Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 8
Devanagari script
गजाः पुनश्चैव पुनः पिबन्तो जगत्समन्तात्परिदह्यमानम् । आपूरितं चैव जगत्समन्तात्सर्वैश्च तैर्जग्मुरदर्शनं च ते
Transliteration
gajāḥ punaścaiva punaḥ pibanto jagatsamantātparidahyamānam | āpūritaṃ caiva jagatsamantātsarvaiśca tairjagmuradarśanaṃ ca te
Translation
ఏనుగులు మళ్లీ మళ్లీ నీరు త్రాగుతూ సంచరించగా, చుట్టూ జగత్తు దహించబడుతోంది. తరువాత అన్ని దిక్కులా నీరు నిండిపోగానే, ఆ ఏనుగులన్నీ కనుమరుగైపోయాయి.
Word by Word
गजाःelephants
गजाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक-निपात (conjunction/particle)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक-निपात (emphatic particle)
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
पिबन्तःdrinking
पिबन्तः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootपा (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकालिक-कर्तरि-शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
जगत्the world
जगत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
समन्तात्on all sides
समन्तात्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसमन्तात् (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (adverb of place)
परिदह्यमानम्being burnt all around
परिदह्यमानम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootपरि + दह् (धातु) + यमान (कृदन्त)
Formवर्तमानकालिक कर्मणि-प्रत्ययान्त कृदन्त (present passive participle); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; जगत्-विशेषण
आपूरितम्filled
आपूरितम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootआ + पूर् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि-क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; जगत्-विशेषण
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक-निपात
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक-निपात
जगत्the world
जगत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
समन्तात्on all sides
समन्तात्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसमन्तात् (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय
सर्वैःby all
सर्वैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन; तैः-विशेषण
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक-निपात
तैःby them
तैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; गजाः-परामर्श
जग्मुःwent
जग्मुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
अदर्शनम्to invisibility/out of sight
अदर्शनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअदर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; गत्यर्थे गम्-धातोः कर्म/गन्तव्य (goal)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक-निपात
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; गजाः-परामर्श
Speaker
Śrī Markaṇḍeya
Characters & Entities
E
Elephants (gaja)P
Pralaya fire and floodFAQs
Even the mightiest beings cannot endure the turning of cosmic time; therefore one should cultivate refuge in dharma and the divine.
No specific tīrtha is named in this verse; it continues the pralaya account within the Revā Khaṇḍa context.
None.