भक्ताधिकारि-द्विजधर्म-योगिलक्षणवर्णनम् / Duties of Qualified Devotees and Marks of Yogins

Verse 1

ईश्वर उवाच । अथ वक्ष्यामि देवेशि भक्तानामधिकारिणाम् । विदुषां द्विजमुख्यानां वर्णधर्मसमासतः

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే దేవేశి! ఇప్పుడు భక్తుల అర్హతలు, కర్తవ్యాలు, అలాగే ప్రత్యేకంగా విద్యావంతులైన ద్విజశ్రేష్ఠులవి—వర్ణధర్మ సూత్రాల ప్రకారం సంక్షేపంగా చెప్పుదును।

Verse 2

त्रिः स्नानं चाग्निकार्यं च लिंगार्चनमनुक्रमम् । दानमीश्ररभावश्च दया सर्वत्र सर्वदा

రోజుకు మూడుసార్లు స్నానం, అగ్నికార్యము, మరియు క్రమానుసారంగా శివలింగార్చన; దానం, ప్రభువుపై భక్తిభావం, అలాగే ఎల్లప్పుడూ ఎక్కడైనా దయ—ఇవి ఆచరించవలెను।

Verse 3

सत्यं संतोषमास्तिक्यमहिंसा सर्वजंतुषु । ह्रीश्रद्धाध्ययनं योगस्सदाध्यापनमेव च

సత్యం, సంతృప్తి, ఆస్తిక్యము మరియు సమస్త జీవుల పట్ల అహింస; హ్రీ, శ్రద్ధ, శాస్త్రాధ్యయనం, యోగశాసనం, అలాగే నిరంతర బోధన—ఇవి ప్రశంసనీయం।

Verse 4

व्याख्यानं ब्रह्मचर्यं च श्रवणं च तपः क्षमा । शौचं शिखोपवीतं च उष्णीषं चोत्तरीयकम्

శాస్త్రవ్యాఖ్యానం, బ్రహ్మచర్యం, శ్రద్ధతో శ్రవణం, తపస్సు మరియు క్షమ; శౌచం, శిఖా మరియు యజ్ఞోపవీతం, ఉష్ణీషం, ఉత్తరీయం—ఇవి శైవ సాధకుని నియత లక్షణాలు, ఆచారాలు.

Verse 5

निषिद्धासेवनं चैव भस्मरुद्राक्षधारणम् । पर्वण्यभ्यर्चनं देवि चतुर्दश्यां विशेषतः

హే దేవీ! నిషిద్ధమైన ఆచరణను విడిచిపెట్టి, విధిపూర్వకంగా భస్మం మరియు రుద్రాక్షలను ధరించాలి. పర్వదినాలలో—ప్రత్యేకంగా చతుర్దశీనాడు—(శివుని) ఆరాధించాలి.

Verse 6

पानं च ब्रह्मकूर्चस्य मासि मासि यथाविधि । अभ्यर्चनं विशेषेण तेनैव स्नाप्य मां प्रिये

మరియు ప్రతి నెల విధిపూర్వకంగా బ్రహ్మకూర్చాన్ని పానము చేయాలి. ఆపై ప్రత్యేక భక్తితో నన్ను ఆరాధించు; హే ప్రియే, అదే (పవిత్ర ద్రవ్యంతో) నన్ను స్నాపనము చేయు.

Verse 7

सर्वक्रियान्न सन्त्यागः श्रद्धान्नस्य च वर्जनम् । तथा पर्युषितान्नस्य यावकस्य विशेषतः

సర్వ ధర్మక్రియలకు ఆధారమైన అన్నాన్ని విడిచిపెట్టకూడదు; శ్రద్ధతో సమర్పించిన అన్నాన్ని కూడా తిరస్కరించకూడదు. అలాగే పాతబడిన అన్నాన్ని—ప్రత్యేకంగా యావక (యవ/జవ ఆధారిత) అన్నాన్ని—వర్జించాలి.

