Adhyaya 41

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेच्च राजेन्द्र कुण्डलेश्वरमुत्तमम् । यत्र सिद्धो महायक्षः कुण्डधारो नृपोत्तम

శ్రీమార్కండేయుడు పలికెను—అనంతరం, ఓ రాజేంద్రా, ఆ ఉత్తమ కుండలేశ్వరుని దర్శనానికి వెళ్లవలెను; అక్కడ మహాయక్షుడు కుండధారుడు సిద్ధిని పొందెను, ఓ నృపోత్తమా.

Verse 2

तपः कृत्वा सुविपुलं सुरासुरभयंकरम् । पौलस्त्यमन्दिरे चैव चिक्रीड नृपसत्तम

అత్యంత విస్తారమైన తపస్సు చేసి—దేవాసురులకూ భయంకరమైనదిగా—అతడు పౌలస్త్య మందిరంలో కూడా క్రీడించెను, ఓ నృపసత్తమా.

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । कस्मिन्युगे समुत्पन्नः कस्य पुत्रो महामतिः । तपस्तप्त्वा सुविपुलं तोषितो येन शङ्करः

యుధిష్ఠిరుడు పలికెను—ఆ మహామతి ఏ యుగంలో జన్మించాడు? ఎవరి కుమారుడు? అతివిపులమైన తపస్సు చేసి శంకరుని ప్రసన్నుడిని చేసినవాడు ఎవడు?

Verse 4

एतद्विस्तरतस्तात कथयस्व ममानघ । शृण्वतश्च न तृप्तिर्मे कथामृतमनुत्तमम्

ఓ తాతా, ఓ నిర్దోషీ! ఈ విషయాన్ని నాకు విస్తారంగా చెప్పుము. నేను వింటూ ఉన్నా తృప్తి కలగదు; ఈ అనుత్తమ కథామృతం ఎప్పటికీ తీరదు.

Verse 5

श्रीमार्कण्डेय उवाच । त्रेतायुगे ब्रह्मसमः पौलस्त्योनाम विश्रवाः । तपः कृत्वा सुविपुलं भरद्वाजसुतोद्भवः

శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను—త్రేతాయుగంలో పౌలస్త్య వంశజుడైన విశ్రవా అనే మహర్షి బ్రహ్మసమాన మహిమగలవాడు. భరద్వాజుని కుమారుని వంశంలో జన్మించి అతివిపుల తపస్సు చేశాడు.

Verse 6

पुत्रं पौत्रगणैर्युक्तं पत्न्या भक्त्या सुतोषितः । धनदं जनयामास सर्वलक्षणलक्षितम्

భార్య భక్తితో సంతుష్టుడై ఆయన ఒక కుమారుని కనెను—ధనదుడు—సర్వ శుభలక్షణాలతో విరాజిల్లినవాడు, వంశసంతానంతో కూడినవాడు.

Verse 7

जातमात्रं तु तं ज्ञात्वा ब्रह्मा लोकपितामहः । चकार नाम सुप्रीत ऋषिदेवसमन्वितः

శిశువు జన్మించిన వెంటనే తెలిసికొని లోకపితామహుడైన బ్రహ్మ, ఋషులు దేవతలతో కూడి, పరమానందంతో అతనికి నామకరణం చేశాడు.

Verse 8

यस्माद्विश्रवसो जातो मम पौत्रत्वमागतः । तस्माद्वैश्रवणो नाम तव दत्तं मयानघ

నీవు విశ్రవా నుండి జన్మించి నా మనవడవైనందున, ఓ అనఘా, నేను నీకు ‘వైశ్రవణ’ అనే నామాన్ని ప్రసాదిస్తున్నాను।

Verse 9

तथा त्वं सर्वदेवानां धनगोप्ता भविष्यसि । चतुर्थो लोकपालानामक्षयश्चाव्ययो भुवि

అలాగే నీవు సమస్త దేవతల ధనానికి రక్షకుడవు అవుతావు; లోకపాలకులలో నాలుగవడై భూమిపై అక్షయుడవు, అవ్యయుడవు అవుతావు।

Verse 10

तस्य भार्या महाराज ईश्वरीति च विश्रुता । यक्षो यक्षाधिपः श्रेष्ठस्तस्य कुण्डोऽभवत्सुतः

ఓ మహారాజా, అతని భార్య ‘ఈశ్వరీ’ అని ప్రసిద్ధి పొందింది. ఆ శ్రేష్ఠ యక్షాధిపతికి ‘కుండ’ అనే కుమారుడు జన్మించాడు।

Verse 11

स च रूपं परं प्राप्य मातापित्रोरनुज्ञया । तपश्चचार विपुलं नर्मदातटमाश्रितः

తల్లిదండ్రుల అనుమతితో అతడు అపూర్వ సౌందర్యాన్ని పొందీ, నర్మదా తీరాన్ని ఆశ్రయించి విస్తారమైన తపస్సు చేశాడు।

Verse 12

ग्रीष्मे पञ्चाग्निसंतप्तो वर्षासु स्थण्डिलेशयः । हेमन्ते जलमध्यस्थो वायुभक्षः शतं समाः

గ్రీష్మంలో పంచాగ్నుల వేడిని భరించాడు; వర్షాకాలంలో నిరావరణ నేలపై శయనించాడు; హేమంతంలో నీటిమధ్య నిలిచాడు. వాయువే ఆహారంగా చేసుకొని శత సంవత్సరాలు ఈ తపస్సు కొనసాగించాడు।

Verse 13

एवं वर्षशते पूर्णे एकाङ्गुष्ठेऽभवन्नृप । अस्थिभूतः परं तात ऊर्ध्वबाहुस्ततः परम्

ఈ విధంగా వంద సంవత్సరాలు పూర్తయ్యాక, ఓ రాజా, అతడు ఒక అంగుళి-మాత్రంగా—కేవలం ఎముకల శేషంగా—మిగిలెను. ఆపై, ఓ ప్రియుడా, భుజాలను పైకెత్తి ఉంచి మరింత ఘోర తపస్సు చేసెను.

Verse 14

अतपच्च घृतश्वासः कुण्डलो भरतर्षभ । चतुर्थे वर्षशतके तुतोष वृषवाहनः

ఓ భరతశ్రేష్ఠా, ఘృతసమానంగా స్థిర-సంయత శ్వాస కలిగిన కుండలుడు ఇలా తపస్సు చేసెను; నాల్గవ శతాబ్ద సంవత్సరంలో వృషవాహనుడు శివుడు ప్రసన్నుడయ్యెను.

Verse 15

वरं वृणीष्व भो वत्स यत्ते मनसि रोचते । ददामि ते न सन्देहस्तपसा तोषितो ह्यहम्

“ఓ వత్సా, నీ మనసుకు నచ్చిన వరం కోరుకో. నీ తపస్సుతో నేను తృప్తుడనయ్యాను; సందేహం లేకుండా నీకు దానిని ప్రసాదిస్తాను.”

Verse 16

कुण्डल उवाच । यक्षाधिपप्रसादेन तस्यैवानुचरः पुरे । विचरामि यथाकाममवध्यः सर्वशत्रुषु

కుండలుడు అన్నాడు—“యక్షాధిపతి అనుగ్రహంతో నేను అతని నగరంలో అతని అనుచరుడిగా నివసిస్తున్నాను. నాకు నచ్చినట్లు సంచరిస్తాను; సమస్త శత్రువుల మధ్య నేను అవధ్యుడను—నన్ను చంపలేరు.”

Verse 17

तथेत्युक्त्वा महादेवः सर्वलोकनमस्कृतः । जगामाकाशमाविश्य कैलासं धरणीधरम्

“తథాస్తు” అని పలికి, సమస్త లోకములచే నమస్కరింపబడిన మహాదేవుడు ఆకాశంలో ప్రవేశించి ధరణీధరమైన కైలాసానికి వెళ్లెను.

Verse 18

गते चादर्शनं देवे सोऽपि यक्षो मुदान्वितः । स्थापयामास देवेशं कुण्डलेश्वरमुत्तमम्

దేవుడు దృష్టికి దూరమైన తరువాత ఆ యక్షుడు ఆనందంతో నిండిపోయి దేవేశ్వరుని ‘కుండలేశ్వర’ అనే ఉత్తమ లింగరూపంగా స్థాపించాడు।

Verse 19

अलंकृत्वा जगन्नाथं पुष्पधूपानुलेपनैः । विमानैश्चामरैश्छत्रैस्तथा वै लिङ्गपूरणैः

అతడు జగన్నాథుని పుష్పాలు, ధూపం, అనులేపనాలతో అలంకరించి; విమానోత్సవం, చామరాలు, ఛత్రాలు వంటి గౌరవాలతోను, లింగపూజకు విధిగా చెప్పిన ఉపచారాలతోను ఆరాధించాడు।

Verse 20

तर्पयित्वा द्विजान्सम्यगन्नपानादिभूषणैः । प्रीणयित्वा महादेवं ततः स्वभवनं ययौ

అన్నపానాదులతోను తగిన దాన-బహుమానాలతోను ద్విజులను సమ్యకంగా తర్పింపజేసి; మహాదేవుని ప్రసన్నం చేసి తరువాత తన నివాసానికి వెళ్లాడు।

Verse 21

तदाप्रभृति तत्तीर्थं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । उत्तमं परमं पुण्यं कुण्डलेश्वरनामतः

ఆ కాలం నుంచే ఆ తీర్థం మూడు లోకాలలో ‘కుండలేశ్వర’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి చెందింది—అత్యుత్తమం, పరమం, మహాపుణ్యప్రదం।

Verse 22

तत्र तीर्थे तु यः कश्चिदुपवासपरायणः । अर्चयेद्देवमीशानं सर्वपापैः प्रमुच्यते

ఆ తీర్థంలో ఎవడైనా ఉపవాసనిష్ఠతో ఈశాన దేవుని ఆరాధిస్తే, అతడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు।

Verse 23

सुवर्णं रजतं वापि मणिं मौक्तिकमेव च । दद्याद्भोज्यं ब्राह्मणेभ्यः स सुखी मोदते दिवि

సువర్ణం, రజతం, మణి లేదా ముత్యాలు దానం చేసి, బ్రాహ్మణులకు భోజనం సమర్పించువాడు—ఆ దాత సుఖిగా ఉండి స్వర్గంలో ఆనందిస్తాడు।

Verse 24

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा ऋग्यजुःसामगोऽपि वा । ऋचमेकां जपित्वा तु सकलं फलमश्नुते

ఆ తీర్థంలో స్నానం చేసి, ఋగ్/యజుః/సామ వేదపాఠకుడైనా—ఒక్క ఋక్ మంత్రం జపించినా సంపూర్ణ ఫలాన్ని పొందుతాడు।

Verse 25

गां प्रयच्छति विप्रेभ्यस्तत्फलं शृणु पाण्डव । यावन्ति तस्या रोमाणि तत्प्रसूतिकुलेषु च

హే పాండవా, బ్రాహ్మణులకు గోవు దానం చేసిన ఫలాన్ని విను—ఆ గోవులో ఉన్న రోమాలెన్ని, అలాగే ఆమె సంతాన వంశకులాలలో ఉన్న లెక్కెన్ని, అంతటి మహా పుణ్యం ప్రకటించబడింది।

Verse 26

तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते । स्वर्गे वासो भवेत्तस्य पुत्रपौत्रैः समन्वितः

అంతటి వేల సంవత్సరాలు అతడు స్వర్గలోకంలో గౌరవింపబడతాడు; మరియు కుమారులు, మనుమలతో కూడి స్వర్గంలో నివాసం పొందుతాడు।

Verse 27

तावन्ति वर्षाणि महानुभावः स्वर्गे वसेत्पुत्रपौत्रैश्च सार्द्धम् । तत्रान्नदो याति महेशलोकमसंख्यवर्षाणि न संशयोऽत्र

అంతటి సంవత్సరాలు ఆ మహానుభావుడు కుమారులు, మనుమలతో కలిసి స్వర్గంలో నివసిస్తాడు। అక్కడ అన్నదాత మహేశ్వర లోకానికి చేరి అసంఖ్య సంవత్సరాలు ఉంటాడు—ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 28

स वै सुखी मोदते स्वर्गलोके गन्धर्वसिद्धाप्सरःसम्प्रगीते । एवं तु ते धर्मसुत प्रभावस्तीर्थस्य सर्वः कथितश्च पार्थ

అతడు సుఖిగా స్వర్గలోకంలో మోదించి ఆనందిస్తాడు; అక్కడ గంధర్వులు, సిద్ధులు, అప్సరసల గానధ్వని ప్రతిధ్వనిస్తుంది. ఓ ధర్మసుతా, ఓ పార్థా, ఈ తీర్థమహిమ అంతటిని నీకు వివరించాను.

Verse 29

श्रुत्वा स्तुवन्मुच्यते सर्वपापैः पुनस्त्रिलोकीमिह तत्प्रभावात्

ఇది విని స్తుతించినవాడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు; అదే ప్రభావంతో మళ్లీ ఇహలోకంలో త్రిలోకసంబంధమైన శుభస్థితిని పొందుతాడు.

Verse 41

। अध्याय

అధ్యాయం సమాప్తం.