
ఈ అధ్యాయంలో స్కందుడు ‘మాధవ ప్రాదుర్భావం’ను ఉపక్రమించి, శ్రద్ధతో వినడం వల్ల శీఘ్ర శుద్ధి కలుగుతుందని చెబుతాడు. మందర పర్వతం నుండి కేశవుడు కాశీకి వచ్చి, దాని అపూర్వ పవిత్రతను దర్శించి, పంచనద-హ్రదాన్ని అత్యుత్తమ తీర్థంగా స్తుతిస్తాడు—ఇది లోకప్రసిద్ధ పవిత్రతా దృష్టాంతాలకన్నా మిన్న అని ప్రకటిస్తాడు. తపస్వి అగ్నిబిందు వచ్చి విష్ణువును దీర్ఘంగా స్తుతిస్తాడు; భగవాన్ పరాత్పరుడై ఉండి కూడా భక్తుల కరుణార్థం సాకారంగా అవతరిస్తాడని వర్ణిస్తాడు. అనంతరం వరం కోరుతాడు—సర్వజీవుల, ముఖ్యంగా మోక్షార్థుల హితార్థం పంచనదంలో భగవాన్ శాశ్వతంగా నివసించాలి. విష్ణువు వరం ప్రసాదించి, కాశీని ‘తనూ-వ్యయ’ (దేహత్యాగం) ద్వారా మోక్షప్రదమైన ప్రత్యేక స్థలంగా ప్రకటిస్తాడు; మరొక వరంగా ఈ తీర్థం ‘బిందు-తీర్థం’గా ప్రసిద్ధి చెందుతుందని, అక్కడ స్నానం-భక్తి చేసినవారికి దూరంలో ఉన్నా తరువాత దేహాంతంలో ముక్తి కలుగుతుందని అనుగ్రహిస్తాడు. చివర భాగంలో కార్తిక/ఊర్జా వ్రత నియమాలు వివరించబడతాయి—ఆహార నియమాలు, బ్రహ్మచర్యం, స్నానం, దీపదానం, ఏకాదశి జాగరణ, సత్యవచనం, వాక్సంయమం, శౌచ నియమాలు, అలాగే ఉపవాసానికి క్రమబద్ధమైన ఎంపికలు. ఇవి ధర్మాన్ని స్థిరపరచి, చతుర్వర్గ సాధనకు తోడ్పడి, పరమదేవునిపై ద్వేషరహిత భావం మరియు నిరంతర భక్తి ఆచరణపై ప్రత్యేకంగా దృష్టి పెడతాయి.
Verse 1
स्कंद उवाच । उक्ता पंचनदोत्पत्तिर्मित्रावरुणनंदन । इदानीं कथयिष्यामि माधवाविष्कृतिं पराम्
స్కందుడు పలికెను—హే మిత్రావరుణనందన! పంచనదోత్పత్తిని చెప్పితిని; ఇక కాశీలో మాధవుడు (విష్ణువు) ప్రదర్శించిన పరమావిష్కృతిని వివరిస్తాను।
Verse 2
यां श्रुत्वा श्रद्धया धीमान्पापेभ्यो मुच्यते क्षणात् । न च श्रिया वियुज्येत संयुज्येत वृषेण च
దీనిని శ్రద్ధతో విన్న జ్ఞాని క్షణములోనే పాపముల నుండి విముక్తుడగును; శ్రీ (లక్ష్మి) నుండి వియోగము కలగదు, వృషరూప ధర్మముతో కూడ కలయిక పొందును।
Verse 3
आगत्य मंदरादद्रेरुपेंद्रश्चंद्रशेखरम् । आपृच्छ्य तार्क्ष्यरथगः क्षणाद्वाराणसीं पुरीम्
మందర పర్వతమునుండి వచ్చి ఉపేంద్రుడు (విష్ణువు) చంద్రశేఖరుని (శివుని) వీడ్కోలు కోరెను; అనంతరం తార్క్ష్యుడు (గరుడుడు) రథముగా ఉండగా క్షణములోనే వారాణసీ నగరమునకు చేరెను।
Verse 4
दिवो दासं महीपालं समुच्चाट्य स्वमायया । स्थित्वा पादोदके तीर्थे केशवाख्य स्वरूपतः
స్వమాయాశక్తితో దివోదాస నామక రాజును తొలగించి, పాదోదక తీర్థమున కేశవనామ స్వరూపముగా అక్కడ స్థితుడయ్యెను।
Verse 5
महिमानं परं काश्यां विचार्य सुविचार्य च । दृष्ट्वा पंचनदं तीर्थं परां मुदमवाप ह
కాశీ యొక్క పరమ మహిమను సువిచారించి, పంచనద తీర్థమును దర్శించి, ఆయన నిజముగా పరమానందమును పొందెను।
Verse 6
उवाच च प्रसन्नात्मा पुंडरीकविलोचनः । अगण्या अपि वैकुंठ गुणा विगणिता मया
అప్పుడు ప్రసన్నహృదయుడైన పుండరీకవిలోచనుడు పలికెను— “ఓ వైకుంఠా! నీ గుణములు అగణ్యమైనవే; అయినా నేను వాటిని గణించినట్లే చెప్పుచున్నాను।”
Verse 7
क्व क्षीरनीरधौ संति तावंतो निर्मला गुणाः । यावंतो विजयं तेत्र काश्यां पंचनदे ह्रदे
క్షీరసముద్రంలో ఎక్కడ అంతటి నిర్మల గుణములు ఉంటాయి? ఇక్కడ కాశీలో పంచనద హ్రదమున ఉన్న విజయములు ఎంతయో అంతగా!
