Mantra 47
Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Indrāgnī; Bṛhaspati; Ruc (splendour)
Chandas: Tr̥ṣṭubh-like
Samhita Patha (Devanagari)
या वो॑ दे॒वाः सूर्ये॒ रुचो॒ गोष्वश्वे॑षु॒ या रुच॑: । इन्द्रा॑ग्नी॒ ताभि॒: सर्वा॑भी॒ रुचं॑ नो धत्त बृहस्पते
Transliteration
yā́ vo devāḥ sū́rye rúcó góṣv áśveṣu yā́ rúcaḥ | índrāgnī tā́bhiḥ sárvābhī rúcáṃ no dhatta bṛ́haspate
Translation
హే దేవులారా! సూర్యునిలో ఉన్న రుచులు, గోవులలో మరియు అశ్వాలలో ఉన్న రుచులు—హే ఇంద్రా-అగ్నీ! ఆ సమస్త రుచులతో మాకు రుచి (తేజస్సు) ప్రసాదించండి; హే బృహస్పతే! దానిని మాలో స్థాపించు.
Padapatha (Word Analysis)
याः । वः । देवाः । सूर्ये । रुचः । गोषु । अश्वेषु । याः । रुचः । इन्द्रा-अग्नी । ताभिः । सर्वाभिः । रुचम् । नः । धत्त । बृहस्पते ।
Word by Word
याwhich (fem. sg.)
या:
विशेषणम् (सम्बन्धः) / कर्तृपद-सम्बन्धी
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वःof you / your
वः:
सम्बन्धः (genitive: ‘of you’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवाःO gods
देवाः:
सम्बोधन/कर्तृ-सम्बन्धः (addressed: ‘O gods’)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
सूर्येin the sun
सूर्ये:
अधिकरणम्
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
रुचःsplendours, lights
रुचः:
कर्तृ/विषयः (those ‘lights/splendours’)
TypeNoun
Rootरुच् (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक; ‘रुच्/रुचि’ प्रकाशः)
गोषुamong/in the cows
गोषु:
अधिकरणम्
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
अश्वेषुamong/in the horses
अश्वेषु:
अधिकरणम्
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
याwhich (fem. sg.)
या:
विशेषणम् (सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रुचःsplendours, lights
रुचः:
कर्तृ/विषयः
TypeNoun
Rootरुच् (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक)
इन्द्राग्नीO Indra and Agni
इन्द्राग्नी:
सम्बोधनम्
TypeNoun (dual deity name)
Rootइन्द्र + अग्नि (समाहार-द्वन्द्व/सम्बोधन-समास)
ताभिःwith those (fem. instr. pl.)
ताभिः:
करणम्
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सर्वाभिःwith all (of them)
सर्वाभिः:
करणम् (ताभिः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
रुचम्splendour, radiance
रुचम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरुच् (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक)
नःto us / for us
नः:
सम्प्रदानम्
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धत्तplace, bestow
धत्त:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा (धातु)
बृहस्पतेO Bṛhaspati
बृहस्पते:
सम्बोधनम्
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
I
IndraA
AgniB
BṛhaspatiR
Ruc (Splendour)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes