Adhyaya 40

Verse 1

नारद उवाच । ज्ञातिभेदे तु संजाते तस्मिन्मोहेरके पुरे । त्रैविद्यैः किं कृतं ब्रह्मंस्तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः

నారదుడు పలికెను—హే బ్రహ్మన్! మోహేరక నగరంలో జ్ఞాతిభేదం కలిగినప్పుడు త్రైవిద్యులు (వేదజ్ఞులు) ఏమి చేశారు? నేను అడుగుతున్నాను; దానిని నాకు చెప్పండి.

Verse 2

ब्रह्मोवाच । स्वस्थाने वाडवाः सर्वे हर्षनिर्भरमानसाः । अग्निहोत्रपरा केऽपि केऽपि यज्ञपरायणाः

బ్రహ్ముడు పలికెను—వాడవులందరూ తమ తమ స్థానాలలోనే నిలిచి, హర్షంతో నిండిన మనస్సులతో ఉన్నారు. కొందరు అగ్నిహోత్రానికి అంకితులు, మరికొందరు యజ్ఞాలలో పరాయణులు.

Verse 3

केऽपि चाग्निसमाधानाः केऽपि स्मार्ता निरंतरम् । पुराणन्यायवेत्तारो वेदवेदांगवादिनः

కొందరు పవిత్రాగ్నుల స్థాపన-పోషణలో నిమగ్నులై, మరికొందరు నిరంతరం స్మార్తాచారాన్ని అనుసరించారు. వారు పురాణ-న్యాయాలను తెలిసినవారు, వేద-వేదాంగాలను వివరిస్తువారు.

Verse 4

सुखेन स्वान्सदाचारान्कुर्वन्तो ब्रह्मवादिनः । एवं धर्मसमाचारान्कुर्वतां कुशलात्मनाम्

బ్రహ్మవాదులు ఆనందంగా తమ సదాచారాలను ఆచరించారు. ఈ విధంగా కుశలమనస్సు గలవారు ధర్మసమాచారాలను నిర్వహించుచుండగా…

Verse 5

स्थानाचारान्कुलाचारानधिदेव्याश्च भाषितान् । धर्मशास्त्रस्थितं सर्वं काजेशैरुदितं च यत्

వారు దేశాచారమును, కులాచారమును, అధిదేవి పలికిన వచనములను, ధర్మశాస్త్రాలలో స్థాపితమైన సమస్త విధానమును, అలాగే కాజేశులు (అధికారులు) ప్రకటించినదంతటినీ అనుసరించారు।

Verse 6

परंपरागतं धर्म मूचुस्ते वाडवोत्तमाः

ఆ ఉత్తమ వాడవులు పరంపరగా వచ్చిన ధర్మాన్ని బోధించారు।

Verse 7

ब्राह्मणा ऊचुः । उपास्ते यश्च लिखितं रक्तपादैस्तु वाडवाः । ज्ञातिश्रेष्ठः स विज्ञेयो वलिर्देयस्ततः परम्

బ్రాహ్మణులు అన్నారు—వాడవులు రక్తపాదములతో (ఎర్ర పాదచిహ్నాలతో) వ్రాసిన ఆ లేఖ్యాన్ని ఎవడు ఉపాసిస్తాడో, అతడే కులంలో శ్రేష్ఠుడని తెలుసుకోవాలి; ఆపై బలి (అర్పణ) ఇవ్వాలి।

Verse 8

रक्तचंदनं प्रसाध्याथ प्रसिद्धं स्वकुलं तथा । कुंकुमारक्तपादैस्तैर्गंधपुष्पादिचर्चितैः

తర్వాత రక్తచందనంతో అలంకరించి, వారు తమ కులాన్ని కూడా ప్రసిద్ధం చేశారు—కుంకుమంతో ఎర్రబడిన ఆ పాదచిహ్నాల ద్వారా, అవి గంధం, పుష్పాది అర్చనలతో శోభించాయి।

Verse 9

संभूय लिखितं तच्च रक्तपादं तदुच्यते । रामस्य लेख्यं ते सर्वे पूजयंतु समाहिताः

సభలో సమవేతంగా వ్రాయబడిన ఆ లేఖ్యమే ‘రక్తపాద’ అని పిలువబడుతుంది. వారు అందరూ సమాహితచిత్తంతో రాముని ఆ లేఖ్యాన్ని పూజించాలి।

Verse 10

रामस्य करमुद्रां च पूजयंतु द्विजाः सदा । येषां दोषाः सदाचारे व्यभिचारादयो यदि

ద్విజులు ఎల్లప్పుడూ శ్రీరాముని కరముద్రను పూజించాలి. అయితే వారి సదాచారంలో వ్యభిచారాది దోషాలు ఉంటే, తగిన శుద్ధి-సంస్కారం లేకుండా దానిని ధరించుట యోగ్యం కాదు.