Verse 8
श्वेतद्वीपेपि सामग्री क्व गुणानां गरीयसी । ईदृशी यादृशी काश्यां धूतपापेस्ति पावनी
శ్వేతద్వీపములోనూ గుణముల యొక్క అటువంటి మహత్తర సమృద్ధి ఎక్కడ? కాశీలో ఉన్న ధూతపాపా వంటి పావనిని మరెక్కడా చూడలేము।
Verse 9
मुदे कौमोदकी स्पर्शस्तथा न मम जायते धूतपापांबु संपर्को यथा भवति सर्वथा
ఆనందకరమైన కౌమోదకీ స్పర్శ కూడా నాకు అంత హర్షం కలిగించదు; అన్ని విధాలా ధూతపాపా జలసంపర్కం కలిగించే ఆనందం అంతకన్నా గొప్పది।
Verse 10
न क्षीरनीरधिजया सुखं मे श्लिष्टगात्रया । तथा भवेद्यथात्र स्यात्स्पृष्टया धूतपापया
క్షీరసముద్రవిజయినిని ఆలింగనం చేసుకొనుటవలన నాకు కలిగే సుఖమూ అంత కాదు; ఇక్కడ ధూతపాపా స్పర్శతో కలిగే ఆనందమే అధికం।
Verse 11
इत्थं पंचनदे तीर्थे क्षीरनीरधिजाधवः । संप्रेष्य तार्क्ष्यं त्र्यक्षाग्रे वृत्तांतविनिवेदितुम्
ఇట్లుగా పంచనద తీర్థంలో క్షీరసాగరజన్యుడైన శ్రీమాధవుడు జరిగిన సంగతుల సమగ్ర వృత్తాంతాన్ని త్రినేత్రుడైన శివునికి నివేదించుటకు తార్క్ష్యుడు (గరుడుడు)ను పంపెను।
Verse 12
आनंदकाननभवं दिवोदास क्षमापतेः । संवर्णयन्गुणग्रामं पुण्यं पांचनदोद्भवम्
అతడు ఆనందకాననసంబంధమైన, క్షమాపతి దివోదాస రాజునికి అనుబంధమైన, పంచనదమూలమైన పుణ్యప్రద గుణసమూహాన్ని విశదంగా వర్ణించెను।
Verse 13
सुखोपविष्टः संहृष्टः सुदृष्टिर्विष्टरश्रवाः । दृष्टवांस्तपसा जुष्टमपुष्टांगं तपोधनम्
సుఖంగా కూర్చుని ఆనందభరితుడై, శుభదృష్టిగల విష్టరశ్రవుడు తపస్సుతో పవిత్రమై బలపడిన, కృశదేహుడైన ఆ తపోధనుని దర్శించెను।
Verse 14
स ऋषिस्तं समभ्येत्य पुंडरीकाक्षमच्युतम् । उपोपविष्टकमलं वनमालाविराजितम्
ఆ ఋషి సమీపమై పుండరీకాక్షుడైన అచ్యుతుని చేరెను—ఆయన కమలాసనంపై ఉపవిష్టుడై వనమాలతో విరాజిల్లుచుండెను।
Verse 15
शंखपद्मगदाचक्र चंचत्करचतुष्टयम् । कौस्तुभोद्भासितोरस्कं पीतकौशेयवाससम्
ఆయన చలించుచున్న నాలుగు చేతులలో శంఖము, పద్మము, గద, చక్రము ధరించియుండెను; కౌస్తుభమణి వక్షస్థలాన్ని ప్రకాశింపజేసెను, పీతకౌశేయ వస్త్రధారి అయ్యెను।
Verse 16
सुनीलेंदीवररुचिं सुस्निग्ध मधुराकृतिम् । नाभीह्रदलसत्पद्म सुपाटलरदच्छदम्
ఆయన కాంతి గాఢ నీల కమలంలా; ఆయన రూపం స్నిగ్ధమై అత్యంత మధురంగా ఉండెను. నాభి-హ్రదమునుండి కమలం మెరసెను; సుందర గులాబీ దంతాలను కప్పిన ఆయన అధరాలు మనోహరములు.
Verse 17
दाडिमीबीजदशनं किरीटद्योतितांबरम् । देवेंद्रवंदितपदं सनकादिपरिष्टुतम्
ఆయన దంతాలు దాడిమీబీజములవలె; కిరీటదీప్తితో ఆయన అంబరము ప్రకాశించెను. దేవేంద్రుడు ఆయన పాదములను వందించెను; సనకాది మహర్షులు ఆయనను స్తుతించిరి.
Verse 18
दिव्यर्षिभिर्नारदाद्यैः परिगीतमहोदयम् । प्रह्लादाद्यैर्भागवतैः परिनंदितमानसम्
నారదాది దివ్య ఋషులు ఆయన పరమ మహోదయ మహిమను గానము చేసిరి; ప్రహ్లాదాది మహాభాగవత భక్తులు ఆయన మనస్సును ఆనందింపజేసి మహిమను పరినందించిరి.
Verse 19
धृतशार्ङ्गधनुर्दंडं दंडिताखिलदानवम् । मधुकैटभहंतारं कंसविध्वंससूचकम्
ఆయన శార్ఙ్గ ధనుస్సు దండమువలె ప్రబల శక్తిని ధరించి సమస్త దానవులను దండించెను. ఆయన మధు-కైటభ సంహారకుడు, కంస విధ్వంసానికి సూచక-ధ్వజస్వరూపుడు.
Verse 20
कैवल्यं यत्परं ब्रह्म निराकारमगोचरम् । तं पुं मूर्त्या परिणतं भक्तानां भक्तिहेतुतः
కైవల్యస్వరూపమైన పరబ్రహ్మం నిరాకారమై ఇంద్రియగోచరముకాదు; అదే భక్తుల భక్తికి హేతువుగా, ఆశ్రయముగా, వారి కోసం మూర్తిరూపముగా పరిణమించును.
