Adhyaya 35

Verse 1

नारद उवाच । भगवन्देवदेवेश सृष्टिसंहारकारक । गुणातीतो गुणैर्युक्तो मुक्तीनां साधनं परम्

నారదుడు పలికెను— ఓ భగవాన్, ఓ దేవదేవేశా, సృష్టి-సంహారకర్తా! నీవు గుణాతీతుడవై ఉండి కూడా గుణముల ద్వారా ప్రకాశిస్తావు; నీవే ముక్తికి పరమ సాధనం.

Verse 2

संस्थाप्य वेदभवनं विधिवद्द्विज सत्तमान् । किं चक्रे रघुनाथस्तु भूयोऽयोध्यां गतस्तदा

విధివిధానంగా వేదభవనాన్ని స్థాపించి, శ్రేష్ఠ ద్విజులను యథాస్థానంలో నియమించిన తరువాత, రఘునాథుడు మళ్లీ అయోధ్యకు వెళ్లి తదుపరి ఏమి చేశాడు?

Verse 3

स्वस्थाने ब्राह्मणास्तत्र कानि कर्माणि चक्रिरे । ब्रह्मोवाच । इष्टापूर्तरताः शांताः प्रतिग्रहपराङ्मुखाः

అక్కడ ఆ బ్రాహ్మణులు తమ తమ స్థానాలలో నిలిచి తమకు తగిన కర్మలను ఆచరించారు. బ్రహ్ముడు పలికెను—వారు శాంతస్వభావులు, ఇష్టా-పూర్త (యజ్ఞములు, లోకహితకార్యములు) యందు నిమగ్నులు, ప్రతిగ్రహం స్వీకరించుటకు విముఖులు.

Verse 4

राज्यं चक्रुर्वनस्यास्य पुरोधा द्विजसत्तमः । उवाच रामपुरतस्तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम्

ఆ అరణ్యప్రాంతానికి పురోహితుడైన ఆ శ్రేష్ఠ ద్విజుడు రాజ్యంలా సుశాసనాన్ని స్థాపించాడు. అలాగే రామపురం నుండి ఆ తీర్థమహాత్మ్యాన్ని అత్యుత్తమంగా ప్రకటించాడు.

Verse 5

प्रयागस्य च माहात्म्यं त्रिवेणीफलमुत्तमम् । प्रयागतीर्थमहिमा शुक्लतीर्थस्य चैव हि

అతడు ప్రయాగ మహాత్మ్యాన్ని, త్రివేణీ యొక్క అనుపమ ఫలాన్ని వివరించాడు. అలాగే ప్రయాగతీర్థ మహిమను, శుక్లతీర్థ మహిమను కూడా వర్ణించాడు.

Verse 6

सिद्धक्षेत्रस्य काश्याश्च गंगाया महिमा तथा । वसिष्ठः कथया मास तीर्थान्यन्यानि नारद

అతడు సిద్ధక్షేత్రం, కాశీ మరియు గంగ యొక్క మహిమను కూడా వివరించాడు. ఓ నారదా, వసిష్ఠుడు ఒక నెలపాటు ఇతర తీర్థాలనూ కథనంగా చెప్పాడు.

Verse 7

धर्मारण्यसुवर्णाया हरिक्षेत्रस्य तस्य च । स्नानदानादिकं सर्वं वाराणस्या यवाधिकम्

సువర్ణమయమైన ధర్మారణ్యంలో మరియు ఆ హరిక్షేత్రంలో స్నానం, దానం మొదలైన సమస్త కర్మలు వారాణసికన్నా యవమాత్రం అధిక పుణ్యఫలాన్ని ఇస్తాయి.

