Adhyaya 38

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत राजेन्द्र गुहावासीति चोत्तमम् । यत्र सिद्धो महादेवो गुहावासी समार्बुदम्

శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను—అనంతరం, ఓ రాజేంద్రా, ‘గుహావాసీ’ అని ప్రసిద్ధమైన ఆ ఉత్తమ పుణ్యక్షేత్రానికి వెళ్లవలెను; అక్కడ అర్బుద పర్వతమున మహాదేవుడు ‘గుహావాసీ’ రూపమున సిద్ధిని పొందెను।

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । केन कार्येण भो तात महादेवो जगद्गुरुः । गुहायामनयत्कालं सुदीर्घं द्विजसत्तम

యుధిష్ఠిరుడు పలికెను—హే పూజ్య తాత, జగద్గురు మహాదేవుడు ఏ కార్యార్థం గుహలో అతి దీర్ఘకాలం గడిపెను, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా?

Verse 3

एतद्विस्तरतः सर्वं कथयस्व ममानघ । श्रोतुमिच्छाम्यहं सर्वपरं कौतूहलं हि मे

హే నిర్దోషా, ఈ సంగతులన్నిటిని నాకు విస్తారంగా చెప్పుము. నేను సమస్తంగా వినదలచితిని; నా కుతూహలం మహత్తరమైనది.

Verse 4

मार्कण्डेय उवाच । साधु प्रश्नो महाराज पृष्टो यो वै त्वयोत्तमः । पुराणे विस्तरो ह्यस्य न शक्यो हि मयाधुना

మార్కండేయుడు పలికెను—హే మహారాజా, నీవు అడిగిన ఈ ఉత్తమ ప్రశ్న నిజంగా శుభప్రశ్న. దీని విస్తారము పురాణాలలో ఉంది; నేను ఇప్పుడది సంపూర్ణంగా వివరించలేను।

Verse 5

कथितुं वृद्धभावत्वादतीतो बहुकालिकः । संक्षेपात्तेन ते तात कथयामि निबोध मे

వృద్ధావస్థ కారణంగా చాలా కాలం గడిచిపోయెను; అందువల్ల విస్తారంగా చెప్పలేను. కాబట్టి, హే తాత, నీకు సంక్షేపంగా చెబుతున్నాను—నా మాటను గ్రహించుము।

Verse 6

पुरा कृतयुगे राजन्नासीद्दारुवनं महत् । नानाद्रुमलताकीर्णं नानावल्ल्युपशोभितम्

పూర్వ కృతయుగంలో, ఓ రాజా, దారువనమనే మహా అరణ్యం ఉండెను—నానావిధ వృక్షలతలతో నిండినది, వివిధ వల్లి తీగలతో శోభించినది।

Verse 7

सिंहव्याघ्रवराहैश्च गजैः खड्गैर्निषेवितम् । बहुपक्षियुतं दिव्यं यथा चैत्ररथं वनम्

అది సింహ, వ్యాఘ్ర, వరాహ, గజ, ఖడ్గమృగములచే సేవింపబడెను; అనేక పక్షులతో నిండిన ఆ దివ్య వనం స్వర్గీయ చైత్రరథ వనంలా ఉండెను।

Verse 8

तत्र केचिन्महाप्राज्ञा वसन्ति संशितव्रताः । वसन्ति परया भक्त्या चतुराश्रमभाविताः

అక్కడ కొందరు మహాప్రాజ్ఞులు, సుస్థిర వ్రతధారులు నివసించుచున్నారు; పరమ భక్తితో నివసిస్తూ చతురాశ్రమ భావనలో స్థితులై ఉన్నారు।

Verse 9

ब्रह्मचारी गृहस्थश्च वानप्रस्थो यतिस्तथा । स्वधर्मनिरताः सर्वे वाञ्छन्तः परमं पदम्

ఎవరో బ్రహ్మచారి, ఎవరో గృహస్థుడు, ఎవరో వానప్రస్థుడు, మరెవరో యతి—అందరూ స్వధర్మంలో నిమగ్నులై పరమపదాన్ని కోరుచున్నారు।

