Mantra 14
Rishi: Vājasaneyin Soma-mantra tradition.
Devata: Soma; also Varuṇa–Mitra–Agni (as ‘first’ stabilisers).
Chandas: Triṣṭubh-like.
Samhita Patha (Devanagari)
अच्छि॑न्नस्य ते देव सोम सु॒वीर्य॑स्य रा॒यस्पोष॑स्य ददि॒तार॑: स्याम । सा प्र॑थ॒मा सँस्कृ॑तिर्वि॒श्ववा॑रा॒ स प्र॑थ॒मो वरु॑णो मि॒त्रो अ॒ग्निः
Transliteration
ácchinnasya te deva soma suvī́ryasya rāyáspoṣasya daditā́raḥ syāma | sā́ prathamā́ sáṃskṛtir viśvávārā sá prathamó váruṇo mitró agníḥ
Translation
దేవ సోమా! నీ అచ్ఛిన్న (అఖండ) దానంలో—సువీర్య (వీరశక్తి) మరియు ధనపోషణలో—మేము దాతలమగుదుము. అదే మొదటి సంస్కృతి/సంస్కారం, విశ్వవరదాయిని; ఆయనే మొదటివాడు—వరుణుడు, మిత్రుడు, అగ్ని.
Padapatha (Word Analysis)
अच्छिन्नस्य । ते । देव । सोम । सुवीर्यस्य । रायस्पोषस्य । ददितारः । स्याम । सा । प्रथमा । संस्कृतिः । विश्ववारा । सः । प्रथमः । वरुणः । मित्रः । अग्निः ।
Word by Word
अच्छिन्नस्यof the unbroken (one)
अच्छिन्नस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective
Rootअच्छिन्न (√छिद् + न क्त) / अच्छिन्न- (प्रातिपदिक)
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयुष्मद्
देवO god
देव:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootदेव
सोमO Soma
सोम:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootसोम
सुवीर्यस्यof good heroism / excellent strength
सुवीर्यस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसुवीर्य
रायःof wealth
रायः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootराय् (रायि) / रयि
पोषस्यof nourishment / prosperity
पोषस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootपोष
ददितारःgivers
ददितारः:
कर्तृ
TypeNoun (agent)
Rootददितृ (√दा ‘to give’ + तृ)
स्यामmay we be
स्याम:
कर्तृ (वाक्य-क्रिया)
TypeVerb
Root√अस्
साshe / that (f.)
सा:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद्
प्रथमाfirst
प्रथमा:
विशेषण (कर्तृ)
TypeAdjective
Rootप्रथम
संस्कृतिःconsecration / perfecting rite
संस्कृतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसंस्कृति (सम् + √कृ + क्ति)
विश्ववाराall-choosing / desired by all
विश्ववारा:
विशेषण (संस्कृतिः)
TypeAdjective
Rootविश्ववार (विश्व + वार)
सःhe / that (m.)
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद्
प्रथमःfirst
प्रथमः:
विशेषण (कर्तृ)
TypeAdjective
Rootप्रथम
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवरुण
मित्रःMitra
मित्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमित्र
अग्निःAgni
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि
Entities Mentioned
S
SomaV
VaruṇaM
MitraA
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes