Adhyaya 48

Verse 1

श्रीसूत उवाच । रामनाथं समुद्दिश्य कथां पापविनाशिनीम् । प्रवक्ष्यामि मुनिश्रेष्ठाः शृणुध्वं सुसमाहिताः

శ్రీసూతుడు పలికెను—రామనాథుని ఉద్దేశించి పాపనాశిని కథను నేను ప్రవచించెదను. ఓ మునిశ్రేష్ఠులారా, మీరు సుసమాహితులై వినుడి।

Verse 2

पांड्यदेशाधिपो राजा पुरासीच्छंकराभिधः । ब्रह्मण्यः सत्यसंधश्च यायजूकश्च धार्मिकः

పూర్వం పాండ్యదేశాధిపతిగా శంకరనామక రాజు ఉండెను. అతడు బ్రాహ్మణభక్తుడు, సత్యసంకల్పుడు, యజ్ఞపోషకుడు, ధర్మపరాయణుడు.

Verse 3

वेदवेदांगतत्त्वज्ञः परसैन्यविदारणः । चतुरोऽप्याश्रमान्वर्णान्धर्मतः परिपालयन्

అతడు వేదవేదాంగ తత్త్వజ్ఞుడు, శత్రుసైన్యవిదారకుడు; ధర్మానుసారంగా నాలుగు ఆశ్రమాలు, వర్ణాలను పరిరక్షించెను.

Verse 4

वैदिकाचारनिरतः पुराणस्मृतिपारगः । शिवविष्ण्वर्चको नित्यमन्यदैवतपूजकः

అతడు వైదికాచారనిరతుడు, పురాణస్మృతిపారగుడు; నిత్యం శివవిష్ణువులను అర్చించెను, ఇతర దేవతలను కూడా గౌరవంతో పూజించెను.

Verse 5

महादानप्रदो नित्यं ब्राह्मणानां महात्मनाम् । मृगयार्थं ययौ धीमान्स कदाचित्तपोवनम्

అతడు మహాత్మ బ్రాహ్మణులకు నిత్యం మహాదానములు ఇచ్చెను. ఒకసారి ఆ ధీమంతుడు వేట నిమిత్తం తపోవనానికి వెళ్లెను.

Verse 6

सिंहव्याघ्रेभमहिष क्रूरसत्वभयंकरम् । झिल्लिकाभीषणरवं सरीसृपसमाकुलम्

ఆ ప్రాంతం సింహాలు, పులులు, గజాలు, అడవి మహిషాలతో భయంకరంగా ఉండెను; క్రూర సత్వాల వల్ల మరింత భీతికరమై, జల్లికల అశుభ కీచురవంతో మార్మోగి, సరీసృపాలతో కిక్కిరిసిపోయి ఉండెను।

Verse 7

भीमश्वापदसंपूर्णं दावानलभयंकरम् । महारण्यं प्रविश्याथ शंकरो राजशेखरः

ఆ మహారణ్యం భయంకరమైన మృగాలతో నిండిపోయి, దావానల భయంతో మరింత భీతికరంగా ఉండెను. అప్పుడు రాజశేఖరుడైన శంకరుడు ఆ మహావనంలో ప్రవేశించెను।

Verse 8

अनेकसैनिकोपेत आखेटिकुलसंकुलः । पादुकागूढचरणो रक्तोष्णीषो हरिच्छदः

ఆయన అనేక సైనికులతో కూడి, వేటగాళ్ల కులాలతో చుట్టుముట్టబడి ఉండెను; పాదుకలతో పాదాలు కప్పబడి, ఎర్ర ఉష్ణీషం ధరించి, పచ్చని వస్త్రం కట్టుకున్నాడు।

Verse 9

बद्धगोधांगुलित्राणो धृतकोदण्डसायकः । कक्ष्याबद्धमहाखङ्गः श्वेताश्ववरमास्थितः

ఆయన గోదా-చర్మంతో బిగించిన అంగులిత్రాణాలు ధరించి, కోదండం మరియు బాణాలను పట్టుకున్నాడు; కటికి మహాఖడ్గం బిగించి, ఉత్తమమైన తెల్ల గుర్రంపై అధిరోహించాడు।

Verse 10

सुवेषधारी सन्नद्धः पत्तिसंघसमावृतः । कांतारेषु च सर्वेषु पर्वतेषु गुहासु च

ఆయన సువేషధారిగా, సంపూర్ణంగా సన్నద్ధుడై, పత్తిసంఘాలతో చుట్టుముట్టబడి; అన్ని కాంతారాలలోను, పర్వతాలలోను, గుహలలోను సంచరించెను।

Verse 11

समुत्तीर्ण महास्रोता युवा सिंहपराक्रमः । विचचार बलैः साकं दरीषु मृगयन्मृगान्

మహా ప్రవాహాన్ని దాటి, సింహసమ పరాక్రముడైన ఆ యువకుడు తన బలగాలతో కలిసి లోయల్లో తిరుగుతూ మృగాలను వేటాడెను।

Verse 12

बध्यतां वध्यतामेष याति वेगान्मृगो वने । एवं वदत्सु सैन्येषु स्वयमुत्प्लुत्य शंकरः

“పట్టండి! చంపండి! ఈ మృగం వేగంగా అడవిలోకి పారిపోతోంది!” అని సైనికులు అరుచుచుండగా, శంకరుడు స్వయంగా దూకి ముందుకు వెళ్లెను।

Verse 13

मृगं हंति महाराजो विगाह्य विपिनस्थलीम् । सिंहान्वराहान्महिषान्कुञ्जराच्छरभांस्तथा

అడవి నేలలోకి దూసుకెళ్లిన మహారాజు మృగాలను సంహరించెను; అలాగే సింహాలు, వరాహాలు, మహిషాలు, గజాలు మరియు శరభాలను కూడా వధించెను।

Verse 14

विनिघ्नन्स मृगानन्यान्वन्याञ्छंकरभूपतिः । कुत्रचिद्विपिनोद्देशे दरीमध्यनिवासिनम्

ఇలా శంకర భూపతి ఇతర వన్యమృగాలను సంహరిస్తూ, అడవిలోని ఒక ప్రాంతంలో లోయ మధ్య నివసించువానిని చూచెను।

Verse 15

व्याघ्रचर्मधरं शांतं मुनिं नियतमानसम् । व्याघ्रबुद्ध्या जघानाशु शरेणानतपर्वणा

వ్యాఘ్రచర్మం ధరించిన, శాంతుడూ నియతమనస్సుగల మునిని వ్యాఘ్రమని భావించి, వంగని సంధులుగల బాణంతో అతడు వెంటనే కొట్టెను।

Verse 16

अतिवेगेन विप्रेंद्रास्तत्पत्नीं च ससायकः । निजघान पतिप्राणां निविष्टां पत्युरंतिके

హే విప్రేంద్రా! అతి వేగంతో ఆ ధనుర్ధరుడు బాణాలతోనే ఋషి భార్యనూ హతమార్చెను—ఆమె పతిప్రాణురాలు, స్వామి సమీపమున కూర్చుండినది.

Verse 17

विलोक्य मातापितरौ तत्पुत्रो निहतौ वने । रुरोद भृशदुःखार्तो विललाप च कातरः

అరణ్యంలో తల్లిదండ్రులు హతులైనట్లు చూచి వారి కుమారుడు ఘోర దుఃఖంతో వ్యాకులుడై బిగ్గరగా ఏడ్చి, కాతరంగా విలపించెను.

Verse 18

भोस्तात मातर्मां हित्वा युवां यातौ क्व वाधुना । अहं कुत्र गमिष्यामि को वा मे शरणं भवेत्

‘ఓ తండ్రీ! ఓ తల్లీ! నన్ను విడిచి మీరు ఇద్దరూ ఇప్పుడు ఎక్కడికి వెళ్లారు? నేను ఎక్కడికి పోవాలి, నాకు శరణం ఎవరు అవుతారు?’

Verse 19

को मामध्यापयेद्वेदाञ्छास्त्रं वा पाठयेत्पितः । अंब मे भोजनं का वा दास्यते सोपदेशकम्

‘ఓ తండ్రీ! నన్ను వేదాలు ఎవరు అధ్యాపనం చేయిస్తారు, శాస్త్రపాఠం ఎవరు బోధిస్తారు? ఓ అమ్మా! ఉపదేశంతో కూడిన భోజనం నాకు ఎవరు ఇస్తారు?’

Verse 20

आचाराञ्च्छिक्षयेत्को वा तात त्वयि मृतेऽधुना । अंब बालं प्रकुपितं का वा मामुपलाप येत्

‘ఓ తండ్రీ! ఇప్పుడు మీరు మరణించిన తరువాత నాకు సదాచారం ఎవరు నేర్పుతారు? ఓ అమ్మా! నేను చిన్నవాడిని, కోపగించుకుంటే నన్ను స్నేహంగా ఎవరు మందలించి బోధిస్తారు?’

Verse 21

युवां निरागसावद्य केन पापेन सायकैः । निहतौ वै तपोनिष्ठौ मत्प्राणौ मद्गुरू वने

మీరు ఇద్దరూ నిరపరాధులు, నిందార్హతలేని వారు—ఏ పాపం వల్ల బాణాలతో హతులయ్యారు? తపోనిష్ఠులు, నా ప్రాణస్వరూపులు, నా గురువులు—ఆ అరణ్యంలోనే పడిపోయారు।

Verse 22

एवं तयोः सुतो विप्रा मुक्तकण्ठं रुरोद वै । अथ प्रलपितं श्रुत्वा शंकरो विपिने चरन्

ఇలా, ఓ బ్రాహ్మణులారా, వారి కుమారుడు గొంతు విప్పి గట్టిగా ఏడ్చాడు. అప్పుడు అరణ్యంలో సంచరిస్తున్న శంకరుడు ఆ విలాపాన్ని విన్నాడు।

Verse 23

तच्छब्दाभिमुखः सद्यः प्रययौ स दरीमुखम् । तत्रत्या मुनयोऽप्याशु समागच्छंस्तमाश्रमम्

ఆ శబ్దం వైపు వెంటనే ముఖం తిప్పి అతడు గుహాముఖానికి పరుగెత్తాడు. అక్కడ నివసించే మునులు కూడా త్వరగా ఆ ఆశ్రమానికి చేరుకున్నారు।

Verse 24

ते दृष्ट्वा मुनयः सर्वे शरेण निहतं मुनिम् । तत्पत्नीं च हतां विप्रा राजानं च धनुर्धरम्

ఆ మునులు అందరూ బాణంతో హతుడైన ఆ మునిని చూశారు; అతని భార్య కూడా హతమై ఉండటాన్ని చూశారు; అలాగే ధనుస్సు ధరించిన రాజును కూడా అక్కడ చూశారు।

Verse 25

विलपंतं सुतं चापि विलोक्य भृशविह्वलाः । पुत्रमाश्वासयामासुर्मा रोदीरिति कातरम्

కుమారుడు విలపిస్తున్నదాన్ని చూసి మునులు ఎంతో కలత చెందారు. వారు ఆ దుఃఖిత బాలుడిని ఓదార్చి, ‘ఏడవకు’ అని అన్నారు।

