Adhyaya 14

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । ततस्त ऋषयः सर्वे महाभागास्तपोधनाः । गतास्तु परमं लोकं ततः किं जातमद्भुतम्

యుధిష్ఠిరుడు పలికెను—ఆ మహాభాగ్యులు, తపోధనులైన ఋషులందరు పరమ లోకానికి వెళ్లిన తరువాత, ఆపై ఏ అద్భుతం సంభవించింది?

Verse 2

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततस्तेषु प्रयातेषु नर्मदातीरवासिषु । बभूव रौद्रसंहारः सर्वभूतक्षयंकरः

శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను—నర్మదా తీరవాసులైన వారు వెళ్లిన తరువాత, రుద్రసమానమైన ఘోర సంహారం ఉద్భవించింది; అది సమస్త భూతాల నాశనకరం.

Verse 3

कैलासशिखरस्थं तु महादेवं सनातनम् । ब्रह्माद्याः प्रास्तुवन् देवमृग्यजुःसामभिः शिवम्

అప్పుడు కైలాస శిఖరంపై నిలిచిన సనాతన మహాదేవుని బ్రహ్మాది దేవతలు ఋగ్-యజుః-సామ వేద స్తోత్రాలతో శివునిగా స్తుతించారు.

Verse 4

संहर त्वं जगद्देव सदेवासुरमानुषम् । प्राप्तो युगसहस्रान्तः कालः संहरणक्षमः

హే జగద్దేవా! దేవాసురమానవులతో కూడిన ఈ సమస్త జగత్తును లయింపజేయుము. సహస్ర యుగాంత కాలం వచ్చింది; అది సంహారయోగ్యం.

Verse 5

मद्रूपं तु समास्थाय त्वया चैतद्विनिर्मितम् । वैष्णवीं मूर्तिमास्थाय त्वयैतत्परिपालितम्

నా రూపాన్ని ధరించి నీవు ఈ (జగత్తును) సృష్టించితివి; వైష్ణవీ మూర్తిని ధరించి నీవే దీనిని పరిపాలించితివి.

Verse 6

एका मूर्तिस्त्रिधा जाता ब्राह्मी शैवी च वैष्णवी । सृष्टिसंहाररक्षार्थं भवेदेवं महेश्वर

ఒకే మూర్తి మూడు రూపాలైంది—బ్రాహ్మీ, శైవీ, వైష్ణవీ—సృష్టి, సంహారం, రక్షణార్థం, ఓ మహేశ్వరా।

Verse 7

एतच्छ्रुत्वा वचस्तथ्यं विष्णोश्च परमेष्ठिनः । सगणः सपरीवारः सह ताभ्यां सहोमया

విష్ణువు మరియు పరమేష్ఠి (బ్రహ్మ) యొక్క సత్యవచనాలను విని, (శివుడు) గణపరివారంతో, ఆ ఇద్దరితో పాటు ఉమతో కూడి (అగ్రసరించాడు)।

Verse 8

समलोकान्विभिद्येमान्भगवान्नीललोहितः । भूराद्यब्रह्मलोकान्तं भित्त्वाण्डं परतः परम्

భగవాన్ నీలలోహితుడు ఈ సమస్త లోకాలను ఛేదించాడు; భూః నుండి బ్రహ్మలోకాంతం వరకు అండబ్రహ్మాండాన్ని చీల్చి, పరాత్పరమైన పరమస్థితిలో ప్రవేశించాడు।

Verse 9

शैवं पदमजं दिव्यमाविशत्सह तैर्विभुः । न तत्र वायुर्नाकाशं नाग्निस्तत्र न भूतलम्

విభువు భగవాన్ వారితో కలిసి దివ్యమైన, అజమైన శైవపదంలో ప్రవేశించాడు. అక్కడ వాయువు లేదు, ఆకాశం లేదు; అగ్ని లేదు, భూతలం లేదు।

Verse 10

यत्र संतिष्ठे देव उमया सह शङ्करः । न सूर्यो न ग्रहास्तत्र न ऋक्षाणि दिशस्तथा

ఎక్కడ దేవుడు శంకరుడు ఉమతో కలిసి విరాజిల్లుతాడో—అక్కడ సూర్యుడు లేదు, గ్రహాలు లేవు; నక్షత్రాలు లేవు, దిక్కులు కూడా అలా ఉండవు।

Verse 11

न लोकपाला न सुखं न च दुःखं नृपोत्तम

హే నృపోత్తమా! అక్కడ లోకపాలులు లేరు; సుఖమూ లేదు, దుఃఖమూ లేదు.

Verse 12

ब्राह्मं पदं यत्कवयो वदन्ति शैवं पदं यत्कवयो वदन्ति । क्षेत्रज्ञमीशं प्रवदन्ति चान्ये सांख्याश्च गायन्ति किलादिमोक्षम्

కవులు ‘బ్రాహ్మ’ పదమని, కవులు ‘శైవ’ పదమని చెప్పేదానిని—ఇతరులు క్షేత్రజ్ఞుడైన ఈశ్వరుడని ప్రకటిస్తారు; సాంఖ్యులు దానిని ఆదిమోక్షమని గానంచేస్తారు.

Verse 13

यद्ब्रह्म आद्यं प्रवदन्ति केचिद्यं सर्वमीशानमजं पुराणम् । तमेकरूपं तमनेकरूपमरूपमाद्यं परमव्ययाख्यम्

కొంతమంది ఆద్య బ్రహ్మమని చెప్పేదానిని—అది సర్వమయుడు, ఈశానుడు, అజుడు, పురాతనుడు—అదే ఆయనను ఒకరూపుడిగా, అనేకరూపుడిగా, అరూపుడిగా వర్ణిస్తారు; ఆయనే ఆద్యుడు, పరముడు, ‘అవ్యయ’ అని ప్రసిద్ధుడు.

Verse 14

। अध्याय

అధ్యాయం సమాప్తం.

Verse 15

ततस्त्रयस्ते भगवन्तमीशं सम्प्राप्य संक्षिप्य भवन्त्यर्थकम् । पृथक्स्वरूपैस्तु पुनस्त एव जगत्समस्तं परिपालयन्ति

అప్పుడు ఆ ముగ్గురు భగవాన్ ఈశుని చేరి ఒకే సారతత్త్వంగా సంక్షిప్తమవుతారు; తరువాత మళ్లీ వేర్వేరు స్వరూపాలు ధరించి సమస్త జగత్తును పరిపాలిస్తారు.

Verse 16

संहारं सर्वभूतानां रुद्रत्वे कुरुते प्रभुः । विष्णुत्वे पालयेल्लोकान्ब्रह्मत्वे सृष्टिकारकः

రుద్రస్వరూపంగా ప్రభువు సమస్త భూతాల సంహారాన్ని చేస్తాడు; విష్ణుస్వరూపంగా లోకాలను పాలిస్తాడు; బ్రహ్మస్వరూపంగా సృష్టికర్తగా నిలుస్తాడు।

Verse 17

प्रकृत्या सह संयुक्तः कालो भूत्वा महेश्वरः । विश्वरूपा महाभागा तस्य पार्श्वे व्यवस्थिता

ప్రకృతితో సంయుక్తుడై మహేశ్వరుడు కాలరూపంగా అవతరిస్తాడు; విశ్వరూపిణి మహాభాగ్యవతి దేవి ఆయన పక్కనే ప్రతిష్ఠితగా నిలుస్తుంది।

Verse 18

यामाहुः प्रकृतिं तज्ज्ञाः पदार्थानां विचक्षणाः । पुरुषत्वे प्रकृतित्वे च कारणं परमेश्वरः

తత్త్వజ్ఞులు, పదార్థవిచక్షణులు ‘ప్రకృతి’ అని పిలిచేదానికీ—పురుషత్వం, ప్రకృతిత్వం రెండింటికీ పరమ కారణం పరమేశ్వరుడే।

Verse 19

तस्मादेतज्जगत्सर्वं चराचरम् । तस्मिन्नेव लयं याति युगान्ते समुपस्थिते

అందుచేత ఈ సమస్త జగత్తు—చరాచరం—ఆయన నుండే ఉద్భవిస్తుంది; యుగాంతం వచ్చినప్పుడు ఆయనలోనే లయమవుతుంది।

