Adhyaya 45

Verse 1

स्कंद उवाच । अथ तद्योगिनीवृंदं दूराद्दृष्टिं प्रसार्य च । स्वनेत्रदैर्घ्यनिर्माणं प्रशशंस फलान्वितम्

స్కందుడు పలికెను—అప్పుడు ఆ యోగినీ వృందం దూరంగా దృష్టిని విస్తరించి, తమ నేత్రాల వ్యాప్తి పెరిగిన ఫలప్రద సిద్ధిని ప్రశంసించింది।

Verse 2

दिव्यप्रासादमालानां पताकाश्चलपल्लवाः । सादरं दूरमार्गस्थान्पांथानाह्वयतीरिव

దివ్య ప్రాసాదాల వరుసలపై చలించే పల్లవాలవలె ఫడఫడలాడే పతాకలు, దూర మార్గంలో ఉన్న పథికులను సాదరంగా పిలుస్తున్నట్లుగా అనిపించాయి।

Verse 3

चंचत्प्रासादमाणिक्यैर्विजृंभितमरीचिभिः । सुनीलमपि च व्योमवीक्ष्यमाणं सुनिर्मलम्

మెరిసే ప్రాసాదాల మాణిక్యాల నుంచి విస్తరించిన కిరణాల వల్ల, గాఢ నీలాకాశమూ చూడగానే అత్యంత నిర్మలంగా, మచ్చలేని దానిగా కనిపించింది।

Verse 4

देवत्वं माययाच्छाद्य वेषं कार्पटिकोचितम् । विधाय काशीमविशद्योगिनीचक्रमक्रमम्

మాయచేత తమ దేవత్వాన్ని కప్పిపుచ్చి, సంచార భిక్షుకులకు తగిన వేషాలు ధరించి, యోగినీచక్రం కాశీలో నిశ్శబ్దంగా, ఎవరికీ తెలియకుండా ప్రవేశించింది।

Verse 5

काचिच्चयोगिनी भूता काचिज्जाता तपस्विनी । काचिद्बभूव सैरंध्री काचिन्मासोपवासिनी

ఒకరు యోగినీగానే నిలిచింది, మరొకరు తపస్వినిగా కనిపించింది; ఒకరు సైరంధ్రీ (దాసి) అయ్యింది, ఇంకొకరు మాసోపవాస వ్రతధారిణిగా మారింది।

Verse 6

मालाकारवधूः काचित्काचिन्नापितसुंदरी । सूतिकर्मविचारज्ञा ऽपरा भैषज्यकोविदा

ఒకరు మాలాకారుని భార్యగా మారింది, మరొకరు అందమైన నాపితస్త్రీగా కనిపించింది; ఒకరు ప్రసూతి సేవలో నిపుణురాలు, ఇంకొకరు ఔషధవిద్యలో కోవిదురాలు అయ్యింది।

Verse 7

वैश्या च काचिदभवत्क्रयविक्रयचंचुरा । व्यालग्राहिण्यभूत्काचिद्दासीधात्री च काचन

ఒక స్త్రీ వైశ్యగా మారి కొనుగోలు‑అమ్మకాల్లో నిపుణురాలైంది. మరొకరు భయంకర జంతువులను పట్టుకునే వృత్తిలోనికి వెళ్లింది. ఇంకొకరు దాసీగా, ధాత్రిగా (పాలమ్మగా) నగరంలో సేవ చేసింది.

Verse 8

एका च नृत्यकुशला त्वन्या गानविशारदा । अपरा वेणुवादज्ञा परा वीणाधराभवत्

ఒకరు నృత్యంలో నిపుణురాలైంది, మరొకరు గానంలో విశారదురాలైంది. ఇంకొకరు వేణు వాయనంలో దిట్ట, మరొకరు వీణను ధరించి వీణావాదినిగా మారింది.

Verse 9

मृदंगवादनज्ञान्या काचित्ताल कलावती । काचित्कार्मणतत्त्वज्ञा काचिन्मौक्तिकगुंफिका

ఒకరు మృదంగ వాయనంలో నిపుణురాలు, మరొకరు తాళ‑లయ కళలో ప్రావీణ్యురాలు. ఒకరు కార్మణ (కర్మప్రయోగ) తత్త్వం తెలిసినది, ఇంకొకరు ముత్యాలను గుచ్చే పనిలో నిపుణురాలు.