Verse 10

तावद्वसन्तसमये कस्मिंश्चित्कारणान्तरे । विमानस्थो महादेवो गच्छन्वै ह्युमया सह

అప్పుడు వసంతకాలంలో, మరొక సందర్భాన, విమానస్థుడైన మహాదేవుడు ఉమతో కలిసి నిజముగా ప్రయాణించుచుండెను।

Verse 11

ददर्श तोय आवासमृक्सामयजुर्नादितम् । अलक्ष्यागतनिर्गम्यं सर्वपापक्षयंकरम्

అతడు జలతీరంలోని ఆ పవిత్ర ఆశ్రమాన్ని దర్శించాడు; అది ఋక్, సామ, యజుర్వేద మంత్రధ్వనులతో నినదించుచుండెను. అక్కడ ప్రవేశమూ నిష్క్రమణమూ అగోచరమై, అది సమస్త పాపక్షయకరమైన స్థలము.

Verse 12

तं दृष्ट्वा मुदिता देवी हर्षगङ्गदया गिरा । पप्रच्छ देवदेवेशं शशाङ्ककृतभूषणम्

అది చూచి దేవి ముదితయై, హర్షమూ దయయూ ప్రవహించే వాక్యములతో చంద్రభూషణుడైన దేవదేవేశ్వరుని ప్రశ్నించెను.

Verse 13

देव्युवाच । कस्यायमाश्रमो देव वेदध्वनिनिनादितः । यं दृष्ट्वा क्षुत्पिपासाद्यैः श्रमैश्च परिहीयते

దేవి పలికెను—హే దేవా! వేదధ్వనితో నినదించే ఈ ఆశ్రమం ఎవరిది? దీన్ని దర్శించగానే ఆకలి, దాహం మొదలైనవి మరియు శ్రమలు తగ్గిపోతున్నాయి.

Verse 14

महेश्वर उवाच । किं त्वया न श्रुतं देवि महादारुवनं महत् । बहुविप्रजनो यत्र गृहधर्मेण वर्तते

మహేశ్వరుడు పలికెను—హే దేవీ! మహత్తరమైన మహాదారువనమును నీవు వినలేదా? అక్కడ అనేక బ్రాహ్మణులు గృహధర్మముననుసరించి ప్రవర్తిస్తారు.

Verse 15

अत्र यः स्त्रीजनः कश्चिद्भर्तृशुश्रूषणे रतः । नान्यो देवो न वै धर्मो ज्ञायते शैलनन्दिनि

ఇక్కడ ఏ స్త్రీయైనా భర్తసేవలో నిమగ్నమై ఉంటే—హే శైలనందినీ—ఆమెకు ఇతర దేవుడూ లేదు, ఇతర ధర్మమూ లేదు (అదే ఆమె వ్రతం).

Verse 16

एतच्छ्रुत्वा परं वाक्यं देवदेवेन भाषितम् । कौतूहलसमाविष्टा शङ्करं पुनरब्रवीत्

దేవదేవుడు పలికిన ఆ గంభీర వాక్యాన్ని విని ఆమె కౌతూహలంతో నిండిపోయి మళ్లీ శంకరునితో పలికింది।

Verse 17

यत्त्वयोक्तं महादेव पतिधर्मरताः स्त्रियः । तासां त्वं मदनो भूत्वा चारित्रं क्षोभय प्रभो

ఓ మహాదేవా! ఇక్కడి స్త్రీలు పతిధర్మంలో నిమగ్నులని మీరు చెప్పారు. కాబట్టి ప్రభో, మీరు మదనరూపుడై వారి ఆచారాన్ని కదిలించి వారి స్థిరత్వాన్ని పరీక్షించండి।

Verse 18

ईश्वर उवाच । यत्त्वयोक्तं च वचनं न हि मे रोचते प्रिये । ब्राह्मणा हि महद्भूतं न चैषां विप्रियं चरेत्

ఈశ్వరుడు పలికెను—ప్రియే, నీవు చెప్పిన మాట నాకు నచ్చదు. బ్రాహ్మణులు మహత్తరమైన పవిత్ర శక్తి; కాబట్టి వారికి అప్రీతి కలిగేలా ఎప్పుడూ ప్రవర్తించకూడదు।

Verse 19

मन्युप्रहरणा विप्राश्चक्रप्रहरणो हरिः । चक्रात्क्रूरतरो मन्युस्तस्माद्विप्रं न कोपयेत्