Verse 11

तेषां दण्डो विधेयस्तु य उक्तो विधिवद्विजैः । चिह्नं न राममुद्राया यावद्दंडं ददाति न

అటువంటి వారిపై పండిత ద్విజులు విధివిధానంగా చెప్పిన దండన తప్పక విధించాలి. దండం చెల్లించేవరకు రామముద్రా చిహ్నాన్ని ధరించరాదు.

Verse 12

विना दण्डप्रदानेन मुद्राचिह्नं न धार्यते । मुद्राहस्ताश्च विज्ञेया वाडवा नृपसत्तम

దండం చెల్లించకుండా ముద్రా-చిహ్నాన్ని ధరించరాదు. చేతిపై ముద్రను ధరించినవారు ‘వాడవులు’ అని గుర్తించబడాలి, ఓ నృపశ్రేష్ఠా.

Verse 13

पुत्रे जाते पिता दद्द्याच्छ्रीमात्रे तु बलिं सदा । पलानि विंशतिः सर्प्पिर्गुडः पंचप लानि च

కుమారుడు జన్మించినప్పుడు తండ్రి ఎల్లప్పుడూ శ్రీమాతృదేవికి బలి (నైవేద్యార్పణ) సమర్పించాలి. అందులో నెయ్యి ఇరవై పలాలు, బెల్లం ఐదు పలాలు ఉండాలి.

Verse 14

कुंकुमादिभिरभ्यर्च्य जातमात्रः सुतस्तदा । षष्ठे च दिवसे राजन्षष्ठीं पूजयते सदा

కుమారుడు పుట్టిన వెంటనే కుంకుమాది ద్రవ్యాలతో (దేవిని) అర్చించి, ఆపై ఆరవ రోజున—ఓ రాజా—ఎల్లప్పుడూ షష్ఠీ దేవిని పూజించాలి.

Verse 15

दद्यात्तत्र बलिं साज्यं कुर्याद्धि बलिपंचकम् । पंचप्रस्थान्बलीन्दद्यात्सवस्त्राञ्छ्रीफलैर्युतान्

అక్కడ నెయ్యితో కూడిన బలిని అర్పించి, విధివిధానంగా పంచబలులను నిర్వహించాలి. వస్త్రాలతో పాటు శుభఫలాలతో యుక్తమైన ఐదు ప్రస్థముల బలులను సమర్పించాలి.

Verse 16

कुंकुमादिभिरभ्यर्च्य श्रीमात्रे भक्तिपूर्वकम् । वितशाठ्यं न कुर्वीत कुले संततिवृद्धये

కుంకుమాది ద్రవ్యాలతో భక్తిపూర్వకంగా శ్రీమాతృను ఆరాధించి, వ్యయములో గానీ అర్పణములో గానీ మోసం/కపటము చేయకూడదు; వంశసంతతి వృద్ధి కోసం ఇది శ్రేయస్కరం.

Verse 17

तद्धि चार्पयता द्रव्यं वृद्धौ यद्ध्रीणितं पुनः । जन्मनो नंतरं कार्यं जातकर्म यथाविधि

సమృద్ధిలో మళ్లీ సంపాదించిన ద్రవ్యాన్నే అర్పించాలి; దానిని దాచిపెట్టకూడదు. అలాగే జననం అయిన వెంటనే విధిపూర్వకంగా జాతకర్మ సంస్కారం చేయాలి.

Verse 18

विप्रानुकीर्तिता याश्च वृत्तिः सापि विभज्यते । प्रथमा लभ्यमाना च वृत्तिर्वै यावती पुनः

బ్రాహ్మణులు పేర్కొన్న ‘వృత్తి’ (జీవిక) కూడా విభజించబడాలి. మొదటి భాగం అనగా పొందినట్లే—ఎంత పరిమాణమైతే అంత—ఆ వృత్తియే.

Verse 19

तस्या वृत्तेरर्द्धभागो गोत्रदेव्यै तु कल्प्यताम् । द्विगुणं वणिजा चैव पुत्रं जाते भवेदिति

ఆ వృత్తిలో సగభాగాన్ని గోత్రదేవికి కేటాయించాలి. వాణిజ్యుడికి అయితే ద్విగుణ దానవిధానం చెప్పబడింది; దాని ఫలంగా పుత్రజన్మ శుభంగా కలుగునని.

