Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 12

Devanagari script

तं दृष्ट्वा विनता रूपमश्वं सर्वत्र पाण्डुरम् । अथ तां कद्रूमवोचत्सा पश्य पश्य वरानने

Transliteration

taṃ dṛṣṭvā vinatā rūpamaśvaṃ sarvatra pāṇḍuram | atha tāṃ kadrūmavocatsā paśya paśya varānane

Translation

సర్వత్ర పాండురమైన ఆ అశ్వాన్ని చూసి వినత దాని రూపాన్ని దర్శించింది. అప్పుడు కద్రూ ఆమెతో—“చూడు, చూడు, ఓ సుందరముఖీ!” అని పలికింది.

Word by Word

• तम्: him/that (one)
• तम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (Non-finite verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: dṛś (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक क्रिया (having seen)

• विनता: Vinatā
• विनता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: vinatā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• रूपम्: form/appearance
• रूपम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: rūpa (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अश्वम्: horse
• अश्वम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: aśva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• सर्वत्र: everywhere
• सर्वत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: sarvatra (अव्यय)
• Form: अव्यय, स्थानवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb: everywhere)

• पाण्डुरम्: pale/whitish
• पाण्डुरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: pāṇḍura (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (अश्वम् इति)

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse connector)
• Type: Indeclinable
• Root: atha (अव्यय)
• Form: अव्यय, अनुक्रम/सम्बन्धसूचक (then/now)

• ताम्: her
• ताम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• कद्रूम्: Kadrū
• कद्रूम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: kadrū (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अवोचत्: said/spoke
• अवोचत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: vac (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• पश्य: see!
• पश्य: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: paś (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन

• पश्य: look, look!
• पश्य: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: paś (धातु)
• Form: लोट्-लकार, परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन; पुनरुक्ति (emphasis)

• वरानने: O fair-faced one
• वरानने: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: vara-ānana (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; समास: वरम् आननम् यस्याः (O fair-faced one)

Speaker

Mārkaṇḍeya (narrating); quoted speech by Kadrū

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: river

Skanda Dialogue

Listener: A king (nṛpottama) is addressed in the surrounding passage

Visual Art Cues

Scene: Vinatā beholds a celestial horse, pale everywhere; Kadrū points insistently, urging her to look closely, setting the trap of a wager.

Characters & Entities

• Vinātā
• Kadrū

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic narratives often show how words and repeated urging can steer perception and set the stage for later outcomes.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is referenced; the verse remains within mythic narration embedded in Revā Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse.