Adhyaya 18

Verse 1

रुद्र उवाच । शृणु स्कन्द महाप्राज्ञ ह्यद्भुतं यत्कृतं मया । धर्मारण्ये महादुष्टो दैत्यः कर्णाटकाभिधः

రుద్రుడు పలికెను—హే మహాప్రాజ్ఞ స్కందా, నేను చేసిన అద్భుత కార్యాన్ని వినుము. ధర్మారణ్యంలో కర్ణాటక అనే మహాదుష్ట దైత్యుడు ఉండెను.

Verse 2

निभृतं हि समागत्य दंपत्योर्विघ्नमाचरत् । तं दृष्ट्वा तद्भयाल्लोकः प्रदुद्राव निरन्तरम्

అతడు నిశ్శబ్దంగా వచ్చి దంపతులపై విఘ్నాలను కలిగించెను. అతనిని చూచి భయపడిన ప్రజలు ఆగకుండా పారిపోయిరి.

Verse 3

त्यक्त्वा स्थानं गताः सर्वे वणिजो वाडवादयः । मातंगीरूपमास्थाय श्रीमात्रा त्वनया सुत

స్థానాన్ని విడిచి వణిజులు మొదలైనవారందరు వెళ్లిపోయిరి. అప్పుడు, ఓ కుమారా, శ్రీమాతా మాతంగీ రూపం ధరించి ఈ విధంగా (కార్యము చేసెను).

Verse 4

हतः कर्णाटको नाम राक्षसो द्विजघातकः । तदा सर्वेऽपि वै विप्रा हृष्टास्ते तेन कर्मणा

కర్ణాటక అనే పేరుగల ద్విజఘాతక రాక్షసుడు హతుడయ్యెను. అప్పుడు ఆ కార్యముచేత సమస్త బ్రాహ్మణులు హర్షించిరి.

Verse 5

स्तुवंति पूजयंति स्म वणिजो भक्तितत्पराः । वर्षेवर्षे प्रकुर्वंति श्रीमातापूजनं शुभम्

భక్తితో నిమగ్నమైన వణిజులు ఆమెను స్తుతించి పూజించిరి. వారు ప్రతి సంవత్సరము శ్రీమాతా శుభపూజను నిర్వహించిరి.

Verse 6

शुभकार्येषु सर्वेषु प्रथमं पूजयेत्तु ताम् । न स विघ्नं प्रपश्येत तदाप्रभृति पुत्रक

సర్వ శుభకార్యములలో ముందుగా ఆమెను పూజించవలెను. అప్పుడు నుండి, ఓ కుమారా, అతడు విఘ్నమును ఎదుర్కొనడు.

Verse 7

युधिष्ठिर उवाच । कोऽसौ दुष्टो महादैत्यः कस्मिन्वंशे समुद्भवः । किं किं तेन कृतं तात सर्वंं कथय सुव्रत

యుధిష్ఠిరుడు అన్నాడు—ఆ దుష్ట మహాదైత్యుడు ఎవరు? ఏ వంశంలో పుట్టాడు? తాతా, అతడు ఏ ఏ కార్యాలు చేశాడు? సువ్రతా, అన్నిటినీ నాకు వివరించు।

Verse 8

व्यास उवाच । शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि कर्णाटकविचेष्टितम् । देवानां दानवानां यो दुःसहो वीर्यदर्पितः

వ్యాసుడు అన్నాడు—రాజా, విను; కర్ణాటకుని కార్యాచరణను నేను వివరిస్తాను—తన శక్తి దర్పంతో ఉబ్బి దేవులకూ దానవులకూ అసహ్యుడైనవాడు।

Verse 9

दुष्टकर्मा दुराचारो महाराष्ट्रो महाभुजः । जित्वा च सकलांल्लोकांस्त्रैलोक्ये च गतागतः

మహారాష్ట్రుడు మహాబాహువు; దుష్కర్మి, దురాచారి. సమస్త లోకాలను జయించి త్రిలోకమంతా ఇక్కడ అక్కడ సంచరించేవాడు।

Verse 10

यत्र देवाश्च ऋषयस्तत्र गत्वा महासुरः । छद्मना वा बलेनैव विघ्नं प्रकुरुते नृप

నృపా, దేవులు ఋషులు ఎక్కడ కూడుతారో అక్కడికి ఆ మహాసురుడు కూడా వెళ్లి మాయచేత గానీ బలచేత గానీ విఘ్నం కలిగించేవాడు।

Verse 11

न वेदाध्ययनं लोके भवेत्तस्य भयेन च । कुर्वते वाडवा देवा न च संध्याद्युपासनम्

అతని భయంతో లోకంలో వేదాధ్యయనం నిలిచిపోయేది. దేవతలు కూడా దైన్యస్థితిలో సంధ్యాది ఉపాసనను సైతం చేయరు।

Verse 12

न क्रतुर्वर्तते तत्र न चैव सुरपूजनम् । देशेदेशे च सर्वत्र ग्रामेग्रामे पुरेपुरे

అక్కడ వైదిక క్రతువులు (యజ్ఞాలు) జరగవు; దేవపూజ కూడా నిలవదు. దేశదేశములందు, సర్వత్ర—గ్రామగ్రామమున, పురపురమున—ఈ నిర్లక్ష్యం కనబడుతుంది.

Verse 13

तीर्थेतीर्थे च सर्वत्र विघ्नं प्रकुरुतेऽसुरः । परंतु शक्यते नैव धर्मारण्ये प्रवेशितुम्

ప్రతి తీర్థములోను, ప్రతి స్థలములోను ఆ అసురుడు విఘ్నాలను కలిగిస్తాడు; కానీ ధర్మారణ్యంలో ప్రవేశించుట అతనికి అసాధ్యం.

Verse 14

भयाच्छक्त्याश्च श्रीमातुर्दानवो विक्लवस्तदा । केनोपायेन तत्रैव गम्यते त्विति चिंतयन्

శ్రీమాత శక్తి భయంతో ఆ దానవుడు అప్పుడు వణికిపోయి కలవరపడ్డాడు. “ఏ ఉపాయంతో అక్కడికే చేరగలము?” అని ఆలోచించాడు.

Verse 15

विघ्नं करिष्ये हि कथं ब्राह्मणानां महात्मनाम् । वेदाध्ययनकर्तॄणां यज्ञे कर्माधितिष्ठताम्

అతడు అన్నాడు—“వేదాధ్యయనంలో నిమగ్నులై, యజ్ఞకర్మలో స్థిరంగా ఉన్న ఆ మహాత్మ బ్రాహ్మణులకు నేను ఎలా విఘ్నం కలిగించగలను?”

Verse 16

वेदाध्ययनजं शब्दं श्रुत्वा दूरात्स दानवः । विव्यथे स यथा राजन्वज्राहत इव द्विपः

దూరం నుండే వేదాధ్యయనజన్య ధ్వని విని ఆ దానవుడు, ఓ రాజా, వజ్రాఘాతమునకు గురైన ఏనుగులా వణికిపోయి బాధపడ్డాడు.

Verse 17

निःश्वासान्मुमुचे रोषाद्दंतैर्दंतांश्च घर्षयन् । दशमानो निजावोष्ठौ पेषयंश्च करावुभौ

కోపంతో అతడు బరువైన నిశ్వాసాలు విడిచెను, పళ్లతో పళ్లు రుద్దెను; తన పెదవులు కొరికుతూ, రెండు చేతులను బిగించి నలిపెను।

Verse 18

उन्मत्तवद्विचरत इतश्चेतश्च मारिष । सन्निपातस्य दोषेण यथा भवति मानवः

ఓ మారిష! అతడు ఉన్మత్తునివలె ఇటూ అటూ తిరిగెను; సన్నిపాతదోషంతో బాధపడిన మనిషి ఎలా ప్రవర్తిస్తాడో అట్లే।

Verse 19

तथैव दानवो घोरो धर्मारण्यसमीपगः । भ्रमते दहते चैव दूरादेव भयान्वितः

అలాగే ఆ ఘోర దానవుడు ధర్మారణ్య సమీపానికి వచ్చి తిరుగుతూ దహించెను; దూరం నుంచే భయాన్ని వ్యాపింపజేసెను।

Verse 20

विवाहकाले विप्राणां रूपं कृत्वा द्विजन्मनः । तत्रागत्य दुराधर्षो नीत्वा दांपत्यमुत्तमम्

వివాహ సమయంలో బ్రాహ్మణుల రూపం ధరించి, ద్విజవేషం వేసుకున్న ఆ దురాధర్షుడు అక్కడికి వచ్చి ఉత్తమ దంపతులను అపహరించి తీసుకెళ్లెను।

Verse 21

उत्पपात महीपृष्ठाद्गगने सोऽसुराधमः । स्वयं च रमते पापो द्वेषाज्जातिस्वभावतः

ఆ అసురాధముడు భూమి మీద నుండి ఎగిరి ఆకాశానికి చేరెను; ఆ పాపి జన్మస్వభావమైన ద్వేషంతో దానిలోనే ఆనందించెను।

Verse 22

एवं च बहुशः सोऽथ धर्मारण्याच्च दंपती । गृहीत्वा कुरुते पापं देवानामपि दुःसहम्

ఈ విధంగా అతడు మళ్లీ మళ్లీ ధర్మారణ్యమునుండికూడా దంపతులను పట్టుకొని, దేవతలకైనా అసహ్యమైన పాపాన్ని చేసెను।

Verse 23

विघ्नं करोति दुष्टोऽसौ दंपत्योः सततं भुवि । महाघोरतरं कर्म कुर्वंस्तस्मिन्पुरे वरे

ఆ దుష్టుడు భూమిపై దంపతులకు నిత్యం విఘ్నం కలిగించుచు, ఆ శ్రేష్ఠ నగరములో మహాఘోరమైన కర్మలను చేసెను।

Verse 24

तत्रोद्विग्ना द्विजाः सर्वे पलायंते दिशो दश । गताः सर्वे भूमिदेवा स्त्यक्त्वा स्थानं मनोरमम्

అక్కడ కలతచెందిన సమస్త ద్విజులు దశదిశలకూ పారిపోయిరి; భూమిదేవులైన వారందరూ ఆ మనోహర స్థలాన్ని విడిచి వెళ్లిరి।

Verse 25

यत्रयत्र महत्तीर्थं तत्रतत्र गता द्विजाः । उद्वसं तत्पुरं जातं तस्मिन्काले नृपोत्तम

ఎక్కడెక్కడ మహాతీర్థముందో అక్కడక్కడ ద్విజులు వెళ్లిరి; ఆ కాలమున, ఓ నృపోత్తమా, ఆ నగరం నిర్జనమైంది।

Verse 26

न वेदाध्ययनं तत्र न च यज्ञः प्रवर्तते । मनुजास्तत्र तिष्ठंति न कर्णाटभयार्दिताः

అక్కడ వేదాధ్యయనం సాగలేదు, యజ్ఞమూ ప్రవృత్తి కాలేదు; అక్కడ మనుష్యులు నివసించిరి—కర్ణాటభయంతో ఇక బాధపడక.

Verse 27

द्विजाः सर्वे ततो राजन्वणिजश्च महायशाः । एकत्र मिलिताः सर्वे वक्तुं मंत्रं यथोचितम्

అప్పుడు, ఓ రాజా, సమస్త ద్విజులు మరియు మహాయశస్సుగల వణిజులు ఒకచోట చేరి, యథోచితమైన మంత్రాన్ని ఆలోచించి చెప్పుటకు సిద్ధపడ్డారు।

Verse 28

कर्णाटस्य वधोपायं मंत्रयंति द्विजर्षभाः । विचार्यमाणे तैर्दैवाद्वाग्जाता चाशरीरिणी

ద్విజర్షభులు కర్ణాటుని వధించు ఉపాయాన్ని మంత్రించుచుండగా, వారు విచారించుచుండగానే దైవయోగమున ఒక అశరీర వాణి ఉద్భవించింది।

Verse 29

आराधयत श्रीमातां सर्वदुःखापहारिणीम् । सर्वदैत्यक्षयकरीं सर्वोपद्रवनाशनीम्

‘సర్వదుఃఖాపహారిణి, సర్వదైత్యక్షయకరి, సర్వోపద్రవనాశిని అయిన శ్రీమాతను ఆరాధించుడి।’

Verse 30

तच्छ्रुत्वा वाडवाः सर्वे हर्षव्याकुललोचनाः । श्रीमातां तु समागत्य गृहीत्वा बलिमुत्तमम्

అది విని వాడవులందరు ఆనందంతో కంపించే నేత్రాలతో శ్రీమాత వద్దకు వచ్చి, ఉత్తమ బలిని (నైవేద్యాన్ని) గ్రహించి సమర్పించుటకు సిద్ధమయ్యారు।

Verse 31

मधु क्षीरं दधि घृतं शर्करा पञ्चधारया । धूपं दीपं तथा चैव चंदनं कुसुमानि च

వారు మధు, క్షీరము, దధి, ఘృతము, శర్కర—పంచధారలుగా—మరియు ధూపము, దీపము, చందనము, పుష్పములు కూడా తెచ్చారు।

Verse 32

फलानि विविधान्येव गृहीत्वा वाडवा नृप । धान्यं तु विविधं राजन्भक्तापूपा घृताचिताः

హే రాజా! వాడవులు అనేక విధాల ఫలాలను తీసుకొని, వివిధ ధాన్యములను కూడా; నెయ్యితో సమృద్ధిగా చేసిన భక్తము (అన్నం) మరియు అపూపములు (తీపి కేకులు) తెచ్చిరి।

Verse 33

कुल्माषा वटकाश्चैव पायसं घृतमिश्रितम् । सोहालिका दीपिकाश्च सार्द्राश्च वटकास्तथा

వారు కుల్మాషము (ఉడికించిన పప్పులు), వటకములు (వేపుడు కేకులు) మరియు నెయ్యి కలిపిన పాయసమును తెచ్చిరి; అలాగే సోహాలికా, దీపికా మరియు తేమగల వటకములనూ తెచ్చిరి।

Verse 34

राजिकाभिश्च संलिप्ता नवच्छिद्रसमन्विताः । चंद्रबिंबप्रतीकाशा मण्डकास्तत्र कल्पिताः

అక్కడ వారు రాజికా (ఆవాలు)తో పూతపూసి, కొత్త రంధ్రాలతో కూడిన, చంద్రబింబంలా ప్రకాశించే మండకములను (కేకులను) సిద్ధం చేసిరి।

Verse 35

पञ्चामृतेन स्नपनं कृत्वा गन्धोदकेन च । धूपैर्दीपैश्च नैवेद्यैस्तोषयामासुरीश्वरीम्

పంచామృతంతోను సుగంధ జలంతోను స్నానం చేయించి, ధూపదీప నైవేద్యములతో వారు ఈశ్వరిని తృప్తిపరచిరి।

Verse 36

नीराजनैः सकपूरैः पुष्पैर्दीपैः सुचंदनैः । श्रीमाता तोषिता राजन्सर्वोपद्रवनाशनी

హే రాజా! కర్పూరంతో చేసిన నీరాజనము, పుష్పములు, దీపములు, శ్రేష్ఠ చందనములతో—సర్వ ఉపద్రవనాశిని శ్రీమాత సంతుష్టురాలయ్యెను।

Verse 37

श्रीमाता च जगन्माता ब्राह्मी सौम्या वरप्रदा । रूपत्रयं समास्थाय पालयेत्सा जगत्त्रयम्

ఆమె శ్రీమాత, జగన్మాత—బ్రాహ్మీ, సౌమ్యస్వరూపిణి, వరప్రదాయిని. త్రిరూపం ధరించి త్రిలోకాన్ని పరిరక్షిస్తుంది.

Verse 38

त्रयीरूपेण धर्मात्मन्रक्षते सत्यमंदिरम् । जितेद्रिया जितात्मानो मिलितास्ते द्विजोत्तमाः

హే ధర్మాత్మా, త్రయీ-రూపిణిగా ఆమె సత్యమందిరాన్ని కాపాడుతుంది. ఇంద్రియజయులు, ఆత్మజయులు అయిన ఆ ద్విజోత్తములు అక్కడ సమవేతమయ్యారు.

Verse 39

तैः सर्वेरर्चिता माता चंदनाद्येन तोषिता । स्तुतिमारेभिरे तत्र वाङ्मनःकायकर्मभिः । एकचित्तेन भावेन ब्रह्मपुत्र्याः पुरः स्थिताः

వారందరూ మాతను అర్చించి, చందనాది సమర్పణలతో ఆమెను తృప్తిపరిచారు. అక్కడ వాక్కు, మనస్సు, కాయికకర్మలతో స్తుతిని ప్రారంభించి, ఏకచిత్త భక్తితో బ్రహ్మపుత్రి సమక్షంలో నిలిచారు.

Verse 40

विप्रा ऊचुः । नमस्ते ब्रह्मपुत्र्यास्तु नमस्ते ब्रह्मचारिणि । नमस्ते जगतां मातर्नमस्ते सर्वगे सदा

విప్రులు పలికిరి—హే బ్రహ్మపుత్రి, నీకు నమస్కారం; హే బ్రహ్మచారిణి, నీకు నమస్కారం. హే జగన్మాత, నీకు నమస్కారం; హే సదా సర్వవ్యాపిని, నీకు నమస్కారం.

Verse 41

क्षुन्निद्रा त्वं तृषा त्वं च क्रोधतंद्रादयस्तथा । त्वं शांतिस्त्वं रतिश्चैव त्वं जया विजया तथा

నీవే ఆకలి, నీవే నిద్ర; నీవే దాహం; అలాగే క్రోధం, తంద్ర మొదలైనవీ నీవే. నీవే శాంతి, నీవే రతి; నీవే జయ, నీవే విజయ కూడా.

Verse 42

ब्रह्मविष्णुमहेशाद्यैस्त्वं प्रपन्ना सुरेश्वरि । सावित्री श्रीरुमा चैव त्वं च माता व्यवस्थिता

హే సురేశ్వరీ! బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరాది దేవతలు నీ శరణు పొందుతారు. నీవే సావిత్రి, శ్రీ, రమా, ఉమా—సాక్షాత్తు జగన్మాతగా నిలిచియున్నావు.

Verse 43

ब्रह्मविष्णु सुरेशानास्त्वदाधारे व्यवस्थिताः । नमस्तुभ्यं जगन्मातर्धृतिपुष्टिस्वरूपिणि

బ్రహ్మ, విష్ణు మరియు దేవాధిపతులు నీ ఆధారంపైనే స్థిరంగా ఉన్నారు. ఓ జగన్మాతా! ధృతి-పుష్టి స్వరూపిణీ, నీకు నమస్కారం.

Verse 44

रतिः क्रोधा महामाया छाया ज्योतिःस्वरूपिणि । सृष्टि स्थित्यंतकृद्देवि कार्यकारणदा सदा

నీవు రతి, నీవు క్రోధము; నీవే మహామాయ; నీవు ఛాయ, నీవు జ్యోతి స్వరూపిణి. ఓ దేవీ! సృష్టి-స్థితి-లయములను నీవే నిర్వహించి, సదా కారణమూ కార్యఫలమూ ప్రసాదిస్తావు.

Verse 45

धरा तेजस्तथा वायुः सलिलाकाशमेव च । नमस्तेऽस्तु महाविद्ये महाज्ञानमयेऽनघे

నీవు భూమి, తేజస్సు, వాయువు, జలము మరియు ఆకాశమూ. ఓ మహావిద్యా! ఓ మహాజ్ఞానమయి నిర్దోషిణీ! నీకు నమస్కారం.

Verse 46

ह्रींकारी देवरूपा त्वं क्लींकारी त्वं महाद्युते । आदिमध्यावसाना त्वं त्राहि चास्मान्महाभयात्

నీవు హ్రీంకార స్వరూపిణి, దేవరూపిణి; నీవు క్లీంకార స్వరూపిణి, మహాద్యుతివంతురాలు. నీవే ఆది, మధ్య, అంతము—మమ్మల్ని మహాభయమునుండి రక్షించు.

Verse 47

महापापो हि दुष्टात्मा दैत्योऽयं बाधतेऽधुना । त्राणरूपा त्वमेका च अस्माकं कुलदेवता

మహాపాపంతో నిండిన ఈ దుష్టాత్మ దైత్యుడు ఇప్పుడే మమ్మల్ని బాధిస్తున్నాడు. ఓ దేవీ, నీవే మా ఏకైక రక్షణస్వరూపిణి, మా కులదేవతవు.

Verse 48

त्राहित्राहि महादेवि रक्षरक्ष महेश्वरि । हनहन दानवं दुष्टं द्विजातीनां विघ्नकारकम्

ఓ మహాదేవీ, త్రాహి త్రాహి; ఓ మహేశ్వరీ, రక్ష రక్ష. ద్విజులకు విఘ్నం కలిగించే ఆ దుష్ట దానవుణ్ని హనించు—హనించు.

Verse 49

एवं स्तुता तदा देवी महामाया द्विजन्मभिः । कर्णाटस्य वधार्थाय द्विजातीनां हिताय च । प्रत्यक्षा साऽभवत्तत्र वरं ब्रूहीत्युवाच ह

ద్విజులు ఇలా స్తుతించగా, కర్ణాటుని వధించుటకును ద్విజుల హితార్థమునకును దేవి మహామాయ అక్కడ ప్రత్యక్షమై, “వరము కోరండి” అని పలికింది.

Verse 50

श्रीमातोवाच । केन वै त्रासिता विप्राः केन वोद्वेजिताः पुनः । तस्याहं कुपिता विप्रा नयिष्ये यमसादनम्

శ్రీమాత పలికింది—ఓ విప్రులారా, ఎవరు మిమ్మల్ని భయపెట్టారు? ఎవరు మళ్లీ మిమ్మల్ని కలవరపెట్టారు? అతనిపై కోపించి నేను అతన్ని యమసదనానికి పంపుతాను.

Verse 51

क्षीणायुषं नरं वित्त येन यूयं निपीडिताः । ददामि वो द्विजातिभ्यो यथेष्टं वक्तुमर्हथ

మిమ్మల్ని నిపీడించిన క్షీణాయుష్కుడైన ఆ మనిషిని గుర్తించండి. ఓ ద్విజులారా, నేను మీకు సహాయం ప్రసాదిస్తున్నాను; మీ ఇష్టానుసారం నిర్భయంగా చెప్పండి.

Verse 52

भक्त्या हि भवतां विप्राः करिष्ये नात्र संशयः

హే విప్రులారా, మీ భక్తివల్ల నేను నిశ్చయంగా కార్యం చేస్తాను—ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 53

द्विजा ऊचुः । कर्णाटाख्यो महारौद्रो दानवो मदगर्वितः । विघ्नं प्रकुरुते नित्यं सत्यमंदिरवासिनाम्

ద్విజులు అన్నారు—‘కర్ణాట అనే దానవుడు, మహారౌద్రుడై మదగర్వంతో ఉబ్బి, సత్యమందిరవాసులకు నిత్యం విఘ్నాలు కలిగిస్తున్నాడు.’

Verse 54

ब्राह्मणान्सत्यशीलांश्च वेदाध्ययनतत्परान् । द्वेषाद्द्वेष्टि द्वेषणस्तान्नित्यमेव महामते । वेदविद्वेषणो दुष्टो घातयैनं महाद्युते

అతడు ద్వేషంతోనే సత్యశీలులైన, వేదాధ్యయనంలో నిమగ్నమైన బ్రాహ్మణులను ద్వేషిస్తాడు; నిత్యం వారికి హాని చేయాలని తపిస్తాడు, హే మహామతీ. వేదద్వేషి అయిన ఆ దుష్టుణ్ని—హే మహాద్యుతి దేవీ—వధింపజేయుము।

Verse 55

व्यास उवाच । तथेत्युक्त्वा तु सा देवी प्रहस्य कुलदेवता । वधोपायं विचिंत्यास्य भक्तानां रक्षणाय वै

వ్యాసుడు చెప్పెను—‘“తథాస్తు” అని పలికి ఆ దేవి, కులదేవత, చిరునవ్వు నవ్వి, భక్తుల రక్షణార్థం అతని వధోపాయాన్ని ఆలోచించింది.’

Verse 56

ततः कोपपरा जाता श्रीमाता नृपसत्तम । कोपेन भृकुटीं कृत्वा रक्तनेत्रांतलोचनाम्

అప్పుడు, హే నృపశ్రేష్ఠా, శ్రీమాత కోపపరాయణురాలైంది; కోపంతో భ్రూకుటి ముడిచుకొని, కళ్ల మూలలు ఎర్రబడినవి।

Verse 57

कोपेन महताऽविष्टा वसंती पावकं यथा । महाज्वाला मुखान्नेत्रान्नासाकर्णाच्च भारत

ప్రచండ కోపావేశంతో ఆమె వాయుప్రేరిత అగ్నివలె దహించెను. ఓ భారతా, ఆమె ముఖం, నేత్రాలు, నాసిక, కర్ణాల నుండి మహాజ్వాలలు ఉద్భవించెను.

Verse 58

तत्तेजसा समुद्भूता मातंगी कामरूपिणी । काली करा लवदना दुर्दर्शवदनोज्ज्वला

ఆ తేజస్సు నుండి కామరూపిణీ మాతంగీ ఉద్భవించింది—శ్యామవర్ణా, కరాళహస్తా, భయంకర ముఖముతో, దుర్దర్శ తేజస్సుతో ప్రకాశించెను.

Verse 59

रक्तमाल्यांबरधरा मदाघूर्णितलोचना । न्यग्रोधस्य समीपे सा श्रीमाता संश्रिता तदा

రక్తమాల్యాలు, రక్తవస్త్రాలు ధరించి, దివ్య మదంతో తిరుగుచున్న నేత్రాలుగల ఆ శ్రీమాత అప్పుడు మర్రిచెట్టు సమీపంలో ఆశ్రయించెను.

Verse 60

अष्टादशभुजा सा तु शुभा माता सुशोभना । धनुर्बाणधरा देवी खड्गखेटकधारिणी

ఆ శుభమాత సుశోభనగా అష్టాదశ భుజాలతో విరాజిల్లెను. దేవి ధనుస్సు-బాణాలు ధరించి, ఖడ్గం మరియు ఖేటకం (ఢాలు) కూడా వహించెను.

Verse 61

कुठारं क्षुरिकां बिभ्रत्त्रिशूलं पानपात्रकम् । गदां सर्पं च परिघं पिनाकं चैव पाशकम्

ఆమె కుఠారం, క్షురిక, త్రిశూలం, పానపాత్రం; గద, సర్పం, పరిఘం; అలాగే పినాక ధనుస్సు మరియు పాశమును కూడా ధరించెను.

Verse 62

अक्षमालाधरा राजन्मद्यकुंभानुधारिणी । शक्तिं च मुशलं चोग्रं कर्तरीं खर्परं तथा

ఓ రాజా, ఆమె అక్షమాల ధరించి మద్యకుంభాన్ని పట్టుకొని ఉండెను; అలాగే శక్తి, ఉగ్ర ముసలం, కత్తెర మరియు ఖర్పరం (కపాలపాత్రం)ను కూడా ధరించెను।

Verse 63

कंटकाढ्यां च बदरीं बिभ्रती तु महानना । तत्राभवन्महायुद्धं तुमुलं लोमहर्षणम्

ఆ మహాననా దేవి ముళ్లతో నిండిన బదరీశాఖను ధరించెను; అప్పుడు అక్కడే మహాయుద్ధం చెలరేగెను—అతి తుములమై రోమాంచకరముగా।

Verse 64

मातंग्याः सह कर्णाटदानवेन नृपोत्तम

ఓ నృపోత్తమా, మాతంగీతో కలిసి కర్ణాట దానవునితో (భయంకర) సంగ్రామం జరిగింది।

Verse 65

युधिष्ठिर उवाच । कथं युद्धं समभवत्कथं चैवापवर्तत । जितं केनैव धर्मज्ञ तन्ममाचक्ष्व मारिष

యుధిష్ఠిరుడు పలికెను—హే ధర్మజ్ఞ మహానుభావా, యుద్ధం ఎలా ప్రారంభమైంది, ఎలా ముగిసింది? విజయం ఎవరికీ లభించింది? హే పూజ్యా, అది నాకు చెప్పుము।

Verse 66

व्यास उवाच । एकदा शृणु राजेंद्र यज्जातं दैत्यसंगरे । तत्सर्वं कथयाम्याशु यथावृत्तं हि तत्पुरा

వ్యాసుడు పలికెను—హే రాజేంద్రా, దైత్యసంగ్రామంలో ఒకసారి జరిగినదాన్ని వినుము; అది అంతటినీ నేను త్వరగా, పూర్వకాలంలో జరిగినట్లే, యథావృత్తంగా చెప్పుదును।

Verse 67

प्रणष्टयोषा ये विप्रा वणिजश्चैव भारत । चैत्रमासे तु संप्राप्ते धर्मारण्ये नृपोत्तम

హే భారతా, చైత్రమాసము వచ్చినప్పుడు, భార్యలను కోల్పోయిన బ్రాహ్మణులు మరియు వణికులు, హే నృపోత్తమా, ధర్మారణ్యానికి వచ్చిరి.

Verse 68

गौरीमुद्वाहयामासुर्विप्रास्ते संशितव्रताः । स्वस्थानं सुशुभं ज्ञात्वा तीर्थराजं तथोत्तमम्

ఆ దృఢవ్రత బ్రాహ్మణులు ఆ స్థలాన్ని పరమ శుభమై ఉత్తమ ‘తీర్థరాజు’ అని తెలిసికొని, గౌరీ వివాహాన్ని విధివిధానంగా నిర్వహించారు.

Verse 69

विवाहं तत्र कुर्वंतो मिलितास्ते द्विजोत्तमाः । कोटिकन्याकुलं तत्र एकत्रासीन्महोत्सवे । धर्मारण्ये महाप्राज्ञ सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

అక్కడ వివాహకార్యాలు చేయుచూ ఆ ద్విజోత్తములు సమూహమయ్యారు. ధర్మారణ్యంలోని ఆ మహోత్సవంలో ఒకేచోట కోట్ల సంఖ్యలో కన్యల సమూహం ఉండెను. హే మహాప్రాజ్ఞా, నేను సత్యమే సత్యమని చెప్పుచున్నాను.

Verse 70

चतुर्थ्यामपररात्रेऽभ्यंतरतोऽग्निमादधुः । आसनं ब्रह्मणे दत्त्वा अग्निं कृत्वा प्रदक्षिणम्

చతుర్థి యొక్క అపరరాత్రి వేళ వారు అంతర్భాగంలో పవిత్రాగ్నిని ప్రజ్వలింపజేశారు. పురోహితునికి ఆసనం ఇచ్చి, అగ్నికి ప్రదక్షిణ చేశారు.

Verse 71

स्थालीपाकं च कृत्वाथ कृत्वा वेदीः शुभास्तदा । चतुर्हस्ताः सकलशा नागपाश समन्विताः

తర్వాత స్థాలీపాక హోమం చేసి, వారు శుభమైన వేదికలను నిర్మించారు—నాలుగు హస్తాల ప్రమాణముగా, సక్రమంగా అమర్చి, ‘నాగపాశ’ బంధనాలతో యుక్తంగా.

Verse 72

वेदमंत्रेण शुभ्रेण मंत्रयंते ततो द्विजाः । चरतां दंपतीनां हि परिवेश्य यथोचितम्

అనంతరం ద్విజులు శుద్ధమైన వేదమంత్రాలతో మంత్రోచ్చారణ చేసి, కర్మలో నడుచుచున్న దంపతులకు విధివిధానంగా యథోచితంగా అన్నాది సమర్పించారు।

Verse 73

ब्रह्मणा सहितास्तत्र वाडवा स्ते सुहर्षिताः । कुर्वते वेदनिर्घोषं तारस्वरनिनादितम्

అక్కడ బ్రాహ్మణుడితో కలిసి హర్షితులైన వాడవులు, తారస్వరంతో మార్మోగే వేదనిర్ఘోషాన్ని చేశారు।

Verse 74

तेन शब्देन महता कृत्स्नमापूरितं नभः । तं श्रुत्वा दानवो घोरो वेदध्वनिं द्विजे रितम्

ఆ మహాశబ్దంతో సమస్త ఆకాశం నిండిపోయింది. ద్విజులు ఉచ్చరించిన ఆ వేదధ్వనిని విని భయంకర దానవుడు కలవరపడ్డాడు।

Verse 75

उत्पपातासनात्तूर्णं ससैन्यो गतचेतनः । धावतः सर्वभृत्यास्तं ये चान्ये तानुवाच सः

అతడు సైన్యంతో కూడి మనస్సు కలవరపడి వెంటనే ఆసనంనుండి లేచి దూకాడు. అతని వెనుక పరుగెత్తిన సేవకులకూ ఇతరులకూ అతడు ఇలా అన్నాడు।

Verse 76

श्रूयतां कुत्र शब्दोऽयं वाडवानां समुत्थितः । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दैतेयाः सत्वरं ययुः

అతడు అన్నాడు—“వినండి, వాడవుల ఈ శబ్దం ఎక్కడి నుండి లేచింది?” అతని మాట విని దైత్యులు వెంటనే పరుగెత్తారు।

Verse 77

विभ्रांतचेतसः सर्वे इतश्चेतश्च धाविताः । धर्मारण्ये गताः केचित्तत्र दृष्टा द्विजा तयः

అందరి మనస్సులు భ్రమించి ఇటూ అటూ పరుగెత్తారు. కొందరు ధర్మారణ్యానికి వెళ్లగా, అక్కడ ఆ బ్రాహ్మణులు దర్శనమయ్యారు.

Verse 78

उद्गिरंतो हि निगमान्विवाहसमये नृप । सर्वं निवेदयामासुः कर्णाटाय दुरात्मने

ఓ రాజా, వివాహ సమయంలో వేదమంత్రాలను ఉచ్చరిస్తూ వారు జరిగినదంతా దురాత్ముడైన కర్ణాటునికి నివేదించారు.

Verse 79

तच्छ्रुत्वा रक्तताम्राक्षो द्विजद्विट् कोपपू रितः । अभ्यधावन्महाभाग यत्र ते दंपती नृप

అది విని ద్విజద్వేషి అయిన వాడు రక్త-తామ్ర నేత్రాలతో కోపంతో నిండిపోయి, ఓ మహాభాగ, ఆ దంపతులు ఉన్న చోటుకు, ఓ రాజా, పరుగెత్తాడు.

Verse 80

खमाश्रित्य तदा दैत्यमायां कुर्वन्स राक्षसः । अहरद्दंपती राजन्सर्वालंकारसंयुतान्

అప్పుడు ఆ రాక్షసుడు ఆకాశాన్ని ఆశ్రయించి దైత్యమాయను ప్రయోగించి, ఓ రాజా, సమస్త ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన ఆ దంపతులను అపహరించాడు.

Verse 81

ततस्ते वाडवाः सर्वे संगता भुवनेश्वरीम् । बुंबारवं प्रकुर्वाणास्त्राहित्राहीति चोचिरे

అప్పుడు ఆ స్త్రీలందరూ భువనేశ్వరీ దేవి సన్నిధికి చేరి, గొప్ప కోలాహలం చేస్తూ ‘త్రాహి త్రాహి’—‘రక్షించు, రక్షించు’ అని విలపించారు.

Verse 82

तच्छ्रुत्वा विश्वजननी मातंगी भुवनेश्वरी । सिंहनादं प्रकुर्वाणा त्रिशूलवरधारिणी

వారి ఆర్తనాదం విని విశ్వజనని మాతంగీ భువనేశ్వరీ సింహనాదం చేసింది; త్రిశూలధారిణి, వరప్రదాయిని దేవి ప్రత్యక్షమైంది।

Verse 83

ततः प्रववृते युद्धं देवीकर्णाटयोस्तथा । ऋषीणां पश्यतां तत्र वणिजां च द्विजन्मनाम्

అనంతరం దేవి మరియు కర్ణాటుని మధ్య యుద్ధం ప్రారంభమైంది; అక్కడ ఋషులు, వణికులు మరియు ద్విజులు అది చూస్తూ ఉన్నారు।

Verse 84

पश्यतामभवयुद्धं तुमुलं लोमहर्षणम् । अस्त्रैश्चिच्छेद मातगी मदविह्वलितं रिपुम्

చూస్తుండగానే యుద్ధం ఘోరంగా, రోమాంచకంగా మారింది; ఆయుధాలతో మాతంగీ అహంకారమత్తుడైన శత్రువును ఛేదించి పడగొట్టింది।

Verse 85

सोऽपि दैत्यस्ततस्तस्या बाणेनैकेन वक्षसि । असावपि त्रिशूलेन घातितः कश्मलं गतः

అప్పుడు ఆ దైత్యుడు ఒక్క బాణంతో దేవి వక్షస్థలాన్ని గాయపరిచాడు; కానీ అతడే దేవి త్రిశూలంతో హతుడై భయాక్రాంతుడై కూలిపోయాడు।

Verse 86

मुष्टिभिश्चैव तां देवीं सोऽपि ताडयतेऽसुरः । सोऽपि देव्या ततः शीघ्रं नागपाशेन यंत्रितः

ఆ అసురుడు ముష్టులతో కూడా దేవిని కొట్టసాగాడు; అప్పుడు దేవి వెంటనే నాగపాశంతో అతడిని బంధించి నియంత్రించింది।

Verse 87

ततस्तेनैव दैत्येन गरुडास्त्रं समादधे । तया नारायणास्त्रं तु संदधे शरपातनम्

అప్పుడు ఆ దైత్యుడు గరుడాస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు; ఆమె ప్రతిగా నారాయణాస్త్రాన్ని సంధించి బాణవృష్టిని విడిచింది।

Verse 88

एवमन्योन्यमाकृष्य युध्यमानौ जयेच्छया । ततः परिघमादाय आयसं दैत्यपुंगवः

ఇలా పరస్పరం లాగుకుంటూ, జయాభిలాషతో యుద్ధం చేస్తుండగా; దైత్యపుంగవుడు ఇనుప పరీఘం (గద)ను ఎత్తుకున్నాడు।

Verse 89

मातंगीं प्रति संकुद्धो जघान परवीरहा । देवी क्रुद्धा मुष्टिपातैश्चूर्णयामास दानवम्

మాతంగీపై కోపంతో, శత్రువీరహంతకుడు అతడు దాడి చేశాడు; దేవీ కూడా క్రోధించి ముష్టిపాతాలతో దానవుణ్ని చూర్ణం చేసింది।

Verse 90

तेन मुष्टिप्रहारेण मूर्च्छितो निपपात ह । ततस्तु सहसोत्थाय शक्तिं धृत्वा करे मुदा

ఆ ముష్టిప్రహారంతో అతడు మూర్ఛించి పడిపోయాడు; తరువాత అకస్మాత్తుగా లేచి, ఆనందంగా చేతిలో శక్తి (భాలం)ను పట్టుకున్నాడు।

Verse 91

शतघ्नीं पातयामास तस्या उपरि दानवः । शक्तिं चिच्छेद सा देवी मातंगी च शुभानना

దానవుడు ఆమెపై శతఘ్నీని పడేశాడు; కాని శుభముఖి దేవీ మాతంగీ ఆ శక్తి (భాలం)ను చీల్చి ముక్కలు చేసింది।

Verse 92

जहासोच्चैस्तु सा सुभ्रः शतघ्नीं वज्रसन्निभा । एव मन्योन्यशस्त्रौघैरर्दयंतौ परस्परम्

అప్పుడు వజ్రసమానమైన శతఘ్నిని ధరించిన ఆ తేజోమయి, సుభ్రూ దేవి గట్టిగా నవ్వింది. ఈ విధంగా వారు ఇద్దరూ పరస్పరం ఆయుధవర్షాల ప్రవాహాలతో ఒకరినొకరు బాధించుకొనసాగారు।

Verse 93

ततस्त्रिशूलेन हतो हृदये निपपात ह । मूर्छां विहाय दैत्योऽसौ मायां कृत्वा च राक्षसीम्

తర్వాత త్రిశూలంతో హృదయంలో గాయపడిన వాడు నేలపై పడిపోయాడు. మూర్ఛను విడిచి ఆ దైత్యుడు రాక్షసీసమానమైన మాయను సృష్టించాడు।

Verse 94

पश्यतां तत्र तेषां तु अदृश्योऽभून्महासुरः । पपौ पानं ततो देवी जहासारुणलोचना

అక్కడ వారు చూస్తుండగానే మహాసురుడు అదృశ్యుడయ్యాడు. అప్పుడు అరుణనేత్రాల దేవి నవ్వి తన పానాన్ని (పేయాన్ని) సేవించింది।

Verse 95

सर्वत्रगं तं सा देवी त्रैलोक्ये सचराचरे

ఆ దేవి త్రిలోకములందు—చరాచర సమేతంగా—సర్వత్ర సంచరించే ఆ (అసురుని) వెదకసాగింది।

Verse 96

क्व पास्यस्तीति ब्रूते सा ब्रूहि त्वं सांप्रतं हि मे । कर्णाटक महादुष्ट एहि शीघ्रं हि युध्यताम्

ఆమె పలికింది—“ఎక్కడికి పారిపోతావు? ఇప్పుడే నాకు చెప్పు—ఇప్పుడే చెప్పు! ఓ కర్ణాటక మహాదుష్టా, రా; త్వరగా రా, యుద్ధం చేద్దాం!”

Verse 97

ततोऽभवन्महायुद्धं दारुणं च भयानकम् । पपौ देवी तु मैरेयं वधार्थं सुमहाबला

అప్పుడు మహాయుద్ధం ఉద్భవించింది—అతి దారుణమూ భయంకరమూ. సుమహాబలయైన దేవి వధార్థం మైరేయ మద్యాన్ని పానము చేసింది।

Verse 98

मातंगी च ततः क्रुद्धा वक्त्रे चिक्षेप दानवम् । ततोऽपि दानवो रौद्रो नासारंध्रेण निर्गतः

అప్పుడు క్రోధించిన మాతంగి దానవుణ్ణి తన ముఖంలోకి విసిరింది. అయినా ఆ రౌద్ర దానవుడు ఆమె నాసారంధ్రం ద్వారా బయటికి వచ్చాడు।

Verse 99

युध्यते स पुनर्दैत्यः कर्णाटो मदपूरितः । ततो देवी प्रकुपिता मातंगी मदपूरिता

ఆ దైత్యుడు కర్ణాటుడు మదంతో నిండిపోయి మళ్లీ యుద్ధం చేశాడు. అప్పుడు దేవి మాతంగి కూడా ఉగ్రకోపంతో రగిలి, శక్తితో పరిపూర్ణమైంది।

Verse 100

दशनैर्मथयित्वा च चर्वयित्वा पुनःपुनः । शवास्थि मे दसा युक्तं मज्जामांसादिपूरितम्

ఆమె దంతాలతో నూరి, మళ్లీ మళ్లీ నమిలి, దానిని శవాస్థి వలె చేసి—మజ్జా, మాంసాది పదార్థాలతో నిండినదిగా చేసింది।

Verse 110

पित्रा मे स्थापिता दैत्य रक्षार्थं हि द्विजन्मनाम् । केवलं श्यामलांगी सा सर्वलोकहितावहा

‘ఓ దైత్యా! ద్విజుల రక్షణార్థం నన్ను నా తండ్రి నియమించాడు. ఆ శ్యామలాంగి దేవి కేవలం సమస్త లోకాల హితాన్ని మోసేది.’

Verse 120

जगुर्गन्धर्वपतयो ननृतुश्चाप्सरोगणाः । ततोत्सवं प्रकुर्वन्तो गीतं नृत्यं शुभप्रदम्

గంధర్వాధిపతులు గానం చేసిరి, అప్సరాగణములు నర్తించిరి. అనంతరం ఉత్సవం జరుపుచు, శుభప్రదమైన గీతనృత్యములను నిర్వహించిరి।

Verse 130

देव्युवाच । स्वस्थाः संतु द्विजाः सर्वे न च पीडा भविष्यति । मयि स्थितायां दुर्धर्षा दैत्या येऽन्ये च राक्षसाः

దేవి పలికెను—‘సర్వ ద్విజులు క్షేమంగా ఉండుదురు; ఏ బాధ కలుగదు. నేను ఇక్కడ స్థితమై ఉన్నంతవరకు, దుర్ధర్ష దైత్యులు మరియు ఇతర రాక్షసులు (ప్రబలరు).’

Verse 131

शाकिनीभूतप्रेताश्च जंभाद्याश्च ग्रहास्तथा । शाकिन्यादिग्रहाश्चैव सर्पा व्याघ्रादयस्तथा

‘శాకినులు, భూతప్రేతములు, జంభాది గ్రహములు; శాకిన్యాది గ్రహములు కూడా; అలాగే సర్పములు, వ్యాఘ్రములు మొదలైనవి—ఇవన్నీ (ఇక్కడ హాని చేయవు).’

Verse 140

खट्वांगं बदरीं चैव अंकुशं च मनोरमम् । अष्टादशायुधैरेभिः संयुता भुवनेश्वरी

ఖట్వాంగము, బదరీ మరియు మనోహరమైన అంకుశమును ధరించి, భువనేశ్వరి ఈ అష్టాదశ ఆయుధములతో సమన్వితురాలై యుండెను।

Verse 150

बल्लाकरं वरं यूपा क्षिप्तकुल्माषकं तथा । सोहालिका भिन्नवटा लाप्सिका पद्मचूर्णकम्

‘బల్లాకరము, వరము, యూపా, అలాగే క్షిప్తకుల్మాషకము; సోహాలికా, భిన్నవటా, లాప్సికా, పద్మచూర్ణకము—ఇవి శుభావసరానికై సిద్ధపరచిన నైవేద్య భక్ష్యములు.’

Verse 160

मदीयवचनं श्रुत्वा तथा कुरुत वै विधिम् । विवाहकाले संप्राप्ते दंपत्योः सौख्यहेतवे

నా వచనాన్ని విని అలాగే విధిని యథావిధిగా ఆచరించండి. వివాహకాలము వచ్చినప్పుడు దంపతుల సుఖ-క్షేమార్థం దానిని చేయండి.

Verse 170

तिल तैलेन वा कुर्यात्पुरुषो नियतव्रतः । एकाशनं हि कुरुते यक्ष्मप्रीत्यै निरंतरम्

నియతవ్రతుడైన పురుషుడు నువ్వులు లేదా నువ్వుల నూనెతో ఆ కర్మను చేయాలి. యక్ష్ముని ప్రీతికోసం నిరంతరం ఏకాశన వ్రతం (ఒకసారి భోజనం) పాటించాలి.

Verse 179

तेषां कुले कदा चित्तु अरिष्टं नैव जायते । अपुत्रो लभते पुत्रान्धनहीनस्तु संपदः । आयुरारोग्यमैश्वर्यं श्रीमातुश्च प्रसादतः

వారి వంశంలో ఎప్పుడూ అరిష్టం (అనిష్టం) కలగదు. సంతానం లేనివాడు పుత్రులను పొందుతాడు; ధనహీనుడు సంపదను పొందుతాడు. శ్రీమాత అనుగ్రహంతో ఆయుష్షు, ఆరోగ్యం, ఐశ్వర్యం లభిస్తాయి.