Verse 10

गंधभागविधिज्ञान्या काचिदक्षकलालया । आलापोल्लासकुशला काचिच्चत्वरचारिणी

ఒకరు సుగంధ ద్రవ్యాల భాగ‑ప్రమాణాలు, విధానాలు తెలిసినది; మరొకరు పాశాల ఆట కళలో మునిగినది. ఒకరు మధుర సంభాషణ, ఉల్లాస వినోదంలో నిపుణురాలు; ఇంకొకరు చౌరస్తాలు‑చత్వరాల్లో తిరుగుతూ ఉండేది.

Verse 11

वंशाधिरोहणे दक्षा रज्जुमार्गेण चेतरा । काचिद्वातुलचेष्टाऽभूत्पथि चीवरवेष्टना

ఒకరు వెదురు కంబంపై ఎక్కడంలో దిట్ట, మరొకరు తాడు‑మార్గంపై నడిచేది. ఒకరు పిచ్చివానిలా ప్రవర్తించింది, ఇంకొకరు దారిలో చీరలు/చిత్తడుల్లో చుట్టుకుని తిరిగింది.

Verse 12

अपत्यदाऽनपत्यानां परा तत्रपुरेऽवसत् । काचित्करांघ्रिरेखाणां लक्षणानि चिकेति च

ఆ నగరంలో ఒక స్త్రీ సంతానలేనివారికి సంతానప్రదాయినిగా నివసించెను. మరొకరు చేతి‑పాద రేఖలలోని శుభలక్షణాలను పరిశీలించి వాటి భావాన్ని చెప్పుచుండెను.

Verse 13

चित्रलेखन नैपुण्यात्काचिज्जनमनोहरा । वशीकरणमंत्रज्ञा काचित्तत्र चचार ह

చిత్రలేఖన నైపుణ్యంతో ఒక స్త్రీ జనుల మనసులను ఆనందింపజేసెను. మరొకరు వశీకరణ మంత్రజ్ఞగా అక్కడ సంచరించెను.

Verse 14

गुटिकासिद्धिदा काचित्काचिदंजनसिद्धिदा । धातुवादविदग्धान्या पादुकासिद्धिदा परा

ఒకరు గుటికా‑సిద్ధిని ప్రసాదించెను, మరొకరు అంజన‑సిద్ధిని ఇచ్చెను. ఇంకొకరు ధాతువాదంలో నిపుణురాలు, మరొకరు పాదుకా‑సిద్ధిని ప్రసాదించెను.

Verse 15

अग्निस्तंभ जलस्तंभ वाक्स्तंभं चाप्यशिक्षयत् । खेचरीत्वं ददौ काचिददृश्यत्वं परा ददौ

ఆమె అగ్ని‑స్తంభం, జల‑స్తంభం, వాక్‑స్తంభం అనే విద్యలనూ బోధించెను. ఒకరు ఖేచరీత్వాన్ని ఇచ్చెను, మరొకరు అదృశ్యత్వాన్ని ప్రసాదించెను.

Verse 16

काचिदाकर्पणीं सिद्धिं ददावुच्चाटनं परा । काचिन्निजांगसौंदर्य युवचित्तविमोहिनी

ఒకరు ఆకర్షణీ‑సిద్ధిని ప్రసాదించెను, మరొకరు ఉచ్చాటన‑కర్మను ఇచ్చెను. ఇంకొకరు తన అంగసౌందర్యంతో యువుల చిత్తాలను మోహింపజేసెను.

Verse 17

चिंतितार्थप्रदा काचित्काचिज्ज्योतिः कलावती । इत्यादि वेषभाषाभिरनुकृत्य समंततः

ఆ యోగినీలలో కొందరు ‘చింతితార్థప్రదా’, కొందరు ‘జ్యోతి’, మరికొందరు ‘కలావతి’ అనే రూపాలతో దర్శనమిచ్చారు. నానావేషాలు, నానాభాషా శైలులు అనుకరిస్తూ వారు నగరమంతా చుట్టుముట్టి సంచరించారు.