Verse 20

भगलिङ्गाङ्कितं सर्वं व्याप्तं वै परमेष्ठिना । भगरूपो भवेद्विष्णुर्लिङ्गरूपो महेश्वरः

పరమేష్ఠి చేత ఈ సమస్తం ‘భగ’ మరియు ‘లింగ’ చిహ్నాలతో అంకితమై వ్యాపించివుంది; విష్ణువు భగరూపుడు, మహేశ్వరుడు లింగరూపుడు।

Verse 21

भाति सर्वेषु लोकेषु गीयते भूर्भुवादिषु । प्रविष्टः सर्वभूतेषु तेन विष्णुर्भगः स्मृतः

ఆయన సమస్త లోకాలలో ప్రకాశిస్తాడు; భూః, భువః మొదలైన లోకాలలో స్తుతింపబడతాడు. సమస్త భూతాలలో ప్రవేశించినందున ఆ విష్ణువు ‘భగ’ అని స్మరించబడతాడు.

Verse 22

विशनाद्विष्णुरित्युक्तः सर्वदेवमयो महान् । भासनाद्गमनाच्चैव भगसंज्ञा प्रकीर्तिता

‘ప్రవేశించి వ్యాపించుట’ వలన ఆయన ‘విష్ణు’ అని చెప్పబడతాడు—అతడు మహానుడు, సర్వదేవమయుడు. అలాగే ప్రకాశించుట మరియు గమనము వలన ‘భగ’ అనే నామం ప్రకటించబడింది.

Verse 23

ब्रह्मादिस्तम्बपर्यन्तं यस्मिन्नेति लयं जगत् । एकभावं समापन्नं लिङ्गं तस्माद्विदुर्बुधाः

బ్రహ్మ నుండి గడ్డి తునక వరకు సమస్త జగత్తు యందు లయమగుచున్నదో, ఆ ఏకభావముగా ఏకీకృతమైన తత్త్వమే ‘లింగం’ అని జ్ఞానులు తెలుసుకొందురు.

Verse 24

महादेवस्ततो देवीमाह पार्श्वे स्थितां तदा । संहरस्व जगत्सर्वं मा विलम्बस्व शोभने

అప్పుడు మహాదేవుడు తన పక్కన నిలిచిన దేవిని ఉద్దేశించి పలికెను—“ఓ శోభనే! సమస్త జగత్తును సంహరించు; ఆలస్యం చేయకు.”

Verse 25

त्यज सौम्यमिदं रूपं सितचन्द्रांशुनिर्मलम् । रुद्रं रूपं समास्थाय संहरस्व चराचरम्

“తెల్ల చంద్రకిరణాలవలె నిర్మలమైన ఈ సౌమ్యరూపాన్ని విడిచిపెట్టు. రుద్రరూపాన్ని ధరించి చరాచర సమస్తాన్ని సంహరించు.”

Verse 26

रौद्रैर्भूतगणैर्घोरैर्देवि त्वं परिवारिता । जीवलोकमिमं सर्वं भक्षयस्वाम्बुजेक्षणे

హే దేవీ! ఘోరమైన రౌద్ర భూతగణములతో పరివృతమై ఉన్న నీవు, పద్మనయనీ, ఈ సమస్త జీవలోకమును భక్షించుము।

Verse 27

ततोऽहं मर्दयिष्यामि प्लावयिष्ये तथा जगत् । कृत्वा चैकार्णवं भूयः सुखं स्वप्स्ये त्वया सह

అప్పుడు నేను ఈ జగత్తును మర్దించి, అలాగే ప్లావితం చేయుదును; మరల దీనిని ఏకార్ణవముగా చేసి, నీతో కలిసి సుఖంగా శయనించుదును।

Verse 28

श्रीदेव्युवाच । नाहं देव जगच्चैतत्संहरामि महाद्युते । अम्बा भूत्वा विचेष्टं न भक्षयामि भृशातुरम्

శ్రీదేవి పలికెను—హే మహాద్యుతి దేవా! నేను ఈ జగత్తును సంహరించను. తల్లిగా మారి, అసహాయుడైన అతి బాధితుని భక్షించలేను।

Verse 29

स्त्रीस्वभावेन कारुण्यं करोति हृदयं मम । कथं वै निर्दहिष्यामि जगदेतज्जगत्पते

స్త్రీ స్వభావముచేత కరుణ నా హృదయమును నింపుచున్నది. హే జగత్పతీ! అట్లయితే నేను ఈ జగత్తును ఎలా దహించగలను?

Verse 30

तस्मात्त्वं स्वयमेवेदं जगत्संहर शङ्कर । अथैवमुक्तस्तां देवीं धूर्जटिर्नीललोहितः

కాబట్టి, హే శంకరా! నీవే స్వయంగా ఈ జగత్తును సంహరించుము. ఇలా చెప్పబడినపుడు ధూర్జటి నీలలోహితుడు ఆ దేవిని ప్రతివచనమాడెను।

Verse 31

क्रुद्धो निर्भर्त्सयामास हुङ्कारेण महेश्वरीम् । ॐ हुंफट्त्वं स इत्याह कोपाविष्टैरथेक्षणैः

కోపంతో ఉప్పొంగి అతడు ఘోర ‘హుంకార’ంతో మహేశ్వరీని గద్దించి—“ఓం హుం ఫట్—నీవు అట్లే అవు!” అని అన్నాడు; అతని చూపు కోపాగ్నితో మండింది.

Verse 32

हुंकारिता विशालाक्षी पीनोरुजघनस्थला । तत्क्षणाच्चाभवद्रौद्रा कालरात्रीव भारत

‘హుంకార’ానికి తాకి ఆ విశాలాక్షి దేవి—పుష్టమైన తొడలు, విశాల నితంబములు గలది—ఆ క్షణమే రౌద్రరూపిణిగా మారింది, ఓ భారతా; కాలరాత్రిలా.

Verse 33

हुंकुर्वती महानादैर्नादयन्ती दिशो दश । व्यवर्धत महारौद्रा विद्युत्सौदामिनी यथा

మహాగర్జనలతో ‘హుం’ అని ఉచ్చరిస్తూ, పది దిశలను నినదింపజేస్తూ, ఆ మహారౌద్రి విస్తరించింది—దహించే సౌదామినీ విద్యుత్తులా.

Verse 34

विद्युत्सम्पातदुष्प्रेक्ष्या विद्युत्संघातचञ्चला । विद्युज्ज्वालाकुला रौद्रा विद्युदग्निनिभेक्षणा

విద్యుత్ పాతంలా చూడలేనంత దుర్దర్శ, విద్యుత్ సమూహంలా చంచల; విద్యుత్ జ్వాలలతో నిండిన రౌద్రి; ఆమె చూపు విద్యుత్-అగ్నిలా ఉంది.

Verse 35

मुक्तकेशी विशालाक्षी कृशग्रीवा कृशोदरी । व्याघ्रचर्माम्बरधरा व्यालयज्ञोपवीतिनी

ఆమె విప్పిన జుట్టుతో, విశాలాక్షిగా; సన్నని మెడ, సన్నని నడుముతో; వ్యాఘ్రచర్మ వస్త్రం ధరించి, సర్పమయ యజ్ఞోపవీతం ధరించినది.

Verse 36

वृश्चिकैरग्निपुञ्जाभैर्गोनसैश्च विभूषिता । त्रैलोक्यं पूरयामास विस्तारेणोच्छ्रयेण च

అగ్నిపుంజాలవలె ఉన్న తేళ్లతోను మహాసర్పాలతోను అలంకృతమైన ఆమె తన విస్తారముతోను మహోన్నతితోను త్రిలోకమును నింపెను।

Verse 37

भासुराङ्गा तु संवृत्ता कृष्णसर्पैककुण्डला । चित्रदण्डोद्यतकरा व्याघ्रचर्मोपसेविता

ఆమె అవయవాలు భాస్వరమయ్యెను; నల్ల సర్పమనే ఏక కుండలమును ధరించెను. విచిత్ర దండమును చేతిలో ఎత్తి, వ్యాఘ్రచర్మముతో ఆవరితగా సేవింపబడెను।

Verse 38

व्यवर्धत महारौद्रा जगत्संहारकारिणी । सृक्किणी लेलिहाना च क्रूरफूत्कारकारिणी

ఆ మహారౌద్రీ, జగత్సంహారకారిణి, మరింతగా విస్తరించెను; రక్తలిప్తమైన పెదవులను లేలిహానముగా నాకుతూ క్రూర ఫూత్కారములు చేసెను।

Verse 39

व्यात्तास्या घुर्घुरारावा जगत्संक्षोभकारिणी । खेलद्भूतानुगा क्रूरा निःश्वासोच्छ्वासकारिणी

నోరు విప్పి ఘుర్ఘుర ధ్వనితో గర్జిస్తూ ఆమె జగత్తును క్షోభింపజేసెను; ఎగిరి ఆడే భూతగణములు అనుసరించగా, క్రూరంగా కఠిన నిశ్వాసోచ్ఛ్వాసములు చేసెను।

Verse 40

जाताट्टअहासा दुर्नासा वह्निकुण्डसमेक्षणा । प्रोद्यत्किलकिलारावा ददाह सकलं जगत्

ఆమె అట్టహాస ధ్వని ఉద్భవించెను; ముఖము వికృతమై, నేత్రములు అగ్నికుండములవలె. ‘కిలకిలా’ అనే ఉన్మత్త కేకతో ఆమె సమస్త జగత్తును దహించెను।

Verse 41

दह्यमानाः सुरास्तत्र पतन्ति धरणीतले । पतन्ति यक्षगन्धर्वाः सकिन्नरमहोरगाः

అక్కడ దహించబడుతున్న దేవతలు భూమితలంపై పడిపోయారు. యక్షులు, గంధర్వులు, కిన్నరులు మరియు మహోరగులు (మహానాగులు) కూడ పడిపోయారు।

Verse 42

पतन्ति भूतसङ्घाश्च हाहाहैहैविराविणः । बुम्बापातैः सनिर्घातैरुदितार्तस्वरैरपि

భూతసంఘాలు కూడా ‘హా హా’, ‘హై హై’ అని విలపిస్తూ బలంగా కూలిపడ్డాయి. గర్జనతో కూడిన ఢీకొట్లు, ప్రతిధ్వనించే దెబ్బలతో వారు ఆర్తస్వరాలు కూడా వెలువరించారు।

Verse 43

व्याप्तमासीत्तदा विश्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । संपतद्भिः पतद्भिश्च ज्वलद्भूतगणैर्मही

అప్పుడు చరాచరాలతో కూడిన సమస్త త్రిలోకం వ్యాపించిపోయింది. పరుగెత్తి పడుతున్న జ్వలించే భూతగణాలతో భూమి నిండిపోయింది।

Verse 44

जातैश्चटचटाशब्दैः पतद्भिर्गिरिसानुभिः । तत्र रौद्रोत्सवे जाता रुद्रानन्दविवर्धिनी

‘చట-చట’ అనే చిటపట ధ్వనులు పుట్టి, పర్వతపు ఒడ్లు కూలిపడుతుండగా, అక్కడ రౌద్రోత్సవం ఉద్భవించింది—అది రుద్రానందాన్ని వర్ధింపజేసింది।

Verse 45

विहिंसमाना भूतानि चर्वमाणाचरानपि । तत्तद्गन्धमुपादाय शिवारावविराविणी

ఆమె భూతాలను హింసిస్తూ, స్థావరాలను కూడా నమిలి మింగుతూ ఉండేది. వారి వివిధ గంధాలను గ్రహించి, శివసమానమైన రవాలతో గర్జించేది।

Verse 46

गलच्छोणितधाराभिमुखा दिग्धकलेवरा । चण्डशीलाभवच्चण्डी जगत्संहारकर्मणि

ప్రవహించే రక్తధారల వైపు ముఖముంచి, దేహం రక్తంతో లేపితమై మచ్చలతో నిండగా, జగత్సంహారకర్మలో చండీ అత్యంత ఉగ్రస్వభావముగా మారింది।

Verse 47

येऽपि प्राप्ता महर्लोकं भृग्वाद्याश्च महर्षयः । तेऽपि नश्यन्ति शतशो ब्रह्मक्षत्त्रविशादयः

భృగువు మొదలైన మహర్షులు మహర్లోకాన్ని పొందినవారైనా, వారికూడా వందల సంఖ్యలో నశించారు; బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు మొదలైనవారూ వినాశమయ్యారు।

Verse 48

देवासुरा भयत्रस्ताः सयक्षोरगराक्षसाः । विशन्ति केऽपि पातालं लीयन्ते च गुहादिषु

భయంతో వణికిన దేవాసురులు—యక్షులు, నాగులు, రాక్షసులతో కూడి—కొంతమంది పాతాళంలోకి ప్రవేశించారు; మరికొందరు గుహలలో మొదలైన చోట్ల దాగిపోయారు।

Verse 49

सा च देवी दिशः सर्वा व्याप्य मृत्युरिव स्थिता । युगक्षयकरे काले देवेन विनियोजिता

ఆ దేవి సమస్త దిశలను వ్యాపించి మృత్యువులా నిలిచింది; యుగక్షయాన్ని కలిగించే ఆ కాలంలో ప్రభువిచే నియోజింపబడింది.

Verse 50

एकापि नवधा जाता दशधा दशधा तथा । चतुःषष्टिस्वरूपा च शतरूपाट्टहासिनी

ఆమె ఒకరే అయినా తొమ్మిది విధాలుగా అయింది; తరువాత పది విధాలుగా, మళ్లీ పది విధాలుగా; అరవై నాలుగు రూపాలు ధరించి, వంద రూపాలుగా మారి ఘోర అట్టహాసం చేసింది।

Verse 51

जज्ञे सहस्ररूपा च लक्षकोटितनुः शिवा । नानारूपायुधाकारा नानावादनचारिणी

అప్పుడు శివా దేవి సహస్రరూపిణిగా, లక్షకోటి తనువులతో జన్మించింది. ఆమె నానావిధ ఆయుధాకారిణి, అనేక ముఖాలతో సంచరించుచుండెను।

Verse 52

एवंरूपाऽभवद्देवी शिवस्यानुज्ञया नृप । दिक्षु सर्वासु गगने विकटायुधशीलिनः

ఓ రాజా! శివుని అనుజ్ఞతో దేవి ఇలాంటి రూపాన్ని పొందింది. ఆకాశమంతటా, అన్ని దిక్కులలో, భయంకర ఆయుధధారులు వ్యాపించి నిలిచిరి।

Verse 53

रुन्धन्तो नश्यमानांस्तान्गणा माहेश्वराः स्थिताः । विचरन्ति तया सार्द्धं शूलपट्टिशपाणयः

మాహేశ్వర గణులు అక్కడ నిలిచి, నశించుచున్న వారిని ఆవరించి అడ్డగించారు. చేతుల్లో శూలం, పట్టిశం ధరించి వారు దేవితో కలిసి సంచరించారు।

Verse 54

ततो मातृगणाः केचिद्विनायकगणैः सह । व्यवर्धन्त महारौद्रा जगत्संहारकारिणः

ఆ తరువాత కొందరు మాతృగణులు వినాయకగణులతో కలిసి విస్తరించిరి. వారు మహారౌద్రులై జగత్సంహారకారులుగా మారిరి।

Verse 55

ततस्तस्या व्यवर्धन्त दंष्ट्राः कुन्देन्दुसन्निभाः । योजनानां सहस्राणि अयुतान्यर्बुदानि च

అప్పుడు ఆమె దంష్ట్రలు కుందపుష్పం, చంద్రుని వలె ప్రకాశిస్తూ విస్తరించెను—వేల యోజనాలు, అయుతాలు, అర్బుద-కోటుల వరకు అపరిమితంగా।

Verse 56

दंष्ट्रावलिः कररुहाः क्रूरास्तीक्ष्णाश्च कर्कशाः । वियद्दिशो लिखन्त्येव सप्तद्वीपां वसुंधराम्

ఆమె దంష్ట్రావళి మరియు గోళ్లు—క్రూరమైనవి, తీక్ష్ణమైనవి, కర్కశమైనవి—ఆకాశదిశలకూ గీతలు వేస్తున్నట్లుగా, సప్తద్వీపభూమిని చీల్చి రేఖలు గీసినట్లు కనిపించాయి।