విప్రుల ఆయుధం కోపం, హరి ఆయుధం చక్రం. చక్రం కంటే కోపమే మరింత భయంకరం; అందుకే బ్రాహ్మణుని ఎప్పుడూ కోపపెట్టకూడదు।

Verse 20

न ते देवा न ते लोका न ते नगा न चासुराः । दृश्यन्ते त्रिषु लोकेषु ये तैर्दृष्टैर्न नाशिताः

మూడు లోకాలలో దేవులు గానీ, లోకాలు గానీ, పర్వతాలు గానీ, అసురులు గానీ—వారి కోపదృష్టికి పడిన తరువాత నశించని వారు ఎవరూ కనిపించరు।

Verse 21

तेषां मोक्षस्तथा स्वर्गो भूमिर्मर्त्ये फलानि च । येषां तुष्टा महाभागा ब्राह्मणाः क्षितिदेवताः

యెవరిపై మహాభాగ బ్రాహ్మణులు—భూమిపై దేవతలు—ప్రసన్నులవుతారో, వారికి మోక్షమూ స్వర్గమూ, భూలోక సమృద్ధి మరియు మర్త్యలోక ఫలములు లభిస్తాయి।

Verse 22

एवं ज्ञात्वा महाभागे असद्ग्राहं परित्यज । तत्र लोके विरुद्धं वै कुप्यन्ते येन वै द्विजाः

హే మహాభాగే, ఇది తెలిసి ఈ అనుచితమైన పట్టుదలను విడిచిపెట్టు; లోకంలో ధర్మక్రమానికి విరుద్ధమైనదానివల్లనే ద్విజ బ్రాహ్మణులు కోపిస్తారు।

Verse 23

देव्युवाच । नाहं ते दयिता देव नाहं ते वशवर्तिनी । अकृत्वाधश्व वै तासां मानं सुरसुपूजितम्

దేవి పలికింది—ఓ దేవా, నేను నీ ప్రియురాలు కాదు, నీ వశంలోనూ లేను; దేవతలకూడా పూజించే వారి గౌరవాన్ని నీవు ముందుగా దిగజార్చకపోతే కాదు।

Verse 24

लोकलोके महादेव अशक्यं नास्ति ते प्रभो । क्रियतां मम चैवैकमेतत्कार्यं सुरोत्तम

హే మహాదేవా, ఈ లోకంలోనూ పరలోకంలోనూ నీకు అసాధ్యం ఏదీ లేదు, ప్రభూ. హే సురోత్తమా, నా ఈ ఒక్క కార్యాన్ని నెరవేర్చుము।

Verse 25

एवमुक्तो महादेवो देव्या वाक्यहिते रतः । कृत्वा कापालिकं रूपं ययौ दारुवनं प्रति

దేవి వాక్యాన్ని నెరవేర్చుటకు తత్పరుడైన మహాదేవుడు అలా వినగానే కాపాలిక రూపం ధరించి దారువనమునకు బయలుదేరెను।

Verse 26

महाहितजटाजूटं नियम्य शशिभूषणम् । कण्ठत्राणं परं कृत्वा धारयन् कर्णकुण्डले

ఆయన సుసంయత జటాజూటాన్ని బిగించి చంద్రభూషణాన్ని ధరించాడు; పరమ కంఠత్రాణం (కంఠాభరణం) చేసి చెవుల్లో కుండలాలు ధరించాడు।

Verse 27

व्याघ्रचर्मपरीधानो मेखलाहारभूषितः । नूपुरध्वनिनिघोषैः कम्पयन् वै वसुंधराम्

ఆయన వ్యాఘ్రచర్మం ధరించి, మేఖలా మరియు హారాలతో అలంకృతుడై, నూపుర ధ్వని-నిఘోషాలతో వసుంధరను కంపింపజేశాడు।

Verse 28

महानूर्द्ध्वजटामाली कृत्तिभस्मानुलेपनः । कृत्वा हस्ते कपालं तु ब्रह्मणश्च महात्मनः

ఎత్తుగా నిలిచిన జటామాలిని ధరించి, కృత్తి ధరించి భస్మం పూసుకొని, ఆయన చేతిలో కపాలాన్ని పట్టుకున్నాడు—మహాత్మ బ్రహ్మదేవునిదని చెప్పబడినదాన్ని—మరియు భిక్షాటన వేషాన్ని ధరించాడు।

Verse 29

महाडमरुघोषेण कम्पयन् वै वसुंधराम् । प्रभातसमये प्राप्तो महादारुवनं प्रति

మహా డమరువు ఘోషతో వసుంధరను కంపింపజేస్తూ, ప్రభాత సమయంలో ఆయన మహాదారువనమునకు చేరి దాని వైపు సాగాడు।

Verse 30

तावत्पुण्यजनः सर्वपुष्पपत्रफलार्थिकः । निर्गतो बहुभिः सार्द्धं पवमानः समन्ततः

అప్పుడే పుష్పం, పత్రం, ఫలం కోరిన సమస్త పుణ్యజనులు అనేకులతో కలిసి బయలుదేరి, చుట్టూ అన్ని వైపులా తిరుగుతూ సంచరించారు।

Verse 31

तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं रूपं देवस्य भारत । युवतीनां मनस्तासां कामेन कलुषीकृतम्

హే భారతా! దేవుని ఆ మహద్భుత రూపాన్ని చూచి ఆ యువతుల మనస్సులు కామముచేత కలుషితమై మబ్బుపడ్డవి।

Verse 32

शोभनं पुरुषं दृष्ट्वा सर्वा अपि वराङ्गनाः । क्लेदभावं ततो जग्मुर्मुदा दारुवनस्त्रियः

ఆ శోభన పురుషుని చూచి దారువన స్త్రీలైన సర్వ వరాంగనులు ముదతో విహ్వలమై, హృదయం కరిగినట్లుగా అయ్యారు.

Verse 33

विकारा बहवस्तासां देवं दृष्ट्वा महाद्भुतम् । संजाता विप्रपत्नीनां तदा तासु नरोत्तम

హే నరోత్తమా! ఆ విప్రపత్నులు పరమాద్భుతమైన దేవుని చూచినప్పుడు, వారిలో అనేక బలమైన భావవికారాలు ఉద్భవించాయి.

Verse 34

परिधानं न जानन्ति काश्चिद्दृष्ट्वा वराङ्गनाः । उत्तरीयं तथा चान्या महामोहसमन्विताः

కొన్ని వరాంగనులు ఆయనను చూచి తాము ఏది ధరించామో కూడా తెలియకపోయారు; మరికొందరు మహామోహగ్రస్తులై ఉత్తరీయమునకూడా స్పృహ కోల్పోయారు.

Verse 35

केशभारपरिभ्रष्टा काचिदेवासनोत्थिता । दातुकामा तदा भैक्ष्यं चेष्टितुं नैव चाशकत्

ఒక స్త్రీకి కేశభారం చెదిరి సడలిపోయి, ఆమె ఆసనంనుండి లేచింది; భిక్ష్యము దానమివ్వాలని కోరినా, అప్పుడు సరిగా చేయలేకపోయింది.

Verse 36

काचिद्दृष्ट्वा महादेवं रूपयौवनगर्विता । उत्सङ्गे संस्थितं बालं विस्मृता पायितुं स्तनम्

రూపయౌవన గర్వంతో ఉన్న ఒక స్త్రీ మహాదేవుని చూసి, తన ఒడిలో ఉన్న బాలుడికి పాలు ఇవ్వడం కూడా మరిచిపోయింది.

Verse 37

कामबाणहता चान्या बाहुभ्यां पीड्य सुस्तनौ । निःश्वसन्ती तदा चोष्णं न किंचित्प्रतिजल्पति

మన్మథ బాణాలకు గురైన మరొక స్త్రీ తన చేతులతో స్తనములను ఒత్తుకుంటూ, వేడి నిట్టూర్పులు విడుస్తూ ఏమీ మాట్లాడలేకపోయింది.

Verse 38

। अध्याय

ఇక్కడ ఈ అధ్యాయము సమాప్తమగుచున్నది.

Verse 39

तावत्ते ब्राह्मणाः सर्वे भ्रमित्वा काननं महत् । आगताः स्वगृहे दारान् ददृशुश्च हतौजसः

ఇంతలో ఆ బ్రాహ్మణులందరూ గొప్ప అడవిలో సంచరించి తమ ఇళ్లకు తిరిగి వచ్చి తమ భార్యలను చూసారు, కానీ వారు నిస్తేజులయ్యారు.

Verse 40

यासां पूर्वतरा भक्तिः पातिव्रत्ये पतीन्प्रति । चलितास्ता विदित्वाशु निर्जग्मुर्द्विजसत्तमाः

పాతివ్రత్య ధర్మంలో భర్తల పట్ల తమ భార్యలకున్న పూర్వపు భక్తి చలించిందని గ్రహించి, ఆ బ్రాహ్మణోత్తములు వెంటనే అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయారు.

Verse 41

संविदं परमां कृत्वा ज्ञात्वा देवं महेश्वरम् । क्षोभयित्वा मनस्तासां ततश्चादर्शनं गतम्

పరమ సంకల్పం చేసి, దేవుని స్వయంగా మహేశ్వరుడని తెలుసుకొని, వారు ఆ స్త్రీల మనస్సులను కలవరపెట్టి; ఆపై ఆ దివ్యసన్నిధి అదృశ్యమైంది।

Verse 42

क्रोधाविष्टो द्विजः कश्चिद्दण्डमुद्यम्य धावति । कल्माषयष्टिमन्ये च तथान्ये दर्भमुष्टिकाम्

కోపావేశంతో ఒక ద్విజుడు దండాన్ని ఎత్తి పరుగెత్తాడు; మరికొందరు మచ్చల కర్రలు పట్టారు, ఇంకొందరు దర్భగడ్డి ముష్టులు పట్టుకున్నారు।

Verse 43

इतश्चेतश्च ते सर्वे भ्रमित्वा काननं नृप । एकीभूत्वा महात्मानो व्याजह्रुश्च रुषा गिरम्

ఓ రాజా, వారు అందరూ అరణ్యంలో ఇటూ అటూ తిరిగి, ఆ మహాత్ములు ఒకచోట చేరి కోపంతో మాటలు పలికారు।

Verse 44

यदिदं च हुतं किंचिद्गुरवस्तोषिता यदि । तेन सत्येन देवस्य लिङ्गं पततु चोत्तमम्

మేము నిజంగా ఏదైనా హోమాహుతి సమర్పించి, మా గురువులు సంతుష్టులై ఉంటే, ఆ సత్యబలంతో దేవుని ఉత్తమ లింగం పడిపోవుగాక।

Verse 45

आश्रमादाश्रमं सर्वे न त्यजामो विधिक्रमात् । तेन सत्येन देवस्य लिङ्गं पततु भूतले

మేము విధిక్రమానికి విరుద్ధంగా ఆశ్రమధర్మాన్ని విడువము; ఆశ్రమం నుండి ఆశ్రమానికి కూడా నియమానుసారమే నడుచుకుంటాము—ఆ సత్యబలంతో దేవుని లింగం భూతలంపై పడుగాక।

Verse 46

एवं सत्यप्रभावेन त्रिरुक्तेन द्विजन्मनाम् । शिवस्य पश्यतो लिङ्गं पतितं धरणीतले

ఇట్లు సత్యప్రభావముచేత—ద్విజులు మూడుసార్లు ప్రకటించగా—శివుడు చూస్తుండగానే లింగము భూమితలమున పడిపోయెను।

Verse 47

हाहाकारो महानासील्लोकालोकेऽपि भारत । देवस्य पतिते लिङ्गे जगतश्च महाक्षये

ఓ భారతా! దేవుని లింగము పతించగానే, జగత్తుకు మహాక్షయ భయం కలుగగా, లోకాలోకములందున మహా హాహాకారము లేచెను।

Verse 48

पतमानस्य लिङ्गस्य शब्दोऽभूच्च सुदारुणः । उल्कापाता दिशां हाहा भूमिकम्पाश्च दारुणाः

పడుచున్న లింగమునుండి అత్యంత దారుణమైన గర్జన లేచెను. ఉల్కలు వర్షించెను, దిక్కులన్నిటా ‘హాయ్ హాయ్’ ధ్వని మార్మోగెను, భయంకర భూకంపములు కలిగెను।

Verse 49

पतन्ति पर्वताग्राणि शोषं यान्ति च सागराः । देवस्य पतिते लिङ्गे देवा विमनसोऽभवन्

పర్వతశిఖరములు కూలిపోవసాగెను, సముద్రములు కూడ ఎండిపోవునట్లు అయ్యెను. దేవుని లింగము పతించగా దేవతలు విషణ్ణులై వ్యాకులపడిరి।

Verse 50

समेत्य सहिताः सर्वे ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् । कृताञ्जलिपुटाः सर्वे स्तुवन्ति विविधैः स्तवैः

అప్పుడు వారందరు కలిసి పరమేష్ఠి బ్రహ్మదేవుని సమీపమునకు వెళ్లిరి. అందరూ అంజలి బద్ధులై నానావిధ స్తోత్రములతో ఆయనను స్తుతించిరి।

Verse 51

ततस्तुष्टो जगन्नाथश्चतुर्वदनपङ्कजः । आर्तान्प्राह सुरान्सर्वान्मा विषादं गमिष्यथ

అప్పుడు సంతుష్టుడైన జగన్నాథుడు, చతుర్ముఖ పద్మముఖ బ్రహ్మా, బాధితులైన సమస్త దేవతలతో పలికెను—“విషాదంలో పడకండి।”

Verse 52

ब्रह्मशापाभिभूतोऽसौ देवदेवस्त्रिलोचनः । तुष्टैस्तैस्तपसा युक्तैः पुनर्मोक्षं गमिष्यति

దేవదేవుడైన త్రినేత్రుడు బ్రహ్మశాపానికి లోనయ్యాడు; అయితే విధివిధానంగా తపస్సు సమ్యక్‌గా నెరవేరినప్పుడు అతడు మళ్లీ మోక్షాన్ని పొందును।

Verse 53

एतच्छ्रुत्वा ययुर्देवा यथागतमरिन्दम । भावयित्वा ततः सर्वे मुनयश्चैव भारत

ఇది విని, ఓ శత్రుదమన, దేవతలు వచ్చినట్లే తిరిగి వెళ్లిరి. ఆపై, ఓ భారతా, సమస్త మునులు దీనిని మననంచేసి ముందుకు సాగిరి.

Verse 54

विश्वामित्रवसिष्ठाद्या जाबालिरथ कश्यपः । समेत्य सहिताः सर्वे तमूचुस्त्रिपुरान्तकम्

విశ్వామిత్రుడు, వసిష్ఠుడు మొదలైనవారు—జాబాలి, కశ్యపుడు కూడా—అందరూ కలిసి త్రిపురాంతకుడు (శివుడు)తో పలికిరి.

Verse 55

ब्रह्मतेजो हि बलवद्द्विजानां हि सुरेश्वर । क्षान्तियुक्तस्तपस्तप्त्वा भविष्यसि गतक्लमः

ఓ సురేశ్వరా, ద్విజుల బ్రహ్మతేజస్సు నిజంగా బలవంతమైనది. క్షమాగుణంతో తపస్సు చేస్తే మీరు క్లేశక్లాంతుల నుండి విముక్తుడవుతారు.

Verse 56

यतः क्षोभादृषीणां च तदेवं लिङ्गमुत्तमम् । पतितं ते महादेव न तत्पूज्यं भविष्यति

ఋషుల కలత కారణంగా ఈ ఉత్తమ లింగం ఇలా పడిపోయింది, ఓ మహాదేవా; కనుక పడిపోయిన స్థితిలో ఇది ఇక పూజ్యముగా ఉండదు।

Verse 57

न तच्छ्रेयोऽग्निहोत्रेण नाग्निष्टोमेन लभ्यते । प्राप्नुवन्ति च यच्छ्रेयो मानवा लिङ्गपूजने

ఆ పరమ శ్రేయస్సు అగ్నిహోత్రంతోనూ, అగ్నిష్టోమంతోనూ లభించదు; మనుష్యులు లింగపూజ ద్వారా పొందే శ్రేయస్సే పరమ మంగళం.