Verse 20

मांडलीयाश्च ये शूद्रास्तेषामर्ककरं त्विदम् । अडालजानां त्रिगुणं गोभुजानां चतुर्गुणम्

మాండలీయులని పిలువబడే శూద్రులకు ఇది ‘అర్కకర’ అనే విధించిన పన్ను. అడాలజులకు అది మూడింతలు, గోభుజులకు నాలుగింతలు అని చెప్పబడింది.

Verse 21

इत्येतत्कथितं सर्वमन्यच्च शूद्रजातिषु । यस्य दोषस्तु हत्यायाः समुद्भूतो विधेर्वशात्

ఇలా శూద్రజాతుల విషయమై అన్నీ, ఇతర విషయాలతో కూడి చెప్పబడినవి. ఇప్పుడు విధి బలముచేత ఎవరిలో హత్యాదోషము ఉద్భవించిందో, అతని విషయము (ఇక చెప్పబడును).

Verse 22

दण्डस्तु विधिवत्तस्य कर्त्तव्यो वेदशास्त्रिभिः । अन्यायो न्यायवादी स्यान्निर्द्दोषे दोषदायकः

అతనికి శిక్షను వేదశాస్త్రవిద్వాంసులు విధి ప్రకారమే విధించాలి. లేకపోతే న్యాయం అనే పేరుతో అన్యాయం జరుగుతుంది—నిర్దోషిపై దోషారోపణ చేసినప్పుడు.

Verse 23

पंक्तिभेदस्य कर्ता च गोसहस्रवधः स्मृतः । वृत्तिभागविभजनं तथा न्यायविचारणम् । श्रीरामदूतकस्याग्रे कर्त्तव्यमिति निश्चयः

భోజనపంక్తిలో భేదం కలిగించేవాడు సహస్ర గోవధానికి సమానుడని స్మరించబడాడు. జీవనోపాధి, భాగాల విభజన మరియు న్యాయ విచారణ—ఇవి శ్రీరామదూత (హనుమాన్) సమక్షంలోనే చేయవలెనని నిశ్చయం.

Verse 24

तस्य पूजां प्रकुर्वीत तदा कालेऽथवा सदा । तैलेन लेपयेत्तस्य देहे वै विघ्नशांतये

ఆయన పూజను యథాకాలంలో గానీ, లేక ఎల్లప్పుడూ గానీ చేయాలి. విఘ్నశాంతి కోసం ఆయన దేహానికి నూనెతో లేపనం చేయాలి.

Verse 25

धूपं दीपं फलं दद्यात्पुष्पैर्नानाविधैः किल । पूजितो हनुमानेव ददाति तस्य वांछितम्

ధూపం, దీపం, ఫలం మరియు నానావిధ పుష్పాలను సమర్పించాలి. ఈ విధంగా పూజింపబడిన హనుమంతుడే భక్తుని వాంఛితాన్ని ప్రసాదిస్తాడు.

Verse 26

प्रतिपुत्रं तु तस्याग्रे कुर्यान्नान्यत्र कुत्रचित् । श्रीमाताबकुलस्वामिभागधेयं तु पूर्वतः

ప్రతి కుమారుని విషయములో అది అతని సమక్షంలోనే చేయాలి, మరెక్కడా కాదు. ముందుగా శ్రీ మాతా బకుల స్వామికి చెందవలసిన భాగాన్ని వేరు చేయాలి.

Verse 27

पश्चात्प्रतिग्रहं विप्रैः कर्त्तव्यमिति निश्चितम् । समागमेषु विप्राणां न्यायान्यायविनिर्णये

ఆ తరువాత బ్రాహ్మణులు ప్రతిగ్రహం (దానం/దక్షిణ స్వీకారం) చేయడం సముచితమని నిర్ణయించబడింది—న్యాయాన్యాయ నిర్ణయార్థం బ్రాహ్మణ సమాగమాలలో।

Verse 28

निर्णयं हृदये धृत्वा तत्रस्थं श्रावयेद्द्विजान् । केवलं धर्मबुद्ध्या च पक्षपातं विवर्जयेत्

నిర్ణయాన్ని హృదయంలో దృఢంగా ఉంచి, అక్కడ ఉన్న ద్విజులకు వినిపించాలి. కేవలం ధర్మబుద్ధితో పక్షపాతాన్ని విడిచిపెట్టాలి.