Verse 21
वेदाविदुर्यदाकारं नैवोपनिषदोदितम् । ब्रह्माद्या न च गीर्वाणाश्चक्रे नेत्रातिथिं सतम्
వేదాలు కూడా పూర్తిగా ఎరుగలేని, ఉపనిషత్తులు సైతం సమగ్రంగా ప్రకటించలేని ఆ స్వరూపాన్ని—బ్రహ్మాది దేవతలు గానీ, దేవగణములు గానీ—చిరకాలం ‘కళ్లకు అతిథి’గా, అంటే పూర్తిగా దర్శనయోగ్యంగా, గ్రహణయోగ్యంగా చేయలేకపోయారు।
Verse 22
प्रणनाम मुदायुक्तः क्षितिविन्यस्तमस्तकः । स ऋषिस्तं हृषीकेशमग्निबिंदुर्महातपाः
ఆనందంతో నిండిపోయి, భూమిపై తల వంచి, మహాతపస్వి ఋషి అగ్నిబిందు హృషీకేశునికి—ఇంద్రియాధిపతికి—సాష్టాంగ నమస్కారం చేశాడు।
Verse 23
तुष्टाव परया भक्त्या मौलिबद्धकरांजलिः । अध्यस्तविस्तीर्णशिलं बलिध्वंसिनमच्युतम्
పరమ భక్తితో, చేతులు జోడించి మస్తకానికి ఎత్తి, విస్తారమైన శిలాపీఠంపై ఆసీనుడైన అచ్యుతుని—బలిని సంహరించినవానిని—అతడు స్తుతించాడు।
Verse 24
तत्र पंचनदाभ्याशे मार्कंडेयादि सेविते । गोविंदमग्निबिंदुः स स्तुतवांस्तुष्टमानसः
అక్కడ పంచనదా సమీపంలో, మార్కండేయాది ఋషులు సేవించే ఆ స్థలంలో, హృదయం ఆనందించిన అగ్నిబిందు గోవిందునికి స్తోత్రాలు సమర్పించాడు।
Verse 25
अग्निबिंदुरुवाच । ॐ नमः पुंडरीकाक्ष बाह्यांतः शौचदायिने । सहस्रशीर्षा पुरुषः सहस्राक्षः सहस्रपात्
అగ్నిబిందు పలికెను—ॐ, హే పుండరీకాక్షా! నీకు నమస్కారం; నీవు బాహ్యముగా అంతర్ముగా శుచిత్వం ప్రసాదించువాడవు. నీవే సహస్రశీర్ష పురుషుడు, సహస్రనేత్రుడు, సహస్రపాదుడు।
Verse 26
नमामि ते पदद्वंद्वं सर्वद्वंद्वनिवारकम् । निर्द्वंद्वया धिया विष्णो जिष्ण्वादि सुरवंदित
హే విష్ణూ! సమస్త ద్వంద్వాలను నివారించే నీ పాదయుగ్మానికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను. ద్వంద్వరహితమైన బుద్ధితో నిన్ను భజిస్తున్నాను; జిష్ణువు (ఇంద్రుడు) మొదలైన దేవతలచే వందితుడవు నీవు।
Verse 27
यं स्तोतुं नाधिगच्छंति वाचो वाचस्पतेरपि । तमीष्टे क इह स्तोतुं भक्तिरत्र बलीयसी
వాచస్పతి యొక్క వాక్కు కూడా యథార్థంగా స్తుతించడానికి చేరలేని ఆయనను ఇక్కడ ఎవరు స్తుతించగలరు? అయినా ఈ విషయంలో భక్తియే మరింత బలవంతమైనది।
Verse 28
अपि यो भगवानीशो मनःप्राचामगोचरः । समादृशैरल्पधीभिः कथं स्तुत्यो वचः परः
మనస్సు మరియు ఇంద్రియగోచరానికి అతీతుడైన ఆ భగవానీశ్వరుని, మాదిరి అల్పబుద్ధులైన సమదృష్టులం పరిమితమైన మాటలతో ఎలా స్తుతించగలం?
Verse 29
यं वाचो न विशंतीशं मनतीह मनो न यम् । मनो गिरामतीतं तं कः स्तोतुं शक्तिमान्भवेत्
వాక్కు చేరలేని, మనస్సు కూడా గ్రహించలేని, మనో-వాక్కులకు అతీతుడైన ఆయనను స్తుతించడానికి ఎవరు శక్తిమంతులు అవగలరు?
Verse 30
यस्य निःश्वसितं वेदाः स षडंगपदक्रमाः । तस्य देवस्य महिमा महान्कैरवगम्यते
యావనిఃశ్వాసమే వేదములు—షడంగములు, పదక్రమములు మొదలైనవాటితో కూడినవి—అటువంటి దేవుని మహత్తర మహిమను ఎవరు, ఎలా గ్రహించగలరు?
Verse 31
अतंद्रितमनोबुद्धींद्रिया यं सनकादयः । ध्यायंतोपि हृदाकाशे न विंदंति यथार्थतः
మనస్సు, బుద్ధి, ఇంద్రియాలు ఎల్లప్పుడూ అప్రమత్తంగా ఉన్న సనకాదులు కూడా హృదయాకాశంలో ఆయనను ధ్యానించినా, ఆయనను యథార్థంగా గ్రహించలేరు।
Verse 32
नारदाद्यैर्मुनिवरैराबाल ब्रह्मचारिभिः । गीयमानचरित्रोपि न सम्यग्योधिगम्यते
నారదాది మహర్షులు—బాల్యంనుండి బ్రహ్మచారులు—ఆయన చరిత్రను గానంచేసినా, ఆయనను సమ్యగ్గా గ్రహించలేరు।
Verse 33
तंसूक्ष्मरूपमजमव्ययमेकमाद्यं बह्माद्यगोचरमजेयमनंतशक्तिम् । नित्यं निरामयममूर्तमचिंत्यमूर्तिं कस्त्वां चराचर चराचरभिन्न वेत्ति
ప్రభూ! మీరు సూక్ష్మరూపుడు, అజుడు, అవ్యయుడు, ఏకుడు, ఆద్యుడు; బ్రహ్మాదులకు కూడా అగోచరుడు, అజేయుడు, అనంతశక్తిమంతుడు; నిత్యుడు, నిరామయుడు, అమూర్తుడు అయినా అచింత్యమూర్తి—చరాచరాలకంటే భిన్నమైన మిమ్మల్ని యథార్థంగా ఎవరు తెలుసుకోగలరు?
Verse 34
एकैकमेव तव नामहरेन्मुरारे जन्मार्जिताघमघिनां च महापदाढ्यम् । दद्यात्फलं च महितं महतो मखस्य जप्तं मुकुंदमधुसूदनमाधवेति
హే హరి, హే మురారి! మీ నామాలలో ఒక్క నామమే జన్మజన్మాంతరాల పాపసంచయాన్ని నశింపజేసి మహాసమృద్ధిని ప్రసాదిస్తుంది; ‘ముకుంద, మధుసూదన, మాధవ’ అని జపిస్తే మహాయజ్ఞఫలాన్ని అనుగ్రహిస్తుంది।
Verse 35
नारायणेति नरकार्णव तारणेति दामोदरेति मधुहेति चतुर्भुजेति । विश्वंभरेति विरजेति जनार्दनेति क्वास्तीह जन्म जपतां क्व कृतांतभीतिः
‘నారాయణ’, ‘నరకసముద్రం దాటించువాడు’, ‘దామోదర’, ‘మధుహ’, ‘చతుర్భుజ’, ‘విశ్వంభర’, ‘విరజ’, ‘జనార్దన’—ఇలా జపించేవారికి ఇక్కడ పునర్జన్మ ఎక్కడ, యమభయం ఎక్కడ?
Verse 36
ये त्वां त्रिविक्रम सदा हृदि शीलयंति कादंबिनी रुचिर रोचिषमंबुजाक्षम् । सौदामनीविलसितांशुकवीतमूर्ते तेपि स्पृशंति तव कांतिमचिंत्यरूपाम्
హే త్రివిక్రమా! పద్మనేత్రా, సుందర మేఘసమాన కాంతితో ప్రకాశించే వాడా, మెరుపులా మెరిసే వస్త్రధారి! నిన్ను సదా హృదయంలో నిలుపుకొనేవారు కూడా నీ అచింత్యరూపపు దివ్యకాంతిని స్పర్శిస్తారు.