Verse 57

तस्या दंष्ट्राभिसम्पातैश्चूर्णिता वनपर्वताः । शिलासंचयसंघाता विशीर्यते सहस्रशः

ఆమె దంష్ట్రాల ఘోర ఢీకొట్లతో అడవులు, పర్వతాలు పొడిగా నూరిపోయాయి; రాళ్ల గుట్టల సమూహాలు వేల వేల ముక్కలుగా పగిలిపోయాయి।

Verse 58

हिमवान्हेमकूटश्च निषधो गन्धमादनः । माल्यवांश्चैव नीलश्च श्वेतश्चैव महागिरिः

హిమవాన్, హేమకూట, నిషధ, గంధమాదన, మాల్యవాన్, నీల, శ్వేత—ఈ మహాపర్వతాలన్నీ (కలతచెంది) కంపించాయి।

Verse 59

मेरुमध्यमिलापीठं सप्तद्वीपं च सार्णवम् । लोकालोकेन सहितं प्राकम्पत नृपोत्तम

ఓ నృపోత్తమా! మేరువు మధ్యస్థానంలోని ఆ ఆధారపీఠం, సముద్రాలతో కూడిన సప్తద్వీపాలు, లోకాలోక పర్వతంతో సహా—అన్నీ కంపించాయి।

Verse 60

दंष्ट्राशनिविस्पृष्टाश्च विशीर्यन्ते महाद्रुमाः । उत्पातैश्च दिशो व्याप्ता घोररूपैः समन्ततः

దంష్ట్రాలు మరియు వజ్రప్రహారాల తాకిడితో మహావృక్షాలు చీలి చిద్రమయ్యాయి; భయంకరమైన అపశకునాలు అన్ని దిశలలో నిండిపోయాయి।

Verse 61

तारा ग्रहगणाः सर्वे ये च वैमानिका गणाः । शिवासहस्रैराकीर्णा महामातृगणैस्तथा

సర్వ తారాగణములు, గ్రహగణములు, అలాగే విమానగామి దివ్యగణములు—వేలాది శివులతోను, అలాగే మహామాతృగణములతోను నిండిపోయినవి।

Verse 62

सा चचार जगत्कृत्स्नं युगान्ते समुपस्थिते । भ्रमद्भिश्च ब्रुवद्भिश्च क्रोशद्भिश्च समन्ततः

యుగాంతం సమీపించినప్పుడు ఆమె సమస్త జగత్తును సంచరించింది; చుట్టూ జీవులు తూలుతూ, గందరగోళంగా పలుకుతూ, కేకలు వేస్తూ కలవరపడ్డారు।

Verse 63

प्रमथद्भिर्ज्वलद्भिश्च रौद्रैर्व्याप्ता दिशो दश । विस्तीर्णं शैलसङ्घातं विघूर्णितगिरिद्रुमम्

ఉన్మత్తమైన, జ్వలించే, రౌద్ర శక్తులు దశదిశలను వ్యాపించాయి; విస్తారమైన పర్వతసమూహం కుదిపివేయబడింది, కొండల చెట్లు చక్రంలా తిరిగాయి।

Verse 64

प्रभिन्नगोपुरद्वारं केशशुष्कास्थिसंकुलम् । प्रदग्धग्रामनगरं भस्मपुंजाभिसंवृतम्

గోపుర ద్వారాలు, తోరణాలు పగిలిపోయాయి; ఆ స్థలం జుట్టు, ఎండిన అవశేషాలు, ఎముకలతో నిండిపోయింది. గ్రామనగరాలు దగ్ధమై బూడిదకుప్పలతో కప్పబడ్డాయి।

Verse 65

चिताधूमाकुलं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । हाहाकाराकुलं सर्वमहहस्वननिस्वनम्

చరాచర సమేతమైన సమస్త త్రిలోకం చితాధూమంతో నిండిపోయింది; అంతటా ‘హాయ్! హాయ్!’ అనే ఆర్తనాదం, భయంకర ధ్వనుల కలకలం వ్యాపించింది।

Verse 66

जगदेतदभूत्सर्वमशरण्यं निराश्रयम्

ఈ సమస్త జగత్తు శరణం లేని, ఆశ్రయం లేని స్థితికి చేరింది; ఎక్కడా రక్షణ లేదు.