Verse 8

एतच्छ्रुत्वा रामदेवः स चमत्कृतमानसः । धर्मारण्ये पुनर्यात्रां कर्त्तुकामः समभ्यगात्

ఇది విని శ్రీరాముని మనస్సు ఆశ్చర్యంతో నిండెను; ధర్మారణ్యంలో మళ్లీ కొత్త తీర్థయాత్ర చేయాలని కోరుతూ ఆయన అక్కడికి చేరెను।

Verse 9

सीतया सह धर्मज्ञो गुरुसैन्यपुरःसरः । लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा भरतेन सहायवान्

ధర్మజ్ఞుడైన శ్రీరాముడు సీతతో కలిసి బయలుదేరెను; ముందుగా గురువూ సైన్యమూ సాగగా, తోడుగా సోదరుడు లక్ష్మణుడు మరియు సహాయకుడైన భరతుడు ఉన్నారు।

Verse 10

शत्रुघ्नेन परिवृतो गतो मोहेरके पुरे । तत्र गत्वा वसिष्ठं तु पृच्छतेऽसौ महामनाः

శత్రుఘ్నుడు చుట్టుముట్టగా ఆయన మోహేరక నగరానికి వెళ్లెను; అక్కడికి చేరి ఆ మహాత్ముడు వసిష్ఠుని ప్రశ్నించెను।

Verse 11

राम उवाच । धर्मारण्ये महाक्षेत्रे किं कर्त्तव्यं द्विजोत्तम । दानं वा नियमो वाथ स्नानं वा तप उत्तमम्

రాముడు పలికెను—హే ద్విజోత్తమా! ధర్మారణ్య మహాక్షేత్రంలో ఏమి చేయవలెను—దానం, నియమం, స్నానం, లేక ఉత్తమ తపస్సా?

Verse 12

ध्यानं वाथ क्रतुं वाथ होमं वा जपमुत्तमम् । दानं वा नियमं वाथ स्नानं वा तप उत्तमम्

లేదా ధ్యానం, క్రతు-యజ్ఞం, హోమం, ఉత్తమ జపం చేయవలెనా? లేక దానం, నియమం, స్నానం, లేదా శ్రేష్ఠ తపస్సా?

Verse 13

येन वै क्रियमाणेन तीर्थेऽस्मिन्द्विजसत्तम । ब्रह्महत्यादिपापेभ्यो मुच्यते तद्ब्रवीहि मे

హే ద్విజశ్రేష్ఠా! ఈ తీర్థంలో ఏ కర్మ చేయబడితే బ్రహ్మహత్యాది పాపాల నుండి విముక్తి కలుగుతుందో అది నాకు చెప్పండి।

Verse 14

वसिष्ठ उवाच । यज्ञं कुरु महाभाग धर्मारण्ये त्वमुत्तमम् । दिनेदिने कोटिगुणं यावद्वर्षशतं भवेत्

వసిష్ఠుడు పలికెను—హే మహాభాగా! ధర్మారణ్యంలో నీవు ఉత్తమ యజ్ఞం చేయుము; దాని పుణ్యం ప్రతిదినం కోటిగుణంగా వృద్ధి చెంది, శతవర్షాల వరకు కొనసాగును।

Verse 15

तच्छ्रुत्वा चैव गुरुतो यज्ञारंभं चकार सः । तस्मिन्नवसरे सीता रामं व्यज्ञापयन्मुदा

గురువునుండి అది విని అతడు యజ్ఞారంభం చేశాడు; ఆ సమయమున సీత ఆనందంతో రామునకు తెలియజేసింది।

Verse 16

स्वामिन्पूर्वं त्वया विप्रा वृता ये वेदपारगाः । ब्रह्मविष्णुमहेशेन निर्मिता ये पुरा द्विजाः

హే స్వామీ! పూర్వం మీరు వేదపారంగతులైన విప్రులను ఎన్నుకున్నారు; వారు పురాతనకాలంలో బ్రహ్మ-విష్ణు-మహేశ్వరులచే నిర్మితులైన ద్విజులని ప్రసిద్ధి।

Verse 17

कृते त्रेतायुगे चैव धर्मारण्यनिवासिनः । विप्रांस्तान्वै वृणुष्व त्वं तैरेव साधकोऽध्वरः

కృతయుగంలోను త్రేతాయుగంలోను ధర్మారణ్యనివాసులైన ఆ విప్రులు ప్రసిద్ధులు; వారినే మీరు ఎన్నుకోండి, ఎందుకంటే వారిచేతనే యజ్ఞం సమ్యక్గా సిద్ధిస్తుంది।

Verse 18

तच्छ्रुत्वा रामदेवेन आहूता ब्राह्मणास्तदा । स्थापिताश्च यथापूर्वमस्मिन्मोहे रके पुरे

ఇది విని అప్పుడు శ్రీరామదేవుడు బ్రాహ్మణులను పిలిపించి, పూర్వంలాగానే అదే స్థలంలో, అదే నగరంలో యథావిధిగా స్థాపించాడు।

Verse 19

तैस्त्वष्टादशसंख्याकैस्त्रैविद्यैर्मेहिवाडवैः । यज्ञं चकार विधिवत्तैरेवायतबुद्धिभिः

త్రివేదవిద్యలో నిపుణులైన, సంఖ్యలో పద్దెనిమిది మంది ఆ బ్రాహ్మణులతో—స్థిరమైన, దూరదృష్టి గల బుద్ధితో ఉన్న వారే సహాయపడగా—రాముడు విధివిధానంగా యజ్ఞం చేశాడు।

Verse 20

कुशिकः कौशिको वत्स उपमन्युश्च काश्यपः । कृष्णात्रेयो भरद्वाजो धारिणः शौनको वरः

కుశికుడు, కౌశికుడు, వత్సుడు, ఉపమన్యుడు, కాశ్యపుడు; కృష్ణాత్రేయుడు, భరద్వాజుడు, ధారిణుడు, మరియు శ్రేష్ఠుడైన శౌనకుడు—ఇవారు యజ్ఞంలోని ఋత్వికులలో ముఖ్యులు।

Verse 21

मांडव्यो भार्गवः पैंग्यो वात्स्यो लौगाक्ष एव च । गांगायनोथ गांगेयः शुनकः शौनकस्तथा

మాండవ్యుడు, భార్గవుడు, పైంగ్యుడు, వాత్స్యుడు, లౌగాక్షుడు; తరువాత గాంగాయనుడు, గాంగేయుడు, శునకుడు మరియు శౌనకుడు—ఇవారూ ఆ ఋత్వికులలో ఉన్నారు।

Verse 22

ब्रह्मोवाच । एभिर्विप्रैः क्रतुं रामः समाप्य विधिवन्नृपः । चकारावभृथं रामो विप्रान्संपूज्य भक्तितः

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఈ బ్రాహ్మణులతో కలిసి రాజైన రాముడు విధివిధానంగా క్రతువును సమాప్తం చేశాడు; భక్తితో ఋత్వికులను సత్కరించి రాముడు అవభృథస్నానం చేశాడు।

Verse 23

यज्ञांते सीतया रामो विज्ञप्तः सुविनीतया । अस्याध्वरस्य संपत्ती दक्षिणां देहि सुव्रत

యజ్ఞాంతంలో సువినీతయైన సీత వినయంగా రాముని వేడుకుంది— “హే సువ్రతా! ఈ అధ్వరానికి సంబంధించిన సమస్త సంపత్తితో కూడిన యథోచిత దక్షిణను ప్రసాదించండి।”

Verse 24

मन्नाम्ना च पुरं तत्र स्थाप्यतां शीघ्रमेव च । सीताया वचनं श्रुत्वा तथा चक्रे नृपोत्तमः

“అక్కడ నా పేరుతో త్వరగా ఒక నగరాన్ని స్థాపించండి.” సీత మాట విని నృపోత్తముడు అలాగే కార్యం చేశాడు.

Verse 25

तेषां च ब्राह्मणानां च स्थानमेकं सुनिर्भयम् । दत्तं रामेण सीतायाः संतोषाय महीभृता

ఆ బ్రాహ్మణుల కోసం ఒకే ఒక సురక్షితమైన, నిర్భయ నివాసస్థానాన్ని రాజైన రాముడు సీత సంతృప్తి కోసం ప్రసాదించాడు.

Verse 26

सीतापुरमिति ख्यातं नाम चक्रे तदा किल । तस्याधिदेव्यौ वर्त्तेते शांता चैव सुमंगला

అప్పుడు నిజంగా దానికి “సీతాపురం” అనే ప్రసిద్ధ నామం పెట్టాడు. ఆ స్థలానికి అధిదేవతలుగా శాంతా మరియు సుమంగళా నివసిస్తారు.

Verse 27

मोहेरकस्य पुरतो ग्रामद्वादशकं पुरः । ददौ विप्राय विदुषे समुत्थाय प्रहर्षितः

మోహేరకపురం ముందర అతడు హర్షంతో లేచి, ఒక విద్వాన్ బ్రాహ్మణునికి పన్నెండు గ్రామాలను దానంగా ఇచ్చాడు.

Verse 28

तीर्थांतरं जगामाशु काश्यपीसरितस्तटे । वाडवाः केऽपि नीतास्ते रामेण सह धर्मवित्

అతడు త్వరగా కాశ్యపీ నది తీరంలోని మరొక తీర్థానికి వెళ్లెను. ధర్మవేత్త రామునితో కూడ కొంతమంది మాదగుఱ్ఱాలు కూడా అక్కడికి తీసికొనివచ్చిరి.

Verse 29

धर्मालये गतः सद्यो यत्र माला कमंडलुः । पुरा धर्मेण सुमहत्कृतं यत्र तपो मुने

అనంతరం అతడు వెంటనే ధర్మాలయానికి వెళ్లెను—అక్కడ మాలా, కమండలువు పూజ్యములు; ఓ మునీ, అక్కడ పూర్వకాలంలో స్వయంగా ధర్ముడు మహత్తర తపస్సు చేసెను.

Verse 30

तदारभ्य सुविख्यातं धर्मालयमिति । श्रुतम् ददौ दाशरथिस्तत्र महादानानि षोडश

అప్పటినుండి అది ‘ధర్మాలయం’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి పొందెను. అక్కడ దాశరథి, శ్రుతిపరంపరగా వినబడినట్లు, పదహారు మహాదానములు ఇచ్చెను.

Verse 31

पंचाशत्तदा ग्रामाः सीतापुरसमन्विताः । सत्यमंदिरपर्यंता रघुना थेन वै तदा

ఆ కాలమున రఘువంశీయుడు (రాముడు) సీతాపురానికి యాభై గ్రామములను అనుసంధానించెను; అవి సత్యమందిర ప్రాంగణం వరకు విస్తరించియుండెను.

Verse 32

सीताया वचनात्तत्र गुरुवाक्येन चैव हि । आत्मनो वंशवृद्ध्यर्थं द्विजेभ्योऽदाद्रघूत्तमः

అక్కడ సీత వచనముచేతను, గురువాక్యాన్ని అనుసరించుచేతను, తన వంశవృద్ధి-నిరంతరత కొరకు రఘూత్తముడు (రాముడు) ద్విజులకు దానములు ఇచ్చెను.

Verse 33

अष्टादशसहस्राणां द्विजानामभवत्कुलम् । वात्स्यायन उपमन्युर्जातूकर्ण्योऽथ पिंगलः

పదెనిమిది వేల ద్విజులలో నుండి వేర్వేరు కుల-వంశపరంపరలు ఏర్పడ్డాయి—వాత్స్యాయన, ఉపమన్యు, జాతూకర్ణ్య, తదనంతరం పింగల।

Verse 34

भारद्वाजस्तथा वत्सः कौशिकः कुश एव च । शांडिल्यः कश्यपश्चैव गौतमश्छांधनस्तथा

అలాగే భారద్వాజ మరియు వత్స; కౌశిక మరియు కుశ కూడా; శాండిల్య, కశ్యప, గౌతమ మరియు అలాగే ఛాంధన (వంశాలు) ఉన్నవి।

Verse 35

कृष्णात्रेयस्तथा वत्सो वसिष्ठो धारणस्तथा । भांडिलश्चैव विज्ञेयो यौवनाश्वस्ततः परम्

అలాగే కృష్ణాత్రేయ మరియు వత్స; వసిష్ఠ మరియు ధారణ; భాండిల కూడా తెలిసికొనవలెను—ఇవన్నీ తరువాత యౌవనాశ్వ।

Verse 36

कृष्णायनोपमन्यू च गार्ग्यमुद्गलमौखकाः । पुशिः पराशरश्चैव कौंडिन्यश्च ततः परम्

మరియు కృష్ణాయన, ఉపమన్యు; గార్గ్య, ముద్గల, మౌఖక; పుశి మరియు పరాశర కూడా—తదుపరి కౌండిన్య।

Verse 37

पंचपंचाशद्ग्रामाणां नामान्येवं यथाक्रमम् । सीतापुरं श्रीक्षेत्रं च मुशली मुद्गली तथा

ఇలా క్రమంగా యాభై ఐదు గ్రామాల పేర్లు చెప్పబడుతున్నాయి—సీతాపురం, శ్రీక్షేత్రం, అలాగే ముశలీ మరియు ముద్గలీ।

Verse 38

ज्येष्ठला श्रेयस्थानं च दंताली वटपत्रका । राज्ञः पुरं कृष्णवाटं देहं लोहं चनस्थनम्

జ్యేష్ఠలా, శ్రేయస్థానం, దంతాలీ, వటపత్రకా; రాజ్ఞఃపురం, కృష్ణవాటం, దేహం, లోహం మరియు చనస్థనం—ఇవి పుణ్యస్థలాలు.

Verse 39

कोहेचं चंदनक्षेत्रं थलं च हस्तिनापुरम् । कर्पटं कंनजह्नवी वनोडफनफावली

కోహేచ, చందనక్షేత్రం, థలం మరియు హస్తినాపురం; కర్పటం, కంనజహ్నవీ, వనోడఫనఫావలీ—ఇవి పుణ్యనామాలు.

Verse 40

मोहोधं शमोहोरली गोविंदणं थलत्यजम् । चारणसिद्धं सोद्गीत्राभाज्यजं वटमालिका

మోహోధం, శమోహోరలీ, గోవిందణం, థలత్యజం; చారణసిద్ధం, సోద్గీత్రాభాజ్యజం, వటమాలికా—ఇవీ పుణ్యస్థలనామాలు.

Verse 41

गोधरं मारणजं चैव मात्रमध्यं च मातरम् । बलवती गंधवती ईआम्ली च राज्यजम्

గోధరం, మారణజం, మాత్రమధ్యం, మాతరం; బలవతీ, గంధవతీ, ఈఆమ్లీ మరియు రాజ్యజం—ఇవి ఇతర పుణ్యనామాలు.

Verse 42

रूपावली बहुधनं छत्रीटं वंशंजं तथा । जायासंरणं गोतिकी च चित्रलेखं तथैव च

రూపావలీ, బహుధనం, ఛత్రీటం, వంశంజం; జాయాసంరణం, గోతికీ మరియు చిత్రలేఖం—ఇవీ పుణ్యస్థలనామాలు.

Verse 43

दुग्धावली हंसावली च वैहोलं चैल्लजं तथा । नालावली आसावली सुहाली कामतः परम्

దుగ్ధావలీ, హంసావలీ, వైహోల, చైల్లజ, నాళావలీ, ఆసావలీ, సుహాలీ—ఈ గ్రామాలు కోరిన విధంగా సంపూర్ణంగా స్థాపించబడ్డాయి।

Verse 44

रामेण पंचपंचाशद्ग्रामाणि वसनाय च । स्वयं निर्माय दत्तानि द्विजेभ्यस्तेभ्य एव च

నివాసార్థంగా రాముడు స్వయంగా యాభై ఐదు గ్రామాలను నిర్మించి, ఆ ద్విజులకు (బ్రాహ్మణులకు)నే దానంగా ఇచ్చెను।

Verse 45

तेषां शुश्रूषणार्थाय वैश्यान्रामो न्यवे दयत् । षट्त्रिंशच्च सहस्राणि शूद्रास्तेभ्यश्चतुर्गुणान्

వారి శుశ్రూషా-పోషణార్థం రాముడు వైశ్యులను నియమించాడు; అలాగే ముప్పై ఆరు వేల శూద్రులను—వారికి నాలుగు రెట్లు సంఖ్యగా—అధీనపరిచెను।

Verse 46

तेभ्यो दत्तानि दानानि गवाश्ववसनानि च । हिरण्यं रजतं ताम्रं श्रद्धया परया मुदा

వారికి దానంగా గోవులు, అశ్వాలు, వస్త్రాలు ఇచ్చబడినవి; అలాగే స్వర్ణం, రజతం, తామ్రం కూడా పరమ శ్రద్ధతో, ఆనందంతో సమర్పించబడినవి।

Verse 47

नारद उवाच । अष्टादशसहस्रास्ते ब्राह्मणा वेदपारगाः । कथं ते व्यभजन्ग्रामान्द्रामो त्पन्नं तथा वसु । वस्त्राद्यं भूषणाद्यं च तन्मे कथय सुव्र तम्