Verse 8

मद्यस्य मद्यगन्धस्य नैवेद्यस्य च वर्जनम् । सामान्यं सर्ववर्णानां ब्राह्मणानां विशेषतः

మద్యం, మద్యగంధం, అలాగే దానితో కలుషితమైన నైవేద్యాన్ని వర్జించడం—ఇది అన్ని వర్ణాలకు సాధారణ నియమం; బ్రాహ్మణులకు అయితే ప్రత్యేకంగా కఠినంగా వర్తిస్తుంది.

Verse 9

क्षमा शांतिश्च सन्तोषस्सत्यमस्तेयमेव च । ब्रह्मचर्यं मम ज्ञानं वैराग्यं भस्मसेवनम्

క్షమ, శాంతి, సంతృప్తి; సత్యం మరియు అస్తేయం; బ్రహ్మచర్యం, నా (శివుని) జ్ఞానం, వైరాగ్యం, మరియు భస్మసేవనం—ఇవి నా గుణాలు, వ్రతాలు; బద్ధజీవుని శివానుగ్రహం వైపు నడిపిస్తాయి.

Verse 10

सर्वसंगनिवृत्तिश्च दशैतानि विशेषतः । लिंगानि योगिनां भूयो दिवा भिक्षाशनं तथा

సర్వ సంగముల నుండి సంపూర్ణ విరక్తి—ఈ పది విశేషంగా యోగుల లక్షణాలు. ఇంకా వారు పగటిపూట మాత్రమే భిక్షాన్నమే భుజిస్తారు.

Verse 11

वानप्रस्थाश्रमस्थानां समानमिदमिष्यते । रात्रौ न भोजनं कार्यं सर्वेषां ब्रह्मचारिणाम्

వానప్రస్థాశ్రమంలో స్థితులైనవారికీ ఇదే నియమం విధించబడింది. సమస్త బ్రహ్మచారులు రాత్రివేళ భోజనం చేయకూడదు.

Verse 12

अध्यापनं याजनं च क्षत्रियस्याप्रतिग्रहः । वैश्यस्य च विशेषेण मया नात्र विधीयते

క్షత్రియునికి ఇక్కడ వేదాధ్యాపనం, యాజనం (పౌరోహిత్యకర్మ) విధించబడలేదు; అతనికి దానగ్రహణం చేయకపోవడం (అప్రతిగ్రహం) ఆజ్ఞ. వైశ్యునికీ ప్రత్యేకంగా ఈ పౌరోహిత్యకర్మలు ఈ సందర్భంలో నేను విధించను.

Verse 13

रक्षणं सर्ववर्णानां युद्धे शत्रुवधस्तथा । दुष्टपक्षिमृगाणां च दुष्टानां शातनं नृणाम्

అతని ధర్మం—సర్వ వర్ణాల రక్షణ, యుద్ధంలో శత్రువధం. అలాగే దుష్ట పక్షులు, మృగాలను నశింపజేయడం, దుష్ట మనుష్యులను దండించి అదుపులో పెట్టడం.

Verse 14

अविश्वासश्च सर्वत्र विश्वासो मम योगिषु । स्त्रीसंसर्गश्च कालेषु चमूरक्षणमेव च

సర్వత్రా అవిశ్వాసం ఉండనీ; కాని నా యోగుల పట్ల విశ్వాసం ఉండనీ. స్త్రీతో సంగమం తగిన కాలంలో మాత్రమే, అలాగే సేనారక్షణమే ప్రధాన కర్తవ్యంగా ఉండనీ.