Verse 37
श्रीवत्सलांछनहरेच्युतकैटभारे गोविंदतार्क्ष्य रथकेशवचक्रपाणे । लक्ष्मीपते दनुजसूदन शार्ङ्गपाणे त्वद्भक्तिभाजि न भयंक्वचिदस्ति पुंसि
హే శ్రీవత్సలాంఛనధారి హరీ, హే అచ్యుతా, కైటభభారహరా! హే గోవిందా, గరుడరథ కేశవా, చక్రపాణీ! హే లక్ష్మీపతే, దనుజసూదనా, శార్ఙ్గపాణీ—నీ భక్తిని పొందిన మనుష్యునికి ఎక్కడా భయం ఉండదు.
Verse 38
यैरर्चितोसि भगवंस्तुलसीप्रसूनैर्दूरीकृतैणमदसौरभदिव्यगंधैः । तानर्चयंति दिवि देवगणाःसमस्ता मंदारदामभिरलं विमलस्वभावान्
హే భగవాన్! దివ్యసువాసన గల తులసీ పుష్పాలతో—కస్తూరి సువాసనకూడా మసకబార్చే పరిమళంతో—నిన్ను అర్చించే వారిని, స్వర్గంలో సమస్త దేవగణాలు మందార పుష్పమాలలతో ఘనంగా పూజిస్తారు; వారు నిర్మల స్వభావులు.
Verse 39
यद्वाचि नाम तव कामदमब्जनेत्र यच्छ्रोत्रयोस्तव कथा मधुराक्षराणि । यच्चित्तभित्तिलिखितं भवतोस्ति रूपं नीरूपभूपपदवी नहि तैर्दुरापा
హే పద్మనేత్రా! ఎవరి వాక్యంలో నీ కోరికనిచ్చే నామం ఉంది, ఎవరి చెవుల్లో మధురాక్షరాల నీ కథ ఉంది, ఎవరి మనస్సు గోడపై నీ రూపం లిఖితమై ఉంది—వారికి నిరూప (నిర్గుణ) భూపపదవి పొందడం కష్టం కాదు.
Verse 40
ये त्वां भजंति सततं भुविशेषशायिंस्ताञ्छ्रीपते पितृपतींद्र कुबेरमुख्याः । वृंदारका दिवि सदैव सभाजयंति स्वर्गापवर्गसुखसंततिदानदक्ष
హే శ్రీపతే! విశేష శయ్యపై శయనించే నిన్ను ఎల్లప్పుడూ భజించే భక్తులను, స్వర్గంలో పితృపతి, ఇంద్రుడు, కుబేరుడు మొదలైనవారి నేతృత్వంలో దేవగణాలు సదా సత్కరిస్తాయి; ఎందుకంటే నీవు స్వర్గసుఖమూ అపవర్గం (మోక్షం) సుఖమూ నిరంతరం ప్రసాదించగలవు.
Verse 41
ये त्वां स्तुवंति सततं दिवितान्स्तुवंति सिद्धाप्सरोमरगणा लसदब्जपाणे । विश्राणयत्यखिलसिद्धिदकोविना त्वां निर्वाणचारुकमलां कमलायताक्ष
నిన్ను నిరంతరం స్తుతించువారిని ప్రకాశమాన సిద్ధులు, అప్సరసలు, దేవగణములు కూడ స్తుతించుదురు—హే దీప్త పద్మపాణీ! నీకంటె వేరెవరు సమస్త సిద్ధులను ప్రసాదించగలరు? హే పద్మనయన ప్రభూ, మోక్షరూప సుందర పద్మమును ఎవరు దయచేయగలరు?
Verse 42
त्वं हंसि पासि सृजसि क्षणतः स्वलीला लीलावपुर्धर विरिंचिनतांघ्रियुग्म । विश्वं त्वमेव परविश्वपतिस्त्वमेव विश्वस्यबीजमसि तत्प्रणतोस्मि नित्यम्
నీవు నీ స్వలీలతో క్షణమాత్రంలో సంహరించుచు, రక్షించుచు, సృష్టించుచు ఉన్నావు—హే లీలామయ స్వరూపా! నీ పాదయుగ్మమునకు బ్రహ్మ కూడ నమస్కరించును. ఈ విశ్వము నీవే, విశ్వాధిపతి పరమేశ్వరుడవు నీవే, జగత్తుకు బీజమూ నీవే; అందుచేత నేను నిత్యం నీకు ప్రణమిల్లుచున్నాను.
Verse 43
स्तोता त्वमेव दनुजेंद्ररिपो स्तुतिस्त्वं स्तुत्यस्त्वमेव सकलं हि भवानिहैकः । त्वत्तो न किंचिदपि भिन्नमवैमि विष्णो तृष्णां सदा कृणुहि मे भवजांभवारे
హే దనుజేంద్రరిపూ! స్తోతా నీవే, స్తుతి నీవే, స్తుత్యుడవు కూడా నీవే—ఇక్కడ సమస్తమూ నీవొక్కడివే. హే విష్ణో, నీకు భిన్నమైనదేమీ నేను ఎరుగను. భవసాగరములో నా తృష్ణను సదా నీ మీదనే నిలుపుము.
Verse 44
इति स्तुत्वा हृषीकेशमग्निबिंदुर्महातपाः । तस्थौ तूष्णीं ततो विष्णुरुवाच वरदो मुनिम्
ఇట్లు హృషీకేశుని స్తుతించి మహాతపస్వి అగ్నిబిందువు మౌనముగా నిలిచెను. అప్పుడు వరదాత విష్ణువు ఆ మునితో పలికెను.
Verse 45
श्रीविष्णुरुवाच । अग्निबिंदो महाप्राज्ञ महता तपसांनिधे । वरं वरय सुप्रीतस्तवादेयं न किंचन
శ్రీ విష్ణువు పలికెను—హే అగ్నిబిందూ, మహాప్రాజ్ఞా, మహత్తర తపస్సుల నిధీ! వరమును కోరుము. నేను అత్యంత ప్రసన్నుడను; నీకు అప్రదేయమని ఏదియు లేదు.