నారదుడు పలికెను—ఆ పద్దెనిమిది వేల బ్రాహ్మణులు వేదపారగులు. వారు గ్రామాలను, అలాగే రాముని వల్ల ఉద్భవించిన ధనాన్ని ఎలా విభజించారు? వస్త్రాది, భూషణాది పంపిణీ ఎలా జరిగింది? హే సువ్రతా, అది నాకు చెప్పుము।

Verse 48

ब्रह्मोवाच । यज्ञांते दक्षिणा यावत्सर्त्विग्भिः स्वीकृता सुत । महादानादिकं सर्वं तेभ्य एव समर्पितम्

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఓ కుమారా! యజ్ఞాంతంలో ఋత్వికులు స్వీకరించిన దక్షిణా ఎంతయో, మహాదానాది సమస్తమును వారికే సమర్పించిరి।

Verse 49

ग्रामाः साधारणा दत्ता महास्थानानि वै तदा । ये वसंति च यत्रैव तानि तेषां भवंत्विति

అప్పుడు గ్రామములు మరియు మహాస్థానములు సామాన్య హక్కుగా దత్తమయ్యెను; ‘వారు ఎక్కడ నివసించునో, ఆ స్థలములు వారివే కావున’ అని ప్రకటించిరి।

Verse 50

वशिष्ठवचनात्तत्र ग्रामास्ते विप्रसात्कृताः । रघूद्वहेन धीरेण नोद्व संति यथा द्विजाः

అక్కడ వశిష్ఠుని వచనముచే ఆ గ్రామములు విప్రుల అధీనమయ్యెను; ధీరుడైన రఘూద్వహుడు (రాముడు) ద్విజులకు ఎటువంటి కలత కలుగనీయలేదు।

Verse 51

धान्यं तेषां प्रदत्तं हि विप्राणां चामितं वसु । कृतांजलिस्ततो रामो ब्राह्मणानिदमब्रवीत्

వారికి ధాన్యము దత్తమయ్యెను, విప్రులకు అపారమైన ధనమును కూడా ఇచ్చిరి. అప్పుడు రాముడు కృతాంజలిగా బ్రాహ్మణులతో ఈ మాటలు పలికెను।

Verse 52

यथा कृतयुगे विप्रास्त्रेतायां च यथा पुरा । तथा चाद्यैव वर्त्तव्यं मम राज्ये न संशयः

రాముడు పలికెను—కృతయుగంలో విప్రులు ఎలా జీవించిరో, పూర్వం త్రేతాయుగంలో ఎలా ఉండిరో, అలాగే నేడు నా రాజ్యంలోనూ ఉండవలెను—సందేహము లేదు।

Verse 53

यत्किंचिद्धनधान्यं वा यानं वा वसनानि वा । मणयः कांचनादींश्च हेमादींश्च तथा वसु

ఏదైనా ధనం గానీ ధాన్యం గానీ, వాహనాలు గానీ వస్త్రాలు గానీ; మణులు, కాంచనాది, హేమాది మరియు ఇతర సమస్త సంపద—

Verse 54

ताम्राद्यं रजतादींश्च प्रार्थयध्वं ममाधुना । अधुना वा भविष्ये वाभ्यर्थनीयं यथोचितम्

తామ్రాది, రజతాది ఏదైనా ఇప్పుడు నన్ను కోరండి; ఇప్పుడు గానీ భవిష్యత్తులో గానీ—యథోచితంగా కోరదగినదేదైనా।

Verse 55

प्रेषणीयं वाचिकं मे सर्वदा द्विजसत्तमाः । यंयं कामं प्रार्थयध्वं तं तं दास्याम्यहं विभो

హే ద్విజశ్రేష్ఠులారా, నా వాక్యం సదా మీ ఆజ్ఞాధీనమే; మీరు ఏ ఏ కోరిక కోరుతారో, ఆ ఆ కోరికను నేను ప్రసాదిస్తాను.

Verse 56

ततो रामः सेवकादीनादरात्प्रत्यभाषत । विप्राज्ञा नोल्लंघनीया सेव नीया प्रयत्नतः

అప్పుడు రాముడు సేవకులనూ ఇతరులనూ గౌరవంతో ఉద్దేశించి పలికెను—‘బ్రాహ్మణుని ఆజ్ఞను అతిక్రమించరాదు; యత్నపూర్వకంగా సేవించి నెరవేర్చాలి.’

Verse 57

यंयं कामं प्रार्थयंते कारयध्वं ततस्ततः । एवं नत्वा च विप्राणां सेवनं कुरुते तु यः

వారు ఏ ఏ కోరిక కోరుతారో, ఆ ఆ విధంగా చేయించండి. అలాగే విప్రులకు నమస్కరించి వారి సేవ చేయువాడు—

Verse 58

स शूद्रः स्वर्गमाप्नोति धनवान्पुत्रवान्भवेत् । अन्यथा निर्धनत्वं हि लभते नात्र संशयः

అటువంటి శూద్రుడు స్వర్గాన్ని పొందుతాడు; ధనవంతుడై పుత్రవంతుడగును. లేకపోతే అతడు నిశ్చయంగా దారిద్ర్యాన్ని పొందుతాడు—ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 59

यवनो म्लेच्छजातीयो दैत्यो वा राक्षसोपि वा । योत्र विघ्नं करोत्येव भस्मीभवति तत्क्षणात्

యవనుడైనా, మ్లేచ్ఛజాతుడైనా, దైత్యుడైనా, రాక్షసుడైనా—ఇక్కడ విఘ్నం కలిగించేవాడు తక్షణమే భస్మమవుతాడు.

Verse 60

ब्रह्मोवाच । ततः प्रदक्षिणीकृत्य द्विजान्रामोऽतिहर्षितः । प्रस्थानाभिमुखो विप्रैराशीर्भिरभिनंदितः

బ్రహ్ముడు పలికెను—అనంతరం అత్యంత ఆనందించిన రాముడు ద్విజులను ప్రదక్షిణ చేసి, ప్రయాణానికి ముఖం తిప్పెను; విప్రుల ఆశీర్వాదాలతో సత్కరింపబడెను.

Verse 61

आसीमांतमनुव्रज्य स्नेहव्याकुललोचनाः । द्विजाः सर्वे विनिर्वृत्ता धर्मारण्ये विमोहिताः

సీమాంతం వరకు అనుసరించి, స్నేహంతో కలత చెందిన నేత్రాలతో ఉన్న ఆ ద్విజులందరూ తృప్తిచెందిరి; ధర్మారణ్యంలో వారు మోహితులై భావవిహ్వలులై నిలిచిరి.

Verse 62

एवं कृत्वा ततो रामः प्रतस्थे स्वां पुरीं प्रति । काश्यपाश्चैव गर्गाश्च कृतकृत्या दृढव्रताः

ఇలా చేసి తరువాత రాముడు తన నగరమునకు బయలుదేరెను. కాశ్యపులు మరియు గర్గులు కూడా—దృఢవ్రతులు—తమ కర్తవ్యం నెరవేరిందని భావించి కృతకృత్యులయ్యారు.

Verse 63

गुर्वासनसमाविष्टाः सभार्या ससुहृत्सुताः । राजधानीं तदा प्राप रामोऽयोध्यां गुणान्विताम्

గురువాసనంపై ఆసీనుడై, భార్యతో కూడి, సుహృదులు మరియు పుత్రులతో కలిసి రాముడు అప్పుడు గుణసంపన్నమైన రాజధాని అయోధ్యను చేరెను।

Verse 64

दृष्ट्वा प्रमुदिताः सर्वे लोकाः श्रीरघुनन्दनम् । ततो रामः स धर्मात्मा प्रजापालनतत्परः

శ్రీ రఘునందనుని దర్శించి సమస్త ప్రజలు పరమానందించారు. అనంతరం ధర్మాత్ముడైన రాముడు ప్రజాపాలనలో సంపూర్ణంగా నిమగ్నుడయ్యెను।

Verse 65

सीतया सह धर्मात्मा राज्यं कुर्वंस्तदा सुधीः । जानक्या गर्भमाधत्त रविवंशोद्भवाय च

సీతతో కలిసి ధర్మాత్ముడైన, వివేకవంతుడైన రాముడు రాజ్యాన్ని పాలించుచుండగా, సూర్యవంశ విస్తరణార్థం జానకిని గర్భవతిని చేసెను।