Verse 15

सदा संचारितैश्चारैर्लोकवृत्तांतवेदनम् । सदास्त्रधारणं चैव भस्मकंचुकधारणम्

ఎల్లప్పుడూ సంచరించే గూఢచారుల వల్ల లోకవృత్తాంతం నిరంతరం తెలిసేది; అలాగే సదా ఆయుధధారణ, భస్మకంచుకం అనే పవిత్ర ఆవరణధారణ కూడా ఉండేది।

Verse 16

राज्ञां ममाश्रमस्थानामेष धर्मस्य संग्रहः । गोरक्षणं च वाणिज्यं कृषिर्वैश्यस्य कथ्यते

రాజులకు మరియు నా ఆశ్రమధర్మంలో స్థితులైన వారికి ఇది ధర్మసార సంగ్రహం. వైశ్యునికి గోరక్షణం, వాణిజ్యం, వ్యవసాయం కర్తవ్యాలుగా చెప్పబడినవి।

Verse 17

शुश्रूषेतरवर्णानां धर्मः शूद्रस्य कथ्यते । उद्यानकरणं चैव मम क्षेत्रसमाश्रयः

ఇతర వర్ణాల వారికి సేవ చేయడం శూద్రుని ధర్మమని చెప్పబడింది. అలాగే ఉద్యానాలు చేయడం, నా క్షేత్రం—పవిత్ర ధామం/దేవాలయభూమి—ఆశ్రయించడం కూడా శ్రేయస్కరం।

Verse 18

धर्मपत्न्यास्तु गमनं गृहस्थस्य विधीयते । ब्रह्मचर्यं वनस्थानां यतीनां ब्रह्मचारिणाम्

గృహస్థునికి ధర్మపత్నితో దాంపత్యసంబంధం విధేయం; కానీ వనస్థులకు, యతులకు, బ్రహ్మచారులకు బ్రహ్మచర్యం విధించబడింది।

Verse 19

स्त्रीणां तु भर्तृशुश्रूषा धर्मो नान्यस्सनातनः । ममार्चनं च कल्याणि नियोगो भर्तुरस्ति चेत्

స్త్రీలకు భర్త సేవా-శుశ్రూషయే సనాతన ధర్మము; దాని తప్ప మరొకటి లేదు. ఓ కల్యాణీ, భర్త ఆజ్ఞ లేదా అనుమతి ఉంటే నా ఆరాధన కూడా నీ కర్తవ్యమగును.

Verse 20

या नारी भर्तृशुश्रूषां विहाय व्रततत्परा । सा नारी नरकं याति नात्र कार्या विचारणा

భర్త సేవను విడిచి కేవలం వ్రతనియమాలలోనే నిమగ్నమయ్యే స్త్రీ నరకానికి పోతుంది; ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 21

अथ भर्तृविहीनाया वक्ष्ये धर्मं सनातनम् । व्रतं दानं तपः शौचं भूशय्यानक्तभोजनम्

ఇప్పుడు భర్తవిహీన స్త్రీకి సనాతన ధర్మాన్ని చెప్పుదును—వ్రతం, దానం, తపస్సు, శౌచం, నేలపై శయనం, రాత్రి ఒక్కసారి భోజనం; వీటితో మనస్సు స్థిరమై మోక్షదాత ప్రభువు శివుని వైపు మొగ్గుతుంది।

Verse 22

ब्रह्मचर्यं सदा स्नानं भस्मना सलिलेन वा । शांतिर्मौनं क्षमा नित्यं संविभागो यथाविधि

బ్రహ్మచర్యాన్ని సదా పాటించాలి; నిత్యస్నానం—భస్మంతో గానీ జలంతో గానీ—చేయాలి. అంతఃశాంతి, మౌనం, నిరంతర క్షమ, మరియు శాస్త్రవిధి ప్రకారం యథావిధిగా దాన-విభాగం ఎల్లప్పుడూ ఆచరించాలి।

Verse 23

अष्टाभ्यां च चतुर्दश्यां पौर्णमास्यां विशेषतः । एकादश्यां च विधिवदुपवासोममार्चनम्

అష్టమి, చతుర్దశి, ప్రత్యేకంగా పౌర్ణమి రోజున, అలాగే ఏకాదశిన కూడా—విధివిధానంగా ఉపవాసం చేసి నా (శివుని) ఆరాధన చేయాలి।

