Adhyaya 136
మార్కండేయుడు ‘అహల్యేశ్వర’ క్షేత్రం మరియు దాని సమీప తీర్థ మహిమను స్థాపించేందుకు అహల్యా–గౌతమ–ఇంద్ర కథను క్షేత్రకేంద్రంగా వివరిస్తాడు. గౌతముడు ఆదర్శ బ్రాహ్మణ తపస్వి; అహల్యా అపూర్వ సౌందర్యంతో ప్రసిద్ధి. కామవశుడైన ఇంద్రుడు (శక్రుడు) గౌతముని వేషం ధరించి ఆశ్రమ సమీపంలో అహల్యను సమీపిస్తాడు. గౌతముడు వచ్చి అపరాధాన్ని గ్రహించి ఇంద్రునికి శాపం ఇస్తాడు; అతని దేహంపై అనేక ‘భగ’ల ప్రాకట్యంగా ఒక ముద్ర ఏర్పడుతుంది, ఇంద్రుడు రాజ్యాన్ని విడిచి తపస్సు చేస్తాడు. అహల్యకూ శాపంతో శిలారూపం కలుగుతుంది; అయితే విముక్తికి కాలనియమం—వెయ్యేళ్ల తరువాత విశ్వామిత్రునితో తీర్థయాత్రలో వచ్చిన శ్రీరామ దర్శనంతో ఆమె శుద్ధి పొంది విముక్తి పొందుతుంది. అనంతరం ఆమె నర్మదా తీర్థ తీరంలో స్నానం చేసి చాంద్రాయణాది కృచ్ఛ్రవ్రతాలతో తపస్సు ఆచరిస్తుంది. మహాదేవుడు ప్రసన్నుడై వరం ఇస్తాడు; అహల్య శివుని ‘అహల్యేశ్వర’ నామంతో ప్రతిష్ఠిస్తుంది. ఫలశ్రుతి ప్రకారం—ఈ తీర్థంలో స్నానం చేసి పరమేశ్వరుని పూజించినవాడు స్వర్గాన్ని పొందుతాడు; తరువాత మానవజన్మలో సంపద, విద్య, ఆరోగ్యం, దీర్ఘాయువు, వంశవృద్ధి లభిస్తాయి.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल चाहल्येश्वरमुत्तमम् । यत्र सिद्धा महाभागा त्वहल्या तापसी पुरा
శ్రీమార్కండేయుడు పలికెను—అనంతరం, ఓ మహీపాలా! ఉత్తమమైన చాహల్యేశ్వర క్షేత్రానికి వెళ్లవలెను; అక్కడ పూర్వకాలంలో మహాభాగ్యశాలిని తపస్విని అహల్య సిద్ధిని పొందెను.
Verse 2
गौतमो ब्राह्मणस्त्वासीत्साक्षाद्ब्रह्मेव चापरः । सत्यधर्मसमायुक्तो वानप्रस्थाश्रमे रतः
అక్కడ గౌతముడు అనే బ్రాహ్మణుడు ఉండెను, సాక్షాత్తు మరొక బ్రహ్మవలె. సత్యధర్మసంపన్నుడై వానప్రస్థాశ్రమంలో నిమగ్నుడై ఉండెను.
Verse 3
तस्य पत्नी महाभागा ह्यहल्या नाम विश्रुता । रूपयौवनसम्पन्ना त्रिषु लोकेषु विश्रुता
అతని భార్య మహాభాగ్యశాలిని ‘అహల్యా’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి. రూపయౌవనసంపన్నురాలై త్రిలోకాలలో ఖ్యాతి పొందినది.
