Adhyaya 21

Verse 1

व्यास उवाच । तया चोत्पादिता राजञ्छरीरा त्कुलदेवताः

వ్యాసుడు పలికెను—ఓ రాజా! ఆమె శరీరమునుండి కులదేవతలు, అనగా రక్షక దేవతామూర్తులు కూడా ఉద్భవించిరి।

Verse 2

गात्रा ९ शांता १० शेषदेवी ११ वाराही १२ भद्रयोगिनी १३

వారి పేర్లు ఇలా—గాత్రా (9), శాంతా (10), శేషదేవి (11), వారాహీ (12), భద్రయోగిని (13)।

Verse 3

तारणी १८ वन कानंदा १९ चामुंडा २० च सुरेश्वरी २१

అలాగే—తారణీ (18), వనకానందా (19), చాముండా (20), మరియు సురేశ్వరీ (21) అని కూడా పేర్కొనబడినవి।

Verse 4

दारभट्टारिकेत्या २२ द्या प्रत्येका शतधा पुनः । उत्पन्नाः शक्तयस्तस्मिन्नानारूपान्विताः शुभाः । अतः परं प्रवक्ष्यामि प्रवरण्यथ देवताः

అలా మరొకదానికి దారభట్టారికా (22) అని నామం పెట్టబడింది. అనంతరం ప్రతి ఒక్కరు మళ్లీ శతగుణంగా విస్తరించి ప్రదర్శితమయ్యారు; అక్కడ అనేక రూపాలతో కూడిన శుభశక్తులు ఉద్భవించాయి. ఇకపై ఆ దేవతలలో శ్రేష్ఠులను క్రమంగా నేను వివరిస్తాను।

Verse 5

आंगिरसबार्हस्पत्यभारद्वाज २२ मांडव्यसगोत्रस्य वत्ससवात्स्यसवात्स्यायनस ४ सामान्यलौगाक्षसगोत्रस्य गोत्रजा भद्रयोगिनी प्रवर ३ काश्यपवसिष्ठ अवत्सार २० कौशिकसगोत्रस्य गोत्रजा पक्षिणी प्रवर ३ विश्वामित्र अथर्व भारद्वाज २१ सामान्यप्रवर १ पैमग्यसभरद्वाज २ समानप्रवरा २ लौगाक्षसगार्ग्यायनसकाश्यपकश्यप ४ समानप्रवर ३ कौशिककुशिकसाः २ समानप्रवरः ४ औपमन्युलोगाक्षस २ समानप्रवराः

ఇక్కడ వివిధ గోత్రాలకు సంబంధించిన ప్రవర-సమూహాల (ఋషి పరంపరల) జాబితా ఇవ్వబడింది—ఆంగిరస–బార్హస్పత్య–భారద్వాజ మొదలైనవి—వాటి సంఖ్యలు, ఉపశాఖలతో సహా. ధర్మప్రకారం వివాహంలో గోత్ర-ప్రవర సమానత లేదా భేదాన్ని నిర్ణయించుటకు ఇది ప్రమాణ సూచికగా ఉపయోగపడుతుంది.

Verse 6

त्यजेत्समानप्रवरां सगोत्रां मातुः सपिंडामचिकित्स्यरोगाम् । अजातलोम्नीं च तथान्यपूर्वां सुतेन हीनस्य सुतां सुकृष्णाम्

సమాన ప్రవరమూ సమాన గోత్రమూ గల కన్యను, అలాగే మాతృపక్ష సపిండ సంబంధినిని, చికిత్సలేనిరోగంతో బాధపడినదానిని వధువుగా త్యజించాలి. శరీర పరిపక్వత సూచించే రోమాలు ఇంకా రాని కన్యను, పూర్వవివాహితను, మరియు కుమారుడు లేని పురుషుని కుమార్తెను—ఆమె అందంగా ఉన్నా—గ్రహించకూడదు.

Verse 7

एक एव ऋषिर्यत्र प्रवरेष्वनुवर्तते । तावत्समानगोत्रत्वमृते भृग्वंगिरोगणात्

ప్రవరాలలో ఒకే ఒక్క ఋషి-నామం కూడా సామ్యంగా కొనసాగితే, అంతవరకు గోత్రసామ్యం ఉన్నదిగా భావించాలి—కాని భృగు మరియు ఆంగిరస గణాల విషయంలో శాస్త్రసిద్ధమైన ప్రత్యేక అపవాదం ఉంది.

Verse 8

भद्रकाली च ५ माहेशी ६ सिंहोरी ७ धनमर्द्दनी

ఇంకా (దేవీనామాలు): భద్రకాళీ (5), మాహేశీ (6), సింహోరీ (7), మరియు ధనమర్దనీ.

Verse 9

समानगोत्रप्रवरां कन्यामूढ्वोपगम्य च । तस्यामुत्पाद्य चांडालं ब्राह्मण्यादेव हीयते

సమాన గోత్ర-ప్రవరముల కన్యను వివాహం చేసుకొని ఆమెతో సహవాసం చేసి సంతానాన్ని కలిగిస్తే, ఆ సంతానం చాండాలుడవుతుంది; ఆ పురుషుడు కూడా బ్రాహ్మణ్యస్థితి నుండి పతనమవుతాడు.

Verse 10

कात्यायनः । परिणीय सगोत्रा तु समानप्रवरां तथा । त्यागं कृत्वा द्विजस्तस्यास्ततश्चांद्रायणं चरेत्

కాత్యాయనుడు చెప్పుచున్నాడు—ఏ ద్విజుడు సగోత్రా, సమానప్రవరా అయిన స్త్రీని వివాహం చేసుకున్నయెడల, ఆమెను త్యజించి అనంతరం చాంద్రాయణ ప్రాయశ్చిత్తం ఆచరించవలెను।

Verse 11

उत्सृज्य तां ततो भार्यां मातृवत्परिपालयेत्

ఆ భార్యను విడిచిపెట్టి, తరువాత ఆమెను తల్లివలె పోషించి రక్షించవలెను।

Verse 12

याज्ञवल्क्यः । अरोगिणीं भ्रातृमतीमसमानार्षगोत्रजाम् । पंचमात्सप्तमार्दूर्ध्वं मातृतः पितृत स्तथा

యాజ్ఞవల్క్యుడు చెప్పుచున్నాడు—ఆరోగ్యవంతమైన, అన్నదమ్ములు ఉన్న, భిన్న ఆర్ష-గోత్రంలో జన్మించిన కన్యను వివాహం చేసుకోవాలి. మాతృపక్షమునూ పితృపక్షమునూ ఐదవ తరము దాటి ఏడవ తరము వరకు వివాహం అనుమతించబడును।

Verse 13

असमानप्रवरैर्विवाह इति गौतमः । यद्येकं प्रवरं भिन्नं मातृगोत्रवरस्य च । तत्रोद्वाहो न कर्तव्यः सा कन्या भगिनी भवेत्

గౌతముడు ప్రకటించుచున్నాడు—వివాహం భిన్న ప్రవరమున్న వంశంలో చేయవలెను. మాతృగోత్ర-ప్రవరంతో ఒక్క ప్రవరమైనా కలిసిపోతే, అక్కడ వివాహం చేయరాదు; ఆ కన్యను సోదరిగా భావించాలి।

Verse 14

दाराग्निहोत्रसंयोगं कुरुते योऽग्रजे स्थिते । परिवेत्ता स विज्ञेयः परिवित्तिस्तु पूर्वजः

అగ్రజుడు అవివాహితుడై ఉండగా ఎవడు వివాహం చేసి గృహ్యాగ్ని-హోత్ర సంయోగాన్ని స్వీకరిస్తాడో, అతడు ‘పరివేత్తా’ అని తెలిసికొనవలెను; ఆ పెద్దవాడు ‘పరివిత్తి’ అని చెప్పబడును।

Verse 15

सदा पौनर्भवा कन्या वर्ज नीया कुलाधमा । वाचा दत्ता मनोदत्ता कृतकौतुकमंगला

ఎప్పటికప్పుడు ‘పౌనర్భవ’గా తిరిగి ఇచ్చబడిన కన్యను కులధర్మాన్ని కాపాడే వరుడు ఎల్లప్పుడూ వర్జించాలి. అలాగే వాక్కుతో దత్తమైనది, మనసుతో దత్తమైనది, లేదా కౌతుకమంగళ (నిశ్చయ/నిశ్చితార్థ) కర్మలు జరిగిన కన్యను మరొకడు గ్రహించకూడదు।

Verse 16

उदकस्पर्शिता याच याच पाणिगृहीतका । अग्निं परिगता या च पुनर्भूः प्रसवा च या

ఉదకస్పర్శ (జలస్పర్శ) కర్మ జరిగిన కన్య, లేదా పాణిగ్రహణం జరిగినది, లేదా అగ్నిపరిభ్రమణం చేసినది—ఇవన్నీ వర్జ్యము. అలాగే ‘పునర్భూ’ స్త్రీ, మరియు ప్రసవించిన (సంతానవతి) స్త్రీ కూడా వర్జ్యము।

Verse 17

योगेश्वरी १४ मोहलज्जा १५ कुलेशी १६ शकुलाचिता

‘యోగేశ్వరీ’, ‘మోహలజ్జా’, ‘కులేశీ’, ‘శకులాచితా’—ఇవి జాబితాలో 14–17 అంశాలుగా పేర్కొనబడిన నామాలు/ఉపాధులు।

Verse 18

अथावटंकाः कथ्यंते गोत्र १ पात्र २ दात्र ३ त्राशयत्र ४ लडकात्र १५ मंडकीयात्र १६ विडलात्र १७ रहिला १८ भादिल १९ वालूआ २० पोकीया २१ वाकीया २२ मकाल्या २३ लाडआ २४ माणवेदा २५ कालीया २६ ताली २७ वेलीया २८ पांवलन्डीया २९ मूडा ३० पीतूला ३१ धिगमघ ३२ भूतपादवादी ३४ होफोया ३५ शेवार्दत ३६ वपार ३७ वथार ३८ साधका ३९ बहुधिया ४०

ఇప్పుడు ‘అవటంకాలు’ చెప్పబడుతున్నాయి—గోత్ర, పాత్ర, దాత్ర, త్రాశయత్ర, లడకాత్ర, మండకీయాత్ర, విడలాత్ర, రహిలా, భాదిల, వాలూఆ, పోకీయా, వాకీయా, మకాల్యా, లాడఆ, మాణవేదా, కాలీయా, తాలీ, వెలీయా, పాంవలండీయా, మూఢా, పీతూలా, ధిగమఘ, భూతపాదవాదీ, హోఫోయా, శేవార్దత, వపార, వథార, సాధకా, బహుధియా—ఇలా పరంపరలో 40 వరకూ పేర్కొనబడింది।

Verse 19

मातुलस्य सुतामूढ्वा मातृगोत्रां तथैव च । समानप्रवरां चैव त्यक्त्वा चांद्रायणं चरेत्

ఎవరైనా మాతులుని (మామ) కుమార్తెను, లేదా మాతృగోత్రానికి చెందిన స్త్రీని, లేదా సమానప్రవర గల స్త్రీని వివాహం చేసుకుంటే—ఆమెను విడిచి, చాంద్రాయణ ప్రాయశ్చిత్తం ఆచరించాలి।