Verse 24

इति संक्षेपतः प्रोक्तो मयाश्रमनिषेविणाम् । ब्रह्मक्षत्रविशां देवि यतीनां ब्रह्मचारिणाम्

ఇలా, ఓ దేవీ, ఆశ్రమధర్మాన్ని అనుసరించువారికి—బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు—మరియు యతులు (సన్యాసులు), బ్రహ్మచారులైన విద్యార్థులకు సంబంధించిన నియమాలను నేను సంక్షేపంగా చెప్పితిని।

Verse 25

तथैव वानप्रस्थानां गृहस्थानां च सुन्दरि । शूद्राणामथ नारीणां धर्म एष सनातनः

అదేవిధంగా, ఓ సుందరీ, వానప్రస్థులకూ గృహస్థులకూ ఇదే సనాతన ధర్మం; అలాగే శూద్రులకూ స్త్రీలకూ ఇదే।

Verse 26

ध्येयस्त्वयाहं देवेशि सदा जाप्यः षडक्षरः । वेदोक्तमखिलं धर्ममिति धर्मार्थसंग्रहः

హే దేవేశీ! నీవు నిత్యం నన్ను ధ్యానించవలెను; షడక్షర మంత్రాన్ని ఎల్లప్పుడూ జపించవలెను. వేదోక్త సమస్త ధర్మమే—ధర్మార్థసారసంగ్రహము ఇదే.

Verse 27

अथ ये मानवा लोके स्वेच्छया धृतविग्रहाः । भावातिशयसंपन्नाः पूर्वसंस्कारसंयुताः

ఇప్పుడు ఈ లోకంలో స్వేచ్ఛతో దేహాన్ని ధరించే మనుష్యులు, భావతీవ్రతతో సంపన్నులు, పూర్వసంస్కారాలతో యుక్తులు—అని గ్రహించవలెను.

Verse 28

विरक्ता वानुरक्ता वा स्त्र्यादीनां विषयेष्वपि । पापैर्न ते विलिंपंते १ पद्मपत्रमिवांभसा

విరక్తుడైనా, స్త్రీ మొదలైన విషయాలలో అనురక్తుడైనా, పాపాలు అతనిని అంటవు—నీరు పద్మపత్రానికి అంటనట్లే.

Verse 29

तेषां ममात्मविज्ञानं विशुद्धानां विवेकिनाम् । मत्प्रसादाद्विशुद्धानां दुःखमाश्रमरक्षणात्

ఆ శుద్ధ వివేకులకు నా ఆత్మస్వరూపజ్ఞానం కలుగుతుంది; అయినా నా ప్రసాదంతో శుద్ధులైనవారికీ ఆశ్రమాన్ని రక్షించి నిలుపుటవలన కొంత దుఃఖం ఉంటుంది.

Verse 30

नास्ति कृत्यमकृत्यं च समाधिर्वा परायणम् । न विधिर्न निषेधश्च तेषां मम यथा तथा

వారికి ‘చేయవలసినది’ గానీ ‘చేయకూడనిది’ గానీ లేదు; సమాధి మాత్రమే వారి పరమాశ్రయం కూడా కాదు. వారికి విధి లేదు, నిషేధం లేదు—నాకు ఉన్నట్లే అలాగే.

Verse 31

तथेह परिपूर्णस्य साध्यं मम न विद्यते । तथैव कृतकृत्यानां तेषामपि न संशयः

అలాగే ఇక్కడ సంపూర్ణసిద్ధుడైనవానికి నా దృష్టిలో కూడా సాధించవలసినది ఏదీ మిగలదు. అలాగే కృతకృత్యులైన వారికి కూడా దీనిలో సందేహం లేదు.

