్యుడు అన్నాడు—హే దేవేశా! నీవు ప్రసన్నుడైతే, హే భవానీశా, పరమపదప్రదా, నీ పదాంబుజాల నుండి నేను ఎప్పటికీ దూరం కాకూడదు—ఎప్పటికీ కాదు।

Verse 69

अपरश्च वरो नाथ देयोयमविचारतः । यन्मया स्थापितं लिंगं तत्र सान्निध्यमस्तु ते

మరొక వరం, హే నాథా, విచారము లేకుండా దయచేయుము—నేను ఎక్కడెక్కడ లింగాన్ని స్థాపించానో, అక్కడ నీ సాన్నిధ్యం నిలిచియుండుగాక।

Verse 70

ईश्वर उवाच । जैगीषव्य महाभाग यदुक्तं भवतानघ । तदस्तु सर्वं तेभीष्टं वरमन्यं ददामि च

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే మహాభాగ జైగీషవ్యా, హే నిర్దోషా! నీవు కోరినదంతా నీ అభీష్టముగా సిద్ధించుగాక; ఇంకా ఒక వరమును కూడా నీకు ప్రసాదించుచున్నాను।

Verse 71

योगशास्त्रं मया दत्तं तव निर्वाणसाधकम् । सर्वेषां योगिनां मध्ये योगाचार्योऽस्तु वै भवान्

నేను నీకు యోగశాస్త్రమును ప్రసాదించితిని; అది నీ నిర్వాణసాధనము. సమస్త యోగుల మధ్య నీవే నిశ్చయంగా యోగాచార్యుడవుగాక।

Verse 72

रहस्यं योगविद्याया यथावत्त्वं तपोधन । संवेत्स्यसे प्रसादान्मे येन निर्वाणमाप्स्यसि

హే తపోధనా! నా ప్రసాదముచేత నీవు యోగవిద్యా రహస్యమును యథార్థంగా గ్రహించెదవు; దానివలన నీవు నిర్వాణమును పొందెదవు।

Verse 73

यथा नदी यथा भृंगी सोमनंदी यथा तथा । त्वं भविष्यसि भक्तो मे जरामरणवर्जितः

నది యెట్లయో, భృంగీ యెట్లయో, సోమనందీ యెట్లయో—అట్లే నీవు కూడా నా భక్తుడవగుదువు; జరా మరణములేని వాడవు।

Verse 74

संति व्रतानि भूयांसि नियमाः संत्यनेकधा । तपांसि नाना संत्यत्र संति दानान्यनेकशः

అనేక వ్రతములు ఉన్నాయి, అనేక విధముల నియమములు ఉన్నాయి. ఇక్కడ నానావిధ తపస్సులు ఉన్నాయి, అనేక రకాల దానములు కూడా ఉన్నాయి।

Verse 75

श्रेयसां साधनान्यत्र पापघ्नान्यपि सर्वथा । परं हि परमश्चैष नियमो यस्त्वया कृतः

ఇక్కడ పరమశ్రేయస్సుకు సాధనాలూ, సర్వథా పాపనాశక ఆచారాలూ ఉన్నాయి; అయినా నీవు ఆచరించిన ఈ నియమమే పరమం, అత్యున్నతం.

Verse 76

परो हि नियमश्चैष मां विलोक्य यदश्यते । मामनालोक्य यद्भुक्तं तद्भुक्तं केवलत्वघम्

ఈ నియమం నిజంగా పరమం—నన్ను దర్శించిన తరువాతనే భోజనం చేయాలి; నన్ను దర్శించకుండా తిన్నది కేవలం స్వార్థపాపమే.

Verse 77

असमर्च्य च यो भुङ्क्ते पत्रपुष्पफलैरपि । रेतोभक्षी भवेन्मूढः स जन्मान्येकविंशतिम्

పూజ చేయకుండా ఆకులు, పూలు, ఫలాలు మాత్రమే తిన్నా, అటువంటి మూర్ఖుడు ఇరవై ఒక జన్మలపాటు ‘రేతోభక్షి’ అవుతాడు.

Verse 78

महतो नियमस्यास्य भवतानुष्ठितस्य वै । नार्हंति षोडशी मात्रामप्यन्ये नियमा यमाः

నీవు ఆచరించిన ఈ మహానియమానికి ఇతర యమ-నియమాలు దాని పదహారవ భాగానికీ సరిపోవు.

Verse 79

अतो मच्चरणाभ्याशे त्वं निवत्स्यसि सर्वथा । अतो नैःश्रेयसीं लक्ष्मीं तत्रैव प्राप्स्यसि ध्रुवम्

కాబట్టి నీవు సర్వదా నా పాదసన్నిధిలో నివసిస్తావు; అలాగే అక్కడే నిశ్చయంగా నైఃశ్రేయస-లక్ష్మిని, పరమ మోక్షసంపదను పొందుతావు.

Verse 80

जैगीषव्येश्वरं नाम लिंगं काश्यां सुदुर्लभम् । त्रीणि वर्षाणि संसेव्य लभेद्योगं न संशयः

కాశీలో ‘జైగీషవ్యేశ్వర’ అనే అత్యంత దుర్లభ లింగం ఉంది. మూడు సంవత్సరాలు భక్తితో సేవిస్తే నిస్సందేహంగా యోగసిద్ధి లభిస్తుంది.

Verse 81

जैगीषव्यगुहां प्राप्य योगाभ्यसनतत्परः । षण्मासेन लभेत्सिद्धिं वाञ्छितां मदनुग्रहात्

జైగీషవ్య గుహను చేరి యోగాభ్యాసంలో నిమగ్నుడైనవాడు నా అనుగ్రహంతో ఆరు నెలల్లో కోరిన సిద్ధిని పొందుతాడు.

Verse 82

तव लिंगमिदं भक्तैः पूजनीयं प्रयत्नतः । विलोक्या च गुहा रम्या परासिद्धिमभीप्सुभिः

నీ ఈ లింగాన్ని భక్తులు శ్రమతో పూజించాలి; పరమసిద్ధిని కోరువారు ఈ రమ్యమైన గుహను కూడా దర్శించాలి.

Verse 83

अत्र ज्येष्ठेश्वरक्षेत्रे त्वल्लिंगं सर्वसिद्धिदम् । नाशयेदघसंघानि दृष्टं स्पृष्टं समर्चितम्

ఇక్కడ జ్యేష్ఠేశ్వర క్షేత్రంలో నీ లింగం సర్వసిద్ధిదాయకం. దీన్ని దర్శించి, స్పర్శించి, విధిగా పూజిస్తే పాపసమూహాలు నశిస్తాయి.

Verse 84

अस्मिञ्ज्येष्ठेश्वरक्षेत्रे संभोज्य शिवयोगिनः । कोटिभोज्यफलं सम्यगेकैकपरिसंख्यया

ఈ జ్యేష్ఠేశ్వర క్షేత్రంలో శివయోగులకు భోజనం పెట్టితే, ఒక్కొక్క యోగిని విడివిడిగా లెక్కించి, కోట్లు మందికి భోజనం పెట్టినంత పుణ్యఫలం నిజంగా లభిస్తుంది.

Verse 85

जैगीषव्येश्वरं लिंगं गोपनीयं प्रयत्नतः । कलौ कलुषबुद्धीनां पुरतश्च विशेषतः

జైగీషవ్యేశ్వర లింగాన్ని యత్నపూర్వకంగా గోప్యంగా ఉంచవలెను—ప్రత్యేకించి కలియుగంలో కలుషబుద్ధుల ఎదుట।

Verse 86

करिष्याम्यत्र सांनिध्यमस्मिंल्लिंगे तपोधन । योगसिद्धिप्रदानाय साधकेभ्यः सदैव हि

హే తపోధన! ఈ లింగంలో ఇక్కడ నేను నా సాన్నిధ్యాన్ని నిలుపుదును—సాధకులకు యోగసిద్ధి ప్రసాదించుటకై, నిత్యముగా.

Verse 87

ददे शृणु महाभाग जैगीषव्यापरं वरम् । त्वयेदं यत्कृतं स्तोत्रं योगसिद्धिकरं परम्

హే మహాభాగ! వినుము—జైగీషవ్య విషయమున నేను మరొక వరం ఇస్తున్నాను. నీవు చేసిన ఈ స్తోత్రం పరమమై యోగసిద్ధికరం.

Verse 88

महापापौघशमनं महापुण्यप्रवर्धनम् । महाभीतिप्रशमनं महाभक्तिविवर्धनम्

ఇది మహాపాపప్రవాహాన్ని శమింపజేస్తుంది, మహాపుణ్యాన్ని వృద్ధి చేస్తుంది, మహాభయాన్ని నివారిస్తుంది, మహాభక్తిని పెంపొందిస్తుంది।

Verse 89

एतत्स्तोत्रजपात्पुंसामसाध्यं नैव किंचन । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन जपनीयं सुसाधकैः ४

ఈ స్తోత్ర జపముచేత మనుష్యులకు అసాధ్యమని ఏదియు ఉండదు. కావున సుసాధకులు దీనిని సర్వయత్నముతో జపించవలెను।

Verse 90

इति दत्त्वा वरं तस्मै स्मरारिः स्मेरलोचनः । ददर्श ब्राह्मणां स्तत्र समेतान्क्षेत्रवासिनः

ఇట్లు అతనికి వరమిచ్చి, స్మరారి శివుడు స్మితనయనుడై అక్కడ సమవేతమైన కాశీక్షేత్రవాసి బ్రాహ్మణులను దర్శించాడు।

Verse 91

स्कंद उवाच । निशम्याख्यानमतुलमेतत्प्राज्ञः प्रयत्नतः । निष्पापो जायते मर्त्यो नोपसर्गैः प्रबाध्यते

స్కందుడు పలికెను—ఈ అతుల పుణ్యాఖ్యానాన్ని యత్నపూర్వకంగా వినే వివేకి మానవుడు పాపరహితుడవుతాడు; ఉపసర్గాలు అతనిని బాధించలేవు।