Mantra 13

Rishi: Vājasaneyin Soma-mantra tradition.

Devata: Śaṇḍa / Śukra (functional potency).

Chandas: Triṣṭubh-like opening with concluding yajus-style identification.

Samhita Patha (Devanagari)

सु॒वीरो॑ वी॒रान् प्र॑ज॒नय॒न् परी॑ह्य॒भि रा॒यस्पोषे॑ण॒ यज॑मानम् । स॒ञ्ज॒ग्मा॒नो दि॒वा पृ॑थि॒व्या शु॒क्रः शु॒क्रशो॑चिषा॒ निर॑स्त॒: शण्ड॑: शु॒क्रस्या॑धि॒ष्ठान॑मसि

Transliteration

suvī́ro vīrā́n prajánayan párīhy abhí rāyáspoṣeṇa yájamānam | sañjagmā́nō divā́ pṛthivyā́ḥ śukráḥ śukráśociṣā nírastaḥ śaṇḍáḥ śukrásyādhiṣṭhā́nam asi

Translation

వీరసంపన్నుడా, వీరులను జనింపజేసేవాడా! ధనవృద్ధి మరియు పోషణతో యజమానుని చుట్టూ ఆవరించు. ద్యౌ మరియు పృథివి నుండి సమాగమమై, ప్రకాశమైన తేజస్సుతో దీప్తమై—శండా, (శుద్ధమై) వెలికి తీయబడిన నీవు శుక్ర (దీప్త) యొక్క అధిష్ఠానం వి.

Padapatha (Word Analysis)

सुवीरः । वीरान् । प्रजनयन् । परि । इहि । अभि । रायस्पोषेण । यजमानम् । सञ्जग्मानः । दिवा । पृथिव्याः । शुक्रः । शुक्रशोचिषा । निरस्तः । शण्डः । शुक्रस्य । अधिष्ठानम् । असि ।

Word by Word

• सुवीरः: having good heroes; very heroic
• सुवीरः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: सु-वीर (प्रातिपदिक) < वीर

• वीरान्: heroes; brave men
• वीरान्: Karma
• Type: Noun
• Root: वीर (प्रातिपदिक)

• प्रजनयन्: begetting; generating
• प्रजनयन्: Kartā
• Type: Verb (participle)
• Root: प्र-√जन् (जनयति) धातु

• परीहि: go around; encompass
• परीहि: Kriyā
• Type: Verb
• Root: परि-√इ (एति) धातु

• अभि: towards; over
• अभि: Upapada
• Type: Indeclinable
• Root: अभि

• रायः: of wealth
• रायः: Sambandha
• Type: Noun
• Root: राय्/रायि (प्रातिपदिक) = रयि ‘wealth’

• पोषेण: with nourishment; with prosperity
• पोषेण: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: पोष (प्रातिपदिक)

• यजमानम्: the sacrificer
• यजमानम्: Karma
• Type: Noun
• Root: यजमान (प्रातिपदिक)

• सञ्जग्मानः: having come together; having approached
• सञ्जग्मानः: Kartā
• Type: Verb (participle)
• Root: सम्-√गम् (गच्छति) धातु

• दिवा: by day; in heaven/light
• दिवा: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: दिव् (प्रातिपदिक) / अव्यय-रूप

• पृथिव्याः: of the earth
• पृथिव्याः: Sambandha
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• शुक्रः: bright; pure
• शुक्रः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: शुक्र (प्रातिपदिक)

• शुक्रशोचिषा: with bright flame/splendour
• शुक्रशोचिषा: Karaṇa
• Type: Noun (compound)
• Root: शुक्र-शोचिस् (समास) < शोचिस्

• निरस्तः: cast out; driven away
• निरस्तः: Kartā
• Type: Verb (participle)
• Root: निर्-√अस् (अस्यति) धातु

• शण्डः: the bull/strong one (epithet)
• शण्डः: Kartā
• Type: Noun
• Root: शण्ड (प्रातिपदिक)

• शुक्रस्य: of the bright one; of Śukra
• शुक्रस्य: Sambandha
• Type: Noun/Adjective
• Root: शुक्र (प्रातिपदिक)

• अधिष्ठानम्: seat; foundation; abode
• अधिष्ठानम्: Pradhāna (predicate-nominative)
• Type: Noun
• Root: अधि-स्थान (प्रातिपदिक)

• असि: you are
• असि: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √अस् (अस्ति) धातु

Entities Mentioned

• Śaṇḍa
• Śukra
• Dyāvā-Pṛthivī (Heaven and Earth)