Verse 29

सर्वेषां संमतं कार्यं तद्ध्यविकृतमेव च । आकारितस्ततो विप्रः सभायां भयमेति चेत्

అందరికీ సమ్మతమైనదే కార్యంగా చేయాలి; అదే నిర్ణయం కలుషరహితంగా ఉంటుంది. అయితే పిలువబడిన బ్రాహ్మణుడు సభలో భయపడితే—

Verse 30

न तस्य वाक्यं श्रोतव्यं निर्णीतार्थनिवारणे । यस्य वर्जस्तु क्रियते मिलित्वा सर्व वाडवैः

సమాజమంతా కలిసి బహిష్కరించిన వాడు, ముందే న్యాయంగా నిర్ణయమైన విషయాన్ని తిప్పివేయాలని పలికే మాటలను వినకూడదు।

Verse 31

खानपानादिकं सर्वं कार्यं तेन विवर्जयेत् । तस्य कन्या न दातव्या तत्संसर्गी च तादृशः

అతనితో భోజనపానాదులన్నీ వ్యవహారాలు పూర్తిగా వదలాలి. అతనికి కన్యాదానం చేయకూడదు; అతని సాంగత్యంలో ఉన్న అలాంటి వాడికీ కాదు।

Verse 32

ततो दंडं प्रकुर्वीत सर्वैरेव द्विजोत्तमैः । भोजनं कन्यकादानमिति दाशरथेर्मतम्

ఆ తరువాత సమస్త ద్విజోత్తములు కలిసి విధిపూర్వకంగా దండన విధించాలి. భోజనదానం, కన్యాదానం—ఇదే దాశరథి అభిప్రాయం అని చెప్పబడింది।

Verse 33

यत्किंचित्कुरुते पापं लब्धुं स्थलमथापि वा । शुष्कार्द्रं वसते चान्ने तस्मादन्नं परि त्यजेत्

ఎవరైనా పదవి లేదా స్థానం పొందేందుకు పాపం చేసి, అయినా పొడి-తడి అన్నంపై జీవిస్తే, అతని వద్ద నుండి అన్నం పూర్తిగా వదలాలి।

Verse 34

कुर्वंस्तत्पापभागी स्यात्तस्य दंडो यथाविधि । न्यायं न पश्यते यस्तु शक्तौ सत्यां सदा यतः

అటువంటి దుష్కార్యాన్ని సమర్థించేవాడు ఆ పాపంలో భాగస్వామి; అతనికీ విధిపూర్వక దండన ఉంది. శక్తి ఉన్నప్పటికీ న్యాయాన్ని నిలబెట్టని వాడు ఎల్లప్పుడూ నింద్యుడు।

Verse 35

पापभागी स विज्ञेय इति सत्यं न संशयः । उत्कोचं यस्तु गृह्णाति पापिनां दुष्टकर्मिणाम् । सकलं च भवेत्तस्य पापं नैवात्र सशयः

అతడు పాపభాగి అని తెలుసుకోవాలి—ఇది సత్యం, సందేహం లేదు. పాపులు, దుష్కర్ములు ఇచ్చే లంచం (ఉత్కోచం) ఎవడు స్వీకరిస్తాడో, అతనిమీద వారి సమస్త పాపమూ పడుతుంది—ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 36

तस्यान्नं गृह्यते नैव कन्यापि न कदाचन । हितमाचरते यस्तु पुत्राणामपि वै नरः

అతని అన్నాన్ని ఎప్పుడూ స్వీకరించకూడదు; అలాగే ఏ కాలంలోనూ అతనికి కన్యను ఇవ్వకూడదు. తన కుమారులకైనా నిజమైన హితం ఆచరించే పురుషుడు ఈ నియమాలను పాటించాలి.

Verse 37

स एतान्नियमान्सर्वान्पालयेन्नात्र संशयः । एवं पत्रं लिखित्वा तु वाडवास्ते प्रह र्षिताः

అతడు ఈ నియమాలన్నిటినీ పాటించాలి—ఇందులో సందేహం లేదు. ఈ విధంగా పత్రం వ్రాసిన తరువాత ఆ వాడవులు ఎంతో ఆనందించారు.

Verse 38

प्राप्ते कलियुगे घोरे यथा पापं न कुर्वते । इति ज्ञात्वा तु सर्वे ते न्यायधर्मं प्रचक्रिरे

భయంకరమైన కలియుగం వచ్చినప్పుడు పాపం చేయకుండా ఎలా ఉండాలో అని తెలుసుకొని, వారందరూ న్యాయధర్మాన్ని స్థాపించారు.

Verse 39

व्यास उवाच । कलौ प्राप्ते द्विजाः सर्वे स्थानभ्रष्टा यतस्ततः । पक्षमुत्कलं ग्रहीष्यंति तथा स्युः पक्षपातिनः

వ్యాసుడు పలికెను—కలియుగం వచ్చినప్పుడు సమస్త ద్విజులు ఎక్కడికక్కడ తమ స్థానాల నుండి చ్యుతులవుతారు. వారు వర్గాలు (పక్షాలు) పట్టుకొని, అలా పక్షపాతులవుతారు.

Verse 40

भोक्ष्यंते म्लेच्छकग्रामान्कोलाविध्वंसिभिः किल । वेदभ्रष्टाश्च ते विप्रा भविष्यंति कलौ युगे

కలియుగంలో నిజంగా కోలులను విధ్వంసం చేసేవారు మ్లేచ్ఛ గ్రామాలను భోగిస్తారు; ఆ అంధకార యుగంలో ఆ బ్రాహ్మణులు వేదభ్రష్టులవుతారు।

Verse 42

यस्मिन्गोत्रे समुत्पन्ना वाडवा ये महाबलाः

ఆ మహాబలులైన వాడవులు ఏ గోత్రంలో జన్మించారు?

Verse 43

व्यास उवाच ज्ञायते गोत्रसंज्ञाऽथ केचिच्चैव पराक्रमैः । यस्ययस्य च यत्कर्म तस्य तस्यावटंककः

వ్యాసుడు పలికెను—గోత్రసంజ్ఞ తెలిసిపోతుంది; కొందరు తమ పరాక్రమంతోనే ప్రసిద్ధులు. ఎవరు ఏ కార్యం చేస్తారో, అదే వారి గుర్తు (అవటంకక) అవుతుంది।

Verse 44

अवटंकैर्हि ज्ञायंते नान्यथा ज्ञायते क्वचित् । गोत्रैश्च प्रवरैश्चैव अवटंकैर्नृपात्मज

వారు ఈ గుర్తుల (అవటంకక) ద్వారానే తెలిసిపోతారు; ఇతర విధంగా ఎక్కడా తెలియరు. గోత్రాలు, ప్రవరాలు కూడా—ఇలాంటి గుర్తుల ద్వారానే, ఓ రాజకుమారా।

Verse 47

व्यास उवाच । ज्ञायंते यत्रयत्रस्था माध्यंदिनीया महाबलाः । कौथमीं च समाश्रित्य केचिद्विप्रा गुणान्विताः

వ్యాసుడు పలికెను—ఎక్కడెక్కడ ఆ మహాబలులైన మాధ్యందినీయులు నివసిస్తారో, అక్కడక్కడ వారు గుర్తించబడతారు. అలాగే కౌథుమీ శాఖను ఆశ్రయించి కొందరు గుణవంతులైన బ్రాహ్మణులు కూడా (అక్కడ) ఉంటారు।

Verse 48

ऋगथर्वणजा शाखा नष्टा सा च महामते । एवं वै वर्तमानास्ते वाडवा धर्मसंभवाः

హే మహామతే! ఋగ్‌ మరియు అథర్వణం నుండి పుట్టిన ఆ శాఖ నశించింది. ఈ విధంగా ధర్మసంభవులైన వాడవులు ఇప్పటికీ నిలిచియున్నారు.

Verse 49

धर्मारण्ये महाभागाः पुत्रपौत्रान्विताऽभवन् । शूद्राः सर्वे महाभागाः पुत्रपौत्र समावृताः

ధర్మారణ్యంలో ఆ మహాభాగులు కుమారులు, మనవళ్లతో కూడి స్థిరపడ్డారు. వారందరూ శూద్రులే అయినా మహాభాగులు, కుమార-మనవళ్లతో పరివృతులయ్యారు.

Verse 50

धर्मारण्ये महातीर्थे सर्वे ते द्विजसेवकाः । अभवन्रामभक्ताश्च रामाज्ञां पालयंति च

ధర్మారణ్యమనే మహాతీర్థంలో వారు అందరూ ద్విజసేవకులయ్యారు. వారు రామభక్తులై, రామాజ్ఞను కూడా పాటిస్తున్నారు.

Verse 51

आज्ञामत्याऽदरेणेह हनूमंतश्च वीर्यवान् । पालयेत्सोऽपि चेदानीं सुप्राप्ते वै कलौ युगे

ఇక్కడ విశ్వాసపూర్వక సమ్మతి, ఆదరంతో వీర్యవంతుడైన హనుమంతుడుకూడా ఆ ఆజ్ఞను పాటించేవాడు. ఇప్పుడు కలియుగం పూర్తిగా వచ్చినప్పటికీ అలాగే (పాటించాలి).

Verse 52

अदृष्टरूपी हनुमांस्तत्र भ्रमति नित्यशः । त्रैविद्या वाडवा यत्र चातुर्विद्यास्तथैव च

అక్కడ అదృశ్యరూపుడైన హనుమంతుడు నిత్యం సంచరిస్తుంటాడు; అక్కడ వాడవులు త్రైవిద్యలో నిపుణులు, అలాగే కొందరు చాతుర్విద్యలోనూ నిపుణులు.

Verse 53

सभायामुपविष्टा येऽन्यायात्पापं प्रकुर्वते । जयो हि न्यायकर्तॄणामजयोऽन्यायकारिणाम्

సభలో కూర్చొని అన్యాయముచేత పాపం చేసేవారికి కాదు; నిజమైన జయం న్యాయం చేసేవారికే, అన్యాయం చేసేవారికి అపజయమే.

Verse 54

सापराधे यस्तु पुत्रे ताते भ्रातरि चापि वा । पक्षपातं प्रकुर्वीत तस्य कुप्यति वायुजः

దోషమున్న కుమారుని, తండ్రిని లేదా అన్నదమ్ముని పక్షాన ఎవడు పక్షపాతం చేస్తాడో, అతనిపై వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు అసంతుష్టుడవుతాడు.

Verse 55

कुपितो हनुमानेष धननाशं करोति वै । पुत्रनाशं करोत्येव धामनाशं तथैव च

ఈ హనుమంతుడు కోపిస్తే నిజంగా ధననాశం కలుగజేస్తాడు; కుమారనాశం చేస్తాడు, అలాగే గృహధామ నాశమును కూడా కలుగజేస్తాడు.

Verse 56

सेवार्थं निर्मितः शूद्रो न विप्रान्परिषेवते । वृत्तिं वा न ददात्येव हनुमांस्तस्य कुप्यति

సేవార్థం సృష్టించబడిన శూద్రుడు బ్రాహ్మణులను సేవించకపోతే, లేదా వారికి జీవనోపాధి సహాయం ఇవ్వకపోతే—అతనిపై హనుమంతుడు అసంతుష్టుడవుతాడు.

Verse 57

अर्थनाशं पुत्रनाशं स्थाननाशं महा भयम् । कुरुते वायुपुत्रो हि रामवाक्यमनुस्मरन्

రామవాక్యాన్ని స్మరించుచూ వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు ధననాశం, కుమారనాశం, స్థాననాశం మరియు మహాభయాన్ని కలుగజేస్తాడు.

Verse 58

यत्र कुत्र स्थिता विप्राः शूद्रा वा नृपसत्तम । न निर्द्धना भवेयुस्ते प्रसादाद्राघवस्य च

హే నృపశ్రేష్ఠా! ఎక్కడెక్కడ బ్రాహ్మణులు—లేదా శూద్రులైనా—నివసించినా, రాఘవుడు (శ్రీరాముడు) అనుగ్రహంతో వారు ఎప్పటికీ దరిద్రులు కాకూడదు.

Verse 59

यो मूढश्चाप्यधर्मात्मा पापपाषंडमाश्रितः । निजान्विप्रान्परित्यज्य परज्ञातींश्च मन्यते

పాపపాషండాన్ని ఆశ్రయించిన ఆ మూర్ఖుడు, అధర్మాత్ముడు, తన బ్రాహ్మణులను విడిచి పరజనులనే తన బంధువులుగా భావిస్తాడు.

Verse 60

तस्य पूर्वकृतं पुण्यं भस्मीभवति नान्यथा । अन्येषां दीयते दानं स्वल्पं वा यदि वा बहु

అతడు పూర్వం చేసిన పుణ్యం అంతా భస్మమవుతుంది—ఇదే నిశ్చయం. అతడు ఇచ్చే దానం చిన్నదైనా పెద్దదైనా, అది అతని పుణ్యంగా కాక ఇతరులకే ఇచ్చినదిగా లెక్కపడుతుంది.

Verse 61

यथा भवति वै पूर्वं ब्रह्मविष्णुशिवैः कृतम् । तस्य देवा न गृह्णंति हृव्यं कव्यं च पूर्वजाः

పూర్వకాలంలో బ్రహ్మ, విష్ణు, శివులు స్థాపించిన విధంగా—అతని హవ్యాన్ని దేవతలు స్వీకరించరు; అతని కవ్యాన్ని పితృదేవతలు కూడా గ్రహించరు.

Verse 62

वंचयित्वा निजान्विप्रानन्येभ्यः प्रददेत्तु यः । तस्य जन्मार्जितं पुण्यं भस्मीभवति तत्क्षणात्

తన బ్రాహ్మణులను మోసం చేసి ఇతరులకు దానం చేసే వాడి జన్మాంతరంగా సంపాదించిన పుణ్యం ఆ క్షణమే భస్మమవుతుంది.

