Mantra 46
Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Agni (as solar Agni) / Ruc (splendour)
Chandas: Tr̥ṣṭubh-like cadence (ṛgvedic-style verse adapted into yajus collection)
Samhita Patha (Devanagari)
यास्ते॑ अग्ने॒ सूर्ये॒ रुचो॒ दिव॑मात॒न्वन्ति॑ र॒श्मिभि॑: । ताभि॑र्नो अ॒द्य सर्वा॑भी रु॒चे जना॑य नस्कृधि
Transliteration
yā́s te agne sū́rye rúcó dívam ātanvánti raśmíbhíḥ | tā́bhir no adyá sárvābhī rucé jánāya naḥ kṛdhi
Translation
హే అగ్నీ! సూర్యునిలో ఉన్న నీ రుచులు (దీప్తులు) రశ్ములతో ఆకాశాన్ని విస్తరింపజేస్తాయి; ఆ సమస్త రుచులతో నేడు మమ్మల్ని సంపూర్ణంగా తేజోవంతులుగా చేయి; ప్రజల మధ్య (యశస్సుతో) నిలిచేలా చేయి.
Padapatha (Word Analysis)
याः । ते । अग्ने । सूर्ये । रुचः । दिवम् । आतन्वन्ति । रश्मिभिः । ताभिः । नः । अद्य । सर्वाभिः । रुचे । जनाय । नः । कृधि ।
Word by Word
याःwhich (those)
याः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेyour
ते:
Sambandha (genitive relation)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / तद् (सर्वनाम) — here: ‘your’ (2nd person possessive sense)
अग्नेO Agni
अग्ने:
Sambodhana
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
सूर्येin the sun
सूर्ये:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
रुचःlights, splendors
रुचः:
Kartā (apposition to याः)
TypeNoun
Rootरुच् (प्रातिपदिक: रुच्/रुचि- ‘light, splendor’)
दिवम्heaven, the sky
दिवम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौस्)
आतन्वन्तिthey stretch out, extend
आतन्वन्ति:
Kriyā
TypeVerb
Rootतनु (धातु) — आ + तन्
रश्मिभिःwith rays
रश्मिभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootरश्मि (प्रातिपदिक)
ताभिःwith those (lights)
ताभिः:
Karaṇa
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःto us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अद्यtoday, now
अद्य:
Adhikaraṇa (time)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
सर्वाभिःwith all
सर्वाभिः:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
रुचेfor light, for splendor
रुचे:
Sampradāna (purpose/benefit)
TypeNoun
Rootरुच् (प्रातिपदिक: रुच्/रुचि-)
जनायfor the people, for the person (folk)
जनाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
नःus
नः:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कृधिmake, do
कृधि:
Kriyā
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Entities Mentioned
A
Agni (Sūrya-Agni)R
Ruc (Splendour/Light)S
SūryaRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes