Adhyaya 60

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । भूयोऽप्यहं प्रवक्ष्यामि आदित्येश्वरमुत्तमम् । सर्वदुःखहरं पार्थ सर्वविघ्नविनाशनम्

శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను—హే పార్థా! నేను మళ్లీ పరమ ఆదిత్యేశ్వరుని వర్ణిస్తాను; ఆయన సమస్త దుఃఖాలను హరించి, సమస్త విఘ్నాలను నశింపజేస్తాడు।

Verse 2

आयुःश्रीवर्द्धनं नित्यं पुत्रदं स्वर्गदं शिवम् । यस्य तीर्थस्य चान्यानि तीर्थानि कुरुनन्दन

హే కురునందనా! ఆ తీర్థం నిత్యం ఆయుష్షు, శ్రీ వృద్ధిని కలిగించేది; పుత్రం, స్వర్గం ప్రసాదించేది; శివమంగళమయం; దానిలోనే ఇతర తీర్థాల ఫలమూ సమాహితమై ఉంటుంది।

Verse 3

नालभन्त श्रियं नाके मर्त्ये पातालगोचरे । कुरुक्षेत्रं गया गङ्गा नैमिषं पुष्करं तथा

స్వర్గంలోనూ, మర్త్యలోకంలోనూ, పాతాళగోచర ప్రాంతాల్లోనూ అలాంటి ఆధ్యాత్మిక శ్రీ లభించదు; కురుక్షేత్రం, గయ, గంగా, నైమిషం, పుష్కరం కూడా దానికి సమం కావు।

Verse 4

वाराणसी च केदारं प्रयागं रुद्रनन्दनम् । महाकालं सहस्राक्षं शुक्लतीर्थं नृपोत्तम

హే నృపోత్తమా! వారాణసి, కేదారం, ప్రయాగం, రుద్రనందనం, మహాకాలం, సహస్రాక్షం, శుక్లతీర్థం కూడా (దాని) మహిమకు సమం కావు।

Verse 5

रवितीर्थस्य सर्वाणि कलां नार्हन्ति षोडशीम् । रवितीर्थे हि यद्वृत्तं तच्छृणुष्व नृपोत्तम

రవితీర్థపు పుణ్యంలోని పదహారవ భాగానికీ ఇతర అన్ని తీర్థాలు అర్హం కావు. కాబట్టి హే నృపోత్తమా! రవితీర్థంలో జరిగిన వృత్తాంతాన్ని వినుము।

Verse 6

स्नेहात्ते कथयिष्यामि वार्द्धकेनातिपीडितः । शृण्वन्तु ऋषयः सर्वे तपोनिष्ठा महौजसः

నీపై స్నేహంతో, వృద్ధాప్యంతో అత్యంత బాధపడుతున్నప్పటికీ నేను ఈ వృత్తాంతాన్ని చెప్పుదును. తపోనిష్ఠులు, మహాతేజస్సులు అయిన ఋషులందరూ వినుదురు గాక।

Verse 7

श्रुतं मे रुद्रसांनिध्ये नन्दिस्कन्दगणैः सह । पार्वत्या पृष्टः शम्भुश्च रवितीर्थस्य यत्फलम्

రుద్రసాన్నిధ్యంలో నంది, స్కందుడు మరియు గణులతో కలిసి నేను వినితిని—పార్వతి ప్రశ్నించగా శంభువు రవితీర్థ ఫలాన్ని ప్రకటించెను।

Verse 8

शम्भुना च यदाख्यातं गिरिजायाः ससम्भ्रमम् । तत्सर्वमेकचित्तेन रुद्रोद्गीतं श्रुतं मया

శంభువు గిరిజకు గౌరవంతో చెప్పినదంతా—రుద్రుడు ఉద్గీతం చేసిన ఆ సమస్తాన్ని నేను ఏకాగ్రచిత్తంతో వినితిని।

Verse 9

तत्तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि शृणु यत्नेन पाण्डव । दुर्भिक्षोपहता विप्रा नर्मदां तु समाश्रिताः

అదే నేను ఇప్పుడు నీకు చెప్పుదును—ఓ పాండవా, యత్నంతో వినుము. దుర్భిక్షంతో బాధపడిన విప్రులు నర్మదా తీరాన్ని ఆశ్రయించిరి।

Verse 10

उद्दालको वशिष्ठश्च माण्डव्यो गौतमस्तथा । याज्ञवल्क्योऽथ गर्गश्च शाण्डिल्यो गालवस्तथा

అక్కడ ఉద్దాలకుడు, వశిష్ఠుడు, మాండవ్యుడు, గౌతముడు ఉన్నారు; అలాగే యాజ్ఞవల్క్యుడు, గర్గుడు, శాండిల్యుడు, గాలవుడూ ఉన్నారు।

Verse 11

नाचिकेतो विभाण्डश्च वालखिल्यादयस्तथा । शातातपश्च शङ्खश्च जैमिनिर्गोभिलस्तथा

అక్కడ నాచికేతుడు, విభాండుడు, అలాగే వాలఖిల్యాదులు ఉన్నారు; శాతాతపుడు, శంఖుడు, ఇంకా జైమిని, గోభిలుడు కూడా ఉన్నారు.

Verse 12

जैगीषव्यः शतानीकः सर्व एव समागताः । तीर्थयात्रा कृता तैस्तु नर्मदायाः समन्ततः

జైగీషవ్యుడు, శతానీకుడు—అందరూ అక్కడ సమాగమయ్యారు. వారు నర్మదా చుట్టూ ఉన్న తీర్థాలన్నింటికీ తీర్థయాత్ర నిర్వహించారు.

Verse 13

आदित्येश्वरमायाताः प्रसङ्गादृषिपुंगवाः । वृक्षैः संछादितं शुभ्रं धवतिन्दुकपाटलैः

ప్రసంగ ప్రవాహానికి ఆకర్షితులైన ఆ ఋషిపుంగవులు ఆదిత్యేశ్వరానికి వచ్చారు. ధవ, తిందుక, పాటల వృక్షాలతో కప్పబడిన ఆ శుభ్రమైన పుణ్యప్రదేశం వారికి ప్రకాశమానంగా కనిపించింది.

Verse 14

जम्बीरैरर्जुनैः कुब्जैः शमीकेसरकिंशुकैः । तस्मिंस्तीर्थे महापुण्ये सुगन्धिकुसुमाकुले

ఆ మహాపుణ్య తీర్థం సుగంధ పుష్పాలతో నిండిపోయింది; జంబీర, అర్జున, కుబ్జ, శమీ, కేసర, కింశుక వృక్షాలతో ఆ స్థలం శోభిల్లింది.

Verse 15

पुन्नागनालिकेरैश्च खदिरैः कल्पपादपैः । अनेकश्वापदाकीर्णं मृगमार्जारसंकुलम्

ఆ ప్రదేశం పున్నాగ, నారికేళ, ఖదిర మరియు కల్పవృక్షసమానమైన పాదపాలతో శోభిల్లింది; అలాగే అనేక శ్వాపదాలతో నిండిన, మృగాలు మరియు మార్జారాలతో కిటకిటలాడే అరణ్యంగా ఉంది.

Verse 16

ऋक्षहस्तिसमाकीर्णं चित्रकैश्चोपशोभितम् । प्रविष्टा ऋषयः सर्वे वने पुष्पसमाकुले

ఎలుగుబంట్లు, ఏనుగులతో నిండినదీ, చిత్రక వృక్షలతలతో శోభించినదీ, పుష్పసమృద్ధమైన ఆ వనంలో సమస్త ఋషులు ప్రవేశించారు।

Verse 17

वनान्ते च स्त्रियो दृष्ट्वा रक्ता रक्ताम्बरान्विताः । रक्तमाल्यानुशोभाढ्या रक्तचन्दनचर्चिताः

వనాంతంలో వారు స్త్రీలను చూశారు—ఎర్రని కాంతితో రంజితులు, ఎర్ర వస్త్రధారిణులు; ఎర్ర మాలలతో అలంకృతులు, ఎర్ర చందనలేపనంతో ముద్రితులు।

Verse 18

रक्ताभरणसंयुक्ताः पाशहस्ता भयावहाः । तासां समीपगा दृष्टाः कृष्णजीमूतसन्निभाः

వారు ఎర్ర ఆభరణాలతో యుక్తులు, చేతుల్లో పాశాలు పట్టి భయంకరంగా ఉన్నారు; వారి సమీపంలో నల్ల మేఘాలవలె శ్యామవర్ణులు మరికొందరు కనిపించారు।

Verse 19

महाकाया भीमवक्त्राः पाशहस्ता भयावहाः । अनावृष्ट्युपमा दृष्टा आतुराः पिङ्गलोचनाः

వారు మహాకాయులు, భయంకర ముఖాలు కలవారు, చేతుల్లో పాశాలు పట్టి భీతికరులు; వర్షాభావ విపత్తులా కనిపించి, ఆతురులు, పింగళ నేత్రులు।

Verse 20

दीर्घजिह्वा करालास्या तीक्ष्णदंष्ट्रा दुरासदा । वृद्धा नारी कुरुश्रेष्ठ दृष्टान्या ऋषिपुंगवैः

అప్పుడు, ఓ కురుశ్రేష్ఠా, ఋషిపుంగవులు మరొక వృద్ధ స్త్రీని చూశారు—దీర్ఘ జిహ్వ కలది, వికరాళ ముఖముగలది, తీక్ష్ణ దంష్ట్రలతో యుక్తది, సమీపించుటకు దుర్లభది।

Verse 21

ततः समीपगा वृद्धा तस्य वृन्दस्य भारत । स्वाध्यायनिरता विप्रा दृष्टास्तैः पापकर्मभिः

అప్పుడు, ఓ భారతా, ఆ వృద్ధ స్త్రీ ఆ గుంపు సమీపానికి వచ్చింది. వేదస్వాధ్యాయనిరతులైన బ్రాహ్మణులను ఆ పాపకర్ములు చూశారు.

Verse 22

ऊचुस्ते तु समूहेन ब्राह्मणांस्तपसि स्थितान् । अस्माकं स्वामिनः सर्वे तिष्ठन्ते तीर्थमध्यतः । ते प्रस्थाप्या महाभागाः सर्वथैव त्वरान्विताः

అప్పుడు వారు సమూహంగా తపస్సులో స్థితులైన బ్రాహ్మణులతో అన్నారు— “మా స్వాములు అందరూ తీర్థమధ్యంలో నిలిచి ఉన్నారు. ఓ మహాభాగులారా, మీరు ఏ విధంగానైనా త్వరగా అక్కడికి వెళ్లవలెను.”

Verse 23

तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां सर्वे चैव त्वरान्विताः । जग्मुस्ते नर्मदाकक्षं दृष्ट्वा रेवां द्विजोत्तमाः

వారి మాటలు విని అందరూ తక్షణమే త్వ‌రతో బయలుదేరారు. ఉత్తమ ద్విజులు నర్మదా తీరానికి వెళ్లి అక్కడ పవిత్ర రేవాను దర్శించారు.

Verse 24

ततः केचित्स्तुवन्त्यन्ये जय देवि नमोऽस्तु ते

అప్పుడు కొందరు స్తుతించగా, మరికొందరు ఇలా అన్నారు— “జయ దేవీ, నీకు నమస్కారం.”

Verse 25

नमोऽस्तु ते सिद्धगणैर्निषेविते नमोऽस्तु ते सर्वपवित्रमङ्गले । नमोऽस्तु ते विप्रसहस्रसेविते नमोऽस्तु रुद्राङ्गसमुद्भवे वरे

సిద్ధగణులు సేవించే దేవీ, నీకు నమస్కారం. సమస్త పవిత్రాలకు మంగళమయినవే, నీకు నమస్కారం. వేలాది బ్రాహ్మణులు సేవించే దేవీ, నీకు నమస్కారం. రుద్రుని అంగమునుండి ఉద్భవించిన శ్రేష్ఠదేవీ, నీకు నమస్కారం.

Verse 26

नमोऽस्तु ते सर्वपवित्रपावने नमोऽस्तु ते देवि वरप्रदे शिवे । नमामि ते शीतजले सुखप्रदे सरिद्वरे पापहरे विचित्रिते

సర్వపవిత్రములను కూడా పవిత్రం చేయు తల్లీ! నీకు నమస్కారం. వరప్రదాయిని, శివా దేవీ! నీకు నమస్కారం. శీతల జలములతో సుఖమిచ్చే, నదులలో శ్రేష్ఠమైన, పాపహారిణి, విచిత్రశోభతో అలంకృతమైన నిన్ను నేను ప్రణమిస్తున్నాను.

Verse 27

अनेकभूतौघसुसेविताङ्गे गन्धर्वयक्षोरगपाविताङ्गे । महागजौघैर्महिषैर्वराहैरापीयसे तोयमहोर्मिमाले

హే దేవీ! అనేక భూతసమూహాలు నీ అంగాలను సుసేవిస్తాయి; గంధర్వులు, యక్షులు, నాగులు నీ రూపాన్ని పవిత్రం చేస్తారు. మహాగజసమూహాలు, మహిషాలు, వరాహాలు నీ నీటిని త్రాగుతాయి; అహో! నీ తరంగమాల ఎంత అద్భుతం!

Verse 28

नमामि ते सर्ववरे सुखप्रदे विमोचयास्मानघपाशबद्धान्

హే సర్వోత్తమ వరప్రదాయిని, సుఖకల్యాణదాయిని! నేను నిన్ను నమస్కరిస్తున్నాను. పాపపాశాలతో బంధింపబడిన మమ్మల్ని విమోచించు.

Verse 29

भ्रमन्ति तावन्नरकेषु मर्त्या यावत्तवाम्भो नहि संश्रयन्ति । स्पृष्टं करैश्चन्द्रमसो रवेश्चेत्तद्देवि दद्यात्परमं पदं तु

మర్త్యులు నీ జలాన్ని ఆశ్రయించని వరకు నరకాలలోనే తిరుగుతారు. చంద్రుడు, సూర్యుడి కిరణాలు తాకిన నీ జలాన్ని ఎవడు స్పర్శిస్తాడో, హే దేవీ, అది నిజంగా పరమపదాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 30

अनेकसंसारभयार्दितानां पापैरनेकैरभिवेष्टितानाम् । गतिस्त्वमम्भोजसमानवक्त्रे द्वन्द्वैरनेकैरभिसंवृतानाम्

సంసారంలోని అనేక భయాలతో బాధపడేవారికి, అనేక పాపాలతో చుట్టుముట్టబడినవారికి—హే కమలసమాన ముఖముగల తల్లీ! అనేక ద్వంద్వాలతో ఆవరించబడిన వారికి నీవే గతి, నీవే శరణు.

Verse 31

नद्यश्च पूता विमला भवन्ति त्वां देवि सम्प्राप्य न संशयोऽत्र । दुःखातुराणामभयं ददासि शिष्टैरनेकैरभिपूजितासि

హే దేవీ, నిన్ను చేరగానే నదులూ పవిత్రమై నిర్మలమవుతాయి—ఇందులో సందేహం లేదు. నీవు దుఃఖంతో బాధపడువారికి అభయాన్ని ప్రసాదిస్తావు; అనేక శిష్టులు, పండితులు నిన్ను ఆరాధిస్తారు.

Verse 32

विण्मूत्रदेहाश्च निमग्नदेहा भ्रमन्ति तावन्नरकेषु मर्त्याः । महाबलध्वस्ततरङ्गभङ्गं जलं न यावत्तव संस्पृशन्ति

మలమూత్రదేహులై, అధోగతిలో మునిగిన మానవులు నరకాలలో అంతవరకు తిరుగుతారు; మహాబలంతో తరంగశిఖరాలు ఛిన్నభిన్నమయ్యే నీ పవిత్ర జలాన్ని వారు స్పర్శించేవరకు కాదు.

Verse 33

म्लेच्छाः पुलिन्दास्त्वथ यातुधानाः पिबन्ति येऽंभस्तव देवि पुण्यम् । तेऽपि प्रमुच्यन्ति भयाच्च घोरात्किमत्र विप्रा भवपाशभीताः

హే దేవీ, మ్లేచ్ఛులు, పులిందులు, యాతుధానులు కూడా—ఎవరు నీ పుణ్యజలాన్ని పానంచేస్తారో—వారు సైతం ఘోరభయంనుండి విముక్తులవుతారు. మరి భవపాశభీతులైన బ్రాహ్మణులు ఇక్కడ రక్షింపబడటం ఏమి ఆశ్చర్యం?

Verse 34

सरांसि नद्यः क्षयमभ्युपेता घोरे युगेऽस्मिन्कलिनावसृष्टे । त्वं भ्राजसे देवि जलौघपूर्णा दिवीव नक्षत्रपथे च गङ्गा

ఈ ఘోర కలియుగం వచ్చేసరికి సరస్సులు, నదులు క్షయమవుతాయి; కానీ హే దేవీ, నీవు జలప్రవాహాలతో నిండిపోయి నక్షత్రపథంలోని దివ్య గంగలా ప్రకాశిస్తావు.

Verse 35

तव प्रासादाद्वरदे विशिष्टे कालं यथेमं परिपालयित्वा । यास्याम मोक्षं तव सुप्रसादाद्वयं यथा त्वं कुरु नः प्रसादम्

హే విశిష్ట వరదే, నీ కృపవల్ల మేము ఈ కాలాన్ని యథావిధిగా ధర్మంగా పరిపాలించగలుగుదుము; నీ మహాప్రసాదంతో మోక్షాన్ని పొందుదుము. కనుక మాపై కరుణ చూపి, మాకు ప్రసాదం దయచేయుము.

Verse 36

त्वामाश्रिता ये शरणं गताश्च गतिस्त्वमम्बेव पितेव पुत्रान् । त्वत्पालिता यावदिमं सुघोरं कालं त्वनावृष्टिहतं क्षिपामः

నిన్ను ఆశ్రయించి శరణు పొందినవారికి నీవే ఏకైక గతి—పిల్లలకు తల్లిలా, తండ్రిలా. నీ పరిరక్షణతో వర్షాభావంతో బాధితమైన ఈ అత్యంత ఘోర కాలాన్ని మేము త్వరగా దాటిపోవుదుము.

Verse 37

एवं स्तुता तदा देवी नर्मदा सरितां वरा । प्रत्यक्षा सा परा मूर्तिर्ब्राह्मणानां युधिष्ठिर

ఇలా స్తుతింపబడినప్పుడు, నదులలో శ్రేష్ఠమైన దేవి నర్మదా—ఓ యుధిష్ఠిరా—బ్రాహ్మణులకు పరమమైన ప్రత్యక్ష మూర్తిగా దర్శనమిచ్చింది.

Verse 38

श्रीमार्कण्डेय उवाच । पठन्ति ये स्तोत्रमिदं नरेन्द्र शृण्वन्ति भक्त्या परया प्रशान्ताः । ते यान्ति रुद्रं वृषसंयुतेन यानेन दिव्याम्बरभूषिताङ्गाः

శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను—ఓ నరేంద్రా, శాంతచిత్తులై ఈ స్తోత్రాన్ని పఠించువారు లేదా పరమభక్తితో వినువారు, వృషభయుక్తమైన యానంలో ప్రయాణించి, దివ్యాంబరాలతో అలంకృత దేహులై రుద్రుని లోకానికి చేరుదురు.

Verse 39

ये स्तोत्रमेतत्सततं जपन्ति स्नात्वा च तोयेन तु नर्मदायाः । तेभ्योऽन्तकाले सरिदुत्तमेयं गतिं विशुद्धामचिराद्ददाति

ఈ స్తోత్రాన్ని నిరంతరం జపించి, నర్మదా జలంతో స్నానం చేసే వారికి, అంత్యకాలంలో ఈ ఉత్తమ నది త్వరగా శుద్ధమైన పవిత్ర గతిని ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 40

प्रातः समुत्थाय तथा शयानो यः कीर्तयेतानुदिनं स्तवेन्द्रम् । देहक्षयं स्वे सलिले ददाति समाश्रयं तस्य महानुभाव

ప్రాతః లేచి గానీ, శయనస్థితిలో గానీ, ఎవడు ప్రతిదినం ఈ స్తవేంద్రాన్ని (స్తోత్రరాజాన్ని) కీర్తించునో, దేహక్షయ సమయంలో ఆ మహానుభావా (నర్మదా) అతనికి తన స్వజలంలో ఆశ్రయమిస్తుంది.

Verse 41

पापैर्विमुक्ता दिवि मोदमानाः सम्भोगिनश्चैव तु नान्यथा च

పాపముల నుండి విముక్తులై వారు స్వర్గలోకంలో ఆనందిస్తూ దివ్య భోగసుఖాలను అనుభవిస్తారు; నిజముగా ఇది ఇతరథా కాదు।

Verse 42

प्रसन्ना नर्मदा देवी स्तोत्रेणानेन भारत । जलेनाप्यायितान् विप्रान् दक्षिणापथवाहिनी

ఓ భారతా! ఈ స్తోత్రముతో ప్రసన్నమైన దక్షిణపథవాహిని దేవి నర్మద తన జలముతో ఆ విప్రులను తృప్తిపరచి పోషించింది।

Verse 43

अमृतत्वं तु वो दद्मि योगिभिर्यन्न गम्यते । दुर्लभं यत्सुरैः सर्वैर्मत्प्रसादाल्लभिष्यथ

నేను మీకు అమృతత్వాన్ని ప్రసాదిస్తున్నాను—యోగులకు కూడా అందనిది, సమస్త దేవతలకు దుర్లభమైనది; నా ప్రసాదమువలననే మీరు దానిని పొందుతారు।

Verse 44

इति ते ब्राह्मणा राजंल्लब्धा वरमनुत्तमम् । गमिष्यन्तः प्रीतचित्ता ददृशुश्चित्रमद्भुतम्

ఓ రాజా! ఈ విధంగా ఆ బ్రాహ్మణులు అనుత్తమ వరాన్ని పొందీ ఆనందచిత్తులతో బయలుదేరి ఒక విచిత్రమైన అద్భుతాన్ని చూశారు।

Verse 45

श्रीमार्कण्डेय उवाच । दृष्टास्तैः पुरुषाः पार्थ नर्मदातटसंस्थिताः । स्नानदेवार्चनासक्ताः पञ्च एव महाबलाः

శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను—ఓ పార్థా! వారు నర్మదా తీరమున నిలిచిన, స్నానమునకును దేవార్చనమునకును ఆసక్తులైన ఐదుగురు మహాబలవంతులను చూశారు।

Verse 46

ते दृष्टा ब्राह्मणैः सर्वैर्वेदवेदाङ्गपारगैः । संपृष्टास्तैर्महाराज यथा तदवधारय

వేదవేదాంగాలలో పారంగతులైన ఆ బ్రాహ్మణులందరూ వారిని చూశారు. ఆపై వారు వారిని ప్రశ్నించారు; ఓ మహారాజా, నేను చెప్పినట్లే యథార్థంగా గ్రహించుము.

Verse 47

विप्रा ऊचुः । वनान्ते स्त्रीयुगं दृष्ट्वा महारौद्रं भयावहम् । वृद्धाश्च पुरुषास्तत्र पाशहस्ता भयावहाः

బ్రాహ్మణులు అన్నారు—అరణ్యాంతంలో మేము ఇద్దరు స్త్రీలను చూశాము; వారు అత్యంత ఉగ్రంగా, భయంకరంగా ఉన్నారు. అక్కడే వృద్ధ పురుషులు కూడా ఉన్నారు, చేతుల్లో పాశాలు పట్టుకొని, భీతికరంగా.

Verse 48

दुर्धर्षा दुर्निरीक्ष्याश्च इतश्चेतश्च चञ्चलाः । व्याहरन्तः शुभां वाचं न तत्र गतिरस्ति वै

వారు అజేయులు, చూడటానికే కష్టమైనవారు; ఇటూ అటూ చంచలంగా తిరుగుతున్నారు. శుభమైన మాటలు పలికినా, అక్కడ నిజంగా బయటపడే మార్గం లేదు.

Verse 49

अपरस्परयोः सर्वे निरीक्षन्तः पुनःपुनः । तैस्तु यद्वचनं प्रोक्तं तत्सर्वं कथ्यतामिति

వారందరూ పరస్పరం మళ్లీ మళ్లీ చూసుకున్నారు. తరువాత అన్నారు—వారు చెప్పిన మాటలన్నిటినీ పూర్తిగా చెప్పండి.

Verse 50

अस्माकं पुरुषाः पञ्च तिष्ठन्ति तत्र सत्तमाः । ते प्रस्थाप्या महाभागाः सर्वथैव त्वरान्विताः

మా ఐదుగురు పురుషులు—శ్రేష్ఠులు—అక్కడ నిలిచియున్నారు. ఆ మహాభాగ్యులను అన్ని విధాలా త్వరగా పంపించాలి.

Verse 51

अथ ते पुरुषाः पञ्च श्रुत्वा वाक्यमिदं शुभम् । परस्परं निरीक्षन्तो वदन्ति च पुनःपुनः

అప్పుడు ఆ ఐదుగురు పురుషులు ఆ శుభవాక్యాన్ని విని పరస్పరం ఒకరినొకరు చూచి, మళ్లీ మళ్లీ తమలో తాము మాటలాడారు।

Verse 52

क्व ते कस्य कुतो याताः किमुक्तं तैर्भयावहैः

వారు ఎక్కడున్నారు? వారు ఎవరివారు, ఎక్కడి నుంచి వచ్చారు? ఆ భయంకరులు ఏమని చెప్పారు?

Verse 53

पुरुषा ऊचुः । तीर्थावगाहनं सर्वैः पूर्वदक्षिणपश्चिमैः । उत्तरैश्च कृतं भक्त्या न पापं तैर्व्यपोहितम्

పురుషులు అన్నారు—మేమందరం, తూర్పు-दక్షిణ-పడమర-ఉత్తర దిక్కుల నుంచి వచ్చినవారము, భక్తితో ఈ తీర్థంలో స్నానం చేశాము; అయినా మా పాపం తొలగలేదు।

Verse 54

निष्पापाश्चाथ संजातास्तीर्थस्यास्य प्रभावतः । शृण्वन्तु ऋषयः सर्वे वह्निकालोपमा द्विजाः

అయినా ఈ తీర్థ ప్రభావంతో వారు పాపరహితులయ్యారు. అగ్ని-కాల సమాన తేజస్సుగల ద్విజులారా, సమస్త ఋషులు వినుగాక।

Verse 55

पातकानि च घोराणि यान्यचिन्त्यानि देहिनाम् । पापिष्ठेन तु चैकेन गुरुदारा निषेविता

దేహధారులలో ఊహాతీతమైన భయంకర పాతకాలు ఉంటాయి; వాటిలో ఒక మహాపాపి గురుపత్నినికూడా దూషించి సంగమించాడు।

Verse 56

हृतं चान्येन मित्रस्वं सुवर्णं च धनं तथा । ब्रह्महत्या महारौद्रा कृता चान्येन पातकम्

ఒకడు మిత్రుని స్వర్ణధనమును దోచుకొనెను; మరియొకడు అత్యంత ఘోరమైన బ్రహ్మహత్య అనే మహాపాతకమును చేసెను।

Verse 57

सुरापानं तु चान्यस्य संजातं चाप्यकामतः । गोवध्या चाप्यकामेन कृता चैकेन पापिना

మరొకనికి అకామతః సురాపాన పాతకం కలిగెను; అలాగే ఒక పాపి అనుకోకుండానే గోవధను చేసెను.

Verse 58

अकामतोऽपि सर्वेषां पातकानि नराधिप । ब्राह्मणानां तु ते श्रुत्वा वाक्यं तद्विस्मयान्विताः

హే నరాధిపా! అకామతః కూడా అందరికీ పాతకాలు కలుగుతాయి; కాని బ్రాహ్మణుల వాక్యము విని వారు ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయిరి.

Verse 59

सद्य एव तदा जाताः पापिष्ठा गतकल्मषाः । तीर्थस्यास्य प्रभावेन नर्मदायाः प्रभावतः

అదే క్షణమున వారు—అత్యంత పాపులైనప్పటికీ—కల్మషరహితులయ్యిరి; ఈ తీర్థ ప్రభావముచేత, నర్మదా ప్రభావముచేత.

Verse 60

न क्वचित्पातकानां तु प्रवेशश्चात्र जायते । एवं संचित्य ते सर्वे पापिष्ठाश्च परस्परम्

ఇక్కడ పాతకాలకు ఎక్కడా ప్రవేశమే కలుగదు. అట్లుగా ఆ పాపిష్ఠులు అందరూ కూడి పరస్పరం మాటలాడిరి.

Verse 61

चित्रभानुः स्मृतस्तैस्तु विचिन्त्य हृदये हरिम् । स्नात्वा रेवाजले पुण्ये तर्पिताः पितृदेवताः

అప్పుడు వారు చిత్రభానువును స్మరించి, హృదయంలో హరిని ధ్యానిస్తూ పుణ్యమైన రేవా జలంలో స్నానం చేసి పితృదేవతలకు తర్పణమిచ్చి తృప్తిపరిచారు।

Verse 62

नत्वा तु भास्करं देवं हृदि ध्यात्वा जनार्दनम् । प्रदक्षिणं तु तं भक्त्या ज्वलन्तं जातवेदसम्

భాస్కర దేవునికి నమస్కరించి, హృదయంలో జనార్దనుని ధ్యానించి, భక్తితో జ్వలించే జాతవేదసు (అగ్ని/సూర్య)ను ప్రదక్షిణ చేశారు।

Verse 63

पतिताः पाण्डवश्रेष्ठ पापोद्विग्ना महीपते । सात्त्विकीं वासनां कृत्वा त्यक्त्वा रजस्तमस्तथा

హే పాండవశ్రేష్ఠా, హే మహీపతే—పతితులై పాపభయంతో కలత చెందిన వారు సాత్త్విక వాసనను పెంపొందించి రజస్సు-తమస్సులను విడిచి ఉన్నత ఆధ్యాత్మిక సాధనకు యోగ్యులయ్యారు।

Verse 64

हतं तैः पावके सर्वं रेवाया उत्तरे तटे । विमानस्थास्तदा दृष्टा ब्राह्मणैस्ते युधिष्ठिर

హే యుధిష్ఠిరా—రేవా ఉత్తర తీరంలో వారి కారణంగా అగ్నిచేత సమస్తం దగ్ధమైంది; ఆపై వారు విమానస్థులై బ్రాహ్మణులకు దర్శనమిచ్చారు।

Verse 65

आश्चर्यमतुलं दृष्टमृषिभिर्नर्मदातटे । तदाप्रभृति ते सर्वे रागद्वेषविवर्जिताः

నర్మదా తీరంలో ఋషులు అపూర్వమైన ఆశ్చర్యాన్ని చూశారు; ఆ క్షణం నుంచే వారు అందరూ రాగద్వేషరహితులయ్యారు।

Verse 66

रवितीर्थं द्विजा हृष्टाः सेवन्ते मोक्षकाङ्क्षया । तीर्थस्यास्य च यत्पुण्यं तच्छृणुष्व नराधिप

మోక్షాభిలాషతో హర్షితులైన ద్విజులు రవితీర్థాన్ని ఆశ్రయించి సేవిస్తారు. ఓ నరాధిపా, ఈ తీర్థపు పుణ్యమేమిటో వినుము.

Verse 67

पीडितो वृद्धभावेन भक्त्या प्रीतो नरेश्वर । उद्देशं कथयिष्यामि द्विक्रोशाभ्यन्तरे स्थितः

ఓ నరేశ్వరా, వృద్ధభావంతో బాధపడుతున్నా నీ భక్తితో నేను ప్రీతుడనయ్యాను. రెండు క్రోశాల పరిధిలో ఉన్న దీని స్థానాన్ని వివరిస్తాను.

Verse 68

कुरुक्षेत्रं यथा पुण्यं रवितीर्थं श्रुतं मया । ईश्वरेण पुरा ख्यातं षण्मुखस्य नराधिप

కురుక్షేత్రం ఎంత పుణ్యమో, రవితీర్థం కూడా అంతే అని నేను విన్నాను. ఓ నరాధిపా, పూర్వకాలంలో ఈశ్వరుడు దీనిని షణ్ముఖునికి (స్కందునికి) ప్రకటించాడు.

Verse 69

श्रुतं रुद्राच्च तैः सर्वैरहं तत्र समीपगः ईश्वर उवाच । मार्तण्डग्रहणे प्राप्ते ये व्रजन्ति षडानन । रवितीर्थे कुरुक्षेत्रे तुल्यमेतत्फलं लभेत्

ఇది వారందరూ రుద్రుని నుండి విన్నారు; నేను అక్కడ సమీపంలోనే ఉన్నాను. ఈశ్వరుడు అన్నాడు—ఓ షడాననా, సూర్యగ్రహణ సమయంలో రవితీర్థానికి వెళ్లినవారు కురుక్షేత్ర సమాన ఫలాన్ని పొందుతారు.

Verse 70

स्नाने दाने तथा जप्ये होमे चैव विशेषतः । कुरुक्षेत्रे समं पुण्यं नात्र कार्या विचारणा

స్నానం, దానం, జపం మరియు ముఖ్యంగా హోమంలో—ఇక్కడి పుణ్యం కురుక్షేత్రంతో సమానం; ఇందులో సందేహం అవసరం లేదు.

Verse 71

ग्रामे वा यदि वारण्ये पुण्या सर्वत्र नर्मदा । रवितीर्थे विशेषेण रेवा पुण्यफलप्रदा

గ్రామంలో అయినా అరణ్యంలో అయినా నర్మదా సర్వత్ర పవిత్రమే; అయితే రవితీర్థంలో విశేషంగా రేవా మహాపుణ్యఫలాన్ని ప్రసాదిస్తుంది।

Verse 72

षष्ठ्यां सूर्यदिने भक्त्या व्यतीपाते च वै धृतौ । संक्रान्तौ ग्रहणेऽमायां ये व्रजन्ति जितेन्द्रियाः

షష్ఠి తిథి, ఆదివారం, వ్యతీపాత, ధృతి యోగం, సంక్రాంతి, గ్రహణం మరియు అమావాస్య నాడు జితేంద్రియ భక్తులు శ్రద్ధతో అక్కడికి వెళ్తారు।

Verse 73

कामक्रोधैर्विमुक्ताश्च रागद्वेषैस्तथैव च । उपोष्य परया भक्त्या देवस्याग्रे नराधिप

కామక్రోధాల నుండి విముక్తుడై, రాగద్వేషాలను విడిచి, ఓ నరాధిపా, దేవుని సన్నిధిలో పరమభక్తితో ఉపవాసం చేయాలి।

Verse 74

रात्रौ जागरणं कृत्वा दीपं देवस्य बोधयेत् । कथां वै वैष्णवीं पार्थ वेदाभ्यसनमेव च

రాత్రి జాగరణం చేసి దీపంతో దేవుని ఆరాధించాలి; ఓ పార్థా, వైష్ణవ కథా-పఠనం మరియు వేదాభ్యాసం కూడా చేయాలి।

Verse 75

ऋग्वेदं वा यजुर्वेदं सामवेदमथर्वणम् । ऋचमेकां जपेद्यस्तु स वेदफलमाप्नुयात्

ఋగ్వేదం, యజుర్వేదం, సామవేదం లేదా అథర్వవేదం—వాటిలో ఏదైనా ఒక ఋచను జపించినవాడు వేదఫలాన్ని పొందుతాడు।

Verse 76

गायत्र्या च चतुर्वेदफलमाप्नोति मानवः । प्रभाते पूजयेद्विप्रानन्नदानहिरण्यतः

గాయత్రీ జపముచే మనుష్యుడు చతుర్వేదఫలమును పొందును. ప్రాతఃకాలమున బ్రాహ్మణులను అన్నదానము మరియు హిరణ్యదానముతో పూజించవలెను.

Verse 77

भूमिदानेन वस्त्रेण अन्नदानेन शक्तितः । छत्रोपानहशय्यादिगृहदानेन पाण्डव

భూమిదానము, వస్త్రదానము, శక్త్యనుసారముగా అన్నదానముచే—మరియు ఛత్రం, పాదుకలు, శయ్య మొదలైనవి, గృహదానముచే—ఓ పాండవా, మహాపుణ్యము లభించును.

Verse 78

ग्रामधूर्वहदानेन गजकन्याहयेन च । विद्याशकटदानेन सर्वेषामभयं भवेत्

గ్రామదానము, భారవాహక పశుదానము, అలాగే గజము, దాసికన్య, హయదానము—మరియు విద్యా దానము, శకటదానముచే—సర్వులకు అభయము కలుగును.

Verse 79

शत्रुश्च मित्रतां याति विषं चैवामृतं भवेत् । ग्रहा भवन्ति सुप्रीताः प्रीतस्तस्य दिवाकरः

శత్రువుకూడా మిత్రత్వమునకు చేరును, విషముకూడా అమృతసమమగును. గ్రహములు అత్యంత అనుకూలమగును; అతనిపై దివాకరుడు (సూర్యుడు) ప్రసన్నుడగును.

Verse 80

एतत्ते सर्वमाख्यातं रवितीर्थफलं नृप । ये शृण्वन्ति नरा भक्त्या रवितीर्थफलं शुभम्

హే నృపా! రవితీర్థఫలమును నీకు సమగ్రంగా వివరించితిని. భక్తితో రవితీర్థమునకు సంబంధించిన ఈ శుభఫలకథను వినువారు—

Verse 81

तेऽपि पापविनिर्मुक्ता रविलोके वसन्ति हि । गोदानेन च यत्पुण्यं यत्पुण्यं भृगुदर्शने

వారూ పాపవిముక్తులై నిశ్చయంగా సూర్యలోకంలో నివసిస్తారు. గోదానం వల్ల కలిగే పుణ్యం, భృగుదర్శనం వల్ల కలిగే పుణ్యం—

Verse 82

केदार उदकं पीत्वा तत्पुण्यं जायते नृणाम् । अब्दमश्वत्थसेवायां तिलपात्रप्रदो भवेत्

కేదార జలాన్ని త్రాగితే మనుష్యులకు అదే పుణ్యం కలుగుతుంది. అలాగే ఒక సంవత్సరం అశ్వత్థ వృక్షసేవ చేస్తే తిలాలతో నిండిన పాత్రను దానం చేసే వాడవుతాడు.

Verse 83

तत्फलं समवाप्नोति आदित्येश्वरकीर्तनात् । श्रुते यस्य प्रभावे न जायते यन्नृपात्मज

ఓ రాజకుమారా, ఆదిత్యేశ్వరుని కీర్తన చేయడం వల్ల అదే ఫలం నిశ్చయంగా లభిస్తుంది. ఆయన ప్రభావాన్ని విన్న వెంటనే ఆ ఫలం అప్రకటంగా ఉండదు—తప్పక ఫలిస్తుంది.

Verse 84

तत्सर्वं कथयिष्यामि भक्त्या तव महीपते । पापानि च प्रलीयन्ते भिन्नपात्रे यथा जलम्

ఓ మహీపతీ, భక్తితో నేను ఆ సమస్తాన్ని నీకు వివరిస్తాను. పాపాలు పగిలిన పాత్రలోని నీటిలా కరిగిపోతాయి (నిలవవు).

Verse 85

तीर्थस्याभिमुखो नित्यं जायते नात्र संशयः । गुह्याद्गुह्यतरं तीर्थं कथितं तव पाण्डव

అతడు నిత్యం తీర్థాభిముఖుడవుతాడు—ఇందులో సందేహం లేదు. ఓ పాండవా, గుహ్యమైనదానికన్నా మరింత గుహ్యమైన తీర్థం నీకు చెప్పబడింది.

Verse 86

पापिष्ठानां कृतघ्नानां स्वामिमित्रावघातिनाम् । तीर्थाख्यानं शुभं तेषां गोपितव्यं सदा बुधैः

అత్యంత పాపులు, కృతఘ్నులు, స్వామి లేదా మిత్రుని ద్రోహించువారికి ఈ తీర్థమహిమ అనే శుభాఖ్యానాన్ని జ్ఞానులు ఎల్లప్పుడూ గోప్యంగా ఉంచాలి।