Mantra 18

Rishi: Yājñavalkya-tradition

Devata: Akṣarāja; Kṛta/Tretā/Dvāpara; Āskanda; Mṛtyu; Antaka; Kṣudh; Duṣkṛta; Pāpman

Chandas: Yajus (prose)

Samhita Patha (Devanagari)

अ॒क्ष॒रा॒जाय॑ कित॒वं कृ॒ताया॑दिनवद॒र्शं त्रेता॑यै क॒ल्पिनं॑ द्वा॒परा॑याधिक॒ल्पिन॑मास्क॒न्दाय॑ सभास्था॒णुं मृ॒त्यवे॑ गोव्य॒च्छमन्त॑काय गोघा॒तं क्षु॒धे यो गां वि॑कृ॒न्तन्तं॒ भिक्ष॑माण उप॒तिष्ठ॑ति दुष्कृ॒ताय॒ चर॑काचार्यं पा॒प्मने॑ सैल॒गम्

Transliteration

akṣarājā́ya kitaváṃ kṛtā́ya dinavadarśáṃ tretā́yai kálpinaṃ dvāparā́yādhikálpinam āskandā́ya sabhāsthā́ṇuṃ mṛtyáve govyáccham ántakāya goghātáṃ kṣúdhé yó gā́ṃ vikṛ́ntantaṃ bhíkṣamāṇa upatíṣṭhati duṣkṛtā́ya cárakācāryaṃ pā́pmane sailagám

Translation

అక్షరాజ (పాశాల రాజు) కోసం కితవుడు (జూదరి)ను; కృతం కోసం దినవదర్శుడు (పగలు గమనిస్తూ ఉండేవాడు/పగలు జాగరించే వాడు)ను; త్రేతాయై కోసం కల్పిన్‌ (యుక్తికర్త/పథకకర్త)ను; ద్వాపరానికి అధికకల్పిన్‌ (అతియుక్తికర్త)ను; ఆస్కందం (అకస్మాత్తు దాడి) కోసం సభాస్థాణువు (సభలో స్తంభంలా నిలిచేవాడు)ను; మృత్యవే (మరణం) కోసం గోవ్యచ్ఛుడు (పశువుల దోపిడీదారు)ను; అంతకాయ కోసం గోఘాతుడు (గోహత్యకుడు)ను; క్షుధే (ఆకలి) కోసం—భిక్ష అడుగుతూ, గోవును కోసి ముక్కలు చేసే వానిని (గాం వికృంతంతం) ఉపతిష్ఠతి (ఆశ్రయించి సేవించే) వాడు; దుష్కృతాయ (దుష్కర్మం) కోసం చరకాచార్యుడు (తిరుగాడే ఆచార్యుడు)ను; పాప్మనే (పాపం) కోసం సైలగుడు (శైల-సంబంధ దుష్టుడు)ను।

Padapatha (Word Analysis)

अक्ष-राजाय । कितवम् । कृताय । दिन-वदर्शम् । त्रेतायै । कल्पिनम् । द्वापराय । अधिकल्पिनम् । आस्कन्दाय । सभा-स्थाणुम् । मृत्यवे । गोव्यच्छम् । अन्तकाय । गोघातम् । क्षुधे । यः । गाम् । विकृन्तन्तम् । भिक्षमाणः । उपतिष्ठति । दुष्कृताय । चरक-आचार्यम् । पाप्मने । सैलगम् ।

Entities Mentioned

• Akṣarāja (King of Dice)
• Kṛta
• Tretā
• Dvāpara
• Āskanda (Onrush)
• Mṛtyu (Death)
• Antaka (Ender)
• Kṣudh (Hunger)
• Duṣkṛta (Ill-deed)
• Pāpman (Evil)