Verse 32

मद्भक्तानां हितार्थाय मानुषं भावमाश्रिताः । रुद्रलोकात्परिभ्रष्टास्ते रुद्रा नात्र संशयः

నా భక్తుల హితార్థం వారు మానవ భావాన్ని ఆశ్రయించారు. రుద్రలోకము నుండి అవతరించిన వారు నిజంగా రుద్రులే—ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 33

ममानुशासनं यद्वद्ब्रह्मादीनां प्रवर्तकम् । तथा नराणामन्येषां तन्नियोगः प्रवर्तकः

నా ఆజ్ఞ బ్రహ్మాది దేవతలను కూడా కార్యప్రవృత్తి చేయునట్లే, మనుష్యులు మరియు ఇతరులందరికీ కూడా అదే నియోగం వారి క్రియలకు ప్రేరకశక్తి.

Verse 34

ममाज्ञाधारभावेन सद्भावातिशयेन च । तदालोकनमात्रेण सर्वपापक्षयो भवेत्

నా ఆజ్ఞాధారంతోను, సద్భక్తి యొక్క అత్యధిక బలంతోను సమన్వితమై, దానిని కేవలం దర్శించుట మాత్రముననే సమస్త పాపక్షయం కలుగును।

Verse 35

प्रत्ययाश्च प्रवर्तंते प्रशस्तफलसूचकाः । मयि भाववतां पुंसां प्रागदृष्टार्थगोचराः

నాయందు భావభక్తి గల పురుషులకు శుభఫల సూచకమైన దృఢ నిశ్చయాలు కలుగుతాయి; ముందుగా దర్శనముకాని విషయములు కూడ ప్రత్యక్ష అనుభవగోచరమగును।

Verse 36

कंपस्वेदो ऽश्रुपातश्च कण्ठे च स्वरविक्रिया । आनंदाद्युपलब्धिश्च भवेदाकस्मिकी मुहुः

కంపనం, చెమట, కన్నీళ్లు కారుట, కంఠంలో స్వర వికృతి—మరియు మళ్లీ మళ్లీ ఆనందాది అకారణ ఆకస్మిక అనుభూతి—భక్తునందు సహజంగా ఉద్భవించును।

Verse 37

स तैर्व्यस्तैस्समस्तैर्वा लिंगैरव्यभिचारिभिः । मंदमध्योत्तमैर्भावैर्विज्ञेयास्ते नरोत्तमाः

ఈ అవ్యభిచార లింగములచే—వేర్వేరుగా గాని, సమస్తంగా గాని—ఆ నరోత్తములు తెలిసికొనబడుదురు; వారి భావములు మంద, మధ్యమ, ఉత్తమమని మూడు స్థాయిలుగా వ్యక్తమగును।

Verse 38

यथायोग्निसमावेशान्नायो भवति केवलम् । स तथैव मम सान्निध्यान्न ते केवलमानुषाः

అగ్ని సమావేశముచే ఇనుము కేవలం ఇనుముగా ఉండనట్లే, నా సాన్నిధ్యముచే మీరు కేవలం మనుష్యమాత్రులు కారు।

Verse 39

हस्तपादादिसाधर्म्याद्रुद्रान्मर्त्यवपुर्धरान् । प्राकृतानिव मन्वानो नावजानीत पंडितः

చేతులు, పాదాలు మొదలైన సాదృశ్యమువల్ల మానవదేహం ధరించిన రుద్రులను సాధారణ లోకజనులని భావించి పండితుడు ఎప్పుడూ అవమానించకూడదు।

Verse 40

अवज्ञानं कृतं तेषु नरैर्व्यामूढचेतनैः । आयुः श्रियं कुलं शीलं हित्वा निरयमावहेत्

విమూఢచిత్తులైన మనుష్యులు వారిని అవమానిస్తే, వారు ఆయుష్షు, శ్రీ, కులగౌరవం, శీలం విడిచి తమకు నరకపతనాన్ని తెచ్చుకుంటారు।