Verse 18

प्रत्यंगणं प्रतिगृहं प्राविशद्योगिनीगणः । इत्थमब्दंचरंत्यस्ता योगिन्योऽहर्निशं पुरि

యోగినీగణం ప్రతి ప్రాంగణంలోకి, ప్రతి ఇంటిలోకి ప్రవేశించింది. ఈ విధంగా వారు నగరంలో పగలు-రాత్రి ఒక సంపూర్ణ సంవత్సరం అంతా సంచరించారు.

Verse 19

न च्छिद्रं लेभिरे क्वापि नृपविघ्नचिकीर्षवः । ततः समेत्य ताः सर्वा योगिन्यो वंध्यवांछिताः । तस्थुः संमंत्र्य तत्रैव न गता मंदरं पुनः

రాజుకు విఘ్నాలు కలిగించాలనుకున్నా వారికి ఎక్కడా చీలిక (అవకాశం) దొరకలేదు. అప్పుడు కోరిక విఫలమై నిరాశ చెందిన ఆ యోగినీలు అందరూ కూడి, అక్కడే సంప్రదించి నిలిచారు; మళ్లీ మందరానికి తిరిగి వెళ్లలేదు.

Verse 20

प्रभुकार्यमनिष्पाद्य सदः संभावनैधितः । कः पुरः शक्नुयात्स्थातुं स्वामिनो क्षतविग्रहः

ప్రభువు కార్యాన్ని నెరవేర్చలేకపోయినా ఎల్లప్పుడూ స్వీయగర్వంతో ఉబ్బిపోయినవాడు—అపకీర్తి చెందిన దేహంతో ఉన్న ఆ సేవకుడు స్వామి సమక్షంలో ఎలా నిలబడగలడు?

Verse 21

अन्यच्च चिंतितं ताभिर्योगिनीभिरिदं मुने । प्रभुं विनापि जीवामो न तु काशीं विना पुनः

మునివర్యా, ఆ యోగినీలు ఇంకొకటి ఆలోచించారు—“ప్రభువు లేకున్నా మేము జీవించగలం; కానీ కాశీ లేకుండా మాత్రం మళ్లీ జీవించలేం.”

Verse 22

प्रभूरुष्टोपि सद्भृत्ये जीविकामात्रहारकः । काशीहरेत्कराद्भ्रष्टा पुरुषार्थचतुष्टयम्

యజమాని సద్భృత్యునిపై కోపించినా అతని జీవిక మాత్రమే హరిస్తాడు; కాని కాశీ నుండి జారిపోయినవాని చేతిలోనుండి కాశీ స్వయంగా ధర్మార్థకామమోక్షమనే నాలుగు పురుషార్థాలను హరించును।

Verse 23

नाद्यापि काशीं संत्यज्य तदारभ्य महामुने । योगिन्योन्यत्र तिष्ठंति चरंत्योपि जगत्त्रयम्

మహామునీ! ఆ కాలం నుండి నేటికీ యోగినీలు కాశీని విడువరు; వారు త్రిలోకమంతా సంచరించినా ఇతరత్ర క్షణమాత్రమే నిలుచుదురు।

Verse 24

प्राप्यापि श्रीमतीं काशीं यस्तितिक्षति दुर्मतिः । स एव प्रत्युत त्यक्तो धर्मकामार्थमुक्तिभिः

శ్రీమయమైన కాశీని పొందినప్పటికీ దుర్మతి గలవాడు భక్తి లేక కేవలం ‘సహిస్తూ’ ఉంటే, అతడు నిజంగా ధర్మార్థకామముక్తులచే పరిత్యజింపబడును।

Verse 25

कः काशीं प्राप्य दुर्बुद्धिरपरत्र यियासति । मोक्षनिक्षेप कलशीं तुच्छश्रीकृतमानसः

కాశీని పొందిన తరువాత ఏ మూర్ఖుడు ఇతరత్ర వెళ్లదలచును? కాశీ మోక్షనിക്ഷేప కలశమే; తుచ్ఛ వైభవాలతో మనసును చిన్నచేసుకున్నవాడే మరెక్కడికైనా పోవాలని తలచును।

Verse 26

विमुखोपीश्वरोस्माकं काशीसेवनपुण्यतः । संमुखो भविता पुण्यं कृतकृत्याः स्म तद्वयम्

ప్రభువు మనపై విముఖుడైనా, కాశీ సేవా పుణ్యముచేత ఆయన మనకు అనుకూలుడై సంముఖుడగును; ఆ పుణ్యంతోనే మేము కృతకృత్యులమగుదుము—మేము ధన్యులం।