Verse 46
अग्निबिंदुरुवाच । यदि प्रीतोसि भगवन्वैकुंठेश जगत्पते । कमलाकांत तद्देहि यदिह प्रार्थयाम्यहम्
అగ్నిబిందువు పలికెను—హే భగవన్, వైకుంఠేశ, జగత్పతే, కమలాకాంతా! మీరు ప్రసన్నులైతే, నేను ఇక్కడ ప్రార్థించేది దయచేసి నాకు ప్రసాదించండి।
Verse 47
कृतानुज्ञोथ हरिणा भ्रूभंगेन स तापसः । कृतप्रणामो हृष्टात्मा वरयामास केशवम्
హరి భ్రూభంగమాత్రంతో అనుమతి ఇచ్చెను. అప్పుడు ఆ తపస్వి నమస్కరించి, హర్షభరిత హృదయంతో, కేశవుని వరం కోరసాగెను।
Verse 48
भगवन्सर्वगोपीह तिष्ठ पंचनदे ह्रदे । हिताय सर्व जंतूनां मुमुक्षूणां विशेषतः
హే సర్వవ్యాపి భగవన్! మీరు ఇక్కడ పంచనద హ్రదంలో నిలిచి ఉండండి—సర్వజీవుల హితార్థం, ముఖ్యంగా మోక్షార్థులను కాపాడుటకు।
Verse 49
लक्ष्मीशे न वरो मह्यमेष देयोऽविचारतः । नान्यं वरं समीहेहं भक्तिं च त्वपदांबुजे
హే లక్ష్మీశా! నాకు మరే వరమూ అక్కరలేదు. సందేహం లేక ఇదే ప్రసాదించండి—మీ పదకమలాలలో నాకు భక్తి నిలిచియుండుగాక।
Verse 50
इति श्रुत्वा वरं तस्याग्निबिंदोर्मधुसूदनः । प्रीतः परोपकारार्थं तथेत्याहाब्धिजापतिः
అగ్నిబిందువు కోరిన వరం విని మధుసూదనుడు ప్రసన్నుడై, పరహితార్థం సముద్రజా దేవి పతి ఇలా పలికెను—“తథాస్తు।”
Verse 51
श्रीविष्णुरुवाच । अग्निबिंदो मुनिश्रेष्ठ स्थास्याम्यहमिह ध्रुवम् । काशीभक्तिमतां पुंसां मुक्तिमार्गं समादिशन्
శ్రీ విష్ణువు పలికెను—హే అగ్నిబిందు మునిశ్రేష్ఠా! నేను ఇక్కడ ధృవంగా నిత్యం నివసిస్తూ, కాశీభక్తులైన పురుషులకు మోక్షమార్గాన్ని ఉపదేశిస్తాను।
Verse 52
मुने पुनः प्रसन्नोस्मि वरं ब्रूहि ददामि ते । अतीव मम भक्तोसि भक्तिस्तेस्तु दृढा मयि
హే మునీ! నేను మరల ప్రసన్నుడను. వరం చెప్పు, నీకు ఇస్తాను. నీవు నా అత్యంత భక్తుడవు; నాపై నీ భక్తి దృఢంగా నిలవుగాక।
Verse 53
आदावेव हि तिष्ठासुरहमत्र तपोनिधे । ततस्त्वया समभ्यर्थि स्थास्याम्यत्र सदैव हि
హే తపోనిధీ! ఆది నుంచే నేను ఇక్కడ నివసించాలని సంకల్పించాను; తరువాత నీవు ప్రార్థించినప్పుడు నేను ఇక్కడ సదా నిలిచివుంటాను।
Verse 54
प्राप्य काशीं सुदुर्मेधाः कस्त्यजेज्ज्ञानवान्यदि । अनर्घ्यं प्राप्य माणिक्यं हित्वा काचं क ईहते
కాశీని పొందిన తరువాత, నిజంగా జ్ఞానవంతుడైతే దానిని ఎవరు విడిచిపెడతారు? అమూల్య మాణిక్యాన్ని పొందినవాడు గాజును కోరుతాడా?
Verse 55
अल्पीयसा श्रमेणेह वपुषो व्ययमात्रतः । अवश्यं गत्वरस्याशु यथामुक्तिस्तथा क्व हि
ఇక్కడ అతి స్వల్ప శ్రమతో—త్వరగా విడిచిపోవలసిన దేహత్యాగమాత్రంతోనే—ఇంత నిశ్చితంగా, ఇంత శీఘ్రంగా మోక్షం మరెక్కడ లభిస్తుంది?
Verse 56
विनिमय्य जराजीर्णं देहं पार्थिवमत्र वै । प्राज्ञाः किमु न गृह्णीयुरमृतं नैर्जरं वपुः
ఇక్కడే జరాజీర్ణమైన పార్థివ దేహాన్ని వినిమయంచేసి, ప్రాజ్ఞులు అమృతమైన అజర-అమర వపువును ఎందుకు స్వీకరించరు?
Verse 57
न तपोभिर्न वा दानैर्न यज्ञैर्बहुदक्षिणैः । अन्यत्र लभ्यते मोक्षो यथा काश्यां तनु व्ययात्
తపస్సులతోనూ, దానాలతోనూ, బహుదక్షిణ యజ్ఞాలతోనూ ఇతరత్ర లభించని మోక్షం—కాశీలో మాత్రం దేహత్యాగమాత్రంతో లభిస్తుంది.
Verse 58
अपि योगं हि युंजाना योगिनो यतमानसाः । नैकेनजन्मना मुक्ताः काश्यां मुक्ता वपुर्व्ययात्
నియతమనస్సుతో యోగాన్ని ఆచరించే యోగులు కూడా ఒక్క జన్మలోనే ముక్తులు కారు; కాని కాశీలో దేహత్యాగంతోనే ముక్తి కలుగుతుంది.
Verse 59
इदमेव महादानमिदमेव महत्तपः । इदमेव व्रतं श्रेष्ठं यत्काश्यां म्रियते तनुः
ఇదే మహాదానం, ఇదే మహత్తపస్సు; ఇదే శ్రేష్ఠ వ్రతం—దేహం కాశీలో మరణాన్ని పొందుట.
Verse 60
स एव विद्वाञ्जगति स एव विजितेंद्रियः । स एव पुण्यवान्धन्यो लब्ध्वा काशीं न यस्त्यजेत्
లోకంలో నిజమైన విద్వాంసుడు అతడే, జితేంద్రియుడూ అతడే; పుణ్యవంతుడూ ధన్యుడూ అతడే—కాశీని పొందిన తరువాత దానిని విడువనివాడు.
Verse 61
तावत्स्थास्याम्यहं चात्र यावत्काशी मुने त्विह । प्रलयेपि न नाशोस्याः शिवशूलाग्र सुस्थितेः
ఓ మునీ! కాశీ ఇక్కడ ఉన్నంతకాలం నేనూ ఇక్కడే స్థిరంగా ఉంటాను. ప్రళయకాలంలో కూడా దీనికి నాశనం లేదు; ఎందుకంటే ఇది శివుని త్రిశూలాగ్రంపై దృఢంగా స్థితమై ఉంది.
Verse 62
इत्याकर्ण्य गिरं विष्णोरग्निबिंदुर्महामुनिः । प्रहृष्टरोमा प्रोवाच पुनरन्यं वरं वृणे
విష్ణువు వాక్యాన్ని విని మహాముని అగ్నిబిందువు ఆనందంతో రోమాంచితుడయ్యాడు. అతడు మళ్లీ పలికాడు—“నేను ఇంకొక వరం కోరుతున్నాను.”