Verse 4
अस्या अप्यतिरूपेण देवराजः शतक्रतुः । मोहितो लोभयामास ह्यहल्यां बलसूदनः
ఆమె అపూర్వ సౌందర్యానికి మోహితుడైన దేవరాజు శతక్రతు ఇంద్రుడు, బలసూదనుడు, అహల్యను ప్రలోభపెట్టసాగెను।
Verse 5
मां भजस्व वरारोहे देवराजमनिन्दिते । क्रीडयस्व मया सार्द्धं त्रिषु लोकेषु पूजिता
అతడు అన్నాడు—“ఓ వరారోహే, ఓ అనిందితే! దేవరాజైన నన్ను ఆశ్రయించు; నాతో క్రీడించు, నీవు త్రిలోకములలో పూజితవగుదువు।”
Verse 6
किं करिष्यसि विप्रेण शौचाचारकृशेन तु । तपःस्वाध्यायशीलेन क्लिश्यन्तीव सुलोचने
“ఓ సులోచనే! శౌచాచారములవల్ల కృశుడై, తపస్సు స్వాధ్యాయములలో నిమగ్నుడైన ఆ బ్రాహ్మణునితో నీవేమి చేయగలవు? నీవు కష్టపడుతున్నట్లే కనిపిస్తున్నావు।”
Verse 7
एवमुक्ता वरारोहा स्त्रीस्वभावात्सुचञ्चला । मनसाध्याय शक्रं सा कामेन कलुषीकृता
ఇలా పలికినపుడు వరారోహా, స్త్రీస్వభావచంచలతవల్ల, మనసులో శక్రుని ధ్యానించసాగెను; కామము ఆమెను అంతరంగమున కలుషితం చేసెను।
Verse 8
तस्या विदित्वा तं भावं स देवः पाकशासनः । गौतमं वञ्चयामास दुष्टभावेन भावितः
ఆమె భావాన్ని తెలిసికొని ఆ దేవుడు పాకశాసనుడు ఇంద్రుడు, దుష్టభావంతో ప్రేరితుడై గౌతముని మోసగించసాగెను।
Verse 9
विदित्वा चान्तरं तस्य गृहीत्वा वेषमुत्तमम् । अहल्यां रमयामास विश्वस्तां मन्दिरान्तिके
అవకాశాన్ని తెలిసికొని అతడు ఉత్తమ వేషం ధరించి, నమ్మిన అహల్యను మందిర సమీపంలో మోహింపజేసి రమింపజేశాడు।
Verse 10
क्षणमात्रान्तरे तत्र देवराजस्य भारत । आजगाम मुनिश्रेष्ठो मन्दिरं त्वरयान्वितः
అదే చోట, ఓ భారతా, క్షణమాత్రంలోనే మునిశ్రేష్ఠుడు గౌతముడు దేవరాజుని మందిరానికి వేగంగా వచ్చెను।
Verse 11
आगतं गौतमं दृष्ट्वा भीतभीतः पुरंदरः । निर्गतः स ततो दृष्ट्वा शक्रोऽयमिति चिन्तयन्
గౌతముడు వచ్చుట చూచి పురందరుడు భయభీతుడయ్యాడు। అతడు అక్కడి నుండి జారిపోయెను; అతనిని చూచి గౌతముడు ‘ఇతడు శక్రుడే’ అని తలచెను।
Verse 12
ततः शशाप देवेन्द्रं गौतमः क्रोधमूर्छितः । अजितेन्द्रियोऽसि यस्मात्त्वं तस्माद्बहुभगो भव
అప్పుడు క్రోధావేశంతో గౌతముడు దేవేంద్రుని శపించాడు—‘నీవు ఇంద్రియజయము పొందలేదు; అందుచేత నీవు బహుభగుడవు కావాలి।’
Verse 13
एवमुक्तस्तु देवेन्द्रस्तत्क्षणादेव भारत । भगानां तु सहस्रेण तत्क्षणादेव वेष्टितः
ఇలా పలికిన వెంటనే, ఓ భారతా, దేవేంద్రుడు ఆ క్షణమే సహస్ర ‘భగ’ చిహ్నాలతో చుట్టుముట్టబడి ఆవృతుడయ్యాడు।
Verse 14
त्यक्त्वा राज्यं सुरैः सार्द्धं गतश्रीको जगाम ह । तपश्चचार विपुलं गौतमेन महीतले
అతడు రాజ్యాన్ని విడిచి, శ్రీహీనుడై, దేవతలతో కలిసి అక్కడి నుండి వెళ్లి, భూమిపై గౌతముని విషయమున మహత్తర తపస్సు ఆచరించాడు।
Verse 15
अहल्यापि ततः शप्ता यस्मात्त्वं दुष्टचारिणी । प्रेक्ष्य मां रमसे शक्रं तस्मादश्ममयी भव
అప్పుడు అహల్యకూ శాపం పడింది—‘నీవు దుష్టాచారిణివి; నన్ను చూచి కూడా శక్రునిలో రమించావు, కనుక నీవు రాతిమయి అవు.’
