Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 81

Devanagari script

जीवेद्वर्षशतं साग्रं सर्वदुःखविवर्जितः । सोपवासो जितक्रोधो धेनुं दद्याद्द्विजन्मने

Transliteration

jīvedvarṣaśataṃ sāgraṃ sarvaduḥkhavivarjitaḥ | sopavāso jitakrodho dhenuṃ dadyāddvijanmane

Translation

అతడు సమస్త దుఃఖాల నుండి విముక్తుడై సంపూర్ణ వంద సంవత్సరాలు జీవిస్తాడు। ఉపవాసంతో, క్రోధాన్ని జయించి, ద్విజునికి (బ్రాహ్మణునికి) గోవును దానం చేయాలి।

Word by Word

• जीवेत्: may live
• जीवेत्: क्रिया (Main verb)
• Type: Verb
• Root: जीव् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• वर्षशतम्: a hundred years
• वर्षशतम्: कर्म (Karman/extent)
• Type: Noun
• Root: वर्ष-शत (प्रातिपदिक; वर्ष + शत)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; परिमाणवाचक

• साग्रम्: with an excess (more than that)
• साग्रम्: कर्म-विशेषण (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: साग्र (प्रातिपदिक; स + अग्र)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (वर्षशतम्-विशेषण)

• सर्वदुःखविवर्जितः: free from all sorrow
• सर्वदुःखविवर्जितः: कर्ता-विशेषण (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व-दुःख-विवर्जित (प्रातिपदिक; सर्व + दुःख + विवर्जित<√वर्ज्>)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण

• सोपवासः: observing a fast
• सोपवासः: कर्ता-विशेषण (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: स-उपवास (प्रातिपदिक; स + उपवास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (सहितार्थे)

• जितक्रोधः: having conquered anger
• जितक्रोधः: कर्ता-विशेषण (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: जित-क्रोध (प्रातिपदिक; √जि + क्रोध)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त

• धेनुम्: a cow
• धेनुम्: कर्म (Karman/Object)
• Type: Noun
• Root: धेनु (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• दद्यात्: should give
• दद्यात्: क्रिया (Main verb)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• द्विजन्मने: to a twice-born (Brahmin)
• द्विजन्मने: सम्प्रदान (Sampradāna/Recipient)
• Type: Noun
• Root: द्विजन्मन् (प्रातिपदिक; द्वि + जन्मन्)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन

Speaker

Skanda (deduced, dharma instruction with dāna)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-tīrtha observance with go-dāna

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Rājā (implicit addressee)

Visual Art Cues

Scene: A fasting pilgrim, serene and angerless, offers a cow in charity to a brāhmaṇa near a riverbank altar; the scene emphasizes humility, saṅkalpa, and auspicious exchange.

Characters & Entities

• Dvija (brāhmaṇa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Inner discipline (fasting, anger-control) must accompany charity; together they mature tīrtha-merit into lasting well-being.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā (Narmadā) tīrtha setting of Revā Khaṇḍa, where such vows and gifts are praised.

What ritualistic prescription is mentioned?

Observing upavāsa (fasting), conquering anger, and giving a cow (dhenu-dāna) to a dvija.