Verse 26

मुनय ऊचुः । आढ्ये वापि दरिद्रे वा मूर्खे वा पंडितेऽपि वा । पीने वाथ कृशे वापि समवर्ती परेतराट्

మునులు పలికిరి—ధనవంతుడైనా దరిద్రుడైనా, మూర్ఖుడైనా పండితుడైనా, స్థూలుడైనా కృశుడైనా—పరలోకాధిపతి యముడు అందరినీ సమానంగా వ్యవహరిస్తాడు।

Verse 27

वने वा नगरे ग्रामे पर्वते वा स्थलांतरे । मृत्योर्वशे प्रयातव्यं सर्वैरपि हि जंतुभिः

అడవిలోనైనా నగరంలోనైనా, గ్రామంలోనైనా పర్వతంలోనైనా లేదా మరే స్థలంలోనైనా—సర్వ జీవులు తప్పక మరణాధీనతకు లోబడవలసిందే।

Verse 28

वत्स नित्यं च गर्भस्थैर्जातैरपि च जंतुभिः । युवभिः स्थविरैः सर्वैर्यातव्यं यमपत्तनम्

వత్సా, గర్భస్థులైన జీవుల నుండీ జన్మించినవారివరకు, యువకుల నుండీ వృద్ధులవరకు—అందరూ నిత్యం యమపురికి వెళ్లవలసిందే।

Verse 29

वर्णिभिश्च गृहस्थैश्च वानप्रस्थैश्च भिक्षुभिः । काले प्राप्ते त्वयं देहस्त्यक्तव्यो द्विजपुत्रक

బ్రహ్మచారులు, గృహస్థులు, వానప్రస్థులు, భిక్షు-సన్యాసులు—అందరికీ, ఓ ద్విజపుత్రా, కాలం వచ్చినప్పుడు ఈ దేహాన్ని విడిచిపెట్టవలసిందే।

Verse 30

ब्राह्मणैः क्षत्रियैर्वैश्यैः शूद्रैरपि च संकरैः । यातव्यं प्रेतनिलये द्विजपुत्र महामते

బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు మరియు సంకర వర్ణాలవారూ—ఓ మహామతీ ద్విజపుత్రా—ప్రేతనిలయానికి తప్పక వెళ్లవలసిందే।

Verse 31

देवाश्च मुनयो यक्षा गंधर्वोरगराक्षसाः । अन्ये च जंतवः सर्वे ब्रह्मविष्णुहरादयः

దేవులు, మునులు, యక్షులు, గంధర్వులు, నాగులు, రాక్షసులు—మరియు ఇతర సమస్త జీవులు; బ్రహ్మ, విష్ణు, హరుడు (శివుడు) మొదలైనవారూ।

Verse 32

सर्वे यास्यंति विलयं न त्वं शोचितुमर्हसि । अद्वयं सच्चिदानंदं यद्ब्रह्मोपनिषद्गतम्

అందరూ చివరకు లయంలో లీనమవుతారు; కాబట్టి నీవు శోకించవలసినది కాదు। ఉపనిషత్తులలో బోధించిన బ్రహ్మం అద్వయం—సత్, చిత్, ఆనంద స్వరూపం।

Verse 33

न तस्य विलयो जन्म वर्धनं चापि सत्तम । मलभांडे नवद्वारे पूयासृक्छोणितालये

ఆ (బ్రహ్మ)కు లయం లేదు, జననం లేదు, వృద్ధి కూడా లేదు, ఓ శ్రేష్ఠుడా। కాని ఈ దేహం మలభాండం; తొమ్మిది ద్వారాలది, పుయ్యము-రక్త-శోణితాల నివాసం।

Verse 34

देहेऽस्मिन्बुद्बुदाकारे कृमियूथसमाकुले । कामक्रोधभयद्रोहमोहमात्सर्यकारिणि

ఈ దేహంలో—బుడగలాంటిది, కృముల గుంపులతో నిండినది, మరియు కామం, క్రోధం, భయం, ద్రోహం, మోహం, మాత్సర్యం కలిగించేది—

Verse 35

परदारपरक्षेत्रपरद्रव्यैकलोलुपे । हिंसासूयाशुचिव्याप्ते विष्ठामूत्रैकभाजने

పరస్త్రీ, పరక్షేత్రం, పరధనంపైనే లాలసపడేది; హింస, అసూయ, అశుచితో నిండినది; మలం-మూత్రాల పాత్ర మాత్రమే—

Verse 36

यः कुर्याच्छोभनधियं स मूढः स च दुर्मतिः । बहुच्छिद्रघटाकारे देहेऽस्मिन्नशुचौ सदा

ఈ దేహాన్ని శోభనమని, ప్రశంసనీయమని భావించువాడు నిజంగా మూర్ఖుడూ దుర్మతియూ; ఈ దేహము అనేక రంధ్రాలున్న కుండవలె సదా అశుచియే.

Verse 37

वायोरवस्थितिः किं स्यात्प्राणाख्यस्य चिरं द्विज । अतो मा कुरु शोकं त्वं जननीं पितरं प्रति

హే ద్విజా! ప్రాణమని పిలువబడే వాయువు స్థితి ఎంతకాలం స్థిరంగా ఉండగలదు? కనుక తల్లి తండ్రుల విషయమై నీవు శోకించకుము.

Verse 38

तौ स्वकर्मवशाद्यातौ गृहं त्यक्त्वा त्विदं क्वचित् । तव कर्मवशात्त्वं च तिष्ठस्यस्मिन्महीतले

ఆ ఇద్దరూ తమ తమ కర్మవశమున గృహాన్ని విడిచి ఎక్కడికో వెళ్లిపోయిరి; నీవు కూడా నీ కర్మవశమున ఈ భూమిమీద నిలిచియున్నావు.

Verse 39

यदा कर्मक्षयस्ते स्यात्तदा त्वं च मरिष्यसि । मरिष्यमाणप्रेतो हि मृतप्रेतस्य शोचति

నీ కర్మక్షయం జరిగినప్పుడు నీవు కూడా మరణించెదవు; మరణించబోవు ప్రేతుడే మరణించిన ప్రేతుని కోసం శోకించును.

Verse 40

यस्मिन्काले समुत्पन्नौ तव माता पिता तथा । न तस्मिंस्त्वं समुत्पन्नस्ततो भिन्ना गतिर्हि वः

నీ తల్లి తండ్రులు జన్మించిన కాలమున నీవు జన్మించలేదు; అందువల్ల మీ గతి (భాగ్యమార్గము) నిజంగా భిన్నమైనది.

Verse 41

यदि तुल्या गतिस्ते स्यात्ताभ्यां सह महामते । तर्हि त्वयापि यातव्यं मृतौ यत्र हि तौ गतौ

హే మహామతీ, నీ గతి నిజంగా వారి గతితో సమానమైతే, మరణకాలంలో నీవు కూడా వారు వెళ్లిన చోటికే వెళ్లవలసి ఉండేది।

Verse 42

मृतानां बांधवा ये तु मुंचंत्यश्रूणि भूतले । पिबंत्यश्रूणि तान्यद्धा मृताः प्रेताः परत्र वै

మృతుల బంధువులు భూమిపై కన్నీళ్లు విడిచితే, ఆ కన్నీళ్లనే పరలోకంలో మృత ప్రేతలు నిజంగా త్రాగుతారు।

Verse 43

अतः शोकं परित्यज्य धृतिं कृत्वा समाहितः । अनयोः प्रेतकार्याणि कुरु त्वं वैदिकानि तु

కాబట్టి శోకాన్ని విడిచి, ధైర్యం ధరించి, మనస్సు సమాధానంగా ఉంచి—ఈ ఇద్దరికీ వేదోక్త ప్రేతకార్యాలు (శ్రాద్ధాది) నిర్వహించు।

Verse 44

शरघातान्मृतावेतौ यस्मात्ते जननी पिता । अतस्तद्दोषशांत्यर्थमस्थीन्यादाय वै तयोः

నీ తల్లి తండ్రి బాణఘాతంతో మరణించినందున, ఆ (అటువంటి మరణసంబంధ) దోషశాంతి కోసం వారి అస్తులను సేకరించి తీసుకో।

Verse 45

रामनाथशिवक्षेत्रे रामसेतौ विमुक्तिदे । स्थापयस्व तथा श्राद्धं सपिंडीकरणादिकम्

రామనాథుని శివక్షేత్రంలో, విముక్తిని ప్రసాదించే రామసేతువద్ద, సపిండీకరణాది కర్మలతో కూడిన శ్రాద్ధాన్ని స్థాపించి విధిగా నిర్వహించు।

Verse 46

तत्रैव कुरु शुद्ध्यर्थं तयोर्बाह्मणपुत्रक । तेन दुर्मृत्युदोषस्य शांतिर्भवति नान्यथा

అదే చోట, ఓ బ్రాహ్మణపుత్రా, ఆ ఇద్దరి శుద్ధి నిమిత్తం విధివిధానంగా శుద్ధికర్మ చేయుము. దానివల్లనే దుర్మృత్యు-దోష శాంతి కలుగుతుంది; ఇతర మార్గం లేదు.

Verse 47

श्रीसूत उवाच । एवमुक्तः स मुनिभिः शाकल्यस्य सुतो द्विजाः । जांगलाख्यस्तयोः सर्वं पितृमेधं चकार वै

శ్రీసూతుడు పలికెను—ఓ ద్విజులారా, మునులు ఇలా ఉపదేశించగా శాకల్యుని కుమారుడు జాంగలుడు ఆ ఇద్దరి కోసం సంపూర్ణ పితృమేధం (పితృకర్మ) నిశ్చయంగా నిర్వహించాడు.

Verse 48

अन्येद्युरस्थीन्यादाय हालास्यं प्रययौ च सः । तस्माद्रामेश्वरं सद्यो गत्वाऽयं जांगलो द्विजः

మరుసటి రోజు అతడు అస్తికలను తీసుకొని హాలాస్యము (మధురై) వైపు బయలుదేరెను. అక్కడి నుండి ఈ ద్విజుడు జాంగలుడు వెంటనే రామేశ్వరానికి వెళ్లెను.

Verse 49

मुनिप्रोक्तप्रकारेण तस्मिन्रामेश्वरस्थले । निधाय पित्रोरस्थीनि श्राद्धादीन्यकरोत्तथा

రామేశ్వరంలోని ఆ పవిత్ర స్థలంలో, మునులు చెప్పిన విధానానుసారం, అతడు తల్లిదండ్రుల అస్తికలను నిధానించి శ్రాద్ధాది కర్మలను యథావిధిగా నిర్వహించాడు.

Verse 51

आब्दिकांते दिने विप्रो रात्रौ स्वप्ने विलोक्य तु । स्वमातरं च पितरं शंखचक्रगदाधरौ

ఆబ్దిక కర్మాంత దినమున, ఆ బ్రాహ్మణుడు రాత్రి స్వప్నంలో తన తల్లిని, తండ్రిని శంఖ-చక్ర-గదా ధరించినవారిగా దర్శించాడు.

Verse 52

गरुडोपरि संविष्टौ पद्ममालाविभूषितौ । शोभितौ तुलसीदाम्ना स्फुरन्मकरकुंडलौ

వారు గరుడునిపై ఆసీనులై, పద్మమాలలతో విభూషితులై, తులసీదామాలతో శోభిల్లి, మెరిసే మకరకుండలాలు ధరించి ప్రకాశించారు।

Verse 53

कौस्तुभालंकृतोरस्कौ पीतांबरविराजितौ । एवं दृष्ट्वा मुनिसुतो जांगलः सुप्रसन्नधीः

వారి వక్షస్థలం కౌస్తుభమణితో అలంకృతమై, పీతాంబరంలో వారు విరాజిల్లారు. అలా చూసిన మునిపుత్రుడు జాంగలుడు పరమ ప్రసన్నచిత్తుడయ్యాడు.

Verse 54

स्वाश्रमं पुनरागत्य सुखेन न्यवसद्द्विजाः । स्वप्नदृष्टं च वृत्तांतं मातापित्रोः स जांगलः

తన ఆశ్రమానికి మళ్లీ వచ్చి ఆ ద్విజుడు సుఖంగా నివసించాడు. జాంగలుడు స్వప్నంలో తల్లిదండ్రుల విషయమై చూసిన వృత్తాంతాన్ని మనసులో తలచుకున్నాడు.

Verse 55

तेभ्यो न्यवेदयत्सर्वं ब्राह्मणेभ्योऽतिहर्षितः । श्रुत्वा ते मुनयो वृत्तमासन्संप्रीतमानसाः

అతివిశేష ఆనందంతో అతడు ఆ బ్రాహ్మణులకు అన్నిటినీ నివేదించాడు. ఆ వృత్తాంతం విని ఆ మునులు హృదయంలో సంతుష్టులై ప్రసన్నులయ్యారు.

Verse 56

अथ राजानमालोक्य सर्वे तेऽपि महर्षयः । अवदन्कुपिता विप्राः शपंतः शंकरं नृपम्

ఆపై రాజును చూసి ఆ మహర్షులందరూ—కోపించిన విప్రులు—రాజు శంకరుని శపిస్తూ పలికారు.

Verse 57

पांड्यभूप महामूर्ख क्रौर्याद्ब्राह्मणघातक । स्त्रीहत्या ब्रह्महत्या च कृता यस्मात्त्वयाधुना

ఓ మహా మూర్ఖుడవైన పాండ్య రాజా! క్రూరత్వం వల్ల నీవు బ్రాహ్మణ హంతకుడవు అయ్యావు. నీవు ఇప్పుడు స్త్రీ హత్య మరియు బ్రహ్మహత్య రెండూ చేశావు కాబట్టి,

Verse 58

अतः शरीरसंत्यागं कुरु त्वं हव्यवाहने । नोचेत्तव न शुद्धिः स्यात्प्रायश्चित्तशतैरपि

కావున, నీవు అగ్నిలో నీ శరీరాన్ని త్యాగం చేయి. లేకపోతే, వందలకొద్దీ ప్రాయశ్చిత్తాలు చేసినా నీకు శుద్ధి కలుగదు.

Verse 59

त्वत्संभाषणमात्रेण ब्रह्महत्यायुतं भवेत् । अस्मत्सकाशाद्गच्छ त्वं पांड्यानां कुलपांसन

నీతో మాట్లాడటం వల్లనే బ్రహ్మహత్యా పాతకం సంక్రమిస్తుంది. ఓ పాండ్య వంశానికి మచ్చ తెచ్చినవాడా! మా సమక్షం నుండి వెళ్లిపో.

Verse 60

इत्युक्तो मुनिभिः पांड्यः शंकरो द्विजपुंगवाः । तथास्तु देहसंत्यागं करिष्ये हव्यवाहने

మునులు అలా పలికినప్పుడు, పాండ్య రాజైన శంకరుడు ఆ బ్రాహ్మణోత్తములతో ఇలా అన్నాడు: 'తథాస్తు. నేను అగ్నిలో దేహత్యాగం చేస్తాను.'

Verse 61

ब्रह्महत्याविशुद्ध्यर्थं भवतां सन्निधावहम् । अनुग्रहं मे कुर्वंतु भवंतो मुनिसत्तमाः

బ్రహ్మహత్యా దోష నివారణ కోసం నేను మీ సన్నిధిలో ఉన్నాను. ఓ మునిశ్రేష్ఠులారా! మీరు నాపై అనుగ్రహం చూపండి.

Verse 62

तथा शरीर संत्यागात्पातकं मे लयं व्रजेत् । एवमुक्त्वा मुनीन्सर्वाञ्च्छंकरः पांड्यभूपतिः

“ఇలా శరీరత్యాగం చేయుటవలన నా పాపము లయమగునుగాక.” అని చెప్పి పాండ్యభూపతి శంకరుడు సమస్త మునులను ఉద్దేశించి పలికెను.

Verse 63

स्वान्मंत्रिणः समाहूय बभाषे वचनं त्विदम् । भो मंत्रिणो ब्रह्महत्या मयाऽकार्यविचारतः

తన మంత్రులను పిలిపించి ఇలా పలికెను— “ఓ మంత్రులారా, చేయరానిదాన్ని విచారించకపోవుటవలన నా చేత బ్రహ్మహత్యా పాతకం జరిగింది.”