Verse 63

ब्रह्मविष्णुशिवैश्चैव पूजिता ये द्विजोत्तमाः ते । षां ये विमुखाः शूद्रा रौरवे निवसंति ते

బ్రహ్మ, విష్ణు, శివులచేత కూడా పూజింపబడే ద్విజోత్తముల పట్ల విముఖులై ద్వేషించే శూద్రులు రౌరవమనే నరకంలో నివసిస్తారు।

Verse 64

यो लौल्याच्च कुलाचारं गोत्राचारं प्रलोपयेत् । स्वाचारं यो न कुर्वीत कदाचिद्वै विमोहितः

లోభవశంగా కులాచారాన్ని, గోత్రాచారాన్ని నాశనం చేసే వాడు, అలాగే మోహగ్రస్తుడై తన స్వధర్మాచారాన్ని ఎప్పుడైనా ఆచరించని వాడు పతనమవుతాడు।

Verse 65

सर्वनाशो भवेत्तस्य भस्मीभवति तत्क्षणात् । तस्मात्सर्वः कुलाचारः स्थानाचारस्तथैव च

అటువంటి వానికి సంపూర్ణ నాశనం కలుగుతుంది; ఆ క్షణమే అతడు భస్మమైనట్టే అవుతాడు. కనుక కులాచారమును, స్థానానుసార ఆచారమును తప్పక నిలుపుకోవాలి।

Verse 66

गोत्राचारः पालनीयो यथावित्तानुसारतः । एवं ते कथितं राजन्धर्मारण्यं पुरातनम्

గోత్రాచారాన్ని తన సామర్థ్యానుసారంగా పాటించాలి. ఓ రాజా, ఈ విధంగా నీకు ప్రాచీన ధర్మారణ్యం వివరించబడింది।

Verse 67

स्थापितं देवदेवैश्च ब्रह्मविष्णुशिवादिभिः । धर्मारण्यं कृतयुगे त्रेतायां सत्यमंदिरम् । द्वापरे वेदभवनं कालौ मोहेरकं स्मृतम्

దేవదేవులైన బ్రహ్మ, విష్ణు, శివాదులచే స్థాపించబడిన ఈ స్థలం కృతయుగంలో ‘ధర్మారణ్యం’, త్రేతాయుగంలో ‘సత్యమందిరం’, ద్వాపరయుగంలో ‘వేదభవనం’, కలియుగంలో ‘మోహేరకం’ అని స్మరించబడుతుంది।

Verse 68

ब्रह्मोवाच । य इदं शृणुयात्पुत्र श्रद्धया परया युतः । धर्मारण्यस्य माहात्म्यं सर्वकिल्बिषनाशनम्

బ్రహ్ముడు పలికెను—వత్సా, పరమ శ్రద్ధతో కూడి ధర్మారణ్య మహాత్మ్యాన్ని, సర్వ పాపనాశకమైనదాన్ని, ఎవడు శ్రవణం చేస్తాడో అతడు పవిత్రతను పొందును।

Verse 69

मनोवाक्कायजनितं पातकं त्रिविधं च यत् । तत्सर्वं नाशमायाति श्रवणात्कीर्तनात्सुकृत्

మనస్సు, వాక్కు, కాయము వలన జనించే త్రివిధ పాపమేదైనా—ఈ (మహాత్మ్య) శ్రవణం మరియు కీర్తనంతో అది అంతా నశించి పుణ్యముగా మారును।

Verse 70

धन्यं यशस्यमायुष्यं सुखसंतानदायकम् । माहात्म्यं शृणुयाद्वत्स सर्वसौख्याप्तये नरः

ఈ మహాత్మ్యం ధన్యమైనది, యశస్సును ప్రసాదించేది, ఆయుష్షును వృద్ధి చేసేది, సుఖసంతానాన్ని దయచేసేది. వత్సా, సర్వసుఖప్రాప్తికై మనిషి దీనిని శ్రవణం చేయాలి।

Verse 71

सर्वतीर्थेषु यत्पुण्यं सर्वक्षेत्रेषु यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति धर्मारण्यस्य सेवनात्

సర్వ తీర్థాలలోని పుణ్యమూ, సర్వ క్షేత్రాలలోని ఫలమూ—ఆ ఫలమంతా ధర్మారణ్య సేవ (దర్శన-పూజ) వలననే లభించును।

Verse 72

नारद उवाच । धर्मारण्यस्य माहात्म्यं यच्छ्रुतं त्वन्मुखांबुजात् । धर्मवाप्यां यत्र धर्म्मस्तपस्तेपे सुदुष्कुरम्

నారదుడు పలికెను—మీ కమలముఖమునుండి నేను ధర్మారణ్య మహాత్మ్యాన్ని శ్రవణం చేసితిని; అక్కడ ధర్మవాపీలో ధర్ముడు అత్యంత దుష్కరమైన తపస్సు చేసెను।

Verse 73

तस्य क्षेत्रस्य महिमा मया त्वत्तोऽवधारितः । स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि धर्मारण्यदिदृक्षया

మీ ద్వారా ఆ పుణ్యక్షేత్ర మహిమను నేను సమ్యకంగా గ్రహించాను। మీకు శుభం కలుగుగాక; ధర్మారణ్య దర్శనాభిలాషతో నేను ఇప్పుడు బయలుదేరుతున్నాను।

Verse 74

तत्र वाक्यजलौघेन पावितोऽहं चतुर्मुख

అక్కడ, ఓ చతుర్ముఖా! మీ వాక్యజలప్రవాహంతో నేను పవిత్రుడనయ్యాను.