Verse 63
मापते मम नाम्नात्र तीर्थे पंचनदे शुभे । अभक्तेभ्योपि भक्तेभ्यः स्थितो मुक्तिं सदादिश
ప్రభూ! ఈ శుభ పంచనద తీర్థం నా పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందుగాక. మీరు ఇక్కడ స్థితుడై భక్తులకు మాత్రమే కాక అభక్తులకు కూడా సదా మోక్షాన్ని ప్రసాదించండి.
Verse 64
येत्र पंचनदे स्नात्वा गत्वा देशांतरेष्वपि । नरा पंचत्वमापन्ना मुक्तिं तेभ्योपि वै दिश
ఇక్కడ పంచనదలో స్నానం చేసి ఇతర దేశాలకు వెళ్లిన మనుషులు—తరువాత అక్కడే మరణాన్ని పొందితే—వారికీ మోక్షాన్ని ప్రసాదించండి.
Verse 65
येतु पंचनदे स्नात्वा त्वां भजिष्यंति मानवाः । चलाचलापि द्वैरूपा मा त्याक्षीच्छ्रीश्च तान्नरान्
కానీ పంచనదలో స్నానం చేసి నిన్ను భజించే మనుషులను—చంచలమూ స్థిరమూ అనే ద్విరూపిణి శ్రీ (లక్ష్మీ) కూడా ఎప్పుడూ విడిచిపెట్టకూడదు.
Verse 66
श्रीविष्णुरुवाच । एवमस्त्वग्निबिंदोत्र भवता यद्वृतंमुने । त्वन्नाम्नोऽर्धेन मे नाम मया सह भविष्यति
శ్రీ విష్ణువు పలికెను—హే అగ్నిబిందు, అలాగే జరుగుగాక. హే మునీ, నీవు ఇక్కడ ఎంచుకున్న ప్రకారమే, నీ నామంలోని అర్ధభాగంతో నా నామము నాతో కలిసి సంయుక్తమగును।
Verse 67
बिंदुमाधव इत्याख्या मम त्रैलोक्यविश्रुता । काश्यां भविष्यति मुने महापापौघ घातिनी
హే మునీ, కాశీలో నా ‘బిందు-మాధవ’ అనే నామము స్థాపితమగును; అది త్రిలోకములలో ప్రసిద్ధమై, మహాపాపసమూహ ప్రవాహమును నశింపజేయునది।
Verse 68
ये मामत्र नराः पुण्याः पुण्ये पंचनदे ह्रदे । सदा सपर्ययिष्यंति तेषां संसारभीः कुतः
ఇక్కడ పుణ్యమైన పంచనద హ్రదంలో నిత్యం నన్ను పూజించే పుణ్యులు—వారికి సంసారభయం ఎక్కడ ఉంటుంది?
Verse 69
वसुस्वरूपिणी लक्ष्मीर्लक्ष्मीर्निर्वाणसंज्ञिका । तत्पार्श्वगा सदा येषां हृदि पंचनदे ह्यहम्
వసుస్వరూపిణి లక్ష్మీ, అలాగే ‘నిర్వాణ’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధమైన లక్ష్మీ—ఇక్కడ పంచనదలో నేను ఎవరి హృదయంలో నివసిస్తానో, వారి పక్కనే ఆమె సదా నిలుచును।
Verse 70
यैर्न पंचनदं प्राप्य वसुभिः प्रीणिता द्विजाः । आशुलभ्यविपत्तीनां तेषां तद्वसुरोदिति
కాని పంచనదను చేరకుండానే దానధనములతో ద్విజులను సంతృప్తిపరచని వారికి శీఘ్రమే విపత్తులు కలుగును; వారి ‘వసు’—సంపద/శుభం—క్షీణించును।
Verse 71
त एव धन्या लोकेस्मिन्कृतकृत्यास्त एव हि । प्राप्य यैर्मम सांनिध्यं वसवो मम सात्कृताः
ఈ లోకంలో వారే ధన్యులు, వారే కృతకృత్యులు—నా సాన్నిధ్యాన్ని పొందీ, నా నిమిత్తంగా వసువులను యథావిధిగా సత్కరిస్తారు।
Verse 72
बिंदुतीर्थमिदं नाम तव नाम्ना भविष्यति । अग्निबिंदो मुनिश्रेष्ठ सर्वपातकनाशनम्
హే మునిశ్రేష్ఠ అగ్నిబిందూ! ఈ తీర్థం నీ నామంతోనే ‘బిందుతీర్థం’గా ప్రసిద్ధి చెందుతుంది; ఇది సమస్త పాతకాలను నశింపజేస్తుంది।
Verse 73
कार्तिके बिंदुतीर्थे यो ब्रह्मचर्यपरायणः । स्नास्यत्यनुदिते भानौ भानुजात्तस्य भीः कुतः
కార్తిక మాసంలో బ్రహ్మచర్యపరాయణుడై సూర్యోదయానికి ముందే బిందుతీర్థంలో స్నానం చేసే వానికి—హే సూర్యపుత్రా! భయం ఎక్కడ ఉంటుంది?
Verse 74
अपि पापसहस्राणि कृत्वा मोहेन मानवः । ऊर्जे धर्मनदे स्नातो निष्पापो जायते क्षणात्
మనిషి మోహవశాత్ వేల పాపాలు చేసినా, ఊర్జ (కార్తిక) కాలంలో ధర్మనదిలో స్నానం చేస్తే క్షణంలోనే నిర్పాపుడవుతాడు।
Verse 75
यावत्स्वस्थोस्ति देहोयं यावन्नेंद्रियविक्लवः । तावद्व्रतानि कुर्वीत यतो देहफलं व्रतम्
ఈ దేహం ఆరోగ్యంగా ఉండి, ఇంద్రియాలు వికలంగా కాకున్నంతవరకు వ్రతాలను ఆచరించాలి; ఎందుకంటే దేహఫలం వ్రతాచరణ ద్వారానే లభిస్తుంది।
Verse 76
एकभक्तेन नक्तेन तथैवायाचितेन च । उपवासेन देहोयं संशोध्यो शुचिभाजनम्
ఒక్కసారి భోజనం చేయడం, నక్తవ్రతం (రాత్రి భోజన నియమం), అడగకుండా లభించిన అన్నమే స్వీకరించడం, ఉపవాసం—ఇవన్నీ ద్వారా శుచితకు పాత్రమైన ఈ దేహాన్ని శోధించి పవిత్రం చేయాలి.
Verse 77
कृच्छ्रचांद्रायणादीनि कर्तव्यानि प्रयत्नतः । अशुचिः शुचितामेति कायो यद्व्रतधारणात्
కృచ్ఛ్ర, చాంద్రాయణ మొదలైన తపోవ్రతాలను శ్రమతో ఆచరించాలి; ఎందుకంటే వ్రతధారణ వల్ల అశుచియైన దేహమూ శుచితను పొందుతుంది.
Verse 78
व्रतैः संशोधिते देहे धर्मो वसति निश्चलः । अर्थकामौ सनिर्वाणौ तत्र यत्र वृष स्थितिः
వ్రతాలతో శుద్ధమైన దేహంలో ధర్మం నిశ్చలంగా నివసిస్తుంది; ధర్మరూప వృషభం స్థిరమైన చోట అర్థం, కామం, అలాగే నిర్వాణం (మోక్షం) కూడా లభిస్తాయి.
Verse 79
तस्माद्व्रतानि सततं चरितव्यानि मानवैः । धर्मसान्निध्य कर्तृणि चतुर्वर्गफलेप्सुभिः
కాబట్టి మనుష్యులు వ్రతాలను నిరంతరం ఆచరించాలి; ముఖ్యంగా చతుర్వర్గ ఫలాలను కోరేవారు, ఎందుకంటే వ్రతాలు ధర్మసాన్నిధ్యాన్ని కలిగిస్తాయి.
Verse 80
सदा कर्तुं न शक्नोति व्रतानि यदि मानवः । चातुर्मास्यमनुप्राप्य तदा कुर्यात्प्रयत्नतः
మనిషి ఎల్లప్పుడూ వ్రతాలు చేయలేకపోతే, చాతుర్మాస్య కాలం వచ్చినప్పుడు వాటిని ప్రత్యేక ప్రయత్నంతో ఆచరించాలి.
Verse 81
भूशय्या ब्रह्मचर्यं च किंचिद्भक्ष्यनिषेधनम् । एकभक्तादि नियमो नित्यदानं स्वशक्तितः
వ్రతస్థుడు భూమిపై శయనించి, బ్రహ్మచర్యాన్ని ఆచరించి, కొన్ని భక్ష్యాలను వర్జించి, ఏకభక్తాది నియమాలను పాటించి, తన శక్తి మేరకు ప్రతిదినం దానం చేయవలెను।
Verse 82
पुराणश्रवणं चैव तदर्थाचरणं पुनः । अखंडदीपोद्बोधश्च महापूजेष्टदैवते
పురాణాలను శ్రవణం చేసి, వాటి భావార్థానుసారం ఆచరించి, అఖండ దీపాన్ని వెలిగించి ఉంచి, తన ఇష్టదైవానికి మహాపూజ చేయవలెను।
Verse 83
प्रभूतांकुरबीजाढ्ये देशे चापि गतागतम् । यत्नेन वर्जयेद्धीमान्महाधर्मविवृद्धये
అంకురాలు, విత్తనాలు సమృద్ధిగా ఉన్న ప్రదేశాలలో అనవసరంగా రాకపోకలను జ్ఞానవంతుడైన వ్రతస్థుడు యత్నపూర్వకంగా వర్జించాలి; అప్పుడు మహాధర్మం వృద్ధి చెందును।
Verse 84
असंभाष्या न संभाष्याश्चातुर्मास्य व्रतस्थितैः । मौनं चापि सदा कार्यं तथ्यं वक्तव्यमेव वा
చాతుర్మాస్య వ్రతస్థులు సంభాషణకు అనర్హులతో మాటలాడకూడదు; ఎల్లప్పుడూ మౌనం పాటించాలి, లేక మాట్లాడినా సత్యమే పలకాలి।
Verse 85
निष्पावांश्च मसूरांश्च कोद्रवान्वर्जयेद्व्रती । सदा शुचिभिरास्थेयं स्प्रष्टव्यो नाव्रती जनः
వ్రతస్థుడు నిష్పావ, మసూర, కోద్రవ ధాన్యాలను వర్జించాలి. ఎల్లప్పుడూ శుచిజనులతోనే ఉండాలి; అవ్రతిని స్పర్శించకూడదు।
Verse 86
दंतकेशांबरादीनि नित्यं शोध्यानि यत्नतः । अनिष्टचिंता नो कार्या व्रतिना हृद्यपि क्वचित्
దంతాలు, కేశాలు, వస్త్రాలు మొదలైనవాటిని నిత్యం శ్రద్ధతో శుద్ధి చేయాలి. వ్రతధారి ఎప్పుడూ—హృదయంలోనైనా—అనిష్టమయిన, అశుభమైన ఆలోచన చేయకూడదు.
Verse 87
द्वादशस्वपि मासेषु व्रतिनो यत्फलं भवेत् । चातुर्मास्यव्रतभृतां तत्फलं स्यादखंडितम्
పన్నెండు నెలలలో వ్రతధారికి లభించే ఫలం ఏదైతే ఉందో, చాతుర్మాస్య వ్రతాన్ని ధరించినవారికి అదే ఫలం అఖండంగా, సంపూర్ణంగా సిద్ధిస్తుంది.
Verse 88
चतुर्ष्वपि च मासेषु न सामर्थ्यं व्रते यदि । तदोर्जे व्रतिना भाव्यमप्यब्दफलमिच्छता
నాలుగు నెలలపాటు వ్రతం చేయగల సామర్థ్యం లేకపోతే, సంవత్సరఫలాన్ని కోరువాడు కనీసం ఊర్జ (కార్తిక) మాసంలో అయినా వ్రతం ఆచరించాలి.
Verse 89
अव्रतः कार्तिको येषां गतो मूढधियामिह । तेषां पुण्यस्य लेशोपि न भवेत्सूकरात्मनाम्
మూఢబుద్ధులు కార్తిక మాసాన్ని వ్రతం లేకుండా గడిపితే, అటువంటి శూకరస్వభావులకు పుణ్యపు లేశమాత్రమూ కలగదు.
Verse 90
कृच्छ्रं वा चातिकृच्छ्रं वा प्राजापत्यमथापि वा । संप्राप्ते कार्तिके मासि कुर्याच्छक्त्याति पुण्यवान्
కార్తిక మాసం వచ్చినప్పుడు మహాపుణ్యవంతుడు తన సామర్థ్యానుసారం కృచ్ఛ్రం, అతికృచ్ఛ్రం లేదా ప్రాజాపత్య ప్రాయశ్చిత్తాన్ని ఆచరించాలి.
Verse 91
एकांतरं व्रतं कुर्यात्त्रिरात्र व्रतमेव वा । पंचरात्रं सप्तरात्रं संप्राप्ते कार्तिके व्रती
కార్తిక మాసము వచ్చినప్పుడు వ్రతధారి భక్తుడు ఒక రోజు విడిచి ఒక రోజు ఉపవాసవ్రతం చేయవచ్చు, లేదా మూడు రాత్రుల వ్రతం; లేక ఐదు రాత్రులు లేదా ఏడు రాత్రుల వ్రతమును కూడా ఆచరించవచ్చు।
Verse 92
पक्षव्रतं वा कुर्वीत मासोपोषणमेव वा । नोर्जो वंध्यो विधातव्यो व्रतिना केनचित्क्वचित्
ఎవరైనా పక్షవ్రతం (పదిహేను రోజుల వ్రతం) చేయవచ్చు, లేదా నెలంతా ఉపవాసమూ చేయవచ్చు। ఊర్జా (కార్తిక) వ్రతాన్ని ఏ వ్రతధారుడూ ఎప్పుడూ ఏ విధంగానూ వృథా చేయకూడదు।
Verse 93
शाकाहारं पयोहारं फलाहारमथापि वा । चरेद्यवान्नाहारं वा संप्राप्ते कार्तिके व्रती
కార్తికము వచ్చినప్పుడు వ్రతధారి శాకాహారం, పయోహారం, ఫలాహారం—లేదా యవాన్నాహారం తీసుకుంటూ వ్రతనియమాన్ని ఆచరించాలి।
Verse 94
नित्यनैमित्तिकं स्नानं कुर्यादूर्जे व्रती नरः । ब्रह्मचर्यं चरेदूर्जे महाव्रतफलार्थवान्
ఊర్జా (కార్తిక) కాలంలో వ్రతధారి పురుషుడు నిత్యస్నానం మరియు నైమిత్తిక స్నానం చేయాలి। మహావ్రతఫలాన్ని కోరుతూ ఊర్జాలో బ్రహ్మచర్యం ఆచరించాలి।
Verse 95
बाहुलं ब्रह्मचर्येण यः क्षिपेच्छुचिमानसः । समस्तं हायनं तेन ब्रह्मचर्यकृतं भवेत्
శుద్ధమనస్సుతో బ్రహ్మచర్యం ద్వారా ఊర్జా కాలంలోని అనేక దినాలను గడిపినవాడికి, సమస్త సంవత్సరం బ్రహ్మచర్యంలోనే గడిచినట్లుగా అవుతుంది।
Verse 96
यस्तु कार्तिकिकं मासमुपवासैः समापयेत् । अप्यब्दमपि तेनेह भवेत्सम्यगुपोषितम्
యెవడు కార్తిక మాసాన్ని ఉపవాసాలతో సమ్యకంగా ముగించునో, అతనిచేత ఇక్కడే ఒక సంవత్సరం అంతా సరిగా ఉపవాసం చేసినట్లుగా భావించబడును।
Verse 97
शाकाहारपयोहारैरूर्जों यैरतिवाहितः । अखंडिता शरत्तेन तदाहारेण यापिता
శాకాహారం మరియు పయోాహారంతో ఊర్జ (కార్తిక) మాసాన్ని గడిపేవారు, ఆ ఆహారంతోనే శరదృతువు అంతా అఖండంగా నిలుపబడుతుంది।
Verse 98
पत्रभोजी भवेदूर्जे कांस्यं त्याज्यं प्रयत्नतः । यो व्रती कांस्यभोजी स्यान्न तद्व्रतफलं लभेत्
ఊర్జ (కార్తిక) మాసంలో ఆకులపై భోజనం చేయాలి; కాంస్య పాత్రలను శ్రద్ధగా వదలాలి. వ్రతధారి కాంస్యంలో భోజనం చేస్తే ఆ వ్రతఫలం పొందడు।
Verse 99
कांस्यस्य नियमे दद्यात्कांस्यं सर्पिः प्रपूरितम् । ऊर्जे न भक्षयेत्क्षौद्रमतिक्षुद्रगतिप्रदम्
కాంస్యాన్ని వర్జించే నియమం పాటించువాడు, నెయ్యితో నింపిన కాంస్య పాత్రను దానంగా ఇవ్వాలి. ఊర్జ (కార్తిక) లో తేనె తినకూడదు; అది అతి నీచ గతిని కలిగిస్తుంది.
Verse 100
मधुत्यागे घृतं दद्यात्पायसं च सशर्करम् । अभ्यंगेऽभ्यवहारे च तैलमूर्जे विवर्जयेत्
తేనెను త్యజించినప్పుడు నెయ్యి మరియు చక్కెరతో కూడిన పాయసం (పాయసము) దానం చేయాలి. ఊర్జ (కార్తిక) లో అభ్యంగం (నూనె మర్దనం) మరియు భోజనంలోనూ తైలాన్ని వర్జించాలి.
Verse 110
पापांधकारसंक्रुद्धः कार्तिके दीपदानतः । क्रोधांधकारितमुखं भास्करिं स न वीक्षते
పాపాంధకారంలో చిక్కుకున్నవాడు కార్తీకమాసంలో దీపదానం చేయుటవలన, క్రోధాంధకారంతో ముఖం కప్పబడిన సూర్యుని ఇక చూడడు।
Verse 120
एकादशीं समासाद्य प्रबोधकरणीं मम । बिंदुतीर्थकृतस्नानो रात्रौ जागरणान्वितः
నన్ను ప్రబోధింపజేసే ఏకాదశిని పొందినవాడు, బిందుతీర్థంలో స్నానం చేసి, రాత్రి అంతా జాగరణతో ఉంటాడు।
Verse 130
तस्माद्द्वेषो न कर्तव्यो विश्वेशे परमात्मनि । विश्वेश द्वेषिणां पुंसां प्रायश्चित्तं यतो नहि
కాబట్టి పరమాత్మ అయిన విశ్వేశ్వరునిపై ద్వేషం చేయకూడదు; విశ్వేశుని ద్వేషించువారికి నిజంగా ప్రాయశ్చిత్తం లేదు।
Verse 140
आनंदकाननं पुण्यं पुण्यं पांचनदं ततः । ततोपि मम सान्निध्यमग्निबिंदो महामुने
ఆనందకాననం పుణ్యమైనది, దానికన్నా పుణ్యమైనది పంచనదం; అయితే వాటికన్నా మించినది, ఓ మహాముని అగ్నిబిందూ, నా సాన్నిధ్యం।
Verse 145
भविष्याण्यपि कानीह तानि मे कथयाच्युत । यानि संपूज्यते भक्ताः प्राप्स्यंति कृतकृत्यताम्
హే అచ్యుతా! ఇక్కడ భవిష్యత్తులో ఉండబోయే ఇతర పవిత్ర విషయాలను నాకు చెప్పుము; వాటిని సమ్యక్గా పూజించిన భక్తులు కృతకృత్యతను పొందుతారు।