Verse 41

ब्रह्मविष्णुसुरेशानामपि तूलायते पदम् । मत्तोन्यदनपेक्षाणामुद्धृतानां महात्मनाम्

బ్రహ్మ, విష్ణు, దేవాధిపతుల పదవিও తూకంలో తూచితే, నా చేత उद्धరింపబడిన ఆ మహాత్ముల స్థితితో పోల్చితే తుచ్ఛమే—వారు నన్ను తప్ప మరెవ్వరినీ ఆశ్రయించరు।

Verse 42

अशुद्धं बौद्धमैश्वर्यं प्राकृतं पौरुषं तथा । गुणेशानामतस्त्याज्यं गुणातीतपदैषिणाम्

అశుద్ధమైన ‘బౌద్ధ’ మార్గాల ద్వారా కోరబడే ఐశ్వర్యం, అలాగే ప్రకృతిజన్యమైన మరియు మానవప్రయత్నజన్యమైన లోకిక సాధనాలు—ఇవి గుణాల పరిధిలోని అధికారాలు; కాబట్టి గుణాతీత పదాన్ని కోరువారు వీటిని త్యజించాలి।

Verse 43

अथ किं बहुनोक्तेन श्रेयः प्राप्त्यैकसाधनम् । मयि चित्तसमासंगो येन केनापि हेतुना

ఇంకా ఎక్కువగా చెప్పి ఏమి ప్రయోజనం? పరమ శ్రేయస్సు పొందుటకు ఒక్క మార్గమే—ఏ కారణమైనా సరే, మనస్సు నాపై, శివునిపై, దృఢంగా లీనమగుట.

Verse 44

उपमन्युरुवाच । इत्थं श्रीकण्ठनाथेन शिवेन परमात्मना । हिताय जगतामुक्तो ज्ञानसारार्थसंग्रहः

ఉపమన్యువు పలికెను—ఇలా పరమాత్ముడైన శ్రీకంఠనాథ శివుడు లోకాల హితార్థం ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానసారార్థ సంగ్రహాన్ని ప్రకటించాడు.

Verse 45

विज्ञानसंग्रहस्यास्य वेदशास्त्राणि कृत्स्नशः । सेतिहासपुराणानि विद्या व्याख्यानविस्तरः

ఈ విజ్ఞానసంగ్రహంలో వేదశాస్త్రాలు సంపూర్ణంగా ప్రతిపాదించబడ్డాయి; ఇతిహాసపురాణాలతో కూడి—ఇది విద్యకు విస్తృత వ్యాఖ్యానవిస్తారం।

Verse 46

ज्ञानं ज्ञेयमनुष्ठेयमधिकारो ऽथ साधनम् । साध्यं चेति षडर्थानां संग्रहत्वेष संग्रहः

జ్ఞానం, జ్ఞేయ తత్త్వం, ఆచరించవలసిన అనుష్ఠానం, అధికారి, సాధనం, సాధ్యం—ఇవి ఆరు అంశాలు; ఈ బోధ వాటి సంక్షిప్త సంగ్రహం।

Verse 47

गुरोरधिकृतं ज्ञानं ज्ञेयं पाशः पशुः पतिः । लिंगार्चनाद्यनुष्ठेयं भक्तस्त्वधिकृतो ऽपि यः

గురువు అధికృతం చేసిన జ్ఞానమే సత్యోపదేశం—అందులో జ్ఞేయ త్రయం: పాశం, పశువు, పతి (పరమేశ్వరుడు శివుడు). మరియు యోగ్యుడైన భక్తుడు శివలింగార్చన మొదలైన అనుష్ఠానాలను తప్పక ఆచరించాలి।

Verse 48

साधनं शिवमंत्राद्यं साध्यं शिवसमानता । षडर्थसंग्रहस्यास्य ज्ञानात्सर्वज्ञतोच्यते

సాధనం శివమంత్రంతో ప్రారంభమై, సాధ్యం శివసమానత్వమే. ఈ షడర్థసంగ్రహాన్ని తెలిసినవాడిని సర్వజ్ఞుడని అంటారు.