Verse 75

व्यास उवाच । इदमाख्यानकं सर्वं कथितं पांडुनंदन । यच्छ्रुत्वा गोसहस्रस्य फलं प्राप्नोति मानवः

వ్యాసుడు పలికెను— ఓ పాండునందనా! ఈ సమస్త పుణ్యాఖ్యానాన్ని నేను వివరించాను. దీన్ని వినేవాడు సహస్ర గోదాన సమానమైన పుణ్యఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 76

अपुत्रो लभते पुत्रान्निर्द्धनो धनवान्भवेत् । रोगी रोगात्प्रमुच्येत बद्धो मुच्येत बंधनात्

సంతానం లేనివాడు సంతానాన్ని పొందుతాడు, దరిద్రుడు ధనవంతుడవుతాడు. రోగి రోగం నుండి విముక్తుడవుతాడు, బంధితుడు బంధనాల నుండి విడుదలవుతాడు.

Verse 77

विद्यार्थी लभते विद्यामुत्तमां कर्मसाधनाम् । तीर्थयात्राफलं तस्य कोटिकन्याफलं लभेत्

విద్యార్థి శ్రేష్ఠమైన, కార్యసాధనకరమైన విద్యను పొందుతాడు. అతనికి తీర్థయాత్ర ఫలం లభిస్తుంది; అలాగే ‘కోటికన్యా’ సమానమైన పుణ్యఫలమును కూడా పొందుతాడు.

Verse 78

यः श्रृणोति नरो भक्त्या नारी वाथ नरोत्तम । निरयं नैव पश्यंति एकोत्तरशतैः सह

హే నరోత్తమా! పురుషుడైనా స్త్రీయైనా భక్తితో దీనిని శ్రవణం చేస్తే, అతడు/ఆమె నూరొక్క మంది స్వజనులతో కూడి నరకాన్ని చూడడు/చూడదు।

Verse 79

शुभे देशे निवेश्याथ क्षौमवस्त्रादिभिस्तथा । पुराणपुस्तकं राजन्प्रयतः शिष्टसंमतः

హే రాజా! శుభస్థలంలో పురాణగ్రంథాన్ని స్థాపించి, క్షౌమవస్త్రాది అలంకారాలతో సుసజ్జితం చేసి, శుద్ధితో శిష్టులు సమ్మతించే ఆచారంతో ప్రవృత్తి చెందాలి।

Verse 80

अर्चयेच्च यथा न्यायं गंधमाल्यैः पृथक्पृथक् । समाप्तौ नृप ग्रंथस्य वाचकस्यानुपूजनम्

గంధమాల్యాలను వేర్వేరుగా సమర్పిస్తూ విధిపూర్వకంగా అర్చన చేయాలి. హే నృపా! గ్రంథసమాప్తి వేళ వాచకునికీ యథోచితంగా పూజా-సత్కారం చేయాలి।

Verse 81

दानादिभिर्यथान्यायं संपूर्णफलहेतवे । मुद्रिकां कुंडले चैव ब्रह्मसूत्रं हिरण्मयम्

సంపూర్ణ ఫలప్రాప్తి కోసం యథావిధిగా దానాదులు చేయాలి—ముద్రిక (ఉంగరం), కుండలాలు, అలాగే స్వర్ణమయ బ్రహ్మసూత్రం (యజ్ఞోపవీతం) సమర్పించాలి।

Verse 82

वस्त्राणि च विचित्राणि गंधमाल्यानुलेपनैः । देववत्पूजनं कृत्वा गां च दद्यात्पयस्विनीम्

విచిత్ర వస్త్రాలు, గంధం, మాలలు, అనులేపనాలు సమర్పించి, దేవుని వలె పూజ చేసి, పాలిచ్చే ఆవును కూడా దానంగా ఇవ్వాలి।

Verse 83

एवं विधानतः श्रुत्वा धर्मारण्यकथानकम् । धर्मारण्यनिवासस्य फलमाप्नोत्यसंशयम्

ఇలా విధిపూర్వకంగా ధర్మారణ్య కథను శ్రవణం చేసినవాడు, ధర్మారణ్యంలో నివసించిన ఫలాన్ని నిస్సందేహంగా పొందుతాడు.