Verse 58

देवदानवयक्षाणां गन्धर्वोरगरक्षसाम् । वचनेन तु विप्राणामेतत्पूज्यं भविष्यति

దేవులు, దానవులు, యక్షులు, గంధర్వులు, నాగులు, రాక్షసులు—అందరికీ—విప్రుల వచనమాత్రంతో ఇది పూజ్యమవుతుంది।

Verse 59

ब्रह्मविष्ण्विन्द्रचन्द्राणामेतत्पूज्यं भविष्यति । यत्फलं तव लिङ्गस्य इह लोके परत्र च

ఇది బ్రహ్మ, విష్ణు, ఇంద్ర, చంద్రులకు కూడా పూజ్యమవుతుంది; నీ లింగపూజ ఫలం ఇహలోకంలోనూ పరలోకంలోనూ లభిస్తుంది।

Verse 60

एवमुक्तो जगन्नाथः प्रणिपत्य द्विजोत्तमान् । मुदा परमया युक्तः कृताञ्जलिरभाषत

ఇలా పలుకబడిన జగన్నాథుడు శ్రేష్ఠ ద్విజులకు సాష్టాంగ నమస్కరించి, పరమ ఆనందంతో చేతులు జోడించి పలికెను।

Verse 61

ब्राह्मणा जङ्गमं तीर्थं निर्जलं सार्वकामिकम् । येषां वाक्योदकेनैव शुध्यन्ति मलिनो जनाः

బ్రాహ్మణులు చర తీర్తములు—జలము లేకున్నా సర్వకామఫలప్రదులు. వారి వాక్యరూప జలముచేతనే మలినులైన జనులూ శుద్ధి పొందుదురు.

Verse 62

न तत्क्षेत्रं न तत्तीर्थमूषरं पुष्कराणि च । ब्राह्मणे मन्युमुत्पाद्य यत्र गत्वा स शुध्यति

అటువంటి క్షేత్రము లేదు, అటువంటి తీర్థమూ లేదు—ఉషరభూమి గాని పుష్కరములు గాని—బ్రాహ్మణుని కోపము కలిగించి వెళ్లినవాడు అక్కడ శుద్ధి పొందడు.

Verse 63

न तच्छास्त्रं यन्न विप्रप्रणीतं न तद्दानं यन्न विप्रप्रदेयम् । न तत्सौख्यं यन्नविप्रप्रसादान्न तद्दुःखं यन्न विप्रप्रकोपात्

విప్రులు ప్రణీతం కానిది శాస్త్రము కాదు; విప్రులకు అర్పించనిది దానము కాదు. విప్రప్రసాదము లేక సుఖము లేదు; విప్రకోపము లేక దుఃఖము లేదు.

Verse 64

पृथिव्यां यानि तीर्थानि गङ्गाद्याः सरितस्तथा । एकस्य विप्रवाक्यस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम्

భూమిపై ఉన్న సమస్త తీర్థములు, గంగాద్య నదులు కూడ, ఒక్క బ్రాహ్మణుని వాక్యమునకు పదహారవ భాగమైన కళకైనా సమానముకావు.

Verse 65

अभिनन्द्य द्विजान्सर्वाननुज्ञातो महर्षिभिः । ततोऽगमत्तदा देवो नर्मदातटमुत्तमम्

సర్వ ద్విజులను అభినందించి, మహర్షుల అనుమతి పొందిన తరువాత, ఆ దేవుడు నర్మదా నదీ ఉత్తమ తీరమునకు వెళ్లెను.

Verse 66

परमं व्रतमास्थाय गुहावासी समार्बुदम् । तपश्चचार भगवाञ्जपस्नानरतः सदा

పరమ వ్రతాన్ని ఆశ్రయించి సమార్బుదంలో గుహావాసిగా ఉన్న భగవాన్ తపస్సు ఆచరించాడు; సదా జపం, పవిత్ర స్నానంలో నిమగ్నుడై ఉండెను।

Verse 67

समाप्ते नियमे तात स्थापयित्वा महेश्वरम् । वन्द्यमानः सुरैः सार्द्धं कैलासमगमत्प्रभुः

ఓ తాత! నియమం పూర్తైన తరువాత అక్కడ మహేశ్వరుని స్థాపించి, దేవతలచే వందింపబడుతూ ప్రభువు వారితో కలిసి కైలాసానికి వెళ్లెను।

Verse 68

नर्मदायास्तटे तेन स्थापितः परमेश्वरः । तेनैव कारणेनासौ नर्मदेश्वर उच्यते

నర్మదా తీరంలో ఆయన చేత పరమేశ్వరుడు స్థాపింపబడ్డాడు; ఆ కారణంతోనే ఆయన ‘నర్మదేశ్వరుడు’ అని ప్రసిద్ధి పొందాడు।

Verse 69

योऽर्चयेन्नर्मदेशानं यतिर्वै संजितेन्द्रियः । स्नात्वा चैव महादेवमश्वमेधफलं लभेत्

ఇంద్రియనిగ్రహం గల యతి నర్మదేశానుని అర్చించి, అక్కడ స్నానం చేసి మహాదేవుని పూజిస్తే, అతడు అశ్వమేధ యాగఫలాన్ని పొందును।

Verse 70

ददाति यः पितृभ्यस्तु तिलपुष्पकुशोदकम् । त्रिःसप्तपूर्वजास्तस्य स्वर्गे मोदन्ति पाण्डव

ఓ పాండవా! ఎవడు పితృదేవతలకు నువ్వులు, పుష్పాలు, కుశగడ్డి, జలాన్ని సమర్పిస్తాడో, అతని ఇరవై ఒక తరాల పూర్వజులు స్వర్గంలో ఆనందిస్తారు।

Verse 71

यस्तु भोजयते विप्रांस्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । पायसं घृतमिश्रं तु स लभेत्कोटिजं फलम्

హే నరాధిపా! ఆ తీర్థంలో బ్రాహ్మణులకు నెయ్యి కలిపిన పాయసం పెట్టి భోజనం చేయించువాడు కోటి రెట్లు పుణ్యఫలాన్ని పొందును।

Verse 72

सुवर्णं रजतं वापि ब्राह्मणेभ्यो युधिष्ठिर । ददाति तोयमध्यस्थः सोऽग्निष्टोमफलं लभेत्

హే యుధిష్ఠిరా! నీటి మధ్య నిలిచి బ్రాహ్మణులకు బంగారం గాని వెండి గాని దానం చేయువాడు అగ్నిష్టోమ యాగఫల సమానమైన పుణ్యాన్ని పొందును।

Verse 73

अष्टम्यांवा चतुर्दश्यां निराहारो वसेत्तु यः । नर्मदेश्वरमासाद्य प्राप्नुयाज्जन्मनः फलम्

అష్టమి గాని చతుర్దశి గాని ఉపవాసంగా అక్కడ నివసించి నర్మదేశ్వరుని సమీపించువాడు మానవజన్మ యొక్క నిజమైన ఫలాన్ని పొందును।

Verse 74

अग्निप्रवेशं यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । तस्य व्याधिभयं न स्यात्सप्तजन्मसु भारत

హే నరాధిపా, హే భారతా! ఆ తీర్థంలో అగ్నిప్రవేశం చేయువానికి ఏడు జన్మల వరకు వ్యాధిభయం ఉండదు।

Verse 75

अनाशकं तु यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । अनिवर्तिका गतिस्तस्य रुद्रलोके भविष्यति

హే నరాధిపా! ఆ తీర్థంలో అనాశకం (సంపూర్ణ ఉపవాసం) చేయువాని గతి అనివర్తనీయమై, అతడు రుద్రలోకాన్ని పొందును।

Verse 76

एष ते विधिरुद्दिष्टस्तस्योत्पत्तिर्नरोत्तम । पुराणे विहिता तात संज्ञा तस्य तु विस्तरात्

హే నరోత్తమా! ఈ విధి నీకు ఉపదేశించబడింది; ప్రియ తాత, దీని ఉద్భవమును కూడ. పురాణములో దీని సంజ్ఞా-విధానము విస్తారంగా నిర్దిష్టమై ఉంది.

Verse 77

एतं कीर्तयते यस्तु नर्मदेश्वरसम्भवम् । भक्त्या शृणोति च नरः सोऽपि स्नानफलं लभेत्

నర్మదేశ్వరుని అవతరణను తెలిపే ఈ కథను ఎవడు కీర్తిస్తాడో, ఎవడు భక్తితో వింటాడో—ఆ మనిషి కూడా తీర్థస్నానఫలాన్ని పొందును.