Verse 49

प्रथमं कर्म यज्ञादेर्भक्त्या वित्तानुसारतः । बाह्येभ्यर्च्य शिवं पश्चादंतर्यागरतो भवेत्

మొదట యజ్ఞాది కర్మలను భక్తితో, తన సామర్థ్యానుసారంగా చేయాలి. బాహ్య విధులతో శివార్చన చేసి, తరువాత అంతర్యాగం—అంతర యజ్ఞం—లో నిమగ్నుడవ్వాలి.

Verse 50

रतिरभ्यंतरे यस्य न बाह्ये पुण्यगौरवात् । न कर्म करणीयं हि बहिस्तस्य महात्मनाः

యెవరి రతి అంతరంగంలోనే ఉండి, బాహ్యాచారాలలో ఉండదో—అంతఃశుద్ధి పుణ్యగౌరవానికి గౌరవంతో—ఆ మహాత్మునికి బాహ్యకర్మ చేయవలసిన బంధనం లేదు.

Verse 51

ज्ञानामृतेन तृप्तस्य भक्त्या शैवशिवात्मनः । नांतर्न च बहिः कृष्ण कृत्यमस्ति कदाचन

ఓ కృష్ణా, జ్ఞానామృతంతో తృప్తుడై, భక్తిచేత శైవుడై శివస్వరూపుడైనవానికి అంతరంగంలోనూ బాహ్యంలోనూ ఎప్పుడూ చేయవలసిన బంధనకర్తవ్యం ఉండదు.

Verse 52

तस्मात्क्रमेण संत्यज्य बाह्यमाभ्यंतरं तथा । ज्ञानेन ज्ञेयमालोक्याज्ञानं चापि परित्यजेत्

కాబట్టి క్రమంగా బాహ్యమును మరియు అంతర్ముఖ ఆసక్తులనూ త్యజించి, జ్ఞానంతో జ్ఞేయ తత్త్వం (పరమ పతి)ను దర్శించి, అజ్ఞానాన్ని కూడా విడిచిపెట్టాలి.

Verse 53

नैकाग्रं चेच्छिवे चित्तं किं कृतेनापि कर्मणा । एकाग्रमेव चेच्चित्तं किं कृतेनापि कर्मणा

చిత్తం శివునందు ఏకాగ్రం కాకపోతే, చేసిన కర్మలతో ఏమి ప్రయోజనం? చిత్తం నిజంగా ఏకాగ్రమైతే, చేసిన కర్మలతోనే ఏమి అవసరం?

Verse 54

तस्मात्कर्माण्यकृत्वा वा कृत्वा वांतर्बहिःक्रमात् । येन केनाप्युपायेन शिवे चित्तं निवेशयेत्

కాబట్టి కర్మలు చేయకపోయినా చేయినా—బాహ్యాచారమో అంతఃసాధనమో—ఏ ఉపాయమైనా సరే, చిత్తాన్ని దృఢంగా శివునందు నిలుపవలెను.

Verse 55

शिवे निविष्टचित्तानां प्रतिष्ठितधियां सताम् । परत्रेह च सर्वत्र निर्वृतिः परमा भवेत्

శివునందు లీనమైన చిత్తముతో, స్థిరమైన బుద్ధి కలిగిన సజ్జనులకు ఇహలోకంలోనూ పరలోకంలోనూ—సర్వత్ర—పరమ శాంతి, పరమ తృప్తి కలుగును।

Verse 56

इहोन्नमः शिवायेति मंत्रेणानेन सिद्धयः । स तस्मादधिगंतव्यः परावरविभूतये

ఇహలోకంలోనే ‘ఓం నమః శివాయ’ అనే ఈ మంత్రం ద్వారా సిద్ధులు కలుగుతాయి. కాబట్టి పరా-అపర విభూతుల పరిపూర్ణతకై ఈ మంత్రద్వారానే భగవాన్ శివుని సాక్షాత్కరించాలి।