Verse 64

स्त्रीहत्या च तथा क्रूरा महानरकदायिनी । एतत्पातकशुद्ध्यर्थं मुनीनां वचनादहम्

“స్త్రీహత్య కూడా—అత్యంత క్రూరమైనది—మహానరకాన్ని ప్రసాదించేది. ఈ పాతకాల శుద్ధికై మునుల వచనముచే నేను…”

Verse 65

प्रदीप्ते ऽग्नौ महाज्वाले परित्यक्ष्ये कलेवरम् । काष्ठान्यानयत क्षिप्रं तैरग्निश्च समिध्यताम्

“మహాజ్వాలలతో మండుచున్న అగ్నిలో నేను ఈ కలేవరాన్ని త్యజించెదను. త్వరగా కట్టెలు తెచ్చుడి; వాటితో అగ్ని బాగా ప్రజ్వలింపబడుగాక.”

Verse 66

मम पुत्रं च सुरुचिं राज्ये स्थापयताचिरात् । मा शोकं कुरुतामात्या दैवतं दुरतिक्रमम्

“నా కుమారుడు సురుచిని ఆలస్యం లేక రాజ్యంలో స్థాపించుడి. ఓ అమాత్యులారా, శోకించకుడి; దైవం దురతిక్రమము.”

Verse 67

इतीरिता नृपतिना मंत्रिणो रुरुदुस्तदा । पांड्यनाथ महाराज रिपूणामपि वत्सल

రాజు ఇలా పలికిన వెంటనే ఆ క్షణమే మంత్రులు కన్నీరు పెట్టుకున్నారు. పాండ్యనాథ మహారాజు శత్రువుల పట్ల కూడా వాత్సల్యముగలవాడు.

Verse 68

वयं हि भवता नित्यं पुत्रवत्परिपालिताः । त्वां विना न प्रवेक्ष्याम पुरीं देवपुरोपमाम्

మీరు మమ్మల్ని ఎల్లప్పుడూ కుమారులవలె పరిరక్షించారు. మీరులేక దేవపురి వంటి ఆ నగరంలో మేము ప్రవేశించము.

Verse 69

हव्यवाहं प्रवेक्ष्यामो महा काष्ठसमेधितम् । तेषां प्रलपितं श्रुत्वा पांड्य शंकरभूपतिः । प्रोवाच मंत्रिणः सर्वान्वचनं सांत्वपूर्वकम्

‘మహా కట్టెల గుట్టలతో రగిలించిన అగ్నిలో మేము ప్రవేశిస్తాము.’ వారి విలాపం విని పాండ్యరాజు శంకరుడు సమస్త మంత్రులకు సాంత్వన వాక్యాలు పలికాడు.

Verse 70

शंकर उवाच । किं करिष्यथ भोऽमात्या महापातकिना मया

శంకరుడు అన్నాడు—ఓ అమాత్యులారా, మహాపాతకుడైన నాతో మీరు ఏమి చేయగలరు?

Verse 71

सिंहासनं समारुह्य न कर्तुं युज्यते बत । चतुरर्णवपर्यंतधरापालनमंजसा

అయ్యో! నాలుగు సముద్రాలతో పరిమితమైన భూమిని సులభంగా పాలించేందుకు సింహాసనం ఎక్కడం నాకు తగదు.

Verse 72

मत्पुत्रं सुरुचिं शीघ्रमतः स्थापयतासने । काष्ठान्यानयत क्षिप्रं प्रवेष्टुं हव्यवाहनम्

కాబట్టి నా కుమారుడు సురుచిని త్వరగా సింహాసనంపై కూర్చోబెట్టండి. వెంటనే కట్టెలు తీసుకురండి—నేను హవ్యవాహన అగ్నిలో ప్రవేశించబోతున్నాను.

Verse 73

मम मंत्रिवरा यूयं विलंबं त्यजताधुना । इत्युक्ता मंत्रिणः काष्ठं समानिन्युः क्षणेन ते

మీరు నా ఉత్తమ మంత్రులు—ఇప్పుడే ఆలస్యం విడిచిపెట్టండి. అలా చెప్పబడగానే ఆ మంత్రులు క్షణంలో కట్టెలు తెచ్చారు.

Verse 74

अग्निं प्रज्वलितं काष्ठैर्दृष्ट्वा शंकरभूपतिः । स्नात्वाचम्य विशुद्धात्मा मुनीनां संनिधौ तदा

కట్టెలతో ప్రజ్వలిస్తున్న అగ్నిని చూసి శంకర రాజు స్నానం చేసి ఆచమనం చేశాడు; మనస్సు శుద్ధి చేసుకొని అప్పుడే మునుల సన్నిధిలో నిలిచాడు.

Verse 75

अग्निं प्रदक्षिणीकृत्य तान्मुनीनपि सत्वरम् । अग्निं मुनीन्नमस्कृत्य ध्यात्वा देवमुमापतिम्

అగ్నికి ప్రదక్షిణ చేసి, ఆ మునులకూ త్వరగా ప్రదక్షిణ చేసి, అగ్నికీ మునులకూ నమస్కరించాడు; తరువాత దేవుడు ఉమాపతిని ధ్యానించాడు.

Verse 76

अग्नौ पतितुमारेभे धैर्यमालंब्य भूपतिः । तस्मिन्नवसरे विप्रा मुनीनामपि शृण्वताम्

ధైర్యాన్ని ఆశ్రయించి రాజు అగ్నిలో పడుటకు ప్రారంభించాడు. ఆ క్షణంలో, ఓ విప్రులారా—మునులు కూడా వింటుండగా—

Verse 77

अशरीरा समुदभूद्वाणी भैरवनादिनी । भोः शंकर महीपाल मानलं प्रविशाधुना

అప్పుడు భైరవనాదంలా గంభీరంగా ఒక అశరీర వాణి ఉద్భవించింది— “హే శంకరా, హే భూపాలా! ఇప్పుడే మానలలో ప్రవేశించు।”

Verse 78

ब्रह्महत्यानिमित्तं ते भयं मा भून्महामते । तवोपदेशं वक्ष्यामि रहस्यं वेदसंमितम्

“హే మహామతీ! బ్రహ్మహత్య కారణంగా నీకు భయం కలగనీయకు. వేదసమ్మతమైన ఒక రహస్య ఉపదేశాన్ని నీకు చెబుతాను।”

Verse 79

शृणुष्वावहितो राजन्मदुक्तं क्रियतां त्वया । दक्षिणांबुनिधेस्तीरे गंधमादनपर्वते

“హే రాజా! జాగ్రత్తగా విను; నేను చెప్పినట్లే చేయి— దక్షిణ సముద్ర తీరంలో, గంధమాదన పర్వతంపై…”

Verse 80

रामसेतौ महापुण्ये महापातकनाशने । रामप्रतिष्ठितं लिगं रामनाथं महेश्वरम्

“రామసేతువద్ద— మహాపుణ్యప్రదం, మహాపాతకనాశకం— రాముడు ప్రతిష్ఠించిన లింగం ఉంది; ఆ మహేశ్వరుడు ‘రామనాథుడు’।”

Verse 81

सेवस्व वर्षमेकं त्वं त्रिकालं भक्तिपूर्वकम् । प्रदक्षिणप्रक्रमणं नमस्कारं च वै कुरु

“ఒక సంవత్సరం ఆ ప్రభువును సేవించు— రోజుకు మూడు కాలాల్లో భక్తితో. ప్రదక్షిణ చేయి, నమస్కారమును (సాష్టాంగంగా) కూడా చేయి।”

Verse 82

महाभिषेकः क्रियतां रामनाथस्य वै त्वया । नैवेद्यं विविधं राजन्क्रियतां च दिनेदिने

ఓ రాజా, నీవు రామనాథునికి మహాభిషేకము చేయించుము; మరియు ప్రతిదినము వివిధ నైవేద్యములు సమర్పించుము।

Verse 83

चन्दनागरुकर्पूरै रामलिंगं प्रपूजय । भारद्वयेन गव्येन ह्याज्येन त्वभिषेचय

చందనం, అగరు, కర్పూరములతో రామలింగాన్ని శ్రద్ధగా పూజించుము; గవ్య ఘృతము రెండు భారములతో అభిషేకించుము।

Verse 84

प्रत्यहं च गवां क्षीरैर्द्विभारपरिसंमितैः । मधुद्रोणेन तल्लिंगं प्रत्यहं स्नापय प्रभोः

ప్రతిదినము ప్రభువైన ఆ లింగమును గోక్షీరము రెండు భారముల పరిమాణముతోను, మధువు ఒక ద్రోణముతోను స్నాపించుము।

Verse 85

प्रत्यहं पायसान्नेन नैवेद्यं कुरु भूपते । प्रत्यहं तिलतैलेन दीपाराधनमाचर

ఓ భూపతే, ప్రతిదినము పాయసాన్నమును నైవేద్యముగా సమర్పించుము; అలాగే ప్రతిదినము నువ్వుల నూనెతో దీపారాధన చేయుము।

Verse 86

एतेन तव राजेंद्र रामनाथस्य शूलिनः । स्त्रीहत्य्रा ब्रह्महत्या च तत्क्षणादेव नश्यतः

ఓ రాజేంద్రా, శూలధారి రామనాథుని ఈ ఆచరణవలన నీకు స్త్రీహత్యా, బ్రహ్మహత్యా పాపములు క్షణమాత్రములోనే నశించును।

Verse 87

दर्शनाद्रामनाथस्य भ्रूणहत्याशतानि च । अयुतं ब्रह्महत्यानां सुरापानायुतं तथा

రామనాథుని దర్శనమాత్రమునే భ్రూణహత్య పాపముల శతములు నశించును; అలాగే బ్రహ్మహత్య పాపముల అయుతమును, సురాపాన పాపముల అయుతమును కూడ తుడిచివేయును।

Verse 88

स्वर्णस्तेयायुतं राजन्गुरुस्त्रीगमनायुतम् । एतत्संसर्गदोषाश्च विनश्यंति क्षणाद्विभो

ఓ రాజా, స్వర్ణస్తేయ పాపముల అయుతమును, గురుపత్నీగమన పాపముల అయుతమును—అటువంటి సంసర్గదోషములతో కూడ—ఓ విభో, క్షణమాత్రమునే నశింపజేయును।

Verse 89

महापातकतुल्यानि यानि पापानि संति वै । तानि सर्वाणि नश्यंति रामनाथस्य सेवया

మహాపాతకములకు సమానమైన ఏ ఏ పాపములు ఉన్నవో, అవన్నీ రామనాథుని సేవచేత నశించును।

Verse 90

महती रामनाथस्य सेवा लभ्येत चेन्नृणाम् । किं गंगया च गयया प्रयागेणाध्वरेण वा

మనుష్యులకు రామనాథుని మహాసేవ లభించునట్లయితే, గంగా, గయ, ప్రయాగము లేదా యజ్ఞకర్మలతో ఏమి ప్రయోజనం?

Verse 91

तद्गच्छ रामसेतुं त्वं रामनाथं भजानिशम् । विलंबं मा कुरु विभो गमने च त्वरां कुरु

కాబట్టి నీవు రామసేతువుకు వెళ్లి రామనాథుని నిత్యం భజించుము. ఓ విభో, ఆలస్యం చేయకు; ప్రయాణంలో త్వరపడుము।

Verse 92

इत्युक्त्वा विररामाथ सापि वागशरीरिणी । तच्छ्रुत्वा मुनयः सर्वे त्वरयंति स्म भूपतिम्

ఇట్లు పలికి ఆ అశరీరవాణి తక్షణమే నిశ్శబ్దమైంది. అది విని సమస్త మునులు రాజును త్వరపడమని ప్రేరేపించారు.

Verse 93

गच्छ शीघं महाराज रामसेतुं विमुक्तिदम् । रामनाथस्य माहात्म्यमज्ञात्वास्माभिरीरितम्

మహారాజా, విముక్తిని ప్రసాదించే రామసేతువుకు త్వరగా వెళ్లుము. రామనాథుని మహాత్మ్యాన్ని మేము పూర్తిగా తెలియకనే ప్రకటించాము.

Verse 94

देहत्यागं कुरुष्वेति वह्नौ प्रज्वलितेऽधुना । अनुज्ञातो मुनिवरैरिति राजा स शंकरः

“ఇప్పుడే జ్వలిస్తున్న అగ్నిలో దేహత్యాగం చేయుము” అని మునివరులు అనుమతించగా, శంకరనామక రాజు సిద్ధమయ్యాడు.

Verse 95

चतुरंगबलं पुर्यां प्रापयित्वा त्वरान्वितः । नमस्कृत्य मुनीन्सर्वान्प्रहृष्टेनांतरात्मना

త్వరతో చతురంగ సేనను నగరానికి చేర్పించి, సమస్త మునులకు నమస్కరించి, అంతరాత్మ ఆనందంతో ముందుకు సాగాడు.

Verse 96

वृतः कतिपयैः सैन्यैः समादाय धनं बहु । रामनाथस्य सेवार्थमयासीद्गंधमादनम्

కొద్దిమంది సైనికులతో కలిసి, అపార ధనాన్ని తీసుకొని, రామనాథుని సేవార్థం గంధమాదనానికి బయలుదేరాడు.

Verse 97

उवास वर्षमेकं च रामसेतौ विशुद्धिदे । एकभुक्तो जितक्रोधो विजितेंद्रियसंचयः

శుద్ధిని ప్రసాదించే రామసేతువద్ద ఆయన పూర్తి ఒక సంవత్సరం నివసించాడు. రోజుకు ఒక్కసారి భోజనం చేసి, క్రోధాన్ని జయించి, ఇంద్రియసమూహాన్ని నియంత్రించి నియమబద్ధ భక్తితో ఉన్నాడు।

Verse 98

त्रिसंध्यं रामनाथं च सेवमानः सभक्तिकम् । प्रददौ रामनाथाय दशभारं धनं मुदा

దినంలోని మూడు సంధ్యాకాలాలలో భక్తితో రామనాథుని సేవించాడు. ఆనందంతో రామనాథునికి దశభార పరిమాణమైన ధనాన్ని సమర్పించాడు।

Verse 99

प्रत्यहं रामनाथस्य महापूजामकारयत् । अकरोच्च धनुष्कोटौ प्रत्यहं भक्तिपूर्वकम्

అతడు ప్రతిరోజూ రామనాథునికి మహాపూజ నిర్వహింపజేశాడు. ధనుష్కోటిలో కూడా ప్రతిదినం భక్తిపూర్వకంగా పూజాకార్యాలు చేశాడు।

Verse 100

स्नानं प्रतिदिनं चान्नं ब्राह्मणेभ्य ददौ मुदा । अशरीरावचःप्रोक्तमखिलं पूजनं तथा

అతడు ప్రతిరోజూ స్నానం చేసి, ఆనందంతో బ్రాహ్మణులకు అన్నదానం చేశాడు. అలాగే అశరీరవాణి చెప్పిన విధంగా సంపూర్ణ పూజను కూడా నిర్వహించాడు।

Verse 110

भूयोभूयो नमस्यामि पातकं मे विनश्यतु । भक्त्यैवं स्तुवतस्तस्य रामनाथं महेश्वरम्

నేను మళ్లీ మళ్లీ నమస్కరిస్తున్నాను; నా పాపం నశించుగాక. ఈ విధంగా అతడు భక్తితో మహేశ్వరుడైన రామనాథుని స్తుతించాడు।

Verse 120

नाशयाम्यहमेतेषां महापातकसंचयम् । प्रीतोऽहं तव भक्त्या च स्तोत्रेण मनुजेश्वर

హే మనుజేశ్వరా! వీరి మహాపాతకాల సముచ్చయాన్ని నేను నశింపజేస్తాను. నీ భక్తి మరియు స్తోత్రంతో నేను ప్రసన్నుడనయ్యాను.

Verse 130

पुत्रदारयुतो राजा प्राप्य राज्यमकण्टकम् । मंत्रिभिः सहितो विप्रा ररक्ष पृथिवीं चिरम्

హే విప్రులారా! కుమారులు, భార్యతో కూడిన రాజు నిర్బాధ రాజ్యాన్ని పొందెను; మంత్రులతో కలిసి అతడు దీర్ఘకాలం భూమిని రక్షించెను.

Verse 133

शृण्वन्पठन्वा मनुजस्त्विममध्यायमादरात् । सर्वपापविनिर्मुक्तो रामनाथं समश्नुते

శ్రద్ధతో ఈ అధ్యాయాన్ని వినినా లేదా పఠించినా, ఆ మనిషి సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడై రామనాథుని సాన్నిధ్యాన్ని పొందుతాడు.