Verse 16
गते वर्षसहस्रान्ते रामं दृष्ट्वा यशस्विनम् । तीर्थयात्राप्रसङ्गेन धौतपापा भविष्यसि
వెయ్యేళ్లు గడిచిన తరువాత, యశస్వి రాముని దర్శించినపుడు, తీర్థయాత్రా ప్రసంగముచేత నీ పాపాలు కడుగబడును।
Verse 17
एवं गते ततः काले दृष्टा रामेण धीमता । विश्वामित्रसहायेन त्यक्त्वा साश्ममयीं तनुम्
ఇలా కాలం గడిచిన తరువాత, ధీమంతుడైన రాముడు ఆమెను చూచెను; విశ్వామిత్రుని సహాయంతో ఆమె రాతిమయ దేహాన్ని విడిచెను।
Verse 18
पूजयित्वा यथान्यायं गतपापा विमत्सरा । आगता नर्मदातीरे तीर्थे स्नात्वा यथाविधि
విధివిధానంగా పూజ చేసి, పాపరహితగా మరియు మత్సరరహితగా, ఆమె నర్మదా తీరానికి వచ్చి, నియమానుసారం తీర్థంలో స్నానం చేసింది।
Verse 19
कृतं चान्द्रायणं मासं कृच्छ्रं चान्यं ततः परम् । ततस्तुष्टो महादेवो दत्त्वा वरमनुत्तमम्
ఆమె ఒక నెల చాంద్రాయణ వ్రతాన్ని ఆచరించి, ఆపై మరొక కఠిన కృచ్ఛ్ర తపస్సును కూడా చేసింది. అప్పుడు ప్రసన్నుడైన మహాదేవుడు ఆమెకు అనుత్తమమైన వరాన్ని ప్రసాదించాడు.
Verse 20
जगामादर्शनं भूयो रेमे चोमापतिश्चिरम् । अहल्या तु गते देवे स्थापयित्वा जगद्गुरुम्
మళ్లీ ఆయన కనుమరుగై అదృశ్యమయ్యాడు; ఉమాపతి దీర్ఘకాలం సుఖంగా విహరించాడు. దేవుడు వెళ్లిన తరువాత అహల్య జగద్గురువైన మహాదేవుని ప్రతిష్ఠించి…
Verse 21
अहल्येश्वरनामानं स्वगृहे चागमत्पुनः । तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत्परमेश्वरम्
ఆమె (లింగానికి) ‘అహల్యేశ్వర’ అనే నామం పెట్టి మళ్లీ తన గృహానికి వెళ్లింది. ఆ తీర్థంలో ఎవడు స్నానం చేసి పరమేశ్వరుని పూజిస్తాడో…
Verse 22
स मृतः स्वर्गमाप्नोति यत्र देवो महेश्वरः । क्रीडयित्वा यथाकामं तत्र लोके महातपाः
అతడు మరణించిన తరువాత స్వర్గాన్ని పొందుతాడు; అక్కడ దేవుడైన మహేశ్వరుడు ఉన్నాడు. ఆ లోకంలో యథేచ్ఛగా ఆనందించి ఆ మహాతపస్వి…
Verse 23
गते वर्षसहस्रान्ते मानुष्यं लभते पुनः । धनधान्यचयोपेतः पुत्रपौत्रसमन्वितः
వెయ్యి సంవత్సరాలు గడిచిన తరువాత అతడు మళ్లీ మానవ జన్మను పొందుతాడు—ధనధాన్య సమృద్ధితో, కుమారులు మనవళ్లతో కూడినవాడై.
Verse 24
वेदविद्याश्रयो धीमाञ्जायते विमले कुले । रूपसौभाग्यसम्पन्नः सर्वव्याधिविवर्जितः । जीवेद्वर्षशतं साग्रमहल्यातीर्थसेवनात्
అహల్యా-తీర్థ సేవ వలన మనిషి నిర్మల కులంలో ధీమంతుడై, వేదవిద్యాశ్రయుడిగా జన్మిస్తాడు; రూపసౌభాగ్యసంపన్నుడై, సర్వవ్యాధివివర్జితుడై, వంద సంవత్సరాలకన్నా ఎక్కువ జీవిస్తాడు।
Verse 136
। अध्याय
“అధ్యాయ”—ఇది అధ్యాయం ముగింపు సూచించే గుర్తు।