Verse 27

दिनैः कतिपयैरेव सर्वज्ञोपि समेष्यति । विना काशीं न रमते यतोऽन्यत्र त्रिलोचनः

కొద్ది రోజులలోనే సర్వజ్ఞుడైనవాడుకూడా ఈ నిర్ణయానికి వస్తాడు—కాశీ లేకుండా ఆయనకు రమణం లేదు; త్రినేత్రుడు శివుడు ఇతరత్ర ఆనందించడు.

Verse 28

शंभोः शक्तिरियं काशी काचित्सर्वैरगोचरा । शंभुरेव हि जानीयादेतस्याः परमं सुखम्

ఈ కాశీ శంభువుని శక్తియే; అది అందరికీ అగోచరం. ఆమెకు చెందిన పరమ సుఖాన్ని నిజంగా శంభువే పూర్తిగా తెలుసుకొనును.

Verse 29

इति निश्चित्य मनसि शंभोरानंदकानने । अतिष्ठद्योगिनीवृंदं कयाचिन्माययावृतम्

ఇలా మనసులో నిర్ణయించుకొని, శంభువు యొక్క ‘ఆనంద-కానన’ంలో యోగినుల సమూహం ఏదో రహస్యమైన మాయచే ఆవరించబడి నిలిచింది.

Verse 30

व्यास उवाच । इत्थं समाकर्ण्य मुनिः पुनः पप्रच्छ षण्मुखम् । कानि कानि च नामानि तासां तानि वदेश्वर

వ్యాసుడు పలికెను—ఇలా విని ముని మళ్లీ షణ్ముఖుణ్ణి ప్రశ్నించాడు: “వారి వారి నామాలు ఏమేమి? ఓ ఈశ్వరా, ఆ నామాలను చెప్పుము.”

Verse 31

भजनाद्योगिनीनां च काश्यां किं जायते फलम् । कस्मिन्पर्वणि ताः पूज्याः कथं पूज्याश्च तद्वद

“మరియు కాశీలో యోగినుల భజన-పూజ వలన ఏ ఫలం కలుగుతుంది? ఏ పర్వదినంలో వారు పూజ్యులు, మరియు ఎలా పూజించాలి—అదీ చెప్పుము.”

Verse 32

श्रुत्वेतिप्रश्नमौमेयो योगिनीसंश्रयं ततः । प्रत्युवाच मुने वच्मि शृणोत्ववहितो भवान्

ఆ ప్రశ్నను విని ఉమాపుత్రుడు, యోగినీలకు ఆశ్రయమైనవాడు, ఇలా పలికెను—“మునీంద్రా! నేను చెప్పుదును; మీరు సంపూర్ణ శ్రద్ధతో వినండి.”

Verse 33

स्कंद उवाच । नामधेयानि वक्ष्यामि योगिनीनां घटोद्भव । आकर्ण्य यानि पापानि क्षयंति भविनां क्षणात्

స్కందుడు పలికెను—“ఓ ఘటోద్భవ (వ్యాస)! యోగినీల నామాలను నేను ప్రకటించుదును; వాటిని వినగానే జీవుల పాపాలు క్షణమాత్రంలో నశించును.”

Verse 34

गजानना सिंहमुखी गृध्रास्या काकतुंडिका । उष्ट्रग्रीवा हयग्रीवा वाराही शरभानना

గజాననా, సింహముఖీ, గృధ్రాస్యా, కాకతుండికా; ఉష్ట్రగ్రీవా, హయగ్రీవా, వారాహీ, శరభాననా—ఇవి యోగినీల నామాలు.

Verse 35

उलूकिका शिवारावा मयूरी विकटानना । अष्टवक्त्रा कोटराक्षी कुब्जा विकटलोचना

ఉలూకికా, శివారావా, మయూరీ, వికటాననా; అష్టవక్త్రా, కోటరాక్షీ, కుబ్జా, వికటలోచనా—ఇవీ యోగినీల నామాలు.

Verse 36

शुष्कोदरी ललज्जिह्वा श्वदंष्ट्रा वानरानना । ऋक्षाक्षी केकराक्षी च बृहत्तुंडा सुराप्रिया

శుష్కోదరీ, లలజ్జిహ్వా, శ్వదంష్ట్రా, వానరాననా; ఋక్షాక్షీ, కేకరాక్షీ, బృహత్తుండా మరియు సురాప్రియా—ఇవీ యోగినీల నామాలు.

Verse 37

कपालहस्ता रक्ताक्षी शुकी श्येनी कपोतिका । पाशहस्ता दंडहस्ता प्रचंडा चंडविक्रमा

ఆమె కపాలహస్తా, రక్తాక్షి; శుకీ, శ్యేనీ, కపోతికా; పాశహస్తా, దండహస్తా, అత్యంత ప్రచండా, యుద్ధంలో భయంకర విక్రమముగలది।

Verse 38

शिशुघ्नी पापहंत्री च काली रुधिरपायिनी । वसाधया गर्भभक्षा शवहस्तांत्रमालिनी

ఆమె శిశుఘ్నీ, పాపహంత్రీ; కాళీ, రుధిరపాయినీ; వసాధయా, గర్భభక్షా; మరియు శవహస్తా, ఆంత్రమాలాధారిణీ।

Verse 39

स्थूलकेशी बृहत्कुक्षिः सर्पास्या प्रेतवाहना । दंदशूककरा क्रौंची मृगशीर्षा वृषानना

ఆమె స్థూలకేశీ, బృహత్కుక్షి; సర్పాస్యా, సర్పమువంటి ముఖముగలది; ప్రేతవాహనా; దందశూకకరా, సర్పసదృశ హస్తములు గలది; క్రౌంచీ; మృగశీర్షా; వృషాననా।

Verse 40

व्यात्तास्या धूमनिःश्वासा व्योमैकचरणोर्ध्वदृक् । तापनी शोषणीदृष्टिः कोटरी स्थूलनासिका

ఆమె వ్యాత్తాస్యా, విప్పిన వికరాళ ముఖముగలది; ధూమనిఃశ్వాసా, పొగమయ శ్వాసగలది; వ్యోమమందు ఏకచరణముతో సంచరించి ఊర్ధ్వదృష్టి గలది; తాపనీ, దహింపజేయునది; శోషణీదృష్టి, చూపుతోనే శుష్కింపజేయునది; కోటరీ; స్థూలనాసికా।

Verse 41

विद्युत्प्रभा बलाकास्या मार्जारी कटपूतना । अट्टाट्टहासा कामाक्षी मृगाक्षी मृगलोचना

ఆమె విద్యుత్ప్రభా, మెరుపువంటి కాంతిగలది; బలాకాస్యా; మార్జారీ; కటపూతనా; అట్టాట్టహాసా, ఘోర అట్టహాసముచేయునది; కామాక్షీ; మృగాక్షీ; మృగలోచనా—హరిణీ వంటి నేత్రములు గలది।

Verse 42

नामानीमानि यो मर्त्यश्चतुःषष्टिं दिनेदिने । जपेत्त्रिसंध्यं तस्येह दुष्टबाधा प्रशाम्यति

ఏ మానవుడు ప్రతిదినం త్రిసంధ్యలలో ఈ అరవై నాలుగు నామాలను జపిస్తాడో, అతనికి ఈ జన్మలోనే దుష్టబాధలు శమిస్తాయి.

Verse 43

न डाकिन्यो न शाकिन्यो न कूष्मांडा न राक्षसाः । तस्य पीडां प्रकुर्वंति नामानीमानि यः पठेत्

ఈ నామాలను పఠించేవానిని డాకినులు గాని, శాకినులు గాని, కూష్మాండాలు గాని, రాక్షసులు గాని పీడించలేరు.

Verse 44

शिशूनां शांतिकारीणि गर्भशांतिकराणि च । रणे राजकुले वापि विवादे जयदान्यपि

ఇవి శిశువులకు శాంతిని కలిగించేవి, గర్భశాంతిని కలిగించేవి కూడా; యుద్ధంలో, రాజసభలో, వివాదంలోనూ జయాన్ని ప్రసాదిస్తాయి.

Verse 45

लभेदभीप्सितां सिद्धिं योगिनीपीठसेवकः । मंत्रांतराण्यपि जपंस्तत्पीठे सिद्धिभाग्भवेत्

యోగినీ-పీಠాన్ని సేవించేవాడు కోరిన సిద్ధిని పొందుతాడు; ఇతర మంత్రాలను జపించినా, ఆ పీఠంలోనే సిద్ధిభాగ్యుడు అవుతాడు.

Verse 46

बलिपूजोपहारैश्च धूपदीपसमर्पणैः । क्षिप्रं प्रसन्ना योगिन्यः प्रयच्छेयुर्मनोरथान्

బలి, పూజ, ఉపహారాలతోను ధూపదీప సమర్పణతోను యోగినులు త్వరగా ప్రసన్నులై మనోరథాలను ప్రసాదిస్తారు.

Verse 47

शरत्काले महापूजां तत्र कृत्वा विधानतः । हवींषि हुत्वा मंत्रज्ञो महतीं सिद्धिमाप्नुयात्

శరదృతువులో అక్కడ విధివిధానంగా మహాపూజ చేసి, మంత్రజ్ఞుడు అగ్నిలో హవ్యాహుతులు సమర్పిస్తే మహాసిద్ధిని పొందును।

Verse 48

आरभ्याश्वयुजःशुक्लां तिथिं प्रतिपदं शुभाम् । पूजयेन्नवमीयावन्नरश्चिंतितमाप्नुयात्

ఆశ్వయుజ శుక్లపక్షంలోని శుభ ప్రతిపద నుండి ప్రారంభించి నవమి వరకు పూజించువాడు తన కోరిన ఫలాన్ని పొందును।

Verse 49

कृष्णपक्षस्य भूतायामुपवासी नरोत्तमः । तत्र जागरणं कृत्वा महतीं सिद्धिमाप्नुयात्

కృష్ణపక్షంలోని భూతాయా తిథినాడు ఉపవాసముండి, అక్కడ జాగరణం చేసిన ఉత్తముడు మహాసిద్ధిని పొందును।

Verse 50

प्रणवादिचतुर्थ्यन्तैर्नामभिर्भक्तिमान्नरः । प्रत्येकं हवनं कृत्वा शतमष्टोत्तरं निशि

భక్తుడు ప్రణవంతో ప్రారంభమై చతుర్థాంతమైన నామమంత్రాలతో, రాత్రివేళ ప్రతి నామానికి విడిగా హవనం చేసి నూట ఎనిమిది ఆహుతులు సమర్పించాలి।

Verse 51

ससर्पिषा गुग्गुलुना लघुकोलि प्रमाणतः । यां यां सिद्धिमभीप्सेत तांतां प्राप्नोति मानवः

నెయ్యి మరియు గుగ్గులును చిన్న రేగిపండు పరిమాణంగా తీసుకొని, మనిషి ఏ ఏ సిద్ధిని కోరుతాడో ఆ ఆ సిద్ధిని పొందును।

Verse 52

चैत्रकृष्णप्रतिपदि तत्र यात्रा प्रयत्नतः । क्षेत्रविघ्नशांत्यर्थं कर्तव्या पुण्यकृज्जनैः

చైత్ర మాస కృష్ణ పక్ష ప్రతిపదనాడు అక్కడ పుణ్యకార్యులు యత్నపూర్వకంగా యాత్ర చేయవలెను; క్షేత్రసంబంధ విఘ్నశాంతి కొరకు।

Verse 53

यात्रा च सांवत्सरिकीं यो न कुर्यादवज्ञया । तस्य विघ्नं प्रयच्छंति योगिन्यः काशिवासिनः

అవజ్ఞచేత వార్షిక యాత్రను చేయని వానికి, కాశీవాసినీ యోగినులు విఘ్నాలను ప్రసాదిస్తారు।

Verse 54

अग्रे कृत्वा स्थिताः सर्वास्ताः काश्यां मणिकर्णिकाम् । तन्नमस्कारमात्रेण नरो विघ्नैर्न बाध्यते

ఆ యోగినులన్నీ మణికర్ణికను అగ్రస్థానంలో ఉంచి కాశీలో నివసిస్తారు; ఆమెకు కేవలం నమస్కారమాత్రంతోనే మనిషి విఘ్నాలతో బాధింపబడడు।